شاخص کل بورس امروز

راهنمای شاخص کل بورس

شاخص کل بورس تهران عددی است که نشان می‌دهد ارزش همهٔ سهم‌های بورس، با احتساب سود نقدی، نسبت به سال پایه چقدر تغییر کرده است. عدد امروز، تغییر روز و نمودار کوچکش در کارت «شاخص کل بورس تهران» بالای همین صفحه است و در ساعت معاملات به‌روز می‌شود. پایین‌تر توضیح داده‌ام این عدد چطور ساخته می‌شود و چطور باید خواندش.

شاخص کل بورس چیست و چطور حساب می‌شود؟

نام رسمی شاخص کل «شاخص قیمت و بازده نقدی» است و با نماد TEDPIX شناخته می‌شود. پایه‌اش فروردین ۱۳۶۹ با عدد ۱۰۰ است؛ پس شاخص ۸ میلیون یعنی ارزش سبد بازار، با سودهای نقدیِ دوباره سرمایه‌گذاری‌شده، حدود ۸۰ هزار برابر آن روز شده است. وزن هر شرکت به اندازهٔ ارزش بازارش است: شرکتی که ده برابر بزرگ‌تر است، ده برابر بیشتر شاخص را تکان می‌دهد. برای همین به چند شرکت بزرگ پالایشی، فلزی و پتروشیمی «شاخص‌ساز» می‌گویند.

کنار شاخص کل، شاخص قیمت (TEPIX) هم منتشر می‌شود که فقط تغییر قیمت را می‌سنجد. وقتی شرکتی سود نقدی تقسیم می‌کند، قیمتش در بازگشایی پایین می‌آید؛ شاخص قیمت این افت را نشان می‌دهد، اما شاخص کل سود پرداختی را جبران می‌کند تا افت مصنوعی ثبت نشود. تعریف کامل‌تر را در شاخص کل بورس چیست؟ و انواع شاخص‌ها را در شاخص بورس چیست؟ نوشته‌ایم.

شاخص هم‌وزن چیست و چرا با شاخص کل فرق دارد؟

در شاخص کل هم‌وزن همهٔ شرکت‌ها، کوچک و بزرگ، یک رأی دارند. شاخص کل شبیه این است که بپرسید «ثروت محله چقدر شد؟» و چند برج بزرگ جواب را تعیین کنند؛ شاخص هم‌وزن می‌پرسد «حال بیشتر خانه‌های محله چطور است؟». اگر شاخص کل بالا برود و هم‌وزن پایین بیاید، یعنی رشد را چند سهم بزرگ ساخته‌اند و بیشتر سهم‌ها همراه نبوده‌اند. برعکسش هم پیش می‌آید: طبق گزارش‌های بازار، در شش ماه نخست ۱۴۰۵ شاخص کل حدود ۹۳٪ و هم‌وزن حدود ۱۰۱٪ رشد کرد.

عدد این دو شاخص را با هم مقایسه نکنید؛ پایه و مسیرشان فرق دارد. درصد تغییرشان را مقایسه کنید. نمودار همین صفحه هر دو را کنار هم دارد و جدول ۱۰ روز اخیر هم هر دو را روزبه‌روز نشان می‌دهد. مقایسهٔ مفصل را در شاخص کل و شاخص هم‌وزن چه تفاوتی دارند ببینید.

شاخص کل فرابورس (آیفکس)

شرکت‌های فرابورس در شاخص کل بورس تهران حساب نمی‌شوند و شاخص جداگانهٔ خودشان را دارند: شاخص کل فرابورس یا IFX (آیفکس). عددش با شاخص کل بورس قابل مقایسه نیست و معمولاً در محدودهٔ ده‌ها هزار واحد است. برای تصویر کامل بازار سهام هر دو را با هم ببینید. فرق دو بازار را در فرق بین بورس و فرابورس توضیح داده‌ایم.

حرکت شاخص را چطور بخوانیم؟

• درصد را ببینید، نه واحد: رشد ۱۰۰ هزار واحدی در شاخص ۸ میلیونی فقط ۱٫۲۵٪ است، در حالی که در شاخص یک میلیونیِ اردیبهشت ۱۳۹۹ همین عدد ۱۰٪ بود. در نمودارهای بلندمدت، مقیاس لگاریتمی تصویر درست‌تری می‌دهد.
• هم‌وزن را کنار شاخص کل بگذارید: هم‌جهت بودنشان یعنی روند فراگیر است.
• ارزش معاملات خرد را چک کنید: این کارت ارزش معاملات عادیِ سهام و حق‌تقدم در تابلوی معمولی است، بی معاملات بلوکی و عمده. رشد شاخص با معاملات کم، کم‌پشتوانه‌تر از رشد با معاملات سنگین است (ارزش معاملات در بورس بیانگر چیست؟).
• ببینید چه کسی شاخص را می‌کشد: جدول‌های «بیشترین ارزش معاملات امروز» و «بیشترین رشد / بیشترین افت» نشان می‌دهند پول کجا رفته است.
• ساعت را در نظر بگیرید: معاملات سهام از شنبه تا چهارشنبه، ساعت ۹ تا ۱۲:۳۰ به وقت تهران است (پیش‌گشایش از ۸:۴۵). عدد میانهٔ روز با عدد پایانی فرق دارد؛ خط وضعیت بازار بالای صفحه می‌گوید بازار باز است یا بسته.

نقشه بازار چیست؟

نقشه بازار نمایش تصویری همهٔ سهم‌ها در یک قاب است: هر سهم یک مستطیل است که اندازه‌اش به ارزش بازار شرکت و رنگش به درصد تغییر امروز بستگی دارد؛ سبز برای رشد و قرمز برای افت. یک نگاه به آن نشان می‌دهد بازار یک‌دست سبز است یا فقط چند مستطیل بزرگ رنگ را عوض کرده‌اند. نسخهٔ رسمی‌اش در سایت TSETMC است. برای همین منظور، جدول‌های بالای صفحه و تابلوی کامل بازار فهرست سهم‌ها و صندوق‌ها را با تغییر روزشان مرتب‌شده نشان می‌دهند.

مهم‌ترین رکوردهای شاخص کل

نمودار همین صفحه با گزینهٔ «همه» تاریخچهٔ روزانهٔ شاخص کل را از ۱۳۸۷ نشان می‌دهد. چند نقطهٔ مهم این مسیر:

درس ۱۳۹۹ این است که رکورد اسمی تضمین ادامهٔ رشد نیست. پس از سقف مرداد ۱۳۹۹، شاخص تا ۱۴۰۰ به حدود نصف رسید و مدتی طولانی زیر آن سقف ماند؛ در همان سال‌ها تورم هم ارزش واقعی سرمایه‌ها را کم می‌کرد.

شاخص بورس، دلار و تورم: بازده واقعی

شاخص کل به ریال است، پس بخشی از رشدش فقط جبران تورم است. طبق گزارش مرکز آمار، تورم سالانهٔ شهریور ۱۴۰۵ حدود ۷۳٫۶٪ بوده است؛ شاخصی که در یک سال ۷۰٪ رشد کند، در واقع قدرت خریدی اضافه نکرده است. برای سنجش واقعی، رشد شاخص را در همان بازه با رشد قیمت دلار و طلا مقایسه کنید. بازار سهام در دوره‌های تورمی معمولاً با تأخیر به تورم واکنش نشان می‌دهد، چون فروش و دارایی شرکت‌ها با قیمت‌ها بالا می‌رود؛ این رابطه را در آیا رشد بورس تورم‌زا است؟ بررسی کرده‌ایم.

از شاخص در تصمیم‌هایتان چطور استفاده کنید؟

شاخص دماسنج است، نه نسخه. چند کاربرد درستش:

• محک عملکرد: بازده سبد یا صندوقتان را با شاخص کل و هم‌وزن در همان بازه مقایسه کنید.
• سنجش حال بازار: شاخص کل، هم‌وزن و ارزش معاملات خرد را با هم ببینید، نه یکی را.
• دید بلندمدت: پیش از هر هیجانی، نمودار چندساله را نگاه کنید تا جایگاه امروز را در مسیر ببینید.

رشد شاخص یعنی میانگین بازار بالا رفته، نه اینکه هر سهمی سود داده است. این صفحه پیشنهاد خرید یا فروش نیست؛ برای یادگیری اصولی، دورهٔ آموزش سرمایه‌گذاری در بورس ایران را ببینید.