قیمت لیر ترکیه امروز

راهنمای قیمت لیر ترکیه

قیمت لیر ترکیه در ایران عددی جدا و مستقل نیست. در عمل از دو نرخ ساخته می‌شود: دلارِ بازارِ آزادِ تهران و نرخِ جهانیِ دلار به لیر. کارت‌ها و جدول‌های بالای صفحه هر دو را کنارِ هم نشان می‌دهند تا ببینید لیر امروز چند تومان است و چرا. پایین‌تر توضیح داده‌ام هر عدد یعنی چه و با چه چیزی باید سنجیده شود.

لیر ترکیه چیست؟ از لیرِ قدیم تا «لیرِ جدید»

لیر (Türk lirası) پولِ رسمیِ ترکیه است. کدِ بین‌المللی‌اش TRY، نشانه‌اش ₺ و کوتاه‌نوشتش در خودِ ترکیه TL است. هر لیر ۱۰۰ کوروش است. اسکناس و سیاستِ پولی در دستِ بانک مرکزی جمهوری ترکیه (TCMB) است.

دهه‌های ۷۰ تا ۹۰ میلادی تورمِ بالا عددهای لیر را آن‌قدر بزرگ کرده بود که اسکناسِ ۲۰ میلیون لیری هم در جیبِ مردم بود. برای همین ترکیه از ۱ ژانویهٔ ۲۰۰۵ (۱۱ دی ۱۳۸۳) شش صفر را حذف کرد. هر یک میلیون لیرِ قدیم شد یک «لیرِ جدیدِ ترکیه» (Yeni Türk Lirası, YTL). از ابتدای ۲۰۰۹ واژهٔ «جدید» از روی پول برداشته شد و نامش دوباره همان «لیر ترکیه» شد. نشانهٔ ₺ هم از ۲۰۱۲ به کار می‌رود.

چرا ارزش لیر مدام پایین می‌آید؟ تورم و نرخ بهره در ترکیه

لیر بعد از حذفِ صفرها چند سال نسبتاً آرام بود، ولی از حدودِ ۲۰۱۸ دوباره سقوط را شروع کرد. ریشهٔ اصلی تورم است. وقتی قیمت‌ها در ترکیه سالانه ده‌ها درصد بالا می‌روند و در آمریکا چند درصد، ارزشِ لیر در برابرِ دلار ناچار کم می‌شود. سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ بانک مرکزی ترکیه با وجودِ تورمِ بالا نرخِ بهره را پایین آورد. نتیجه این شد که تورمِ سالانه در مهر ۱۴۰۱ (اکتبر ۲۰۲۲) به حدودِ ۸۵٪ رسید.

از میانهٔ ۲۰۲۳ سیاست برگشت و نرخِ بهره به‌شدت بالا رفت. در ۱۹ شهریور ۱۴۰۵ نرخِ سیاستی برای پنجمین جلسهٔ پیاپی روی ۳۷٪ ماند. طبقِ مؤسسهٔ آمارِ ترکیه، تورمِ سالانهٔ سپتامبرِ ۲۰۲۶ (اعلام‌شده در ۱۳ مهر ۱۴۰۵) ۲۹٫۷٪ بود، یعنی اولین بار در نزدیکِ پنج سال زیرِ ۳۰٪. تورم پایین آمده، ولی هنوز آن‌قدر بالاست که لیر آرام‌آرام ارزان شود. جدولِ زیر عددهای تقریبیِ پایانِ هر سال را نشان می‌دهد:

عددِ امروز را در کارتِ «دلار به لیر» ببینید. نکته این است که لیر در برابرِ دلار ارزان می‌شود و ریال هم در برابرِ دلار. پس قیمتِ تومانیِ لیر بسته به اینکه کدام یک تندتر ارزش از دست بدهد، می‌تواند بالا برود، ثابت بماند یا حتی پایین بیاید. مردمِ ترکیه هم برای حفظِ ارزشِ پولشان به طلا روی آورده‌اند. صندوق‌های طلای بورسِ استانبول را در مقایسهٔ صندوق‌های طلا در ۸ کشور معرفی کرده‌ایم.

قیمت لیر در تهران چطور ساخته می‌شود؟

بازارِ تهران معمولاً لیر را از نرخِ متقاطع قیمت می‌دهد: قیمتِ دلارِ آزاد به تومان تقسیم بر تعدادِ لیری که با یک دلار می‌شود خرید.

مثالِ فرضی: اگر دلارِ آزاد ۱۰۰٬۰۰۰ تومان باشد و هر دلار ۵۰ لیر، ارزشِ هر لیر حدودِ ۱۰۰٬۰۰۰ ÷ ۵۰ = ۲٬۰۰۰ تومان می‌شود. حالا اگر دلار در تهران ۵٪ گران شود و دلار به لیر ثابت بماند، لیر هم حدودِ ۵٪ گران می‌شود. اگر دلار به لیر ۵٪ بالا برود (یعنی لیر ضعیف شود) و دلارِ تهران ثابت بماند، لیر حدودِ ۵٪ ارزان می‌شود. این عددها فقط برای نشان دادنِ روش‌اند. قیمتِ واقعی در کارتِ «لیر ترکیه» است. برای همین قیمت لیر بیش از هر چیز دنبالِ قیمت دلار می‌رود.

چرا در ایران چند نرخِ دلار داریم و کدام مبنای این حساب است؟ جوابش در مقالهٔ قیمت دلار و تنوعِ نرخِ ارز در ایران آمده است. قیمتِ واقعیِ صرافی‌ها هم کمی با این عدد فرق دارد. علتش فاصلهٔ نرخِ خرید و فروش، کم یا زیاد بودنِ اسکناسِ لیر در بازار و هزینهٔ جابه‌جاییِ آن است. اگر فاصلهٔ قیمتِ صرافی از نرخِ متقاطع زیاد بود، پیش از معامله دلیلش را بپرسید.

دلار به لیر، یورو به لیر و لیر به دلار یعنی چه؟

این سه کارت قیمتِ تومانی نیستند. نرخِ جهانیِ بازارِ ارزند. «دلار به لیر» یعنی با یک دلار چند لیر می‌شود خرید. بالا رفتنش یعنی لیر ضعیف‌تر شده. «یورو به لیر» همین را برای یورو نشان می‌دهد و برای کسی مهم است که هزینه‌اش در اروپا یا به یورو است (قیمت یورو را هم ببینید). «لیر به دلار» برعکسِ «دلار به لیر» است: یک لیر چند دلار می‌ارزد. در نمودارِ «لیر به دلار» روندِ نزولیِ بلندمدتِ لیر را بهتر می‌شود دید.

لیر به تومان و ریال؛ ۱۰۰ و ۱٬۰۰۰ لیر چند تومان است؟

جدولِ «لیر امروز» قیمتِ یک لیر را به تومان و ریال (تومان × ۱۰) آورده و حسابِ ۱۰۰ و ۱٬۰۰۰ لیر را هم انجام داده است. برای هر مبلغِ دیگری، مثلاً هزینهٔ یک هفته اقامت یا شهریهٔ یک ترم، از مبدلِ همین صفحه استفاده کنید. مبدل لیر را به تومان، دلار و یورو تبدیل می‌کند و برعکس.

جدولِ «۱۰ روزِ اخیر» و نمودار (لیر به تومان از اردیبهشت ۱۴۰۵) نشان می‌دهند قیمتِ امروز نسبت به روزهای قبل کجاست. پیش از خرید یا فروشِ مبلغِ بزرگ، نگاه به همین روند و فاصلهٔ نرخِ خرید و فروشِ صرافی معمولاً از حدس زدنِ «قیمتِ فردا» مفیدتر است.

کاربرد لیر برای ایرانی‌ها: سفر، تحصیل، تجارت و ملک

• سفر: ترکیه از مقصدهای پرطرفدارِ ایرانی‌هاست. هزینهٔ روزمره، از حمل‌ونقل تا رستوران، با لیر پرداخت می‌شود، هرچند بعضی هتل‌ها و تورها قیمت را به یورو یا دلار اعلام می‌کنند.
• تحصیل: شهریهٔ دانشگاه‌های ترکیه برای دانشجوی خارجی به لیر، دلار یا یورو اعلام می‌شود و هزینهٔ زندگی به لیر است. پس دانشجو و خانواده‌اش هم به نرخِ لیر حساس‌اند و هم به دلار به لیر.
• تجارت: ترکیه از شریک‌های تجاریِ مهمِ ایران است و بخشی از کالاهای وارداتی، مثلِ پوشاک و مصالحِ ساختمانی، از آنجا می‌آید. قیمتِ تمام‌شدهٔ این کالاها هم به نرخِ لیر حساس است و هم به دلار.
• ملک: طبقِ آمارِ مؤسسهٔ آمارِ ترکیه، ایرانی‌ها در سالِ ۲۰۲۵ بعد از روس‌ها دومین گروهِ خریدارانِ خارجیِ مسکن در ترکیه بودند. قیمتِ ملک آنجا به لیر ثبت می‌شود، ولی بسیاری از فروشنده‌ها آن را به دلار اعلام می‌کنند.

این صفحه برای دیدنِ نرخ و حساب‌وکتاب است و پیشنهادِ خرید یا نگه‌داریِ لیر نیست. لیر با این سابقهٔ کاهشِ ارزش، ابزارِ مناسبی برای پس‌انداز به حساب نمی‌آید. اگر دنبالِ حفظِ ارزشِ پول هستید، مقالهٔ طلا، دلار یا سپردهٔ بانکی را بخوانید.

اسکناس‌ها و سکه‌های لیر ترکیه

اسکناس‌های رایج از سریِ نهم‌اند که از ۲۰۰۹ منتشر شده است. روی همه تصویرِ آتاتورک است و پشتِ هر کدام چهرهٔ یک دانشمند، هنرمند یا نویسندهٔ ترک. سکه‌ها ۱، ۵، ۱۰، ۲۵ و ۵۰ کوروش و ۱ لیر هستند. تا مهر ۱۴۰۵ بانک مرکزی ترکیه اسکناسِ ۵۰۰ یا ۱٬۰۰۰ لیری منتشر نکرده است.

«لیر» درست است یا «لیره»؟

هر دو به یک پول اشاره می‌کنند. در فارسیِ امروز و رسانه‌های اقتصادی «لیر ترکیه» رایج‌تر است. «لیره» شکلِ قدیمی‌ترِ همین واژه است که هنوز در گفتار و جست‌وجو زیاد دیده می‌شود. «لیره» برای چند پولِ دیگر هم به کار رفته است: لیرهٔ عثمانی (سکهٔ طلای دورهٔ عثمانی)، لیرهٔ لبنان و سوریه، و در متن‌های قدیمی «لیرهٔ استرلینگ» به معنای پوندِ انگلیس. پس اگر کسی از «قیمت لیره» می‌پرسد، بهتر است بپرسید منظورش لیر ترکیه است یا سکهٔ لیرهٔ عثمانی.