سرمایهگذاری هوشمندانه؛ ۱۰ قاعدهٔ طلایی سرمایهگذاری موفق به زبان ساده
فهرست مطالب۹ بخش
- سرمایهگذاری هوشمندانه یعنی چه؟
- پیش از قاعده‌ها: سه پرسشی که باید جوابش را بدانید
- ۱۰ قاعدهٔ طلایی سرمایهگذاری موفق
- قاعدهٔ ۱: سهم نخرید، شرکت بخرید
- قاعدهٔ ۲: با حاشیهٔ امنیت بخرید
- قاعدهٔ ۳: همهٔ تخم‌مرغ‌ها را در یک سبد نگذارید
- قاعدهٔ ۴: با زمان ثروتمند می‌شوید، نه با پول
- قاعدهٔ ۵: منظم و پیوسته بخرید
- قاعدهٔ ۶: شیفتهٔ بازدهِ گذشته نشوید
- قاعدهٔ ۷: با شایعه و سیگنال نخرید
- قاعدهٔ ۸: هیجان را مدیریت کنید؛ بورس بانک نیست
- قاعدهٔ ۹: از اول بدانید کِی می‌فروشید و سالی یک بار سبد را میزان کنید
- قاعدهٔ ۱۰: هزینههای پنهان را ببینید؛ وزنِ دارایی مهم است، نه فقط قیمتش
- خلاصهٔ ده قاعده در یک جدول
- روش‌های سرمایهگذاری در ایران: کدام برای چه کسی؟
- سه نمونه سبد برای سه نوع آدم
- اشتباه‌هایی که سرمایهگذاری را خراب می‌کنند
- چک‌لیستِ هشت‌سؤالی پیش از هر سرمایهگذاری
- سوالات متداول
- جمع‌بندی: پس از کجا شروع کنیم؟
سرمایهگذاری هوشمندانه یعنی پولی را که امروز خرج نمی‌کنید، با نقشه و حساب‌وکتاب جایی بگذارید که در چند سالِ آینده از تورم جلو بیفتد؛ بدونِ اینکه با شایعه، هیجان یا یک اشتباهِ بزرگ همه‌اش را به خطر بیندازید. رازش هوشِ زیاد نیست. چند قاعدهٔ ساده است که باید هر بار رعایتشان کنید.
خیلی‌ها می‌گویند: «سال‌هاست پسانداز می‌کنیم، سهم و سکه هم خریده‌ایم، ولی آن‌قدر که فکر می‌کردیم جلو نرفته‌ایم.» معمولاً مشکل از بازار نیست؛ از چند عادتِ اشتباه است. در این راهنما ده قاعدهٔ طلایی سرمایهگذاری موفق را با مثالِ عددی و زبانِ ساده مرور می‌کنیم. آخرش هم یک چک‌لیستِ هشت‌سؤالی دارید که پیش از هر خرید از خودتان بپرسید.
سرمایهگذاری هوشمندانه یعنی چه؟
سرمایهگذاری یعنی امروز از خرج کردنِ بخشی از پول‌مان چشم بپوشیم تا فردا چیزِ بیشتری داشته باشیم. مثلِ کشاورزی که همهٔ گندمش را نان نمی‌کند و یک کیسه را برای کاشتن نگه می‌دارد. حالا «هوشمندانه» یعنی این کیسه را کجا و چطور بکارید که هم محصول بدهد و هم با یک تگرگ از بین نرود.
بنجامین گراهام، استادِ وارن بافت، در کتابِ معروفِ «سرمایه‌گذار هوشمند» مرزِ سرمایهگذاری و سفته‌بازی را خیلی روشن کشیده است. به زبانِ ساده: سرمایهگذاری کاری است که پس از بررسیِ کامل، هم اصلِ پول را تا حدِ زیادی امن نگه می‌دارد و هم سودِ معقولی می‌دهد. هر چیزی که این دو شرط را نداشته باشد، سفته‌بازی است؛ یعنی شرط‌بستن روی بالا و پایین رفتنِ قیمت.
پس سرمایه‌گذارِ هوشمند لزوماً کسی نیست که بیشترین سود را میکند. کسی است که میداند چه خریده، چرا خریده، چقدر ممکن است ضرر کند و کِی باید بفروشد. فرقِ سرمایهگذاری و معامله‌گری هم دقیقاً همین‌جاست.
پیش از قاعده‌ها: سه پرسشی که باید جوابش را بدانید
هیچ قاعده‌ای برای همه یکسان جواب نمی‌دهد. خانمِ بازنشسته‌ای که با سودِ پس‌اندازش خرجِ ماه را می‌دهد، با جوانِ سی‌ساله‌ای که تازه سرِ کار رفته، یک‌جور سرمایهگذاری نمی‌کند. برای همین اول این سه پرسش را جواب بدهید:
- افقِ سرمایه‌گذاری‌ام چقدر است؟ یعنی این پول را کِی لازم دارم؟ پولِ جهیزیهٔ شش ماهِ دیگر با پولی که ده سال کاری‌اش ندارید، فرق میکند. هر چه افق بلندتر، میشود ریسکِ بیشتری پذیرفت.
- چقدر ریسک‌پذیرم؟ ریسک یعنی احتمالِ اینکه ارزشِ دارایی‌تان پایین بیاید. از خودتان بپرسید: اگر سرمایه‌ام در یک ماه ۲۰٪ کم شود، شب خوابم می‌برد؟ جوابِ صادقانه مهمتر از هر فرمولی است. دربارهٔ ریسک و راهِ سنجیدنش جدا نوشته‌ایم.
- هدفم دقیقاً چیست؟ «پولدار شدن» هدف نیست. «پیش‌قسطِ یک آپارتمانِ ۷۵ متری تا پنج سالِ دیگر» هدف است. هدفِ روشن، انتخاب را ساده میکند.
یک کارِ دیگر هم پیش از همه لازم است: صندوقِ اضطراری. یعنی پولِ سه تا شش ماه خرجِ زندگی را جایی نگه دارید که هر روز بشود برداشت؛ مثلاً در یک صندوقِ درآمد ثابت. چرا؟ چون اگر ماشین خراب شود یا خرجِ درمان پیش بیاید، مجبور نمی‌شوید سهم یا طلایتان را در بدترین زمان و با ضرر بفروشید. پس اول خیالِ روزِ مبادا را راحت کنید، بعد سراغِ سرمایهگذاری بروید.
۱۰ قاعدهٔ طلایی سرمایهگذاری موفق
این ده قاعده از تجربهٔ سالها کار در بازارِ سرمایهٔ ایران و از اصولِ شناخته‌شدهٔ دنیا آمده‌اند. ترتیبشان هم حساب‌شده است: از «چه بخرم» شروع می‌کنیم و به «چطور نگهش دارم» می‌رسیم.
قاعدهٔ ۱: سهم نخرید، شرکت بخرید
وقتی ماشین میخرید، آخرِ کار یک برگهٔ سبز به اسم سند میگیرید. ولی شما برگهٔ سبز نخریده‌اید؛ ماشین خریده‌اید. سهم هم همین است. سهم سندِ مالکیتِ بخشی از یک شرکت است، نه یک عدد که روی تابلو بالا و پایین می‌رود.
حالا یک سؤال: برای خریدِ ماشین چقدر وقت میگذارید؟ چند هفته پرس‌وجو، کارشناسی، چانه زدن. پس چطور برای خریدِ بخشی از یک شرکت، دو ساعت و با یک پیامِ تلگرامی تصمیم می‌گیریم؟ پیش از خرید بپرسید این شرکت چه می‌سازد، چقدر سود می‌دهد، چقدر بدهی دارد و مدیرانش چه کسانی‌اند.
این نگاه به مفهومی به اسمِ ارزشِ ذاتی می‌رسد. ارزشِ ذاتی یعنی یک دارایی، جدا از قیمتِ امروزِ بازار، واقعاً چقدر می‌ارزد. قیمت چیزی است که می‌پردازید؛ ارزش چیزی است که به دست می‌آورید. فرقِ این دو را در مقالهٔ ارزش ذاتی یا بازاری باز کرده‌ایم. پس قبل از هر خرید، اول بفهمید چه چیزی را میخرید.
قاعدهٔ ۲: با حاشیهٔ امنیت بخرید
مهندسی که پل می‌سازد، اگر حساب کند پل باید ۱۰ تن بار را تحمل کند، آن را برای ۱۵ تن می‌سازد. این ۵ تنِ اضافه برای روزی است که حسابش اشتباه از آب درآمده باشد. گراهام همین فکر را به سرمایهگذاری آورد و اسمش را «حاشیهٔ امنیت» گذاشت.
بیایید با هم حساب کنیم. فرض کنیم بعد از بررسی به این نتیجه رسیده‌اید که هر سهمِ یک شرکت حدودِ ۱٬۰۰۰ تومان می‌ارزد. اگر آن را ۱٬۰۰۰ تومان بخرید، هیچ جای اشتباهی ندارید. ولی اگر صبر کنید و ۷۰۰ تومان بخرید، ۳۰٪ حاشیهٔ امنیت دارید. حالا حتی اگر تخمینتان ۲۰٪ خوش‌بینانه بوده و ارزشِ واقعی ۸۰۰ تومان باشد، باز هم ضرر نکرده‌اید. (این عددها فقط مثال‌اند.)
پس هیچ‌وقت چیزی را به قیمتِ «کامل» نخرید. همیشه برای اشتباهِ خودتان جا بگذارید، چون همهٔ ما اشتباه می‌کنیم.
قاعدهٔ ۳: همهٔ تخم‌مرغ‌ها را در یک سبد نگذارید
این ضرب‌المثل را همه شنیده‌ایم، ولی کمتر کسی دقیق به آن عمل میکند. تنوعبخشی یعنی پول‌تان را بین چند نوع دارایی پخش کنید که با هم بالا و پایین نمی‌روند. وقتی سهام افت میکند، شاید طلا بالا برود. وقتی طلا آرام است، شاید سهام رشد کند.
تنوعبخشی دو لایه دارد. لایهٔ اول تخصیص دارایی است؛ یعنی تصمیم بگیرید چند درصد سهام، چند درصد طلا، چند درصد درآمد ثابت و چند درصد ملک داشته باشید. لایهٔ دوم تنوع درونِ هر دارایی است؛ مثلاً سهامِ چند صنعتِ مختلف، نه ده سهم از یک صنعت. دربارهٔ پنج کلاسِ دارایی در پرتفوی شخصی مفصل نوشته‌ایم.
یک نکتهٔ مهم: ده سهم داشتن به‌تنهایی تنوع نیست. اگر هر ده‌تا پتروشیمی باشند، با یک خبرِ بد همه با هم می‌ریزند. پس تنوع یعنی داراییهایی که دلیلِ بالا و پایین رفتنشان با هم فرق دارد.
قاعدهٔ ۴: با زمان ثروتمند می‌شوید، نه با پول
دو نفر را در نظر بگیرید. اولی با سرمایهٔ کم آمده و ده سال در بازار مانده است. دومی با سرمایهٔ ده برابر آمده، ولی بعد از دو ماه با اولین افت ترسیده و بیرون رفته است. معمولاً اولی جلوتر است. چرا؟ چون موتورِ اصلیِ ثروت، سودِ مرکب است و سودِ مرکب فقط با زمان کار میکند.
سودِ مرکب (یا بهرهٔ مرکب) یعنی سودِ امسال هم سال بعد سود می‌دهد. مثلِ گلوله‌برفی که هر چه پایینتر می‌غلتد، بزرگ‌تر میشود. فرض کنیم ۱۰ میلیون تومان را جایی گذاشته‌اید که سالی ۳۰٪ رشد میکند و سودش را برنمی‌دارید:
- بعد از یک سال: ۱۳ میلیون تومان.
- بعد از پنج سال: حدودِ ۳۷ میلیون تومان.
- بعد از ده سال: حدودِ ۱۳۸ میلیون تومان؛ یعنی نزدیکِ ۱۴ برابر.
اگر همان ۳۰٪ را هر سال برمی‌داشتید و خرج می‌کردید، بعد از ده سال فقط ۴۰ میلیون تومان جمع کرده بودید. فاصلهٔ ۴۰ تا ۱۳۸ میلیون، جادوی صبر است. (عددِ ۳۰٪ فرضی است و هیچ بازاری چنین رشدی را تضمین نمی‌کند.)
یک حسابِ سرانگشتی هم به کارتان می‌آید: قاعدهٔ ۷۲. عددِ ۷۲ را بر درصدِ سودِ سالانه تقسیم کنید تا بفهمید پول‌تان تقریباً چند ساله دو برابر میشود. با سودِ ۲۴٪، حدودِ ۷۲ ÷ ۲۴ = ۳ سال. با سودِ ۱۸٪، حدودِ ۴ سال. برای مقایسهٔ سپرده‌های بانکی هم می‌توانید از ماشین‌حسابِ سود بانکی کمک بگیرید.
پس برای سرمایهگذاری موفق ثروتِ قارون لازم نیست، ولی صبرِ ایوب لازم است.
قاعدهٔ ۵: منظم و پیوسته بخرید
بزرگ‌ترین سؤالِ تازهکارها این است: «الان وقتِ خرید است یا صبر کنم ارزان شود؟» جوابِ صادقانه این است که هیچ‌کس، حتی حرفه‌ای‌ترین‌ها، کف و سقفِ بازار را همیشه درست حدس نمی‌زند. راهِ ساده‌تر این است که اصلاً حدس نزنید.
به این روش میانگین‌گیری هزینه یا DCA می‌گویند. یعنی هر ماه مبلغِ ثابتی را، هر قیمتی که بود، سرمایهگذاری کنید. مثلِ کسی که هر ماه سرِ برج یک سکهٔ گرمی برای قلکِ بچه‌اش می‌خرد و کاری به گرانی و ارزانیِ آن روز ندارد.
یک مثالِ ساده. فرض کنیم هر ماه ۲ میلیون تومان واحدِ یک صندوق را میخرید:
| ماه | قیمتِ هر واحد | مبلغِ خرید | تعدادِ واحدِ خریده‌شده |
|---|---|---|---|
| اول | ۱٬۰۰۰ تومان | ۲ میلیون تومان | ۲٬۰۰۰ |
| دوم | ۸۰۰ تومان | ۲ میلیون تومان | ۲٬۵۰۰ |
| سوم | ۱٬۲۵۰ تومان | ۲ میلیون تومان | ۱٬۶۰۰ |
| جمع | — | ۶ میلیون تومان | ۶٬۱۰۰ |
میانگینِ سادهٔ قیمت در این سه ماه حدودِ ۱٬۰۱۷ تومان بوده است. ولی شما هر واحد را به‌طورِ میانگین حدودِ ۹۸۴ تومان خریده‌اید. چرا؟ چون وقتی ارزان بود، خودبه‌خود بیشتر خریدید و وقتی گران بود، کمتر. پس با خریدِ منظم، هم از دامِ «زمان‌سنجی» فرار میکنید و هم معمولاً ارزان‌تر تمام میشود.
قاعدهٔ ۶: شیفتهٔ بازدهِ گذشته نشوید
«فلان صندوق پارسال ۸۰٪ سود داد.» این جمله را زیاد می‌شنوید و دلتان می‌لرزد. ولی بازدهِ گذشته ضامنِ بازدهِ آینده نیست. بازاری که پارسال صدرنشین بوده، خیلی وقت‌ها امسال گران شده و جای رشدِ کمتری دارد.
مثلِ این است که بگوییم چون پارسال گوجه گران شد، امسال همه گوجه بکاریم. نتیجه چه میشود؟ گوجه فراوان و ارزان. پس به‌جای نگاه به رتبه‌بندیِ پارسال، از خودتان بپرسید: این دارایی امروز با ارزشش می‌خواند یا نه؟ و با هدف و افقِ من جور است یا نه؟
قاعدهٔ ۷: با شایعه و سیگنال نخرید
کالای اصلیِ بازارِ سرمایه اطلاعات است، و شایعه پایین‌ترین و آلوده‌ترین نوعِ اطلاعات. وقتی کسی در گروهی می‌نویسد «فلان نماد را بخرید»، از خودتان بپرسید: او از این توصیه چه سودی می‌برد؟ شاید خودش زودتر خریده و حالا دنبالِ خریدار است تا بفروشد.
همین‌جاست که فومو یا ترس از جا ماندن سراغمان می‌آید: همه دارند سود می‌کنند و من نه. این حس دشمنِ سرمایهگذاری هوشمندانه است. قاعدهٔ ساده‌اش این است: هر چیزی را که نمی‌توانید در سه جمله توضیح بدهید چرا خریده‌اید، نخرید.
از اشتباه هم نترسید، ولی از آن درس بگیرید. فقط کسی اشتباه نمی‌کند که هیچ‌وقت سرمایهگذاری نمی‌کند، و این خودش بزرگ‌ترین اشتباه است. پس هر خریدی که کردید، دلیلش را یک خط یادداشت کنید تا بعداً بفهمید کجا درست فکر کردید و کجا نه.
قاعدهٔ ۸: هیجان را مدیریت کنید؛ بورس بانک نیست
خیلی‌ها با ذهنیتِ بانکی وارد بورس می‌شوند. انتظار دارند هر ماه سود بگیرند و اصلِ پول‌شان هیچ‌وقت کم نشود. بعد با اولین افت تعجب می‌کنند و می‌ترسند. بورس اما جای نوسان است: یعنی قیمت‌ها بالا و پایین می‌روند و این بخشی از ذاتِ آن است، نه نشانهٔ خرابی.
از نظرِ تاریخی، بعد از هر دورهٔ افت در بازار، دیر یا زود دورهٔ جبران هم آمده است. ولی کسی سودِ دورهٔ جبران را می‌برد که در دورهٔ افت از ترس نفروخته باشد. بیشترین ضررها را معمولاً نه بازار، بلکه تصمیم‌های هیجانیِ خودمان می‌زند: گران‌خریدن در اوجِ شادی و ارزان‌فروختن در اوجِ ترس.
دو ابزار کمک میکند. اول، از پیش بنویسید اگر دارایی‌تان ۲۰٪ یا ۳۰٪ افت کرد، چه میکنید؛ آن روز دیگر تصمیم نمی‌گیرید، فقط اجرا میکنید. دوم، اگر معامله‌گرِ کوتاه‌مدت هستید، حدِ ضرر بگذارید؛ یعنی قیمتی که اگر به آن رسید، بی‌چون‌وچرا می‌فروشید. پس پیش از اینکه هیجان بیاید، تصمیمش را گرفته باشید.
قاعدهٔ ۹: از اول بدانید کِی می‌فروشید و سالی یک بار سبد را میزان کنید
هیچ دارایی‌ای را قرار نیست برای همیشه نگه دارید. هر خرید یک زمانِ فروش هم دارد. سرمایه‌گذارِ موفق دلیلِ فروش را همان روزِ خرید می‌نویسد: «اگر شرکت دیگر رشد نکرد»، «اگر قیمت خیلی بالاتر از ارزشش رفت»، «اگر به هدفم رسیدم».
یک کارِ ساده و کم‌هزینه هم هست که خیلی‌ها فراموشش می‌کنند: بازتوازنِ پرتفوی. یعنی سالی یک بار سبد را به درصدهای اولیه برگردانید. بیایید با هم حساب کنیم. فرض کنیم ۱۰۰ میلیون تومان دارید؛ نیمی در صندوقِ سهامی و نیمی در صندوقِ طلا. یک سال بعد بخشِ سهام به ۸۰ میلیون رسیده و بخشِ طلا به ۵۵ میلیون. کلِ سبد ۱۳۵ میلیون است و سهمِ هر بخش باید ۶۷٫۵ میلیون باشد. پس حدودِ ۱۲٫۵ میلیون از سهام می‌فروشید و طلا میخرید.
این کار در عمل یعنی بخشی از سودِ دارایی‌ای را که گران شده برداشتید و دارایی‌ای را که عقب مانده، ارزان‌تر خریدید؛ بی‌آنکه نیاز باشد آینده را پیش‌بینی کنید. اگر وقت یا حوصلهٔ این کارها را ندارید، از متخصصِ دارای مجوز کمک بگیرید؛ مثلاً سبدگردانی که زیرِ نظرِ سازمان بورس کار میکند. ولی تصمیمِ نهایی و فهمیدنِ کلیاتش همیشه با خودتان است.
قاعدهٔ ۱۰: هزینههای پنهان را ببینید؛ وزنِ دارایی مهم است، نه فقط قیمتش
بعضی سرمایه‌گذاری‌ها از همان لحظهٔ خرید با ضرر شروع می‌شوند و ما نمی‌فهمیم. بهترین مثالش طلای زینتی است. توصیهٔ من این است که برای سرمایهگذاری، طلای زینتی نخرید. اجرت و سودِ فروشنده را می‌پردازید و موقعِ فروش پس نمی‌گیرید. همین امروز بخرید و ده دقیقه بعد به مغازهٔ بغلی بفروشید، بخشِ قابلِ‌توجهی از پول‌تان رفته است.
حالا این ضرر را در چند سال حساب کنید. کسی که سالها پس‌اندازش را طلای زینتی کرده تا یک روز خانه بخرد، شاید به‌جای خانهٔ ۱۰۰ متری، فقط بتواند ۵۰ یا ۶۰ متری بخرد. طلای زینتی را برای زیبایی و مهمانی بخرید و بدانید که دارید خرج میکنید، نه سرمایهگذاری. برای سرمایهگذاری سراغِ آب‌شده، شمش، سکه، صندوقِ طلا یا گواهیِ سکه بروید.
یک درسِ دیگر هم از بازارِ طلا: آدم‌های باتجربهٔ این بازار کمتر به این فکر می‌کنند که قیمت فردا بالا می‌رود یا پایین. آنها به این فکر می‌کنند که وزنِ طلایشان سال‌به‌سال بیشتر شود. یعنی اگر امسال صد گرم دارند، سالِ بعد صد و چند گرم داشته باشند. این نگاه برای هر دارایی‌ای به کار می‌آید: به‌جای اینکه فقط به عددِ تومانیِ حساب‌تان نگاه کنید، ببینید چند سهم، چند واحد یا چند گرم بیشتر شده‌اید. من در دورهٔ صفر تا صد سرمایهگذاری در طلا راه‌های عملیِ بیشتر کردنِ وزنِ طلا را، هم در بازارِ فیزیکی و هم در صندوق‌ها، قدم‌به‌قدم توضیح داده‌ام.
هزینههای پنهانِ دیگر را هم فراموش نکنید: کارمزدِ هر خرید و فروش، اختلافِ قیمتِ خرید و فروش، و مالیات. معاملهٔ زیاد یعنی کارمزدِ زیاد. پس پیش از هر خرید بپرسید: اگر همین فردا بفروشم، چند درصد از پولم کم میشود؟
خلاصهٔ ده قاعده در یک جدول
این جدول را می‌توانید نگه دارید و هر بار که خواستید تصمیمی بگیرید، یک نگاه به آن بیندازید:
| قاعده | اشتباهِ رایج | کارِ عملی |
|---|---|---|
| شرکت بخرید، نه سهم | خرید با یک پیام در دو ساعت | بدانید شرکت چه میکند و چقدر سود می‌دهد |
| حاشیهٔ امنیت | خرید به قیمتِ کامل یا گران‌تر | پایینتر از ارزشِ تخمینی بخرید |
| تنوعبخشی | همهٔ پول در یک دارایی یا یک صنعت | درصدِ هر دارایی را از پیش تعیین کنید |
| زمان و سودِ مرکب | بیرون رفتن با اولین افت | سود را دوباره سرمایهگذاری کنید |
| خریدِ منظم | منتظرِ «بهترین زمان» ماندن | هر ماه مبلغِ ثابت بخرید |
| بازدهِ گذشته | خریدِ صدرنشینِ پارسال | ارزش و تناسب با هدف را بسنجید |
| شایعه | خرید با سیگنالِ گروه‌ها | دلیلِ خرید را در سه جمله بنویسید |
| مدیریتِ هیجان | فروش در اوجِ ترس | تصمیمِ روزِ افت را از قبل بنویسید |
| زمانِ فروش و بازتوازن | نگه‌داشتنِ بی‌برنامه | سالی یک بار سبد را میزان کنید |
| هزینههای پنهان | خریدِ طلای زینتی برای سرمایهگذاری | اجرت، کارمزد و اختلافِ خرید و فروش را بپرسید |
اگر فقط سه ردیفِ اول را جدی بگیرید، از بیشترِ آدم‌هایی که وارد بازار می‌شوند جلوترید.
روش‌های سرمایهگذاری در ایران: کدام برای چه کسی؟
قاعده‌ها را یاد گرفتیم؛ حالا باید دید پول را کجا بگذاریم. در ایران چند گزینهٔ اصلی داریم. هیچ‌کدام «بهترین» نیست؛ هر کدام به درد یک هدف و یک آدم می‌خورد. این مقایسه کلی است و عددِ سود را عمداً ننوشته‌ایم، چون سال‌به‌سال عوض میشود:
| روش | ریسک | نقدشوندگی | سرمایهٔ لازم | مناسبِ چه کسی |
|---|---|---|---|---|
| سپردهٔ بانکی | کم | زیاد | کم | پولِ کوتاه‌مدت؛ معمولاً از تورم عقب می‌ماند |
| صندوقِ درآمد ثابت | کم | زیاد | کم | صندوقِ اضطراری و بخشِ امنِ سبد |
| طلا (فیزیکی یا صندوقِ طلا) | متوسط | زیاد | کم تا متوسط | حفظِ ارزش در برابرِ تورم و جهشِ دلار |
| سهام یا صندوقِ سهامی | زیاد | زیاد | کم | افقِ بلندِ چندساله و تحملِ نوسان |
| مسکن | متوسط | کم | زیاد | افقِ خیلی بلند و سرمایهٔ بزرگ |
| رمزارز | خیلی زیاد | زیاد | کم | فقط بخشِ کوچکی از سبد، با آمادگیِ ضررِ سنگین |
همان‌طور که می‌بینید، صندوق‌ها برای آدم‌های معمولی مثلِ من و شما راهِ خوبی‌اند: با پولِ کم شروع می‌شوند، متخصص مدیریتشان میکند و خودشان تنوع دارند. اگر سرمایهٔ زیادی ندارید، مقالهٔ سرمایهگذاری با پولِ کم را هم ببینید. قیمتِ روزِ طلا را هم از صفحهٔ قیمتِ طلا ببینید، نه از شایعهٔ گروه‌ها.
سه نمونه سبد برای سه نوع آدم
برای اینکه تخصیصِ دارایی ملموس شود، سه نمونهٔ ساده می‌آوریم. اینها مثال‌اند، نه توصیه؛ درصدِ مناسبِ شما به سن، درآمد، هدف و روحیه‌تان بستگی دارد:
- محتاط (مثلاً بازنشسته‌ای که از سرمایه‌اش خرج میکند): بیشترِ سبد در درآمد ثابت، حدودِ یک‌سوم در طلا و سهمِ کوچکی، مثلاً ۱۰ تا ۲۰٪، در صندوقِ سهامی.
- متعادل (مثلاً کارمندی با درآمدِ ثابت و افقِ پنج‌ساله): تقریباً سه بخشِ نزدیک به هم بین درآمد ثابت، طلا و سهام.
- جسور (مثلاً جوانی با افقِ ده‌ساله که نوسان اذیتش نمی‌کند): بیشترِ سبد در سهام، بخشی در طلا و کمی درآمد ثابت برای روزِ مبادا.
پس پیش از اینکه بپرسید «چه بخرم؟»، بپرسید «من کدام‌یک از این سه نفرم؟».
اشتباه‌هایی که سرمایهگذاری را خراب می‌کنند
گاهی دانستنِ کاری که نباید کرد، از هر قاعده‌ای مهمتر است. اینها اشتباه‌هایی‌اند که بارها و بارها در بازارِ ایران تکرار شده‌اند:
- وام گرفتن یا فروختنِ خانه برای خریدِ سهام. پولی که قسط دارد، اجازهٔ صبر به شما نمی‌دهد.
- ورود با همهٔ پول در اوجِ هیجانِ بازار. وقتی همهٔ فامیل از سود حرف می‌زنند، معمولاً بازار گران شده است.
- نداشتنِ صندوقِ اضطراری. نتیجه‌اش فروشِ اجباری در بدترین زمان است.
- نگاه کردنِ هرروزه به قیمت. این کار فقط اضطراب و معاملهٔ اضافه می‌آورد.
- میانگین کم کردنِ کورکورانه. خریدنِ دوبارهٔ سهمی که ریخته، فقط وقتی درست است که دلیلِ خرید هنوز سرِ جایش باشد.
- نادیده گرفتنِ تورم. سودِ ۲۰ درصدی وقتی تورم ۳۰٪ است، یعنی در واقع فقیرتر شده‌اید. مثلِ لیوانِ شیری که نصفش را آب کرده‌اند: پُر است، ولی شیرش کمتر شده.
چک‌لیستِ هشت‌سؤالی پیش از هر سرمایهگذاری
پیش از اینکه دکمهٔ خرید را بزنید یا پول را به فروشنده بدهید، این هشت سؤال را از خودتان بپرسید. اگر جوابِ یکی را نمی‌دانید، صبر کنید:
- این پول را تا کِی لازم ندارم؟
- صندوقِ اضطراری‌ام آماده است؟
- می‌دانم دقیقاً چه چیزی می‌خرم و چرا؟
- آیا پایینتر از ارزشش می‌خرم، یا فقط چون بالا رفته؟
- بعد از این خرید، سبدم هنوز متنوع است؟
- اگر فردا ۲۰٪ افت کند، چه میکنم؟
- اگر همین فردا بفروشم، کارمزد و اجرت و اختلافِ قیمت چند درصد است؟
- این تصمیم را خودم گرفته‌ام یا یک پیام در گروه؟
سوالات متداول
سرمایهگذاری هوشمندانه یعنی چه؟
یعنی پسانداز را با نقشه و پس از بررسی در داراییهایی بگذارید که در بلندمدت از تورم جلو بیفتند، و همزمان با تنوعبخشی، حاشیهٔ امنیت و پرهیز از هیجان و شایعه، جلوی ضررهای بزرگ را بگیرید. هدف سودِ پایدار است، نه سودِ سریع.
اصول سرمایهگذاری موفق کداماند؟
مهمترینها ایناند: بدانید چه میخرید، پایینتر از ارزش بخرید، داراییها را متنوع کنید، بلندمدت بمانید تا سودِ مرکب کار کند، منظم بخرید، با شایعه تصمیم نگیرید، هیجان را مدیریت کنید، سالی یک بار سبد را میزان کنید و هزینههای پنهان را ببینید.
چه اشتباهاتی سرمایهگذاری را خراب میکند؟
رایجترینها خرید با سیگنال و شایعه، ورود با همهٔ پول در اوجِ هیجان، فروش از ترس در افتها، نداشتنِ صندوقِ اضطراری، سرمایهگذاری با پولِ قرضی، نادیده گرفتنِ تورم و کارمزد، و خریدِ طلای زینتی به نیتِ سرمایهگذاری است.
با پول کم هم میشود سرمایهگذاری هوشمند کرد؟
بله. صندوقهای سرمایهگذاری را میشود با مبلغِ کم خرید و خودشان متنوعاند. مهمتر از مبلغ، نظم است؛ اینکه هر ماه مبلغی ثابت کنار بگذارید و سالها ادامه بدهید تا سودِ مرکب کارش را بکند.
میانگین‌گیری هزینه یا DCA چیست؟
یعنی هر ماه مبلغی ثابت، بدونِ توجه به قیمتِ آن روز، در یک دارایی سرمایهگذاری کنید. وقتی قیمت پایین است خودبه‌خود واحدِ بیشتری میخرید و وقتی بالاست کمتر؛ برای همین میانگینِ قیمتِ خرید معمولاً پایینتر از میانگینِ قیمتِ بازار درمی‌آید.
حاشیهٔ امنیت در سرمایهگذاری یعنی چه؟
یعنی دارایی را به قیمتی پایینتر از ارزشِ تخمینیِ آن بخرید تا اگر تخمینتان اشتباه بود، باز هم ضررِ بزرگی نکنید. این مفهوم را بنجامین گراهام مطرح کرد و وارن بافت آن را مهمترین اصلِ سرمایهگذاری میداند.
سود مرکب چیست و چرا مهم است؟
سودِ مرکب یعنی سودی که میگیرید دوباره سرمایهگذاری شود و خودش سود بدهد. با گذشتِ زمان این اثر مثلِ گلولهبرف بزرگ میشود. برای همین مدتِ ماندن در بازار معمولاً از مقدارِ سرمایهٔ اولیه مهمتر است.
بهترین روش سرمایهگذاری برای افراد مبتدی چیست؟
برای بیشترِ تازهکارها ترکیبی از صندوقِ درآمد ثابت، صندوقِ طلا و کمی صندوقِ سهامی، همراه با خریدِ منظمِ ماهانه، سادهترین و کمخطرترین شروع است. درصدِ هر بخش را افق، هدف و میزانِ ریسکپذیریِ خودتان تعیین میکند.
جمع‌بندی: پس از کجا شروع کنیم؟
سرمایهگذاری موفق هوشِ نابغه‌ها را نمی‌خواهد. لازم نیست مثلِ استادِ کونگ‌فو بر همه‌چیز مسلط باشید. کمی دانش، کمی نظم و صبرِ زیاد کافی است. بیشترِ آدم‌ها نه به خاطرِ کم‌دانشی، بلکه به خاطرِ هیجان و عجله ضرر می‌کنند.
پس همین هفته سه کار بکنید: اول صندوقِ اضطراری‌تان را جدا کنید. دوم، روی کاغذ بنویسید چند درصد از سرمایه‌تان در هر دارایی باشد. سوم، یک روزِ ثابت در ماه را برای خریدِ منظم تعیین کنید. اگر خواستید عمیق‌تر یاد بگیرید، دوره‌های آموزشی حامد ثقفی را ببینید. تصمیمِ نهایی همیشه با خودتان است.
عالی بود
کاملا تخصصی صحبت شد متشکرم
من علمم تو این کار کمه واین مطالب مفیدی واسم بود تشکر خوشحال میشم بتونم ازتون کسب علم کنم
با سلام و تشکر
مطلب بسیار مفیدی بود .
مجددا از شما تشکر میکنم.
با سلام و خسته نباشید
ممنون از نکات بسیار طلایی که همواره یادآوری میکنید.
برای شروع خوب است
مطالب بسیار کاربردی بودند ممنون
باسلام,
ممنون از مطالب آموزنده و مفید شما, بنده چند سالیه در بازار بورس فعالیت داشته و از طرفی سرمایه ام در حد زیر 5 میلیون تومان می باشد به علت سکونت در شهرستان و سرمایه پایین , شرکت در دوره ها ی آموزشی برام مقدور نیست, از طرفی علاقه مندم حرفه ای باشم, راهنمایی می خواستم,
با سلام.و.خسته نباشی واقعا از برنامه های آموزشی و مطالب مفیدتون نهایت سپاسگزاری رو دارم. بنده در شهرستان زندگی.میکنم و.علاقه زیادی به.بازار بورس دارم و واقعا دستم تنگ هسته و میخواهم با اندک پس اندازی که دارم وارد بازار بورس شده و برای موفق و حرفه ای شدن چه توصیه ای برای بنده دارین.ممنون
سلام،
موارد آموزشی را ادامه دهید و با پول بسیار کم شروع کنید که زیان و سود آن ناچیز باشد تا بتوانید با تجربه و آموزش قدم قدم سرمایه بیشتر وارد بازار بورس کنید.
سلام برای سرمایه گذاری اولیه چکار باید کرد لطفا راهنماییم کنید؟
مطالب زیر را بخوانید:اصولن چه نماد هایی از بازار سهام مناسب خرید هستن، قبل از خرید سهم از اون یک تحلیل بنیادی و تکنیکال بدست بیارید تا از بالا پایین شدن قیمت سهم خیلی خوشحال یا مظطرب نشید تحلیل درست میتونه زمان ورود و خروج از یک سهم‌رو مشخص میکنه در واقع خرید تصادفی یک سهم مثل ورود به یک فضای تاریک بدون چراغ هر چیزی به آدم بخوره میترسه حالا این اطلاعات رو که بدست آوردید این رو هم اضافه کنید این اطلاعات قطعی نیست و وگرنه همه یه شبه پولدار میشدن ولی شانس شما رو‌بیشتر میکنه چون شما یک شناخت نسبیاز موج بعد از خرید دارید از امواج سبک و سنگین کمتر میترسید و این شما رو از لحاظ روانشناسی قویتر میکنه که تصمیم درست بگیرید تو شرایط بعد از خرید در واقع همه اینها نهایتن منجر به زمان ورود و خروج صحیح از یک سهم هست. این تجربه خودمه که ارزون واسم بدست نیومد و دوست داشتم به شما بگم مخصوصن که گفتید دارایی تون اندک هست . اخبار روزانه هم در مورد سهم و سیاستهای دولت هم تاثیر داره
سلام دوست عزیز من واقعا خوشحال میشم اگر اطلاعاتتون رو در مورد نحوه ی بررسی سهام در اختیار داشته باشم مرسی از شمت
عالی بود…
با سپاس. بورس اموزش مداوم میخواهد از حس مسولیت شما متشکرم
سلام
مطلب خوب و مفیدی بود
تشکر
سپاس…
واقعا نکات طلائی هستند.ممنون
سپاس از نظر شما
چگونه واردبازاربورس بشم ممنون ازلطف شما
سلام ، بسیار از شما سپاسگذارم برای آموزش هایی که انجام میدهید، من سرمایه کمی دارم که میخواهم به صورت جدی صرف این کار کنم . چه توصیه میکنید.
سلام و تشکر از نظر شما.
آموزش بورس را دنبال کنید.
با حداقل سرمایه شروع کنید. مثلا طی یک دوره ۵ مرتبه سهم خریداری کنید، هر کدام بیش از ۲۰۰ هزار تومان نباشد. برای اینکه آموزش ببینید. همه آموزشهای آموزش بورس از صفر را به دقت دنبال کنید.
دوره آموزشی کلاس ویژه بورس را ثبت نام کنید.
سلام من روز یکشنبه هفته پیش ثبت نام کردم هنوز کد بورسی برام نیومده!!! میشه بگین چرا؟؟؟
سلام.
از روزی که احراز هویت می‌شوید (فرم مربوط را امضا میکنید)، ۷ روز کاری زمان لازم است. (پنجشنبه و جمعه و تعطیلات تقویمی را حساب نکنید)
نام فرستنده چیست؟
سلام متشکرم از آموزشهای گام به گام شما
من دویست تومان (۲۰۰ میلیون تومان )سرمایه گداری کردم در وافع به یک نفر کارگزار دادم بعد از سه ماه فقط ۸ میلیون به من دادند آیا این حد سود میتواند صحیح باشد؟
تو بانک بزاری بهتر نیبست؟
تو بانک میزاشتی ۱۰ تومنت میداد.ریسک هم نداشت
سود بانکی اگه میدادن میشد ۱۰۲۰۰من ۵۵میلیون دادم دوستم گرفت برام الان شده میلیون ۴ماه
سلام با تشکر از اطلاع رسانی خوب شما
متشکر از اطلاع رسانی شما
منتظر آموزشهای بعدی هستم.
سپاس از پیام شما
سلام من چند روزی هست که علاقه پیدا کردم به بورس و میخوام یبارم که شده امتحان کنم به نظرم ارزششو داره و بسیار ممنونم از شما اقای ثقفی بابت راهنمایی ها شاد و سربلند باشید
سلام و تشکر از شما
انشالله که در این راه موفق باشید.
با تشکر
مطلبون خیلی کمک کرد
سلام با تشکر ازشما
سلام سهام پایه پروژه سیمان چیست با تشکر
سلام ،خوشحالم با شما اشنا شدم ، متاسفانه من شهرستانی هستم و امکان حضور در تالار بورس شما را ندارم ،، انشاا… از اموزش غیر حضوری شما بهره میبرم ،، موفق باشید
سلام و سپاس از نظر شما
موفق و سلامت باشید
سلام ببخشید چطور میشه دوره اموزش از راه دور رو ببینیم؟ این امکان هست ؟
سلام: کسانی که مافیا سرمایه در هر کشوری تشکیل میدهند از علم روز و پیچیده برخوردار هستند و این پیچیدگی علم اقتصاد را در بازار ایران و جهان به صورت پیاده میکند که امثال من خرده پا را له می کنند و تمامی سرمایه آنان از همین خرده سرمایهگذاری تامین می شود
سلام
چند روزی میشه که هم فایلهای صوتی رو گوش میدم ، هم مطالب سایت رو میخونم.
بدون تعارف، اغراق و مبالغه کلیه مطالب خیلی مفید، منسجم و اصولی هستند؛نه حوصله سربیار و گیج کننده!
دست مریضاد ! خسته نباشید
امیدوارم روزهای دیگری هم برای دوره های جدید ورود به بورس کلاس برگزار کنید.
سپاسگزارم
سلام و سپاس از نظر
سلامت و موفق باشید
البته دست “مریزاد” !
پوزش بابت اشتباه تایپی به خاطر سیستم تایپ اتوماتیک
سلام و احترام
سپاس از مطالب خوبتون .نوتیفیکشن مرورگرم هیچ وقت فعال نبوده ولی از زمانی که با سایت تالار بورس آشنا شدم با خودم عهد شکنی کردم؛
سایت تالار بورس خیلی جذاب ، پر بار، مفید و تا حدودی هم رایگانه ، امید وارم در آینده بتونم در کلاس ها شرکت کنم.
سلام و وقت بخیر
بسیار خوشحالم که مطالب تالار بورس برایتان مفید بوده.
شاد و سلامت باشید
سلام وخداقوت
ازراهنماییها وارائه طریق کارشناسانه شما
نهایت تقدیروتشکرمیکنیم
سلام و سپاس از پیامتان
اطلاعات نسبتا جامع و مفیدی بود
سپاس فراوان از مطالب مفید شما،درود
درود
ممنون از مطالب آموزنده ای که بی توقع در اختیار همنوعانتان قرار میدهید.
شاد و پیروز باشید.
سلام من در کشور ترکیه هستم و آی کیو آپشن کار میکنم و تا امروز توفیق چندانی نداشتم آیا راهنمایی خاصی دارید و آیا آموزشهای شما میتونه کمکی در این مورد به من بکنه.
سلام من چندروزی میشه ثپت نام کردم وتاییداولیه ازطریق ایمیل به اطلاع رسیدولی فرمهایی که قراربودهمراباگواهی امضادردفترخانه صورت بگیردنتونستم بازیابی کنم
سلام،این روزا روزای سخت کاریه منه
تا حالا فکر میکردم هرکس فقط از شغل خودش میتونه پول در بیاره و امرار معاش کنه
نمیدونم چی شد ک اومدم تو نت و بورس،
ولی حس و حال خوبی دارم و فرصتهای بیشتری رو میبینم،واقعا ممنونم از شما و اطلاعاتتون
با مطالب شما بورس برام جذاب شد و دوست دارم حرفه ای دنبال کنم ولی متاسفانه علم اندکی از بورس دارم آیا میتونم موفق بشم؟
با تشکر از لطف شما
آقا حامد سلام باتوجه به اینکه من بالای شصت سال سن دارم وتجربیات بسیاری رو پشت سر گذاشتم وقتی دیدگاهت رو درباره سرمایه گذاری می خونم برای من تعجب آوره که جوانی بسیار فعال باهوش ودلسوز حداقل علی الظاهر در جامعه خودم را در حال حاضر میبینم شاید که یک جور روش ومنش معلم گونه ای رو در رفتارش میشه دید با اینکه مدت بسیار کوتاهیه که من بر حسب تصادف در اینترنت باهات آشنا شدم واقعا به هر دلیلی که باشه مرا شیفته جسارت وشهامت وتلاش خودت کردی با اینکه میشه گفت من سرمایه گذاری ورشکسته هستم ودر راستای این ورشکستگی تجربه کسب کردم ولی دوست دارم اگر خدا بخواد بتونم پولی برای کلاسها کنار بذارم (الان هزینه دو دانشجوی خودم در الویته) حضورا بیام ببینمت ودر کلاسهات شرکت کنم شاید بز گله ای بشم برای نسل پشت سرم آرزوی موفقیت روز افزون برای شما وامثال شمارودر مملکت عزیزم ایران دارم
سلام جناب بهمن هاتف عزیز.
ممنونم از پیام شما و انرژی مثبت شما. قطعا شما هم در زندگی موفق بوده‌اید و تجارب بسیار ارزشمندی کسب کرده‌اید.
با آرزوی موفقیت و به امید دیدار
با سلام و خسته نباشید خدمت آقای ثقفی و همکارانتان از سال ۸۷ پیگیر مطالب شما در سایت بورکس بودم و از تحلیلها گفتگوهای اعضا استفاده ی زیادی نمودم خوشحالم از اینکه آموزشگاه راه انداختید مطمئن هستم مطالب مفیدی در آن عرضه خواهید کرد
با سلام
خیلی عالی هست تمامه اطلاعات و راهنماییهاتون.
با اینکه تازه با واژه ی بورس آشنا شدم ولی مطمعن هستم تو دنیای بورس موفقیتهای زیادی کسب میکنم.
متشکرم از جناب آقای ثقفی و مجموعه ی تالار بورس
پیروز و سلامت باشید
سپاسگزارم، بسیار عالی بود
با درود جناب ثقفی من فعلا به دلیل وضعیت بدمالی توان شرکت در کلاسهای حضوری شما رو ندارم و فعلا از آموزشهای رایگان شما بهره مند می شوم و تا کنون دو بار سهام خریدم که فقط نحوه ی خرید سهام رو یاد بگیرم آموزشهای شما خیلی برای من مفید هستند و آرزوی شرکت حضوری در کلاسهایتان را دارم اما فعلا برایم امکان پذیر نیست فقط خواستم سپاسگزاری مرا بپذیرید! برایتان توفیق روزافزون آرزومندم
زینت ملایی
با سلام
خدمت همه دوستان عزیز و استاد محترم جناب اقای ثقفی با مطالب خوب و کارامد انشاالله با راهنمایی های شما و دوستان بتوانیم خرید های خوب و فروشهای خوب داشته باشیم
با سلام و درود فراوان به مدیر موفق و استاد گرامی.
از ۱۰مورد کلیدی و طلائی در سرمایه گذاری شما سپاسگزارم.
با سلام و خسته نباشید تشکر از اینکه بدون هیچ چشم داشتی اطلاعات و آموزه های مفیدی در اختیار هموطنان عزیز قرار می دهید با سپاس انشاا…. همیشه در زندگی موفق باشید.
با سلام
بسیار عالی
ممنون بابت راهنمایی
ویدءوهای آموزشی بسیار عالی و سودمند بود هم خیلی باکیفیت بود و هم با زبان بسیار استادانه بیان شده بود امیدوارم ادامه داشته باشد و از خداوند آرزوی سلامتی و بهروزی را برایتان دارم
محمود باقری
با تشکر از شما از مطالب و فیلمهای در سایت مگذارید
سلام آقای ثقفی عزیز
از راهنمایی ها و آموزش و دلسوزی شما متشکرم.
سلام
عالی بود
با سلام
متشکرم از جناب اقای ثقفی از مطالب خوب و ارزشمند سلامت باشید
جناب ثقفی عزیز سلام یه سوال داشتم خواهش میکنم راهنمایی بفرمایید؛
سوالی که شاید تو ذهن بیشتر ماها هست اینه که باوجود رانت ها و مافیا که خب اطلاعات خیلی خوب و دقیقی از شرایط و وضعیت شرکت ها و بخش های مختلف دارند سرمایه گذاران خرده پا چقدر شانس بهره وری و سود خوب رو میتونن داشته باشن ؟ ممنون میشم پاسخ بدین با سپاس
سلام ودرود فراوان جناب استاد
مطالب بسیارکیلیدی.موثر.آگاه کننده.وپرمحتوا
کمال تشکر رادارم
باآرزوی موفقیت وپیروزی روز افزون برای یکایک دوستان