هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

اسیلاتور چیست؟ انواع نوسان‌نما در تحلیل تکنیکال و کاربرد آن‌ها

فهرست مطالب۱۴ بخش
  1. اسیلاتور چیست؟ تعریف به زبانِ ساده
  2. فرق اسیلاتور و اندیکاتور چیست؟
  3. اسیلاتور چطور کار می‌کند؟ اشباع خرید و فروش
  4. انواع اسیلاتور: دو خانوادهٔ اصلی
  5. ۱. اسیلاتورهای محدود (بین دو عدد ثابت)
  6. ۲. اسیلاتورهای حولِ خطِ صفر (بی‌سقف)
  7. معروف‌ترین اسیلاتورها در تحلیل تکنیکال
  8. شاخص قدرت نسبی (RSI)
  9. اندیکاتور استوکاستیک (Stochastic)
  10. اندیکاتور ویلیامز %R (Williams %R) چگونه کار می‌کند؟
  11. شاخص کانال کالا (CCI)
  12. مکدی (MACD) و اندیکاتور مومنتوم
  13. یک مثال عددی: ویلیامز %R و استوکاستیک را خودمان حساب کنیم
  14. سه روش اصلی استفاده از اسیلاتورها
  15. ۱. خروج از ناحیهٔ اشباع
  16. ۲. واگرایی
  17. ۳. عبور از خطِ وسط
  18. بهترین اسیلاتور برای بازار رنج کدام است؟
  19. اسیلاتورها در بورس ایران: سه نکتهٔ مخصوصِ بازارِ ما
  20. اشتباه‌های رایج در کار با اسیلاتور
  21. چک‌لیست پیش از معامله با اسیلاتور
  22. اسیلاتور را کجا و چطور روی نمودار بیاوریم؟
  23. سوالات متداول
  24. جمع‌بندی
اسیلاتور چیست؟ انواع نوسان‌نما در تحلیل تکنیکال و کاربرد آن‌ها

خیلی‌ها زیرِ نمودارِ قیمت خطی می‌بینند که مدام بالا و پایین می‌رود و می‌پرسند این چیست. اسیلاتور یا «نوسان‌نما» ابزاری در تحلیل تکنیکال است که زیرِ نمودار، بینِ یک سقف و کفِ ثابت بالا و پایین می‌رود و نشان می‌دهد قیمت چقدر تند حرکت کرده و آیا خریدار یا فروشنده بیش از حد جلو رفته است. معروف‌ترین اسیلاتورها RSI، استوکاستیک، ویلیامز %R، CCI و مکدی هستند.

در این راهنما با زبانِ ساده می‌گویم اسیلاتور چطور کار می‌کند، چه فرقی با بقیهٔ اندیکاتورها دارد، کدام برای چه بازاری مناسب است و چه اشتباه‌هایی پول را می‌برد. یک مثالِ عددی هم با هم حساب می‌کنیم تا ببینید پشتِ این خط‌ها چیزِ پیچیده‌ای نیست. هر عددی که در متن آمده فقط مثال است.

اسیلاتور چیست؟ تعریف به زبانِ ساده

واژهٔ اسیلاتور از Oscillator انگلیسی آمده؛ یعنی «چیزی که نوسان می‌کند». آونگِ ساعت‌های قدیمی را به یاد بیاورید. مدام از این طرف به آن طرف می‌رود، ولی هیچ‌وقت از دو سرِ مسیرش بیرون نمی‌زند. اسیلاتور هم همین‌طور است. معمولاً بینِ دو عددِ ثابت، مثلاً ۰ تا ۱۰۰، رفت‌وآمد می‌کند.

اسیلاتور خودِ قیمت را نشان نمی‌دهد. چیزی را نشان می‌دهد که به آن مومنتوم می‌گویند. مومنتوم یعنی «شتاب» یا «زورِ» حرکتِ قیمت. این را با یک تشبیه روشن کنیم.

فرض کنید سوارِ ماشین هستید. ماشین هنوز جلو می‌رود، ولی راننده پایش را از روی گاز برداشته. عقربهٔ سرعت‌سنج پایین می‌آید، پیش از آنکه ماشین بایستد. اسیلاتور همان سرعت‌سنج است. قیمت ممکن است هنوز بالا برود، ولی اسیلاتور زودتر می‌گوید «زورِ خریدارها دارد کم می‌شود».

پس اسیلاتور به ما نمی‌گوید قیمت کجاست؛ می‌گوید حرکتِ قیمت چقدر جان دارد.

فرق اسیلاتور و اندیکاتور چیست؟

این پرسش را زیاد می‌شنوم. جوابِ کوتاه: هر اسیلاتوری اندیکاتور است، ولی هر اندیکاتوری اسیلاتور نیست. اندیکاتور یعنی هر ابزاری که با یک فرمول از قیمت و حجم ساخته می‌شود و روی نمودار یا زیرِ آن می‌آید. اسیلاتور یک خانوادهٔ خاص از اندیکاتورهاست.

مثلِ «میوه» و «سیب». سیب میوه است، ولی هر میوه‌ای سیب نیست. اگر هنوز با خودِ اندیکاتور آشنا نیستید، اول مقالهٔ اندیکاتور چیست و معرفی ۸ اندیکاتور مهم را بخوانید.

جدولِ زیر فرقِ اسیلاتور با اندیکاتورهای روندی، مثلِ میانگین متحرک، را کنارِ هم نشان می‌دهد.

مقایسهٔ اسیلاتور با اندیکاتورِ روندی
ویژگیاسیلاتور (نوسان‌نما)اندیکاتورِ روندی
جای نمایشمعمولاً در پنجره‌ای جدا زیرِ نمودارمعمولاً روی خودِ نمودارِ قیمت
محدودهبیشترشان بینِ دو عددِ ثابت (مثل ۰ تا ۱۰۰)سقف و کف ندارد؛ همراهِ قیمت می‌رود
چه می‌سنجدشتاب و زورِ حرکت، اشباعِ خرید و فروشجهتِ روند
بهترین بازاربازارِ رنج (بی‌روند)بازارِ رونددار
سرعتِ سیگنالزودتر هشدار می‌دهد (پیشرو)دیرتر تأیید می‌کند (پیرو)
نمونه‌هاRSI، استوکاستیک، ویلیامز %R، CCIمیانگین متحرک، ایچیموکو، باند بولینگر

همین جدول یک نکتهٔ مهم را نشان می‌دهد. این دو رقیبِ هم نیستند، مکملِ هم‌اند. یکی می‌گوید راه به کدام طرف است، دیگری می‌گوید ماشین چقدر گاز می‌دهد.

اسیلاتور چطور کار می‌کند؟ اشباع خرید و فروش

بیشترِ اسیلاتورها دو ناحیهٔ مرزی دارند. وقتی خط به نزدیکِ سقف می‌رسد، می‌گوییم بازار در اشباعِ خرید است. وقتی به نزدیکِ کف می‌رسد، می‌گوییم در اشباعِ فروش است.

اشباعِ خرید یعنی قیمت در مدتِ کوتاهی خیلی تند بالا رفته و خریدارها کم‌کم نفس کم می‌آورند. مثلِ کِشی که زیادی کشیده شده؛ احتمالِ برگشتنش بیشتر است. اشباعِ فروش برعکس است: قیمت آن‌قدر تند ریخته که فروشنده‌ها هم خسته شده‌اند.

نمودار قیمت و اسیلاتور زیر آن با ناحیه اشباع خرید بالای ۷۰ و اشباع فروش زیر ۳۰
اسیلاتور زیرِ نمودارِ قیمت؛ بالای ۷۰ اشباعِ خرید و زیرِ ۳۰ اشباعِ فروش (مثالِ فرضی).

ولی یک هشدار جدی: اشباعِ خرید یعنی «احتمالِ» خستگی، نه دستورِ فروش. در یک روندِ صعودیِ قوی، اسیلاتور می‌تواند هفته‌ها در ناحیهٔ اشباعِ خرید بماند و قیمت همچنان بالا برود. کسی که فقط به این دلیل فروخته، از بقیهٔ راه جا مانده.

پس ناحیهٔ اشباع زنگِ «حواست باشد» است، نه زنگِ «همین حالا بفروش».

انواع اسیلاتور: دو خانوادهٔ اصلی

اسیلاتورها را از نظرِ شکل به دو گروه تقسیم می‌کنند. دانستنِ این دو گروه کمک می‌کند هر اسیلاتورِ تازه‌ای را زود بفهمید.

۱. اسیلاتورهای محدود (بین دو عدد ثابت)

این‌ها هیچ‌وقت از دو سرِ مسیرشان بیرون نمی‌زنند. RSI و استوکاستیک بینِ ۰ و ۱۰۰ هستند. ویلیامز %R بینِ ۰ و منفیِ ۱۰۰. خوبی‌شان این است که مرزِ اشباع روشن است و همه از یک خط‌کش استفاده می‌کنند.

۲. اسیلاتورهای حولِ خطِ صفر (بی‌سقف)

این‌ها سقف و کفِ ثابت ندارند و دورِ یک خطِ وسط، یعنی صفر، بالا و پایین می‌روند. مکدی، CCI و اندیکاتورِ مومنتوم از این دسته‌اند. بالای صفر یعنی زورِ خریدار بیشتر است و زیرِ صفر یعنی زورِ فروشنده. عبورِ خط از صفر خودش یک سیگنال است.

عیبِ این گروه این است که «اشباع» عددِ ثابتی ندارد. باید ببینید همین سهم در گذشته معمولاً تا کجا رفته و برگشته.

معروف‌ترین اسیلاتورها در تحلیل تکنیکال

پیش از آنکه تک‌تک‌شان را ببینیم، یک جدولِ خلاصه داشته باشیم. عددهای جدول تنظیمِ پیش‌فرضِ رایج در بیشترِ نرم‌افزارهای نمودار است و قابلِ تغییر است.

اسیلاتورهای پرکاربرد و تنظیمِ رایجِ هرکدام
اسیلاتورمحدودهدورهٔ پیش‌فرضاشباع خرید / فروشویژگیِ اصلی
RSI۰ تا ۱۰۰۱۴بالای ۷۰ / زیرِ ۳۰آرام‌تر و قابل‌اعتمادتر؛ پرکاربردترین
استوکاستیک۰ تا ۱۰۰۱۴ و ۳ و ۳بالای ۸۰ / زیرِ ۲۰دو خط دارد؛ سیگنالِ تقاطع
ویلیامز %R۰ تا منفیِ ۱۰۰۱۴بالای منفیِ ۲۰ / زیرِ منفیِ ۸۰خیلی سریع و حساس
CCIبی‌سقف، حولِ صفر۲۰بالای ۱۰۰ / زیرِ منفیِ ۱۰۰فاصلهٔ قیمت از میانگینش
مکدیبی‌سقف، حولِ صفر۱۲ و ۲۶ و ۹ناحیهٔ ثابت نداردهم روند را نشان می‌دهد هم شتاب را

همان‌طور که می‌بینید، هرکدام خط‌کشِ خودش را دارد. پس اگر یک اسیلاتور را خوب یاد گرفتید، بقیه را خیلی سریع‌تر می‌فهمید.

شاخص قدرت نسبی (RSI)

RSI را جی. ولز وایلدر در سالِ ۱۹۷۸ معرفی کرد. این اسیلاتور میانگینِ روزهای مثبت را با میانگینِ روزهای منفی در ۱۴ دورهٔ اخیر مقایسه می‌کند. اگر روزهای مثبت خیلی بیشتر و بزرگ‌تر بوده‌اند، عدد بالا می‌رود.

بالای ۷۰ را اشباعِ خرید و زیرِ ۳۰ را اشباعِ فروش می‌دانند. خیلی‌ها عبورِ خط از ۵۰ را هم نشانهٔ عوض شدنِ دستِ بالا می‌دانند. فرمول، تنظیم‌ها و روش‌های کار با آن را در مقالهٔ اندیکاتور RSI چیست و چه کاربردی دارد مفصل گفته‌ایم.

اندیکاتور استوکاستیک (Stochastic)

استوکاستیک را جورج لین در دههٔ ۱۹۵۰ ساخت. حرفش ساده است: در روندِ صعودی، قیمتِ پایانی معمولاً نزدیکِ بالاترین قیمتِ دوره بسته می‌شود و در روندِ نزولی نزدیکِ پایین‌ترین. استوکاستیک می‌سنجد قیمتِ امروز کجای این فاصله ایستاده.

دو خط دارد: خطِ سریع (%K) و خطِ آرام (%D). وقتی خطِ سریع در ناحیهٔ زیرِ ۲۰ از پایین خطِ آرام را قطع کند، خیلی‌ها آن را نشانهٔ احتمالِ برگشت به بالا می‌دانند. جزئیاتش را در آموزش اندیکاتور استوکاستیک ببینید.

اندیکاتور ویلیامز %R (Williams %R) چگونه کار می‌کند؟

ویلیامز %R را لری ویلیامز، معامله‌گرِ آمریکایی، در سالِ ۱۹۷۳ معرفی کرد. در ایران خیلی‌ها به آن «اندیکاتور WR» هم می‌گویند، چون در بعضی نرم‌افزارها با همین دو حرف نشانش می‌دهند. این اسیلاتور می‌پرسد: قیمتِ پایانیِ امروز چقدر از بالاترین قیمتِ ۱۴ دورهٔ اخیر فاصله دارد؟

عجیب‌ترین ویژگی‌اش این است که عددش منفی است؛ بینِ ۰ و منفیِ ۱۰۰. صفر یعنی قیمت درست روی سقفِ دوره بسته شده. منفیِ ۱۰۰ یعنی درست روی کفِ دوره. بالای منفیِ ۲۰ را اشباعِ خرید و زیرِ منفیِ ۸۰ را اشباعِ فروش می‌دانند.

فرمولش این است:

ویلیامز %R = (بالاترین قیمتِ دوره − قیمتِ پایانی) ÷ (بالاترین قیمتِ دوره − پایین‌ترین قیمتِ دوره) × (منفیِ ۱۰۰)

اگر دقت کنید، این همان خطِ سریعِ استوکاستیک است که وارونه شده. ویلیامز %R همیشه برابر است با «%K منهای ۱۰۰». فرقش این است که خطِ آرام ندارد و برای همین تندتر واکنش می‌دهد. تندی هم خوب است، هم بد: زودتر خبر می‌دهد، ولی خبرِ غلط هم بیشتر می‌دهد.

پس ویلیامز %R برای معامله‌های کوتاه‌مدت و بازارِ رنج مناسب‌تر است و تنهایی نباید به آن تکیه کرد.

شاخص کانال کالا (CCI)

CCI را دونالد لمبرت در سالِ ۱۹۸۰ برای بازارِ کالا ساخت، ولی امروز برای سهام و ارز هم به کار می‌رود. این اسیلاتور می‌سنجد قیمت چقدر از میانگینِ خودش دور شده است. مثلِ آدمی که با یک کش به تیرکی بسته شده؛ هرچه دورتر برود، کش بیشتر می‌کشد.

بیشترِ وقت‌ها عددش بینِ ۱۰۰ و منفیِ ۱۰۰ است. بالای ۱۰۰ یعنی قیمت به‌طرزِ غیرعادی بالاتر از میانگینش است و زیرِ منفیِ ۱۰۰ برعکس. چون سقف ندارد، گاهی تا ۲۰۰ یا ۳۰۰ هم می‌رود. بعضی معامله‌گرها عبورِ آن از ۱۰۰ را نشانهٔ شروعِ یک حرکتِ قوی می‌دانند، نه اشباع.

مکدی (MACD) و اندیکاتور مومنتوم

مکدی از فاصلهٔ دو میانگین متحرک، یکی تند و یکی کند، ساخته می‌شود. برای همین هم جهتِ روند را نشان می‌دهد و هم شتابش را. بعضی کتاب‌ها آن را اسیلاتور می‌دانند و بعضی اندیکاتورِ روندی؛ هر دو درست می‌گویند. آموزشِ کاملش را در اندیکاتور MACD چیست بخوانید.

اندیکاتورِ مومنتوم ساده‌ترینِ همه است. فقط قیمتِ امروز را با قیمتِ چند دوره پیش مقایسه می‌کند. اگر امروز گران‌تر است، بالای صفر می‌رود. اگر این فاصله کم‌کم کوچک شود، یعنی سرعتِ رشد دارد کم می‌شود، حتی اگر قیمت هنوز بالا برود.

پس این پنج ابزار همه یک سؤال می‌پرسند، فقط هرکدام با زبانِ خودش: «زورِ حرکت چقدر است؟»

یک مثال عددی: ویلیامز %R و استوکاستیک را خودمان حساب کنیم

بیایید با هم حساب کنیم تا ببینید این خط‌ها جادو نیستند. فرض کنید در ۱۴ روزِ گذشته:

  • بالاترین قیمتِ یک سهم ۱٬۲۰۰ تومان بوده است.
  • پایین‌ترین قیمتش ۱٬۰۰۰ تومان بوده است.
  • قیمتِ پایانیِ امروز ۱٬۱۵۰ تومان است.

این عددها فقط مثال‌اند. حالا قدم‌به‌قدم:

  1. دامنهٔ دوره را حساب کنید: ۱٬۲۰۰ منهای ۱٬۰۰۰ می‌شود ۲۰۰ تومان. این کلِ مسیری است که قیمت در این ۱۴ روز رفته.
  2. استوکاستیک (%K): قیمتِ امروز ۱۵۰ تومان از کف بالاتر است. ۱۵۰ تقسیم بر ۲۰۰ می‌شود ۰٫۷۵؛ یعنی ۷۵. قیمت در سه‌چهارمِ بالای مسیرش ایستاده.
  3. ویلیامز %R: قیمتِ امروز ۵۰ تومان از سقف پایین‌تر است. ۵۰ تقسیم بر ۲۰۰ می‌شود ۰٫۲۵. ضربدر منفیِ ۱۰۰ می‌شود منفیِ ۲۵.
  4. داوری کنید: منفیِ ۲۵ هنوز به مرزِ منفیِ ۲۰ نرسیده. یعنی قیمت قوی است، ولی هنوز در ناحیهٔ اشباعِ خرید نیست.

دیدید؟ ۷۵ منهای ۱۰۰ همان منفیِ ۲۵ است. هر دو یک چیز را می‌گویند، فقط یکی از پایین می‌شمارد و یکی از بالا. حالا اگر فردا قیمت به ۱٬۱۹۰ تومان برسد، ویلیامز %R می‌شود منفیِ ۵ و وارد اشباعِ خرید می‌شود.

پس دفعهٔ بعد که عددی روی اسیلاتور دیدید، از خودتان بپرسید: «قیمتِ امروز کجای مسیرِ این چند روز ایستاده؟» جوابِ همین سؤال، بیشترِ حرفِ اسیلاتور است.

سه روش اصلی استفاده از اسیلاتورها

اسیلاتورها سه نوع سیگنالِ اصلی می‌دهند. هرکدام جای خودش را دارد.

۱. خروج از ناحیهٔ اشباع

رسیدن به ناحیهٔ اشباع کافی نیست؛ بیرون آمدن از آن مهم‌تر است. مثلاً وقتی RSI زیرِ ۳۰ می‌رود و بعد دوباره از ۳۰ بالا می‌آید، یعنی فروشنده‌ها واقعاً عقب کشیده‌اند. صبر برای این برگشت، جلوی خیلی از خریدهای زودهنگام را می‌گیرد.

۲. واگرایی

واگرایی یعنی قیمت و اسیلاتور با هم هم‌جهت نیستند. مثلاً قیمت سقفِ تازه و بالاتری می‌زند، ولی اسیلاتور سقفِ پایین‌تری می‌سازد. همان مثالِ سرعت‌سنج: ماشین هنوز جلو می‌رود، ولی عقربه پایین آمده.

واگرایی منفی: قیمت سقف بالاتر می‌زند ولی اسیلاتور سقف پایین‌تر می‌سازد
واگراییِ منفی؛ قیمت سقفِ بالاتر می‌زند ولی اسیلاتور نشان می‌دهد زورِ حرکت کم شده (مثالِ فرضی).

واگرایی یکی از ارزشمندترین هشدارهای اسیلاتورهاست، ولی زمانِ دقیقِ برگشت را نمی‌گوید. گاهی چند واگراییِ پشتِ سرِ هم می‌آید و قیمت باز هم بالا می‌رود. انواعِ آن را در مقالهٔ واگرایی چیست و انواع واگرایی در اندیکاتورها توضیح داده‌ایم.

۳. عبور از خطِ وسط

عبورِ RSI از ۵۰، یا عبورِ مکدی و CCI از صفر، نشان می‌دهد دستِ بالا از فروشنده به خریدار رسیده یا برعکس. این سیگنال دیرتر از بقیه می‌آید، ولی معمولاً کمتر گول می‌زند.

پس اول سراغِ واگرایی و خروج از اشباع بروید و عبور از خطِ وسط را تأییدِ آن‌ها بدانید.

بهترین اسیلاتور برای بازار رنج کدام است؟

بازارِ رنج یعنی بازاری که روندِ روشنی ندارد و قیمت بینِ یک سقف و کفِ تقریباً ثابت رفت‌وآمد می‌کند؛ مثلِ توپی که در یک اتاق بینِ کف و سقف بالا و پایین می‌پرد. اینجا جای اصلیِ اسیلاتورهاست. چرا؟ چون در رنج، اشباعِ خرید واقعاً معمولاً نزدیکِ سقف است و اشباعِ فروش نزدیکِ کف.

جوابِ صادقانه این است که «بهترین» اسیلاتورِ همیشگی وجود ندارد. ولی برای رنج، استوکاستیک و ویلیامز %R چون سریع‌اند معمولاً خوب جواب می‌دهند. RSI آرام‌تر است و سیگنالِ غلطِ کمتری می‌دهد. توصیهٔ من این است که یکی را انتخاب کنید و آن‌قدر روی نمودارهای قدیمی تمرینش کنید که رفتارش را بشناسید.

جدولِ زیر کمک می‌کند بسته به وضعیتِ بازار انتخاب کنید.

کدام اسیلاتور برای کدام وضعیت مناسب‌تر است
وضعیتِ بازاراسیلاتورِ مناسب‌ترچطور استفاده کنیم
رنجِ روشن با سقف و کفِ مشخصاستوکاستیک، ویلیامز %Rخرید نزدیکِ کف همراه با خروج از اشباعِ فروش
روندِ صعودیِ قویRSI با مرزِ ۴۰ تا ۸۰، مکدیاشباعِ خرید را سیگنالِ فروش ندانید؛ دنبالِ برگشت از ۴۰ تا ۵۰ باشید
روندِ نزولیِ قویRSI با مرزِ ۲۰ تا ۶۰، مکدیاشباعِ فروش را سیگنالِ خرید ندانید
شروعِ حرکتِ تازه پس از رنجCCI، مکدیعبور از ۱۰۰ یا صفر را همراه با شکستِ سقفِ رنج ببینید

نکتهٔ جدول این است که مرزِ ۷۰ و ۳۰ وحیِ مُنزَل نیست. در روندِ قوی، ناحیه‌ها جابه‌جا می‌شوند. اینکه بازار رنج است یا رونددار را چطور تشخیص دهیم، در مقالهٔ بازار رنج چیست با جزئیات آمده.

اسیلاتورها در بورس ایران: سه نکتهٔ مخصوصِ بازارِ ما

بیشترِ آموزش‌های اسیلاتور از کتاب‌های خارجی ترجمه شده‌اند. ولی بورسِ ایران چند ویژگی دارد که حرفِ اسیلاتور را عوض می‌کند.

  • دامنهٔ نوسان و صف: در بورسِ ما قیمت در یک روز فقط تا حدِ مشخصی بالا و پایین می‌رود. وقتی سهمی چند روز صفِ خرید است، اسیلاتور در اشباعِ خرید می‌ماند و هیچ معنایی جز «صف ادامه دارد» ندارد. دربارهٔ این محدودیت در مقالهٔ قیمت مجاز سهم و دامنه نوسان بیشتر بخوانید.
  • نمودارِ تعدیل‌شده: بعد از افزایشِ سرمایه یا پرداختِ سود، قیمتِ سهم ناگهان پایین می‌آید. روی نمودارِ تعدیل‌نشده، اسیلاتور این افت را ریزشِ واقعی می‌بیند و سیگنالِ غلط می‌دهد. همیشه روی نمودارِ تعدیل‌شده تحلیل کنید.
  • سهم‌های کم‌حجم: در سهمی که روزی چند معاملهٔ کوچک دارد، یک سفارشِ بزرگ اسیلاتور را از این سر به آن سر می‌برد. اسیلاتور روی سهم‌های پرحجم و نقدشونده معنای بیشتری دارد.

پس در بورسِ ایران، پیش از اینکه به عددِ اسیلاتور اعتماد کنید، ببینید سهم صف نیست، نمودار تعدیل شده و حجم کافی است.

اشتباه‌های رایج در کار با اسیلاتور

این اشتباه‌ها را تازه‌کارها زیاد تکرار می‌کنند و هرکدام می‌تواند پول را ببرد.

  1. فروختن فقط چون «اشباعِ خرید» شده. در روندِ قوی، اشباعِ خرید می‌تواند مدت‌ها بماند.
  2. گذاشتنِ چند اسیلاتورِ شبیهِ هم روی نمودار. RSI، استوکاستیک و ویلیامز %R از یک خانواده‌اند. سه‌تایشان با هم یعنی یک حرف را سه بار شنیدن، نه سه تأییدِ جدا. بهتر است یک اسیلاتور را با یک ابزارِ روندی یا با حمایت و مقاومت ترکیب کنید.
  3. بی‌توجهی به تایم‌فریم. اسیلاتورِ نمودارِ ۱۵ دقیقه‌ای ممکن است اشباعِ فروش باشد، در حالی که نمودارِ روزانه در روندِ نزولیِ محکم است. اول تایم‌فریمِ بزرگ‌تر را ببینید.
  4. دست‌کاریِ بی‌پایانِ تنظیم‌ها. عوض کردنِ عددِ ۱۴ به ۹ و ۲۱ تا وقتی گذشته «جواب بدهد» یعنی خودتان را گول زده‌اید. نمودارِ گذشته را می‌شود با هر تنظیمی «زیبا» کرد؛ آینده را نه.
  5. معامله بدونِ حدِ ضرر. هیچ اسیلاتوری همیشه درست نمی‌گوید. پیش از ورود بنویسید اگر اشتباه بود کجا بیرون می‌آیید.

پس اسیلاتور را مثلِ یک مشاورِ باتجربه ببینید که حرفش شنیدنی است، نه رئیسی که دستورش بی‌چون‌وچرا اجرا شود.

چک‌لیست پیش از معامله با اسیلاتور

هر بار پیش از اینکه با سیگنالِ اسیلاتور معامله کنید، این پنج سؤال را از خودتان بپرسید:

  • بازار الان رنج است یا رونددار؟
  • در تایم‌فریمِ بزرگ‌تر، جهتِ روند با معاملهٔ من هم‌سوست؟
  • سیگنال فقط «رسیدن به اشباع» است یا خروج از آن یا واگرایی هم دیده می‌شود؟
  • قیمت نزدیکِ یک حمایت یا مقاومتِ مهم است؟
  • حدِ ضرر و مقدارِ سرمایهٔ این معامله را از پیش نوشته‌ام؟

اگر جوابِ دو یا سه سؤال «نه» است، بهتر است صبر کنید. بازار فردا هم باز است.

اسیلاتور را کجا و چطور روی نمودار بیاوریم؟

همهٔ نرم‌افزارهای نمودارِ رایج، از نرم‌افزارِ کارگزاری‌ها تا سایتِ تریدینگ‌ویو، این اسیلاتورها را دارند. معمولاً کافی است در بخشِ اندیکاتورها نامِ آن را جست‌وجو کنید؛ مثلاً Williams %R یا RSI. اسیلاتور در پنجره‌ای جدا زیرِ نمودار باز می‌شود. اگر با این سایت آشنا نیستید، آموزش شروع کار با تریدینگ ویو را ببینید.

پیشنهادِ من برای شروع: فقط یک اسیلاتور، با تنظیمِ پیش‌فرض، روی نمودارِ روزانهٔ چند سهمِ بزرگ و پرحجم. چند هفته فقط نگاه کنید و یادداشت کنید هر سیگنال چه نتیجه‌ای داد. این تمرین از خواندنِ ده مقاله بیشتر یادتان می‌دهد. اگر می‌خواهید تحلیل تکنیکال را از پایه و منظم یاد بگیرید، دورهٔ آموزشی تحلیل تکنیکال را ببینید.

سوالات متداول

اسیلاتور به زبان ساده یعنی چه؟

اسیلاتور یا نوسان‌نما ابزاری در تحلیل تکنیکال است که زیرِ نمودار بینِ یک سقف و کفِ ثابت بالا و پایین می‌رود. نشان می‌دهد حرکتِ قیمت چقدر زور دارد و آیا بازار در اشباعِ خرید یا اشباعِ فروش است.

فرق اسیلاتور و اندیکاتور چیست؟

هر اسیلاتوری اندیکاتور است، ولی هر اندیکاتوری اسیلاتور نیست. اسیلاتور نوعی اندیکاتور است که بینِ دو عدد یا حولِ خطِ صفر نوسان می‌کند و شتاب را می‌سنجد، در حالی که اندیکاتورهای روندی مثلِ میانگین متحرک همراهِ قیمت حرکت می‌کنند.

بهترین اسیلاتور برای بازار رنج کدام است؟

اسیلاتورِ بهترینِ همیشگی وجود ندارد. در بازارِ رنج، استوکاستیک و ویلیامز %R چون سریع‌اند معمولاً خوب کار می‌کنند و RSI آرام‌تر است و سیگنالِ غلطِ کمتری می‌دهد. یکی را انتخاب کنید و روی نمودارهای گذشته خوب تمرینش کنید.

اندیکاتور ویلیامز %R چگونه کار می‌کند؟

ویلیامز %R می‌سنجد قیمتِ پایانی چقدر از بالاترین قیمتِ ۱۴ دورهٔ اخیر فاصله دارد. عددش بینِ صفر و منفیِ ۱۰۰ است. بالای منفیِ ۲۰ اشباعِ خرید و زیرِ منفیِ ۸۰ اشباعِ فروش به حساب می‌آید.

اندیکاتور WR همان ویلیامز %R است؟

بله. در بعضی نرم‌افزارهای نمودار، ویلیامز %R را با دو حرفِ WR نشان می‌دهند و برای همین خیلی‌ها به آن اندیکاتور WR می‌گویند. فرمول و تفسیرش یکی است و از نظرِ ریاضی، وارونهٔ خطِ سریعِ استوکاستیک است.

اشباع خرید یعنی باید سهم را بفروشیم؟

نه. اشباعِ خرید فقط یعنی قیمت در مدتِ کوتاهی تند بالا رفته و احتمالِ خستگی خریدارها بیشتر شده است. در روندِ صعودیِ قوی، اسیلاتور می‌تواند هفته‌ها در این ناحیه بماند و قیمت همچنان بالا برود.

آیا مکدی اسیلاتور است؟

مکدی هم ویژگیِ اسیلاتور را دارد و هم اندیکاتورِ روندی را. حولِ خطِ صفر نوسان می‌کند و شتاب را نشان می‌دهد، ولی چون از میانگین‌های متحرک ساخته شده، جهتِ روند را هم می‌گوید. برای همین منابع مختلف آن را در هر دو دسته می‌گذارند.

چند اسیلاتور را با هم استفاده کنیم؟

معمولاً یکی کافی است. RSI، استوکاستیک و ویلیامز %R از یک خانواده‌اند و با هم تقریباً یک حرف را تکرار می‌کنند. بهتر است یک اسیلاتور را با یک ابزارِ روندی یا با سطح‌های حمایت و مقاومت ترکیب کنید.

جمع‌بندی

اسیلاتور سرعت‌سنجِ بازار است. به ما نمی‌گوید قیمت کجاست؛ می‌گوید حرکتِ قیمت چقدر جان دارد و کی خریدار یا فروشنده بیش از حد جلو رفته. RSI، استوکاستیک، ویلیامز %R، CCI و مکدی همه همین سؤال را با زبانِ خودشان جواب می‌دهند.

بهترین جای اسیلاتورها بازارِ رنج است و بزرگ‌ترین خطرشان، تکیهٔ تنها به ناحیهٔ اشباع در روندِ قوی. پس یک اسیلاتور را خوب یاد بگیرید، آن را کنارِ روند و حمایت و مقاومت بگذارید، در بورسِ ایران حواس‌تان به صف و نمودارِ تعدیل‌شده باشد و هیچ معامله‌ای را بدونِ حدِ ضرر شروع نکنید. تصمیمِ نهایی با خودتان است.

نویسنده

حامد ثقفی

از ۱۳۸۰ در بازار سرمایه کار می‌کند و از ۱۳۸۳ روی همین سایت می‌نویسد.

برای یادگیری با ترتیبدورهٔ تحلیلگری تکنیکالبرای یادگیری نمودارخوانی، روندها، نقاط ورود و خروج و ساختن یک چارچوب معاملاتی منظم.۹ ساعتجزئیات دوره

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

اپلیکیشن حامد ثقفی · رایگان

سهم‌هایتان را بی‌خیره‌شدن به تابلو دنبال کنید

قیمت، حجم و ارزش معاملات و P/E هر سهم در اپ است؛ برای هر عدد هشدار بگذارید. ساعت باز و بسته شدن بازار هم با شمارش معکوس.

اپ رایگان را نصب کنید:

هشدار با ورود به حساب کار می‌کند.