بازیابی تراست ولت، متامسک و فانتوم: آموزش گام‌به‌گام (با و بدون ۱۲ کلمه)

گوشی‌تان گم شده، خراب شده یا برنامهٔ کیف پول را اشتباهی پاک کرده‌اید و دلتان هُرّی ریخته؟ خبرِ خوب این است: بازیابی تراست ولت، متامسک و فانتوم با همان عبارت بازیابی ۱۲ کلمه‌ای چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد. برنامه را از جای رسمی نصب می‌کنید، گزینهٔ «کیف پول دارم» را می‌زنید، کلمه‌ها را به ترتیب وارد می‌کنید و دارایی‌تان برمی‌گردد.

چرا این‌قدر ساده است؟ چون پولِ شما هیچ‌وقت داخلِ گوشی نبوده. دارایی روی بلاک‌چین است، یعنی یک دفترِ حسابِ عمومی که روی هزاران کامپیوتر در دنیا نگه داشته می‌شود. گوشی فقط کلیدِ آن را نگه می‌داشت. آن ۱۲ کلمه هم خودِ کلید است. پس اگر کلمه‌ها را دارید، گم‌شدنِ گوشی مثلِ گم‌شدنِ دسته‌کلیدِ یدکی است، نه گم‌شدنِ خانه.

در این راهنما قدم‌به‌قدم بازیابی را برای سه کیف پولِ پرکاربرد می‌گوییم، بعد سراغِ پرسش‌های سخت‌تر می‌رویم: اگر ۱۲ کلمه را نداشته باشیم چه؟ چرا بعد از بازیابی موجودی صفر نشان داده می‌شود؟ و چطور در دامِ کسانی که «بازیابی بدون کلمات» می‌فروشند نیفتیم؟

پیش از شروع: سه چیزی که باید بدانید

بیشترِ دردسرهای بازیابی از قاطی‌کردنِ سه چیز با هم می‌آید. بیایید یک بار برای همیشه جدایشان کنیم.

• عبارت بازیابی (Seed Phrase یا Secret Recovery Phrase): یعنی ۱۲ یا ۲۴ کلمهٔ انگلیسی که موقعِ ساختنِ کیف پول به شما داده شد. این کلمه‌ها مثلِ سندِ خانه‌اند: هر کس داشته باشد، صاحبِ همه‌چیز است. دربارهٔ اینکه این کلمه‌ها از کجا می‌آیند در مقالهٔ عبارت بازیابی کیف پول چیست مفصل نوشته‌ایم.
• کلید خصوصی (Private Key): یک رشتهٔ طولانی از حرف و عدد که فقط یک حساب را باز می‌کند. عبارت بازیابی مادرِ همهٔ کلیدهای خصوصیِ آن کیف پول است. فرقِ این دو را در کلید خصوصی و عمومی چیست ساده توضیح داده‌ایم.
• رمز عبور برنامه: رمز یا پین‌کدی که برای باز کردنِ برنامه روی همان گوشی گذاشته‌اید. این فقط قفلِ درِ اتاق است، نه سندِ خانه. روی گوشیِ تازه رمزِ تازه می‌گذارید و رمزِ قبلی اصلاً به کار نمی‌آید.

یک نکتهٔ مهم‌تر هم هست. همهٔ این حرف‌ها دربارهٔ کیف پول غیرحضانتی است؛ یعنی کیف پولی که کلیدش دستِ خودِ شماست، مثلِ تراست ولت، متامسک و فانتوم. اگر دارایی‌تان در حسابِ یک صرافی است، کلیدش دستِ صرافی است و بازیابی یعنی «فراموشیِ رمز» و تماس با پشتیبانیِ همان صرافی. فرقِ این دو نوع را در مقایسهٔ کیف پول‌های امانی و غیرامانی ببینید.

پس پیش از هر کاری، از خودتان بپرسید: کیف پولِ من غیرحضانتی است و ۱۲ کلمه‌اش را دارم؟ اگر جواب بله است، کارتان تقریباً تمام است.

کدام راهِ بازیابی مالِ شماست؟

پیش از رفتن سراغِ دکمه‌ها، این نقشهٔ ساده را ببینید. از بالا شروع کنید و به پرسش‌ها جواب بدهید تا برسید به راهی که برای شما باز است.

پس تقریباً همیشه همه‌چیز به یک پرسش برمی‌گردد: آن کلمه‌ها یا پشتیبانِ رمزنگاری‌شدهٔ آن‌ها جایی هست یا نه.

بازیابی تراست ولت قدم‌به‌قدم

تراست ولت پرکاربردترین کیف پولِ موبایلی میانِ کاربرانِ فارسی‌زبان است. اگر با خودِ برنامه هنوز آشنا نیستید، اول بررسی کیف پول تراست والت را بخوانید. برای بازیابی دو راه دارید: با ۱۲ کلمه، یا با پشتیبانِ ابری. نام‌ِ دکمه‌ها گاهی با هر نسخه کمی عوض می‌شود، ولی مسیر همین است.

راهِ اول: بازیابی با عبارت بازیابی ۱۲ کلمه‌ای

1. تراست ولت را فقط از فروشگاهِ رسمیِ گوشی یا سایتِ رسمیِ خودش نصب کنید. نسخه‌های تقلبی دقیقاً برای دزدیدنِ همین ۱۲ کلمه ساخته می‌شوند.
2. برنامه را باز کنید و به‌جای «ساختِ کیف پولِ تازه»، گزینهٔ I already have a wallet (کیف پول دارم) یا «افزودنِ کیف پولِ موجود» را بزنید.
3. روشِ Secret Phrase (عبارت بازیابی) را انتخاب کنید. اگر پرسید چه نوع کیف پولی، Multi-Coin یعنی چندارزی را بزنید.
4. یک نام برای کیف پول بنویسید (مثلاً «کیف اصلی») و ۱۲ کلمه را به همان ترتیب و با همان املا وارد کنید. بینِ کلمه‌ها فقط یک فاصله بگذارید.
5. دکمهٔ بازیابی را بزنید. برنامه از شما یک رمز عبورِ تازه یا پین‌کد می‌خواهد. یک رمزِ تازه بگذارید و جایی یادداشتش کنید.
6. چند لحظه صبر کنید. کیف پول همان آدرس‌های قبلی را دوباره می‌سازد و موجودی‌ها ظاهر می‌شوند.

اگر برنامه گفت عبارت نامعتبر است، نگران نشوید. معمولاً یک حرف جابه‌جا شده یا یک کلمه با کلمهٔ شبیهش اشتباه شده است. کیبورد را روی انگلیسی بگذارید، تصحیحِ خودکار را خاموش کنید و کلمه‌ها را یکی‌یکی با کاغذ مقایسه کنید.

راهِ دوم: بازیابی از پشتیبانِ ابری (iCloud یا Google Drive)

تراست ولت امکانی دارد به نامِ پشتیبانِ ابری. یعنی همان ۱۲ کلمه را با یک رمزِ جداگانه قفل می‌کند و در فضای ابریِ حسابِ اپل یا گوگلِ شما می‌گذارد. اگر روزی این پشتیبان را ساخته باشید، روی گوشیِ تازه با همان حسابِ اپل یا گوگل وارد می‌شوید، گزینهٔ بازیابی از پشتیبانِ ابری را می‌زنید و رمزِ پشتیبان را وارد می‌کنید.

حواسمان باشد: آن رمزِ پشتیبان را خودِ تراست ولت هم ندارد و نمی‌تواند بازنشانی کند. رمز را فراموش کنید، پشتیبانِ ابری عملاً یک قفلِ بی‌کلید است. برای همین خودِ شرکت هم توصیه می‌کند در کنارِ پشتیبانِ ابری، کلمه‌ها را روی کاغذ هم داشته باشید.

تراست ولت قدیمی دارم؛ با نسخهٔ تازه باز می‌شود؟

بله. خیلی‌ها کیف پولشان را چند سال پیش با نسخهٔ قدیمیِ تراست ولت ساخته‌اند و نگران‌اند که نسخهٔ تازه آن را نشناسد. عبارت بازیابی یک استانداردِ جهانی است (به نامِ BIP39) و به نسخهٔ برنامه ربطی ندارد. همان ۱۲ کلمه در نسخهٔ امروز هم همان آدرس‌ها را می‌سازد.

دو هشدار اینجا جدی است. اول، دنبالِ فایلِ نصبیِ نسخهٔ قدیمی در سایت‌ها و کانال‌های ناشناس نروید؛ بیشترِ این فایل‌ها دستکاری‌شده‌اند. دوم، اگر گوشیِ قدیمی هنوز روشن می‌شود و برنامه باز می‌شود، همین امروز از تنظیماتِ کیف پول، بخشِ پشتیبان‌گیری، عبارت بازیابی را ببینید و روی کاغذ بنویسید. این کار بعداً کلِ ماجرا را ساده می‌کند.

رمز یا پین‌کدِ تراست ولت را فراموش کرده‌ام

پین‌کدِ برنامه را نمی‌شود «بازیابی» کرد؛ چون جایی جز همان گوشی ذخیره نشده است. راهش این است که برنامه را پاک کنید، دوباره نصب کنید و با ۱۲ کلمه بازیابی کنید. فقط یک شرط دارد: اول مطمئن شوید کلمه‌ها را دارید، بعد برنامه را پاک کنید. اگر کلمه‌ها را ندارید، دست به برنامه نزنید و تلاش کنید پین را به یاد بیاورید.

چند کیف پول در تراست ولت داشتم

اگر داخلِ تراست ولت چند کیف پولِ جدا ساخته بودید (مثلاً «کیف اصلی» و «کیف پس‌انداز»)، هر کدام عبارت بازیابیِ خودش را دارد. یعنی برای برگرداندنِ هر کدام، ۱۲ کلمهٔ همان را لازم دارید. این را خیلی‌ها دیر می‌فهمند. پس اگر چند کیف دارید، برای هر کدام یک برگهٔ جدا با نامش نگه دارید.

بازیابی کیف پول متامسک

متامسک بیشتر برای شبکهٔ اتریوم و شبکه‌های شبیهِ آن به کار می‌رود و هم افزونهٔ مرورگر دارد، هم برنامهٔ موبایل. اگر تازه با آن آشنا شده‌اید، آموزش کامل کار با کیف پول متامسک را ببینید. مسیرِ بازیابی در هر دو نسخه تقریباً یکی است.

1. افزونه یا برنامهٔ متامسک را فقط از سایتِ رسمیِ آن یا فروشگاهِ رسمی نصب کنید. تبلیغ‌های بالای نتیجهٔ جستجو گاهی به نسخهٔ جعلی می‌روند.
2. در صفحهٔ شروع، گزینهٔ I have an existing wallet یا Import an existing wallet را بزنید.
3. روشِ Secret Recovery Phrase را انتخاب کنید و ۱۲ کلمه را به ترتیب وارد کنید.
4. یک رمز عبورِ تازه بسازید. این رمز فقط برای باز کردنِ متامسک روی همین مرورگر یا همین گوشی است.
5. بازیابی کامل می‌شود و حسابِ اولتان با موجودی‌اش ظاهر می‌شود.

سه چیز در متامسک خودبه‌خود برنمی‌گردد و بهتر است از قبل بدانید:

• حساب‌های بعدی: اگر جز حسابِ اول، حساب‌های دیگری هم ساخته بودید و نیامدند، از بخشِ حساب‌ها گزینهٔ افزودنِ حساب را بزنید. چون همه از یک عبارت ساخته می‌شوند، همان آدرس‌های قبلی به همان ترتیب برمی‌گردند.
• حساب‌های ایمپورت‌شده با کلید خصوصی: اگر حسابی را جداگانه با کلید خصوصی به متامسک اضافه کرده بودید، آن حساب جزوِ ۱۲ کلمه نیست. باید دوباره با همان کلید خصوصی ایمپورتش کنید.
• شبکه‌های سفارشی: شبکه‌هایی که خودتان اضافه کرده بودید، روی متامسکِ تازه نیستند. دارایی سرِ جایش است، فقط باید آن شبکه را دوباره اضافه کنید تا دیده شود.

متامسک امروز ساختنِ کیف پول با حسابِ گوگل یا اپل را هم پیشنهاد می‌کند. اگر کیف پولتان را این‌طور ساخته‌اید، بازیابی با همان حسابِ گوگل یا اپل و رمزِ متامسک انجام می‌شود. ولی اگر آن حساب یا آن رمز را از دست بدهید، این راه بسته است. پس عبارت بازیابی را از تنظیمات بیرون بیاورید و روی کاغذ هم نگه دارید.

اگر بینِ این دو کیف پول مردد هستید، مقایسهٔ تراست ولت یا متامسک را بخوانید. نکتهٔ جالب این است که عبارت بازیابیِ متامسک را می‌شود در تراست ولت هم وارد کرد و برعکس؛ هر دو همان استاندارد را دارند.

بازیابی کیف پول فانتوم

فانتوم (Phantom) کیف پولِ معروفِ شبکهٔ سولاناست و امروز چند شبکهٔ دیگر را هم پشتیبانی می‌کند. یک اشتباهِ رایج را همین اول کنار بگذاریم: کیف پولِ فانتوم با ارزِ دیجیتالِ «فانتوم» یکی نیست. آن یکی یک بلاک‌چین و ارزِ جداست و ربطی به این کیف پول ندارد.

1. برنامه یا افزونهٔ فانتوم را از جای رسمی نصب کنید.
2. گزینهٔ I already have a wallet را بزنید.
3. روشِ وارد کردنِ عبارت بازیابی را انتخاب کنید و کلمه‌ها را بنویسید.
4. فانتوم چند حساب را که از همان عبارت ساخته می‌شوند نشان می‌دهد. آن‌هایی را که موجودی دارند یا مالِ شما بوده‌اند انتخاب کنید.
5. رمز عبورِ تازه بگذارید و کار تمام است.

فانتوم هم کیف پولِ بی‌کلمه دارد: با حسابِ گوگل یا اپل و یک پینِ چهار رقمی. اگر این‌طور ساخته‌اید، برای بازیابی هم به آن حساب نیاز دارید، هم به پین. هر کدام را از دست بدهید، کار سخت می‌شود. توصیهٔ من این است که از همان امروز، از بخشِ امنیتِ تنظیمات، عبارت بازیابی را ببینید و جایی امن یادداشت کنید.

مقایسهٔ بازیابی در سه کیف پول

این جدول خلاصهٔ همهٔ آن چیزی است که تا اینجا گفتیم. نام‌ِ دکمه‌ها ممکن است در نسخه‌های تازه کمی فرق کند.

بازیابی تراست ولت، متامسک و فانتوم در یک نگاه

موضوع	تراست ولت	متامسک	فانتوم
دکمهٔ شروعِ بازیابی	I already have a wallet	I have an existing wallet	I already have a wallet
راهِ اصلی	عبارت ۱۲ کلمه‌ای	عبارت ۱۲ کلمه‌ای	عبارت ۱۲ یا ۲۴ کلمه‌ای
راهِ جایگزین	پشتیبانِ ابریِ رمزدار	ورود با گوگل یا اپل + رمزِ متامسک	ورود با گوگل یا اپل + پینِ ۴ رقمی
وارد کردنِ یک حساب با کلید خصوصی	دارد	دارد	دارد
چیزی که خودبه‌خود برنمی‌گردد	توکن‌های دستی، کیف‌های جدا	شبکه‌های سفارشی، حساب‌های ایمپورتی	حساب‌هایی که انتخاب نکنید

پس در هر سه، کلیدِ اصلی همان عبارت بازیابی است و راه‌های جایگزین فقط وقتی کار می‌کنند که از قبل فعالشان کرده باشید.

بازیابی تراست ولت بدون کلمات ممکن است؟

جوابِ صادقانه کوتاه است: اگر نه ۱۲ کلمه را دارید، نه پشتیبانِ ابری، نه کلید خصوصی و نه گوشیِ قدیمی که برنامه رویش باز شود، هیچ راهی نیست. نه تراست ولت، نه متامسک، نه هیچ شرکتی کلمه‌های شما را ندارد. این دقیقاً همان چیزی است که کیف پولِ غیرحضانتی را امن می‌کند؛ روی دیگرِ همان سکه است.

ولی پیش از ناامیدی، این چک‌لیست را با حوصله مرور کنید:

• گوشیِ قدیمی هنوز روشن می‌شود و برنامه باز است؟ همین حالا از تنظیمات عبارت را ببینید و بنویسید.
• در حسابِ گوگل یا اپل‌تان پشتیبانِ تراست ولت یا ورودِ متامسک و فانتوم فعال بوده؟ با همان حساب امتحان کنید.
• دفترچه، پشتِ عکسِ قاب، کیفِ مدارک، گاوصندوق یا برگه‌های لای کتاب را گشته‌اید؟ خیلی‌ها کلمه‌ها را نوشته‌اند و یادشان رفته کجا.
• کیف پول را از روی متامسک یا برنامهٔ دیگری هم باز کرده بودید؟ شاید آنجا هنوز باز باشد.
• کلید خصوصیِ یک حساب را جایی کپی کرده بودید؟ با آن دست‌کم همان حساب برمی‌گردد.
• چند کلمه را دارید و یکی دو تا را نه؟ اینجا هم خیلی مراقب باشید که سراغِ «متخصصِ بازیابی» ناشناس نروید.

مراقبِ «بازیابی بدون کلمات» باشید

در شبکه‌های اجتماعی پر است از آگهیِ «بازیابیِ کیف پولِ گم‌شده»، «پشتیبانیِ تلفنیِ تراست ولت» و «نرم‌افزارِ پیدا کردنِ کلمات». تقریباً همه‌شان کلاه‌برداری‌اند. حدس زدنِ ۱۲ کلمه از میانِ ۲٬۰۴۸ کلمهٔ آن فهرستِ استاندارد، آن‌قدر حالت دارد که هیچ کامپیوتری در عمرِ ما به آخرش نمی‌رسد.

کارِ این آدم‌ها ساده است: یا اول پول می‌گیرند و غیب می‌شوند، یا به بهانهٔ کمک همان چند کلمه‌ای را که دارید از شما می‌گیرند و هر چه مانده را می‌برند. تراست ولت، متامسک و فانتوم هیچ‌وقت شمارهٔ تلفنِ پشتیبانی برای گرفتنِ کلمه‌ها ندارند و هیچ‌وقت کلمه‌ها را نمی‌خواهند. این شگردها را در مقالهٔ فیشینگ ارز دیجیتال چیست باز کرده‌ایم.

پس یک قاعدهٔ طلایی: عبارت بازیابی را فقط و فقط داخلِ خودِ برنامهٔ رسمیِ کیف پول وارد کنید، آن هم وقتی خودتان در حالِ بازیابی هستید. هیچ سایت، فرم، ربات یا آدمی نباید آن را ببیند.

چرا بعد از بازیابی موجودی نمایش داده نمی‌شود؟

یکی از ترسناک‌ترین لحظه‌ها این است: کیف پول بازیابی شد ولی موجودی صفر است. پیش از هر نگرانی، بدانید در بیشترِ مواقع پول سرِ جایش است و فقط دیده نمی‌شود؛ مثلِ کالایی که در انبار هست ولی در ویترین نیست. این همان چیزی است که خیلی‌ها با عنوانِ «بازیابی ارز در تراست ولت» دنبالش می‌گردند.

۱. توکن نامرئی: توکن دستی بوده

توکن یعنی ارزی که روی یک بلاک‌چینِ دیگر ساخته شده؛ مثلاً تتر روی شبکهٔ ترون یا اتریوم. اگر قبلاً توکنی را خودتان دستی اضافه کرده بودید، بعد از بازیابی خودبه‌خود نمی‌آید. در تراست ولت از بخشِ مدیریتِ ارزها، اول جستجو کنید و روشنش کنید. اگر پیدا نشد، گزینهٔ افزودنِ توکنِ سفارشی را بزنید، شبکهٔ درست را انتخاب کنید و نشانیِ قراردادِ توکن (Contract Address) را از منبعِ معتبر کپی کنید.

۲. شبکهٔ اشتباه

یک ارز ممکن است روی چند شبکه باشد. اگر تترتان روی شبکهٔ ترون است ولی شما تترِ شبکهٔ اتریوم را نگاه می‌کنید، صفر می‌بینید. شبکه را درست انتخاب کنید. اگر هم ارزی را اشتباهی روی شبکهٔ دیگری فرستاده‌اید، ماجرا فرق دارد؛ آن را در انتقال اشتباه بین ERC-20 و TRC-20 توضیح داده‌ایم.

۳. کیف پولِ دیگری را بازیابی کرده‌اید

اگر چند کیف پول داشته‌اید، شاید کلمه‌های یکی دیگر را وارد کرده‌اید. نشانیِ کیف پول (همان رشته‌ای که برای دریافتِ ارز می‌دادید) را با نشانیِ قدیمی، مثلاً در پیامی که برای کسی فرستاده‌اید، مقایسه کنید.

۴. با کاوشگرِ بلاک‌چین خیال‌تان را راحت کنید

کاوشگرِ بلاک‌چین (Block Explorer) سایتی است که موجودیِ هر نشانی را به همه نشان می‌دهد؛ مثلِ استعلامِ عمومیِ یک حساب. نشانیِ کیف پولتان را آنجا جستجو کنید. اگر موجودی آنجا هست، پول امن است و مشکل فقط از نمایشِ برنامه است. این کار فقط نشانیِ عمومی را می‌خواهد، نه کلمه‌ها را.

پس اگر بعد از بازیابی موجودی ندیدید، به ترتیب: توکن را روشن کنید، شبکه را چک کنید، نشانی را مقایسه کنید و در کاوشگر ببینید. قیمتِ روزِ همین ارزها را هم می‌توانید در صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال امروز ببینید.

کیف پول سخت‌افزاری گم یا خراب شد

کیف پول‌های سخت‌افزاری مثلِ لجر و ترزور هم همین قاعده را دارند. موقعِ راه‌اندازی به شما ۱۲ یا ۲۴ کلمه داده‌اند. دستگاه گم یا خراب شود، یک دستگاهِ تازه می‌خرید، حالتِ بازیابی را انتخاب می‌کنید و همان کلمه‌ها را روی خودِ دستگاه وارد می‌کنید. جزئیاتش را در آموزش جامع کیف پول لجر آورده‌ایم.

از نظرِ فنی می‌شود همان کلمه‌ها را در یک کیف پولِ نرم‌افزاری هم وارد کرد. ولی این کار امنیتِ سخت‌افزاری را از بین می‌برد؛ چون کلمه‌ها یک بار روی گوشیِ متصل به اینترنت تایپ شده‌اند. اگر چنین کردید، بعد از آمدنِ دستگاهِ تازه، دارایی را به یک کیف پولِ تازه با کلمه‌های تازه منتقل کنید.

چهار اشتباه که هنگامِ بازیابی پولتان را می‌برد

1. نصبِ برنامه از پیوندِ ناشناس: برنامهٔ جعلی دقیقاً شبیهِ اصلی است و فقط منتظرِ ۱۲ کلمهٔ شماست. فقط از فروشگاهِ رسمی یا سایتِ رسمی نصب کنید.
2. دادنِ کلمه‌ها به «پشتیبانی»: هیچ پشتیبانِ واقعی کلمه‌ها را نمی‌خواهد. کسی خواست، کلاه‌بردار است.
3. پاک کردنِ برنامه پیش از پیدا کردنِ کلمه‌ها: اگر برنامه هنوز روی گوشیِ قدیمی باز می‌شود، اول کلمه‌ها را بیرون بیاورید، بعد هر کاری خواستید بکنید.
4. عکس گرفتن از کلمه‌ها یا نوشتن در یادداشتِ گوشی: گالری و یادداشت‌ها اولین جایی است که بدافزار می‌گردد. کاغذ یا کارتِ فلزی در جای امن، بهترین پشتیبان است.

برای اینکه کار هرگز به این‌جاها نکشد، نکته‌های جلوگیری از هک کیف پول ارز دیجیتال را هم بخوانید.

پشتیبان‌گیری درست تا هیچ‌وقت به بازیابی سخت نرسید

بهترین بازیابی همانی است که از روزِ اول آماده‌اش کرده‌اید. این چک‌لیست را یک بار انجام بدهید و خیال‌تان راحت شود:

• کلمه‌ها را با شماره (۱ تا ۱۲) و املای دقیق روی کاغذ بنویسید.
• دو نسخه نگه دارید، در دو جای جدا؛ مثلاً یکی در خانه و یکی نزدِ یک جای امنِ دیگر.
• برای هر کیف پولِ جدا، یک برگهٔ جدا با نامِ همان کیف پول داشته باشید.
• یک بار امتحان کنید: روی برنامهٔ دیگری بازیابی کنید و ببینید همان نشانی می‌آید. بعد آن نسخهٔ آزمایشی را پاک کنید.
• اگر پشتیبانِ ابری یا ورود با گوگل و اپل را روشن کرده‌اید، رمزش را جدا از رمزِ حسابِ گوگل و اپل نگه دارید.
• به یکی از عزیزانِ مورد اعتمادتان بگویید که برگه کجاست، بی آنکه خودِ کلمه‌ها را نشانش بدهید.

پس دفعهٔ بعد که کیف پولِ تازه ساختید، پیش از اولین واریز، کلمه‌ها را بنویسید و یک بار بازیابی را آزمایش کنید. پنج دقیقه وقت می‌گیرد و شاید روزی همهٔ سرمایه‌تان را نجات بدهد. اگر می‌خواهید کلِ این دنیا را از پایه و منظم یاد بگیرید، دورهٔ آموزش ارز دیجیتال به زبان ساده برای همین ساخته شده است.

سوالات متداول