هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

P2P چیست؟ معاملات همتا به همتا در ارز دیجیتال، اسکرو و ریسک‌ها

فهرست مطالب۱۴ بخش
  1. P2P یعنی چه؟ یک تشبیه ساده
  2. شبکه‌ی همتا به همتا در کامپیوتر چطور کار می‌کند؟
  3. بیت کوین چرا یک شبکه‌ی همتا به همتاست؟
  4. معاملات P2P در ارز دیجیتال چگونه است؟
  5. اسکرو (Escrow) چیست و چه کاری می‌کند؟
  6. تفاوت P2P و OTC چیست؟
  7. تفاوت P2P با صرافی متمرکز چیست؟
  8. مزایای معاملات همتا به همتا
  9. خطرهای معامله P2P چیست؟
  10. ۱. کلاهبرداری مثلثی
  11. ۲. رسید جعلی و «پولش در راه است»
  12. ۳. بیرون کشیدن معامله از سکو
  13. ۴. اجاره‌ی حساب و کارت
  14. ۵. قیمت زیادی خوب
  15. ۶. پشتیبانی قلابی و پیوند جعلی
  16. ۷. اشتباه در شبکه یا آدرس
  17. بیایید با هم حساب کنیم: آن چند درصد ارزان‌تر می‌ارزد؟
  18. معامله P2P برای کاربر ایرانی چه نکته‌هایی دارد؟
  19. P2P فقط ارز دیجیتال نیست: وام همتا به همتا و کاربردهای دیگر
  20. چک‌لیست پیش از هر معامله P2P
  21. اشتباه‌های رایج در معامله‌ی همتا به همتا
  22. سوالات متداول
  23. جمع‌بندی
P2P چیست؟ معاملات همتا به همتا در ارز دیجیتال، اسکرو و ریسک‌ها

P2P چیست؟ P2P (یا p2p) کوتاه‌شده‌ی Peer to Peer و به فارسی «همتا به همتا» است. یعنی دو نفر مستقیم با هم کار می‌کنند و واسطه‌ی بزرگی مثل بانک، صرافی یا سرور مرکزی وسط نیست. در ارز دیجیتال، معاملات P2P یعنی خرید و فروش رمزارز مستقیم بین دو آدم؛ ساده‌تر و گاهی ارزان‌تر، ولی پرخطرتر.

خیلی‌ها این روزها می‌شنوند که «تتر را P2P بخر، ارزان‌تر است». ولی اگر این‌قدر ساده است، چرا این‌همه کلاهبرداری دورش هست؟ در این نوشته اول خود مفهوم را ساده باز می‌کنم: شبکه‌ی همتا به همتا در کامپیوتر، در بیت کوین و در وام. بعد سراغ معامله‌ی P2P می‌رویم، اسکرو را توضیح می‌دهم و با یک حساب ساده نشان می‌دهم چرا «چند درصد ارزان‌تر» گاهی به قیمت از دست دادن همه‌ی پول تمام می‌شود.

P2P یعنی چه؟ یک تشبیه ساده

فرض کنید می‌خواهید فرش دست‌دوم‌تان را بفروشید. دو راه دارید. راه اول این است که فرش را به یک فرش‌فروشی بدهید. او خریدار پیدا می‌کند، پول را می‌گیرد، سهم خودش را برمی‌دارد و بقیه را به شما می‌دهد. این همان مدل متمرکز است.

راه دوم این است که آگهی بگذارید و خریدار خودش به در خانه بیاید. فرش را می‌بیند، پول را می‌دهد و می‌برد. هیچ مغازه‌ای وسط نیست. این یعنی همتا به همتا: دو «همتا»، یعنی دو طرف هم‌رتبه، که مستقیم با هم طرف‌اند.

این دو راه هر کدام مزیتی دارند. مغازه کارمزد می‌گیرد، ولی اگر جنس ایراد داشت، می‌دانید یقه‌ی چه کسی را بگیرید. در راه دوم کارمزد نمی‌دهید، ولی اگر طرف مقابل آدم درستی نبود، کسی پشت شما نیست. پس همه‌ی بحث P2P همین‌جاست: واسطه را حذف می‌کنیم و با آن، هم هزینه‌اش را برمی‌داریم هم ضمانتش را.

شبکه‌ی همتا به همتا در کامپیوتر چطور کار می‌کند؟

واژه‌ی P2P اول در دنیای کامپیوتر جا افتاد، نه در بازار. بیشتر سایت‌ها و برنامه‌هایی که هر روز با آن‌ها کار می‌کنیم مدل «سرور و کاربر» دارند. یعنی یک کامپیوتر بزرگ مرکزی هست و همه‌ی کاربرها از آن اطلاعات می‌گیرند. اگر آن سرور خاموش شود، کار همه می‌خوابد.

در شبکه‌ی همتا به همتا سرور مرکزی نیست. هر کامپیوتر هم می‌گیرد و هم می‌دهد. هر کدام از این کامپیوترها را یک «نود» یا گره می‌گویند. اگر یکی خاموش شود، بقیه کار را ادامه می‌دهند.

مقایسه‌ی شبکه‌ی متمرکز با سرور مرکزی و شبکه‌ی همتا به همتا که نودها مستقیم به هم وصل‌اند
در شبکه‌ی متمرکز همه به یک سرور وابسته‌اند؛ در شبکه‌ی همتا به همتا هر نود مستقیم با بقیه کار می‌کند.

معروف‌ترین نمونه‌ی قدیمی این مدل، شبکه‌ی تورنت است. وقتی فایلی را با تورنت می‌گیرید، تکه‌هایش را از ده‌ها کامپیوتر دیگر برمی‌دارید و هم‌زمان تکه‌هایی را که دارید به دیگران می‌دهید. هر چه آدم بیشتری فایل را داشته باشد، سرعت بیشتر می‌شود؛ درست برعکس سرور مرکزی که با زیاد شدن کاربر کند می‌شود.

این مدل حدود سال ۱۹۹۹ با برنامه‌های اشتراک موسیقی همه‌گیر شد و بعد به تماس صوتی، اشتراک فایل و بالاخره پول رسید. پس P2P یک فناوری تازه نیست؛ یک روش قدیمی است که بلاک‌چین آن را به دنیای پول آورد.

بیت کوین چرا یک شبکه‌ی همتا به همتاست؟

ساتوشی ناکاموتو آبان ۱۳۸۷ (اکتبر ۲۰۰۸) مقاله‌ی کوتاهی منتشر کرد. عنوانش این بود: «بیت‌کوین: یک سیستم پول نقد الکترونیکی همتا به همتا». حرف اصلی‌اش ساده بود: آدم‌ها بتوانند پول را مستقیم برای هم بفرستند، بی آنکه بانکی وسط باشد و اجازه بدهد یا ندهد.

ولی اگر بانکی نیست، چه کسی حساب را نگه می‌دارد؟ جواب بلاک‌چین است؛ یک دفتر حساب مشترک که نسخه‌ای از آن روی هزاران نود در سراسر دنیا هست. وقتی شما بیت کوین می‌فرستید، تراکنش بین این نودها دست‌به‌دست می‌شود، ماینرها آن را در یک بلاک می‌گذارند و همه‌ی نسخه‌ها به‌روز می‌شوند. اگر دوست دارید بدانید یک نود دقیقا چه می‌کند، نود بیت کوین را بخوانید.

این‌جا یک نکته‌ی مهم هست که خیلی‌ها قاطی می‌کنند. شبکه‌ی بیت کوین همتا به همتاست، یعنی فرستادن بیت کوین از کیف پول شما به کیف پول دیگری واسطه نمی‌خواهد. ولی خرید بیت کوین با تومان یک ماجرای دیگر است؛ چون تومان روی بلاک‌چین نیست و از راه بانک جابه‌جا می‌شود. معاملات P2P درست در همین درز میان این دو دنیا شکل می‌گیرند.

معاملات P2P در ارز دیجیتال چگونه است؟

معامله‌ی P2P در ارز دیجیتال یعنی شما رمزارز را مستقیم از یک آدم دیگر بخرید یا به او بفروشید و پول را هم مستقیم بین خودتان جابه‌جا کنید؛ مثلا با کارت‌به‌کارت. در صرافی معمولی، شما با «بازار» معامله می‌کنید و نمی‌دانید طرف مقابل کیست. در P2P دقیقا می‌دانید با چه کسی طرفید و قیمت را هم دو نفری تعیین می‌کنید.

این معامله معمولا به یکی از سه شکل انجام می‌شود:

  1. دست‌به‌دست و بی واسطه: آگهی در یک گروه یا کانال پیام‌رسان، یا یک آشنای آشنا. هیچ‌کس ضامن نیست و هر کس اول بفرستد، همه‌ی ریسک با اوست.
  2. روی یک بازار P2P با اسکرو: سکویی هست که فروشنده و خریدار را به هم وصل می‌کند و رمزارز فروشنده را تا پایان معامله قفل نگه می‌دارد. پول را هنوز خودتان جابه‌جا می‌کنید.
  3. P2P غیرمتمرکز: به جای یک شرکت، یک قرارداد هوشمند روی بلاک‌چین نقش امانت‌دار را بازی می‌کند. این شکل پیچیده‌تر است و کاربر عادی کمتر سراغش می‌رود.

پس وقتی کسی می‌گوید «P2P خریدم»، اول بپرسید کدام شکلش. خطر شکل اول با شکل دوم زمین تا آسمان فرق دارد.

اسکرو (Escrow) چیست و چه کاری می‌کند؟

Escrow یا «امانت‌داری» یعنی یک طرف سوم مال را نگه می‌دارد تا هر دو طرف به تعهدشان عمل کنند. در زندگی خودمان هم شبیهش را دیده‌ایم: در معامله‌ی خانه، گاهی بخشی از پول را نزد دفترخانه یا یک آدم معتمد می‌گذارند تا سند به نام خریدار شود.

در بازار P2P با اسکرو، معامله‌ی خرید تتر معمولا این مراحل را دارد:

  1. فروشنده آگهی می‌گذارد: مقدار، قیمت هر واحد و روش پرداخت.
  2. خریدار آگهی را انتخاب می‌کند و مقدار مورد نظرش را می‌زند.
  3. سکو همان مقدار تتر را از حساب فروشنده برمی‌دارد و قفل می‌کند. حالا فروشنده هم نمی‌تواند آن را جای دیگری بفرستد.
  4. خریدار پول را در مهلت مشخص به حساب فروشنده واریز می‌کند و در سکو «پرداخت شد» را می‌زند.
  5. فروشنده در اپ بانک خودش، نه در عکس رسید، می‌بیند پول نشسته است و تتر را آزاد می‌کند.
  6. اگر اختلاف پیش بیاید، پشتیبانی سکو مدارک را می‌بیند و داوری می‌کند.

اسکرو یک خطر را خوب حل می‌کند: اینکه فروشنده پول را بگیرد و تتر را نفرستد. ولی همه‌ی خطرها را حل نمی‌کند؛ چون پول تومانی بیرون از سکو و از راه بانک جابه‌جا می‌شود. بیشتر کلاهبرداری‌ها هم دقیقا در همین قسمت اتفاق می‌افتند.

تفاوت P2P و OTC چیست؟

این دو را زیاد با هم اشتباه می‌گیرند. OTC یعنی معامله‌ی خارج از دفتر سفارش بازار، معمولا برای حجم‌های بزرگ؛ مثلا کسی که می‌خواهد مقدار خیلی زیادی تتر بفروشد و نمی‌خواهد با سفارشش قیمت بازار را جابه‌جا کند. در OTC معمولا یک واسطه یا میز معاملاتی هست که با شما قیمت می‌بندد.

P2P برای آدم‌های معمولی و مقدارهای کوچک‌تر است و طرف معامله‌ی شما یک آدم دیگر است، نه یک میز معاملاتی. پس OTC بیشتر شبیه «عمده‌فروشی با واسطه» است و P2P شبیه «خرید از همسایه».

تفاوت P2P با صرافی متمرکز چیست؟

در صرافی متمرکز، شما پول و رمزارزتان را به صرافی می‌سپارید و صرافی خریدار و فروشنده را خودکار به هم می‌رساند. در P2P طرف معامله را خودتان انتخاب می‌کنید. این جدول تفاوت‌ها را کنار هم می‌گذارد:

مقایسه‌ی معامله‌ی P2P و صرافی متمرکز
موضوعصرافی متمرکزمعامله‌ی P2P
طرف معاملهبازار؛ نمی‌دانید طرف کیستیک آدم مشخص که خودتان انتخابش می‌کنید
قیمتقیمت لحظه‌ای بازارتوافقی؛ گاهی کمی ارزان‌تر یا گران‌تر
جابه‌جایی توماناز درگاه و حساب صرافیمستقیم از حساب شما به حساب طرف مقابل
سرعتمعمولا چند ثانیهبه سرعت واریز و پاسخ طرف مقابل بستگی دارد
کارمزدکارمزد معامله‌ی صرافیکم یا صفر، ولی هزینه‌ی پنهانش ریسک است
اگر مشکلی پیش بیایدپشتیبانی صرافی و ردپای ثبت‌شدهبی اسکرو، تقریبا هیچ پشتوانه‌ای ندارید
خطر حساب بانکیپایین؛ واریز از حساب خودتان به صرافی استبالا؛ پول غریبه وارد حساب شما می‌شود
مناسب برایبیشتر آدم‌ها و بیشتر معامله‌هاکسی که طرف را می‌شناسد یا بازار ساعتی بسته است

همان‌طور که در جدول پیداست، P2P در قیمت و کارمزد گاهی کمی جلو می‌افتد، ولی در امنیت خیلی عقب است. اگر می‌خواهید فرق صرافی متمرکز با صرافی غیرمتمرکز را هم بدانید، که موضوع دیگری است، صرافی متمرکز و غیرمتمرکز را ببینید.

مزایای معاملات همتا به همتا

منصف باشیم؛ P2P بی‌دلیل طرفدار پیدا نکرده است. چند مزیت واقعی دارد:

  • قیمت توافقی: گاهی فروشنده‌ای عجله دارد و کمی ارزان‌تر می‌فروشد، یا خریداری کمی گران‌تر می‌خرد.
  • روش پرداخت انعطاف‌پذیر: دو طرف خودشان درباره‌ی روش واریز توافق می‌کنند.
  • کارمزد کمتر: واسطه‌ای نیست که سهم بردارد، یا سهمش کم است.
  • در دسترس بودن: وقتی بازار صرافی‌ها ساعتی بسته است، آدم‌ها هنوز می‌توانند با هم معامله کنند.
  • هم‌خوانی با فکر اصلی رمزارز: همان ایده‌ی ساتوشی؛ پول از دست یک نفر مستقیم به دست نفر دیگر.

ولی هر کدام از این مزیت‌ها یک روی دیگر هم دارد. «قیمت توافقی» یعنی کلاهبردار هم می‌تواند قیمت وسوسه‌کننده بدهد. «روش پرداخت انعطاف‌پذیر» یعنی پول از راهی می‌آید که ردش با شما نیست. پس برویم سراغ اصل ماجرا.

خطرهای معامله P2P چیست؟

من سال‌هاست می‌بینم آدم‌های باهوش و باتجربه در همین معامله‌های به‌ظاهر ساده پول از دست می‌دهند. دلیلش هم معمولا ناآگاهی نیست؛ عجله و طمع یک‌درصدی است. این‌ها رایج‌ترین دام‌ها هستند:

۱. کلاهبرداری مثلثی

این رایج‌ترین دام در ایران است و سه طرف دارد: شما، کلاهبردار و یک آدم بی‌خبر. کلاهبردار در یک سایت آگهی جنسی را ارزان «می‌فروشد» و به خریدار جنس می‌گوید پول را به کارت شما بریزد. هم‌زمان به شما می‌گوید تتر می‌خرد. پول از حساب آن آدم بی‌خبر به حساب شما می‌آید و شما تتر را برای کلاهبردار می‌فرستید.

بعد خریدار جنس دستش خالی می‌ماند و از صاحب حسابی شکایت می‌کند که پول به آن رفته؛ یعنی از شما. تتر رفته، حساب‌تان ممکن است مسدود شود و باید ثابت کنید خودتان هم فریب خورده‌اید. جزییات این دام و راه‌های فرارش را در فروش تتر و نکات امنیتی آن کامل نوشته‌ام.

۲. رسید جعلی و «پولش در راه است»

خریدار عکس رسید می‌فرستد، ولی پولی نیامده. یا می‌گوید «پایا زدم، فردا می‌نشیند». ساختن عکس رسید کار چند ثانیه است. قاعده ساده است: تا پول را در اپ بانک خودتان ندیده‌اید، چیزی نفرستید و دکمه‌ی آزادسازی را نزنید.

۳. بیرون کشیدن معامله از سکو

در بازار P2P با اسکرو، کلاهبردار گاهی می‌گوید «بیا در پیام‌رسان صحبت کنیم، این‌جا کارمزد دارد». همین که از سکو بیرون بروید، اسکرو هم دیگر نیست. پس هر کس اصرار کرد معامله را بیرون از سکو ادامه بدهید، همان‌جا معامله را تمام کنید.

۴. اجاره‌ی حساب و کارت

کسی پیشنهاد می‌دهد «حساب بانکی‌ات را بده تا با آن معامله کنم و هر ماه پورسانت بگیری». ظاهرش پول بی‌زحمت است. ولی هر تراکنشی در آن حساب به نام شما ثبت می‌شود و اگر پول کلاهبرداری یا پول نامعلومی از آن رد شود، پاسخ‌گو شما هستید، نه او.

۵. قیمت زیادی خوب

اگر کسی تتر را چند درصد زیر قیمت بازار می‌فروشد، از خودتان بپرسید چرا خودش آن را در صرافی نمی‌فروشد. معمولا جواب یکی از این‌هاست: پول یا تتر مشکل دارد، یا اصلا تتری در کار نیست. تتر فلش یکی از همین ترفندهاست؛ تتری که در کیف پول دیده می‌شود ولی ارزشی ندارد.

۶. پشتیبانی قلابی و پیوند جعلی

کسی خودش را پشتیبان سکو معرفی می‌کند و رمز، کد پیامکی یا عبارت بازیابی کیف پول را می‌خواهد. هیچ پشتیبان واقعی این‌ها را نمی‌خواهد. این روش‌ها را در فیشینگ ارز دیجیتال باز کرده‌ام.

۷. اشتباه در شبکه یا آدرس

این یکی کلاهبرداری نیست، ولی به همان اندازه پول می‌برد. تتر روی چند شبکه هست و اگر روی شبکه‌ی اشتباه بفرستید، ممکن است پول برنگردد. در معامله‌ی P2P هم هیچ صرافی‌ای نیست که جلوی اشتباه را بگیرد. پیش از فرستادن، شبکه را با طرف مقابل دقیق بپرسید.

پس خطرهای P2P بیشتر از خود رمزارز نمی‌آیند؛ از آدم‌ها و از راه جابه‌جایی پول تومانی می‌آیند.

بیایید با هم حساب کنیم: آن چند درصد ارزان‌تر می‌ارزد؟

این حساب را همیشه پیش از معامله‌ی P2P با غریبه انجام بدهید. عددها فقط مثال‌اند؛ قیمت امروز را از صفحه‌ی قیمت ارزهای دیجیتال ببینید.

فرض کنیم می‌خواهید ۱۰۰ تتر بخرید و قیمت هر تتر در صرافی ۱۰۰ هزار تومان باشد. یعنی کل خرید ۱۰ میلیون تومان می‌شود. حالا کسی در یک کانال پیشنهاد می‌دهد هر تتر را ۹۸ هزار تومان بدهد.

  1. صرفه‌جویی شما: ۱۰۰ تتر × ۲ هزار تومان = ۲۰۰ هزار تومان. یعنی ۲٪ کل خرید.
  2. کارمزد معامله در صرافی را هم کم کنیم. فرض کنیم حدود ۰٫۳٪ باشد، یعنی حدود ۳۰ هزار تومان. پس صرفه‌ی واقعی حدود ۱۷۰ هزار تومان است.
  3. حالا آن طرف ترازو: اگر طرف کلاهبردار باشد، کل ۱۰ میلیون تومان می‌رود. یعنی ۱۰۰٪.
  4. اگر پول کثیف به حساب شما بیاید، شاید حساب‌تان هم مسدود شود و هفته‌ها درگیر دادسرا شوید.

یعنی برای اینکه ۱۷۰ هزار تومان کمتر بدهید، ۱۰ میلیون تومان را در خطر می‌گذارید؛ حدود ۶۰ برابر. اگر از هر ۶۰ معامله فقط یکی بد از آب دربیاید، همه‌ی صرفه‌جویی‌ها و بیشتر از آن رفته است. آیا این معامله‌ی خوبی است؟ نه.

پس توصیه‌ی من این است: P2P با غریبه، حتی با قیمت بهتر، معمولا نمی‌ارزد. اگر واقعا لازم شد، فقط با آشنای مطمین، با مقدار کم و با قاعده‌ی «اول پول کامل، بعد تتر».

معامله P2P برای کاربر ایرانی چه نکته‌هایی دارد؟

در ایران چند لایه‌ی دیگر هم به ماجرا اضافه می‌شود که در منبع‌های خارجی درباره‌ی P2P نمی‌بینید:

  • حساب بانکی شما خط مقدم است. در بیشتر معامله‌های P2P، پول یک غریبه وارد حساب شما می‌شود. اگر آن پول از کلاهبرداری یا جای نامعلومی آمده باشد، نام شما در پرونده می‌آید.
  • واریزهای پرتعداد از آدم‌های مختلف حساس است. اگر هر روز از چند نفر پول بگیرید و بفرستید، بانک ممکن است حساب را برای بررسی محدود کند.
  • قاعده‌ها زیاد عوض می‌شود. مثلا از ۸ مهر ۱۴۰۵ طبق اطلاعیه‌ی صرافی‌ها، معامله‌ی تتر به تومان شب‌ها موقتا بسته شد و برای خرید روزانه سقف گذاشتند. این‌جور وقت‌ها بازار فرد به فرد داغ‌تر می‌شود و کلاهبردارها هم فعال‌تر.
  • وضعیت قانونی را بدانید. این‌که معامله‌ی رمزارز در ایران چه جایگاهی دارد را در آیا ارز دیجیتال در ایران قانونی است؟ باز کرده‌ایم.
  • صرافی داخلی ردپا دارد. در صرافی‌های داخلی که احراز هویت دارند، واریز از حساب خودتان به صرافی است و هر معامله ثبت می‌شود. این ردپا اگر مشکلی پیش بیاید، پشتوانه‌ی شماست.

پس برای بیشتر آدم‌ها، خرید و فروش در یک صرافی داخلی معتبر هم ساده‌تر است و هم کم‌خطرتر. راهنمای قدم‌به‌قدمش را در خرید تتر با ریال نوشته‌ام.

P2P فقط ارز دیجیتال نیست: وام همتا به همتا و کاربردهای دیگر

همتا به همتا یک ایده‌ی کلی است و جاهای دیگری هم به کار رفته است:

  • وام P2P: یعنی آدم‌ها، بی واسطه‌ی بانک، از راه یک سامانه به هم قرض بدهند و سود بگیرند. نخستین سامانه‌های این‌چنینی حدود سال ۲۰۰۵ در انگلستان راه افتادند. خطر اصلی‌اش این است که اگر وام‌گیرنده قسط ندهد، پول شما در خطر است و ضمانت بانکی هم نیست.
  • تامین مالی جمعی: در ایران نزدیک‌ترین شکل قانونی و نظارت‌شده‌ی این ایده، کرادفاندینگ است که زیر نظر فرابورس کار می‌کند؛ مردم مستقیم پول یک طرح را تامین می‌کنند.
  • اشتراک فایل: همان تورنت که گفتیم.
  • تماس و پیام: بعضی برنامه‌های تماس و پیام، دست‌کم بخشی از کارشان را مستقیم بین دو دستگاه انجام می‌دهند.
  • وب سه: ایده‌ی وب ۳ هم تا حد زیادی بر پایه‌ی شبکه‌های همتا به همتاست؛ اینترنتی که داده‌ها دست چند شرکت بزرگ نباشد.

در همه‌ی این‌ها یک قاعده تکرار می‌شود: حذف واسطه هزینه را کم می‌کند، ولی مسوولیت را به خود شما برمی‌گرداند. دنیای فین تک پر از همین بده‌بستان است.

چک‌لیست پیش از هر معامله P2P

اگر به هر دلیل تصمیم گرفتید معامله‌ی همتا به همتا کنید، این فهرست را یکی‌یکی جواب بدهید. اگر حتی به یکی «نه» گفتید، دست نگه دارید.

  • طرف مقابل را می‌شناسم، یا معامله روی سکویی با اسکرو است؟
  • نام صاحب حسابی که پول از آن می‌آید با نام طرف معامله‌ام یکی است؟
  • پول کامل را در اپ بانک خودم دیده‌ام، نه در عکس رسید؟
  • قیمت پیشنهادی خیلی بهتر از بازار نیست؟
  • معامله را بیرون از سکو و در پیام‌رسان ادامه نمی‌دهم؟
  • شبکه‌ی انتقال (مثلا TRC20 یا ERC20) را با طرف مقابل دقیق هماهنگ کرده‌ام؟
  • بار اول با مقدار کم امتحان کرده‌ام؟
  • رمز، کد پیامکی و عبارت بازیابی را به هیچ‌کس نداده‌ام؟
  • حساب یا کارتم را به هیچ‌کس «اجاره» نداده‌ام؟
  • اگر همین پول کامل از دست برود، زندگی‌ام به هم نمی‌ریزد؟

اگر هم با وجود همه‌ی احتیاط‌ها فریب خوردید، خجالت نکشید و سریع گزارش بدهید. می‌توانید از فرم گزارش کلاهبرداری هم استفاده کنید.

اشتباه‌های رایج در معامله‌ی همتا به همتا

  • اعتماد به پروفایل و عکس: عکس پروفایل، تعداد اعضای کانال و «رضایت مشتری»های اسکرین‌شاتی را با چند دقیقه می‌شود ساخت.
  • اول فرستادن برای اعتمادسازی: «یک بار تو اول بفرست، دفعه‌ی بعد من». دفعه‌ی بعدی نمی‌آید.
  • پذیرفتن پول از حساب شخص سوم: اگر نام واریزکننده با نام طرف معامله فرق دارد، این همان نشانه‌ی کلاهبرداری مثلثی است.
  • عجله: «فقط پنج دقیقه این قیمت هست». فشار زمانی ابزار اصلی کلاهبردار است.
  • نگه‌داشتن رمزارز روی هر سکویی که دیدید: رمزارزی را که معامله نمی‌کنید، در کیف پول امن خودتان نگه دارید.

سوالات متداول

P2P یعنی چه؟

P2P کوتاه‌شده‌ی Peer to Peer و به فارسی همتا به همتاست. یعنی دو طرف مستقیم با هم کار می‌کنند و واسطه‌ی مرکزی مثل بانک، صرافی یا سرور اصلی وسط نیست. این ایده در شبکه‌ی کامپیوتر، بیت کوین، وام و معامله‌ی رمزارز به کار می‌رود.

معاملات همتا به همتا در ارز دیجیتال چگونه است؟

خریدار و فروشنده مستقیم با هم معامله می‌کنند. فروشنده قیمت و روش پرداخت را اعلام می‌کند، خریدار پول تومانی را مستقیم به حساب او می‌ریزد و فروشنده پس از دیدن پول، رمزارز را می‌فرستد. در سکوهای دارای اسکرو، رمزارز تا پایان معامله قفل می‌ماند.

خطرهای معامله P2P چیست؟

رایج‌ترین خطرها کلاهبرداری مثلثی، رسید جعلی، اجاره‌ی حساب بانکی، تتر جعلی و پشتیبانی قلابی است. چون پول تومانی مستقیم از حساب یک غریبه به حساب شما می‌آید، اگر آن پول مشکل داشته باشد ممکن است حساب‌تان مسدود شود و پاسخ‌گو باشید.

تفاوت P2P با صرافی متمرکز چیست؟

در صرافی متمرکز، صرافی خریدار و فروشنده را خودکار به هم می‌رساند و پول و رمزارز را نگه می‌دارد. در P2P طرف معامله را خودتان انتخاب می‌کنید و پول را مستقیم جابه‌جا می‌کنید. P2P گاهی ارزان‌تر است، ولی پشتوانه و امنیت صرافی را ندارد.

اسکرو در معامله P2P چیست؟

اسکرو یعنی امانت‌داری. سکوی معامله رمزارز فروشنده را قفل می‌کند تا خریدار پول را بفرستد و فروشنده دریافتش را تایید کند. این کار جلوی فرار فروشنده را می‌گیرد، ولی خطرهای جابه‌جایی پول تومانی، مثل پول کثیف، را از بین نمی‌برد.

آیا خرید تتر به صورت P2P امن است؟

با غریبه و بی اسکرو، امن نیست. صرفه‌ی قیمتی معمولا یکی دو درصد است، در حالی که در صورت کلاهبرداری همه‌ی پول از دست می‌رود. برای بیشتر آدم‌ها خرید از صرافی داخلی معتبر با حساب به نام خودشان کم‌خطرتر است.

شبکه همتا به همتا در بیت کوین یعنی چه؟

یعنی شبکه‌ی بیت کوین سرور مرکزی ندارد و هزاران نود در سراسر دنیا هر کدام نسخه‌ای از دفتر حساب را نگه می‌دارند. هر کس می‌تواند بی اجازه‌ی بانک، بیت کوین را مستقیم از کیف پول خودش به کیف پول دیگری بفرستد.

وام P2P چیست؟

وام همتا به همتا یعنی آدم‌ها بی واسطه‌ی بانک، از راه یک سامانه به هم قرض بدهند و سود بگیرند. سود آن ممکن است بیشتر از سپرده‌ی بانکی باشد، ولی اگر وام‌گیرنده قسط ندهد، ضمانت بانکی وجود ندارد و پول در خطر است.

فرق P2P و OTC چیست؟

OTC معامله‌ی خارج از دفتر سفارش بازار است و بیشتر برای حجم‌های بزرگ، معمولا با یک واسطه یا میز معاملاتی. P2P معامله‌ی مستقیم بین دو آدم معمولی است و بیشتر برای مقدارهای کوچک‌تر به کار می‌رود.

جمع‌بندی

P2P یا همتا به همتا یعنی حذف واسطه. در شبکه‌ی کامپیوتر و در خود بیت کوین، این ایده قدرت بزرگی است: شبکه‌ای که با خاموش شدن یک نقطه نمی‌خوابد و پولی که بی اجازه‌ی بانک جابه‌جا می‌شود.

ولی در معامله‌ی رمزارز با تومان، حذف واسطه یعنی حذف ضامن. پول غریبه وارد حساب شما می‌شود و اگر مشکلی باشد، به اسم شما ثبت می‌شود. پس دفعه‌ی بعد که کسی گفت «P2P بخر، ارزان‌تر است»، اول همان حساب ساده را بکنید: چقدر صرفه، در برابر چقدر خطر. تصمیم نهایی با خودتان است.

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

دیدگاه‌ها

    اپلیکیشن حامد ثقفی · رایگان

    قیمت رمزارزها، کنار طلا و دلار

    قیمت لحظه‌ای بیت‌کوین، تتر و ارزهای دیجیتالِ پرمعامله به تومان و دلار. برای هر کدام هشدار بگذارید تا لازم نباشد مدام سر بزنید.

    اپ رایگان را نصب کنید:

    اپ فقط قیمت نشان می‌دهد؛ خرید و فروش در آن انجام نمی‌شود.