خالق اتریوم کیست؟ ویتالیک بوترین و داستان ساخت اتریوم

خالق اتریوم ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin) است؛ برنامه‌نویسی روسی‌تبار و بزرگ‌شدهٔ کانادا که در ۱۹ سالگی، اواخرِ سال ۲۰۱۳، ایدهٔ اتریوم را در یک سند نوشت. او اتریوم را تنها نساخت. هفت هم‌بنیان‌گذار داشت و شبکه در ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۵ راه افتاد. ولی ایده، نام و مسیرِ اصلی مالِ اوست.

خیلی‌ها وقتی اسمِ اتریوم را می‌شنوند، می‌پرسند: «این را چه کسی ساخته؟ مثلِ بیت‌کوین سازنده‌اش ناشناس است؟» نه. برخلافِ ساتوشی ناکاموتو که هنوز کسی نمی‌داند کیست، سازندهٔ اتریوم چهره‌ای شناخته‌شده است. سخنرانی می‌کند، وبلاگ می‌نویسد و کیف‌پول‌هایش را همه می‌بینند. بیایید داستانش را از اول، قدم‌به‌قدم، با هم مرور کنیم.

ویتالیک بوترین کیست؟ کارت شناسایی خالق اتریوم

اول یک نگاهِ کوتاه به مشخصاتِ او بیندازیم. این جدول همان چیزهایی است که بیشترِ مردم در گوگل دنبالش هستند.

مشخصاتِ کوتاهِ ویتالیک بوترین (تا مهر ۱۴۰۵)

موضوع	پاسخ
نامِ کامل	ویتالیک دیمیتریویچ بوترین
تاریخِ تولد	۳۱ ژانویهٔ ۱۹۹۴ (۱۱ بهمن ۱۳۷۲)
سن در مهر ۱۴۰۵	۳۲ سال
زادگاه	شهرِ کولومنا در نزدیکیِ مسکو، روسیه
محلِ بزرگ شدن	تورنتو، کانادا (از حدودِ ۶ سالگی)
تحصیلات	چند ترم علوم کامپیوتر در دانشگاه واترلو؛ نیمه‌کاره رها کرد
شناخته‌شده برای	نوشتنِ وایت‌پیپر اتریوم و هم‌بنیان‌گذاریِ اتریوم و نشریهٔ Bitcoin Magazine
نقشِ امروز	پژوهشگر و چهرهٔ فکریِ اتریوم و عضوِ بنیاد اتریوم؛ مالکِ شبکه نیست

پس اگر کسی پرسید «ویتالیک بوترین چند سال دارد؟»، جوابِ امروز ۳۲ سال است. یعنی وقتی اتریوم را طراحی کرد، هم‌سنِ یک دانشجوی سالِ اول بود.

کودکی و آشنایی با بیت‌کوین: پسری که سریع حساب می‌کرد

ویتالیک در ۶ سالگی همراهِ پدر و مادرش از روسیه به کانادا رفت. پدرش، دیمیتری بوترین، برنامه‌نویس بود. معلم‌ها خیلی زود فهمیدند که این بچه در ریاضی و برنامه‌نویسی جلوتر از همسن‌هایش است. می‌گویند عددهای سه‌رقمی را در ذهن، دو برابرِ سرعتِ هم‌کلاسی‌ها جمع می‌زد.

یک خاطره هم از نوجوانی‌اش معروف است که خودش در صفحهٔ شخصی‌اش تعریف کرده. او بازیِ آنلاینِ World of Warcraft را خیلی دوست داشت. در سال ۲۰۱۰ شرکتِ سازندهٔ بازی، بی‌آنکه از بازیکن‌ها بپرسد، قدرتِ یکی از ورد‌های محبوبِ شخصیتِ او را برداشت. ویتالیک می‌گوید آن شب گریه کرد و همان‌جا فهمید یک شرکتِ مرکزی چقدر می‌تواند بی‌اجازه زندگیِ کاربرانش را عوض کند.

این حس بعدها شد ریشهٔ همهٔ کارهایش. یعنی سیستمی بسازد که هیچ مدیر یا شرکتی نتواند یک‌شبه قانونش را عوض کند. همان چیزی که امروز به آن تمرکززدایی می‌گوییم.

سال ۲۰۱۱، وقتی ۱۷ ساله بود، پدرش او را با بیت‌کوین آشنا کرد. اولش جدی‌اش نگرفت؛ فکر می‌کرد پولی که پشتوانهٔ فیزیکی ندارد دوام نمی‌آورد. ولی کنجکاو شد، خواند و دنبالِ راهی گشت که خودش هم بیت‌کوین به دست بیاورد.

نویسندگی برای بیت‌کوین و تأسیس Bitcoin Magazine

ویتالیک کارِ کریپتویی‌اش را با نوشتن شروع کرد، نه با ساختن. برای یک وبلاگ مقاله می‌نوشت و برای هر مقاله ۵ بیت‌کوین دستمزد می‌گرفت. آن روزها هر بیت‌کوین فقط چند دلار می‌ارزید؛ یعنی دستمزدش شاید به اندازهٔ چند ساعت کارِ پاره‌وقت بود.

همان سال ۲۰۱۱ با یک برنامه‌نویسِ رومانیایی به نامِ میهای آلیسی آشنا شد و با هم نشریهٔ Bitcoin Magazine را راه انداختند. ویتالیک نویسندهٔ اصلی بود. این نشریه از اولین رسانه‌های جدیِ دنیای بیت‌کوین بود و بعدها نسخهٔ چاپی هم پیدا کرد.

نوشتن یک فایدهٔ بزرگ داشت: ویتالیک مجبور بود پروژه‌های مختلف را از نزدیک بشناسد. سال ۲۰۱۳ دانشگاه را کنار گذاشت، چند ماه به کشورهای مختلف سفر کرد و با برنامه‌نویس‌های بیت‌کوین حرف زد. پس او اول خوب یاد گرفت، بعد ساخت.

اتریوم چطور ساخته شد؟ از یک وایت‌پیپر تا یک شبکهٔ زنده

ویتالیک در آن سفرها به یک نتیجه رسید. بیت‌کوین مثلِ یک ماشین‌حسابِ ساده است: کارش جابه‌جاییِ پول است و خوب هم انجامش می‌دهد. ولی اگر بخواهیم روی همین فناوری کارهای دیگری بسازیم، مثلِ قرارداد، بیمه یا بازی، دستمان بسته است.

او فکر کرد به‌جای ماشین‌حساب، یک «کامپیوترِ همگانی» بسازد. یعنی شبکه‌ای که هر کس بتواند برنامهٔ خودش را رویش اجرا کند و هیچ‌کس نتواند خاموشش کند. به این برنامه‌ها قرارداد هوشمند می‌گویند. قرارداد هوشمند یعنی یک «اگر این شد، آن کار را بکن» که خودش، بی واسطه، اجرا می‌شود؛ مثلِ دستگاهِ فروشِ خودکار که پول را می‌گیرد و نوشابه را می‌دهد، بی فروشنده.

ایدهٔ اولش را به تیمِ چند پروژهٔ دیگر پیشنهاد داد، ولی کسی قبول نکرد این‌قدر دامنه‌اش را بزرگ کند. پس خودش دست به کار شد. ماجرای ساختِ اتریوم را می‌شود در پنج قدم خلاصه کرد:

1. اواخرِ ۲۰۱۳، نوشتنِ وایت‌پیپر اتریوم: ویتالیک ایده را در یک سند نوشت و برای چند ده نفر از آشنایانش فرستاد. وایت پیپر یعنی سندی که می‌گوید پروژه چه مشکلی را حل می‌کند و چطور.
2. ژانویهٔ ۲۰۱۴، معرفیِ عمومی: اتریوم در یک کنفرانسِ بیت‌کوین در میامیِ آمریکا رسماً معرفی شد. چند ماه بعد، ویتالیک بورسِ ۱۰۰ هزار دلاریِ تیل را گرفت؛ کمکی برای جوان‌های زیرِ ۲۰ سال که درس را کنار می‌گذارند تا ایده‌شان را بسازند.
3. تابستانِ ۲۰۱۴، تأسیسِ بنیاد و پیش‌فروش: بنیاد اتریوم در شهرِ تسوگِ سوئیس تأسیس شد. از ۲۲ ژوئیه تا ۲ سپتامبر ۲۰۱۴، حدودِ ۶۰ میلیون اتر پیش‌فروش شد و در عوض حدودِ ۳۱ هزار بیت‌کوین، آن روز نزدیکِ ۱۸ میلیون دلار، جمع شد. این از اولین و معروف‌ترین عرضه‌های اولیهٔ ارز دیجیتال (ICO) بود.
4. ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵، ساختنِ نرم‌افزار: تیم برنامه‌نویس‌ها زبانِ برنامه‌نویسی، کیف‌پول و نرم‌افزارِ شبکه را نوشتند.
5. ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۵، راه‌اندازیِ شبکهٔ اصلی: نسخهٔ اولِ اتریوم با نامِ «فرانتیر» روشن شد و اولین بلاک ساخته شد.

بیایید آن پیش‌فروش را به زبانِ ساده حساب کنیم. در دو هفتهٔ اول، هر بیت‌کوین ۲٬۰۰۰ اتر می‌خرید. اگر آن روز بیت‌کوین حدودِ ۶۰۰ دلار بود، هر اتر کمتر از ۳۰ سنت تمام می‌شد. یعنی با پولِ یک وعده ناهار در تورنتو، می‌شد چند اتر خرید. قیمتِ امروزِ اتر را در صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال ببینید تا فاصله دستتان بیاید. ولی یادمان باشد: آن روز هیچ‌کس نمی‌دانست این پروژه زنده می‌ماند یا نه، و خیلی از پروژه‌های هم‌دوره‌اش صفر شدند.

پس اتریوم یک‌شبه ساخته نشد. حدودِ دو سال از نوشتنِ سند تا روشن شدنِ شبکه طول کشید و این کار از یک نفر برنمی‌آمد.

هم‌بنیان‌گذاران اتریوم چه کسانی بودند؟

اینجا یک نکتهٔ مهم هست که خیلی از مقاله‌ها جا می‌اندازند. ویتالیک خالقِ ایده است، ولی اتریوم هشت هم‌بنیان‌گذار داشت. چند نفرشان بعدها پروژه‌های بزرگِ خودشان را ساختند. این جدول نشان می‌دهد هر کدام چه کرد و بعد کجا رفت.

هشت هم‌بنیان‌گذار اتریوم و مسیرِ بعدی‌شان

نام	نقش در شروعِ اتریوم	بعد از اتریوم
ویتالیک بوترین	نویسندهٔ وایت‌پیپر و طراحِ اصلی	هنوز چهرهٔ فکریِ اتریوم و پژوهشگر است
گوین وود (Gavin Wood)	نوشتنِ «یلو پیپر»، یعنی شرحِ فنیِ دقیقِ شبکه، و پیشنهادِ زبانِ Solidity	بنیان‌گذارِ پولکادات؛ واژهٔ «وب ۳» هم از اوست
چارلز هاسکینسون	مدیرِ اجراییِ اولیه	سال ۲۰۱۴ جدا شد و کاردانو را ساخت
جوزف لوبین	سرمایه‌گذار و مدیرِ عملیات	بنیان‌گذارِ شرکتِ ConsenSys، سازندهٔ کیف‌پولِ متامسک
آنتونی دی‌یوریو	از سرمایه‌گذارانِ اولیه	بنیان‌گذارِ چند شرکتِ کریپتویی در کانادا
میهای آلیسی	هم‌بنیان‌گذارِ Bitcoin Magazine و از سازندگانِ بنیاد اتریوم	پروژه‌های دیگرِ بلاک‌چینی
آمیر شتریت	از اعضای تیمِ اولیه	کمی بعد از تیم جدا شد
جفری ویلکه	سازندهٔ نرم‌افزارِ Geth، پرکاربردترین برنامهٔ اجرای اتریوم	بعدها از بنیاد کنار رفت و سراغِ ساختِ بازی رفت

این جدول یک چیز را روشن می‌کند. اتریوم مدرسه‌ای شد که چند پروژهٔ بزرگِ دیگر از دلش بیرون آمد. اختلافِ نظر هم کم نبود؛ مثلاً هاسکینسون می‌خواست اتریوم یک شرکتِ سودده باشد، ولی ویتالیک بنیادِ غیرانتفاعی را ترجیح داد. پس وقتی می‌گوییم «خالق اتریوم»، منظور ویتالیک است، ولی منصفانه‌اش این است که بگوییم «ویتالیک و هم‌بنیان‌گذارانش».

هک DAO: اولین بحرانِ بزرگ و تصمیمِ سخت

سالِ ۲۰۱۶ یک پروژه روی اتریوم ساخته شد به نامِ The DAO. یک صندوقِ سرمایه‌گذاریِ جمعی بود که با قرارداد هوشمند اداره می‌شد و حدودِ ۱۵۰ میلیون دلار اتر جمع کرد. در خردادِ ۱۳۹۵ (ژوئن ۲۰۱۶)، یک نفر از یک خطا در کدِ همین قرارداد استفاده کرد و حدودِ ۳٫۶ میلیون اتر را بیرون کشید. آن روز این مقدار حدودِ ۵۰ میلیون دلار می‌ارزید.

جامعهٔ اتریوم بر سرِ یک دوراهی ماند. یا قبول کند که «کد قانون است» و پول از دست رفته، یا تاریخچهٔ شبکه را طوری عوض کند که پول به صاحبانش برگردد. ویتالیک و بیشترِ تیم راهِ دوم را انتخاب کردند. در ژوئیهٔ ۲۰۱۶ شبکه با یک هارد فورک دو شاخه شد. هارد فورک یعنی قانونِ شبکه عوض می‌شود و هر کس قانونِ تازه را نپذیرد، روی شاخهٔ قدیمی می‌ماند.

شاخهٔ تازه همین اتریومی شد که امروز می‌شناسیم. شاخهٔ قدیمی با نامِ «اتریوم کلاسیک» ماند. این دوستان هم حرفشان منطقی بود: می‌گفتند اگر یک بار تاریخچه را عوض کنیم، اعتمادِ مردم به اینکه «هیچ‌کس نمی‌تواند تراکنش را برگرداند» ترک برمی‌دارد. هنوز هم این بحث تمام نشده است. پس هک DAO نشان داد که حتی خالق اتریوم هم بی رأیِ جامعه نمی‌تواند تصمیم بگیرد.

مرج و اثبات سهام: بزرگ‌ترین تغییرِ اتریوم

ویتالیک از سال‌های اول می‌گفت اتریوم باید روشِ امنیتی‌اش را عوض کند. اتریوم مثلِ بیت‌کوین با اثبات کار کار می‌کرد. اثبات کار یعنی کامپیوترهای قوی با مصرفِ برقِ زیاد برای ساختنِ هر بلاک رقابت کنند؛ همان استخراج یا ماینینگ.

روشِ جایگزین اثبات سهام بود. یعنی به‌جای برق، کسانی که اتر در شبکه گرو گذاشته‌اند امنیت را تأمین کنند؛ اگر تقلب کنند، بخشی از اترِ گروگذاشته‌شان جریمه می‌شود. مثلِ ودیعه‌ای که مستأجر می‌دهد و اگر خسارت بزند، از آن کم می‌شود.

این تغییر سال‌ها طول کشید و بالاخره در ۱۵ سپتامبرِ ۲۰۲۲ (۲۴ شهریور ۱۴۰۱) انجام شد. به آن «مرج» یعنی «ادغام» می‌گویند. مصرفِ انرژیِ اتریوم بیش از ۹۹٪ کم شد. داستانِ کاملش را در مقالهٔ مرج اتریوم چیست نوشته‌ایم.

بعد از مرج هم کار ادامه پیدا کرد. ویتالیک از طرفدارانِ اصلیِ لایه دوم اتریوم است، یعنی شبکه‌هایی که روی اتریوم سوار می‌شوند تا تراکنش ارزان‌تر و سریع‌تر شود. به‌روزرسانیِ «فوساکا» در ۱۲ آذرِ ۱۴۰۴ (۳ دسامبرِ ۲۰۲۵) روی شبکهٔ اصلی فعال شد و هزینهٔ همین شبکه‌های لایه دوم را پایین آورد. به‌روزرسانیِ بعدی با نامِ «گلمستردام» تا مهرِ ۱۴۰۵ هنوز در مرحلهٔ آزمایش بود و تاریخِ قطعی برای شبکهٔ اصلی نداشت.

ثروت ویتالیک بوترین چقدر است؟

این پرسش را خیلی‌ها می‌پرسند. جوابِ کوتاه: تقریباً همهٔ ثروتِ شناخته‌شدهٔ ویتالیک، اتر است. پس ثروتش هر روز با قیمتِ اتر بالا و پایین می‌رود.

چون کیف‌پول‌های او روی بلاک‌چین عمومی‌اند، شرکت‌های تحلیلِ داده می‌توانند موجودی‌اش را بشمارند. طبق برآوردِ شرکتِ Arkham در تابستانِ ۱۴۰۵، کیف‌پول‌های شناخته‌شدهٔ او حدودِ ۲۲۰ تا ۲۴۰ هزار اتر داشتند؛ یعنی حدودِ دو دهمِ درصدِ کلِ اترهای موجود. همان برآورد ارزشِ دارایی‌اش را آن روز دست‌کم ۵۶۰ میلیون دلار حساب کرده بود.

بیایید خودمان حساب کنیم تا به هیچ سایتی وابسته نباشیم. فرمول ساده است: ثروتِ تقریبی = تعدادِ اتر × قیمتِ روزِ اتر. مثال: اگر قیمتِ هر اتر ۲٬۵۰۰ دلار باشد، ۲۳۰ هزار اتر می‌شود ۵۷۵ میلیون دلار. اگر قیمت نصف شود، ثروت هم نصف می‌شود. این فقط مثال است؛ قیمتِ امروز را از همان صفحهٔ قیمت بگیرید و خودتان ضرب کنید.

دو نکته را حواسمان باشد. اول، این عدد فقط کیف‌پول‌های شناخته‌شده را می‌شمارد؛ ممکن است دارایی‌های دیگری هم داشته باشد که دیده نمی‌شود. دوم، ثروتِ او بارها کم شده، چون خیلی می‌بخشد. در اردیبهشتِ ۱۴۰۰ (مه ۲۰۲۱)، وقتی قیمتِ اتر بالا رفت، او جوان‌ترین میلیاردرِ کریپتو لقب گرفت. ولی همان ماه بخشِ بزرگی از توکن‌های شیبا را که سازندگانش بی‌اجازه به کیف‌پولِ او فرستاده بودند، سوزاند. بخشی را هم با ارزشِ اسمیِ حدودِ یک میلیارد دلار به صندوقِ کمک به بیمارانِ کرونا در هند داد. طبق گزارش‌ها، بهمنِ ۱۴۰۴ (اواخرِ ژانویهٔ ۲۰۲۶) هم بیش از ۱۶ هزار اتر را برای حمایت از نرم‌افزارهای متن‌باز کنار گذاشت.

پس ثروتِ ویتالیک عددِ ثابتی نیست. اگر جایی عددِ دقیق دیدید، بپرسید «برای چه تاریخی و با چه قیمتی؟».

ویتالیک بوترین در برابر ساتوشی ناکاموتو

این دو نفر را زیاد با هم مقایسه می‌کنند، چون هر کدام سازندهٔ یکی از دو ارزِ بزرگِ دنیای کریپتو هستند. ولی تفاوت‌هایشان خیلی زیاد است.

مقایسهٔ خالقِ اتریوم و خالقِ بیت‌کوین

موضوع	ویتالیک بوترین (اتریوم)	ساتوشی ناکاموتو (بیت‌کوین)
هویت	شناخته‌شده، با چهره و نامِ واقعی	ناشناس؛ هنوز معلوم نیست یک نفر است یا یک گروه
سالِ انتشارِ سند	۲۰۱۳	۲۰۰۸
حضور بعد از راه‌اندازی	هنوز فعال است و برای آیندهٔ شبکه پیشنهاد می‌دهد	سال ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ کنار رفت و دیگر پیدا نشد
دارایی	کیف‌پول‌هایش شناخته‌شده و فعال‌اند	سکه‌های منسوب به او تکان نخورده‌اند
هدفِ پروژه	کامپیوترِ همگانی برای اجرای قرارداد و برنامه	پولِ دیجیتالِ همتا به همتا

یک نتیجهٔ جالب از این جدول: حضورِ ویتالیک هم خوبی دارد و هم ریسک. خوبی‌اش این است که اتریوم یک راهنمای فکریِ دلسوز دارد. ریسکش این است که منتقدها می‌گویند حرفِ یک نفر زیادی وزن دارد. خودِ ویتالیک بارها گفته دوست دارد اتریوم روزی به او نیازی نداشته باشد.

سه برداشتِ غلط دربارهٔ خالق اتریوم

در گفت‌وگوهای روزمره چند حرفِ نادرست دربارهٔ ویتالیک زیاد شنیده می‌شود. بهتر است پیش از هر تصمیمی آن‌ها را کنار بگذاریم.

• «ویتالیک صاحبِ اتریوم است و می‌تواند خاموشش کند.» نه. اتریوم روی هزاران کامپیوتر در دنیا اجرا می‌شود. هر تغییری باید هم برنامه‌نویس‌ها، هم گردانندگانِ شبکه و هم کاربران بپذیرند. ویتالیک فقط پیشنهاد می‌دهد؛ مثلِ یک معمارِ مشهور که نقشه را کشیده، ولی ساختمان مالِ ساکنانش است.
• «اگر ویتالیک اتر بفروشد، یعنی اتریوم تمام است.» نه لزوماً. او بارها اتر جابه‌جا کرده، اغلب برای بخشش یا هزینهٔ پژوهش. تصمیمِ خرید و فروشتان را به کیف‌پولِ یک نفر گره نزنید.
• «ویتالیک همان ساتوشی است.» هیچ شاهدی برای این حرف نیست. ویتالیک سالِ ۲۰۰۸ فقط ۱۴ سال داشت و خودش هم بیت‌کوین را سالِ ۲۰۱۱ شناخت.

هشدار: ویتالیک هرگز به شما اترِ رایگان نمی‌دهد

این مهم‌ترین بخشِ این مقاله برای جیبِ شماست. کلاهبردارها عاشقِ اسمِ ویتالیک‌اند. ویدیو یا پیامی می‌سازند که در آن «ویتالیک» می‌گوید: «هر کس یک اتر بفرستد، دو اتر پس می‌گیرد.» گاهی حتی صفحهٔ جعلیِ خودش را در شبکه‌های اجتماعی باز می‌کنند. خودِ ویتالیک هم بارها قربانیِ جعلِ هویت شده است.

قاعده ساده است: هیچ آدمِ واقعی، پولی را که برایش فرستاده‌اید دو برابر پس نمی‌دهد. این چک‌لیست را پیش از هر «هدیه» یا «ایردراپِ» منسوب به چهره‌های معروف مرور کنید:

• از شما خواسته‌اند اول پولی بفرستید؟ کلاهبرداری است.
• عجله می‌کنند و می‌گویند «فقط تا یک ساعتِ دیگر»؟ کلاهبرداری است.
• عبارتِ بازیابیِ کیف‌پول یا رمزتان را خواسته‌اند؟ قطعاً کلاهبرداری است.
• پیوند شما را به سایتی می‌برد که نشانی‌اش با یک حرف فرق دارد؟ بسته‌اش کنید.

دربارهٔ این ترفندها در مقالهٔ حملات مهندسی اجتماعی در ارز دیجیتال مفصل نوشته‌ایم. پس هر جا اسمِ ویتالیک کنارِ «رایگان» آمد، دستتان را روی جیبتان بگذارید.

ویتالیک امروز چه می‌کند؟

ویتالیک امروز بیشتر یک پژوهشگر و نویسنده است تا مدیر. در وبلاگش دربارهٔ امنیت، حریمِ خصوصی، رأی‌گیریِ جمعی و آیندهٔ اتریوم مقاله‌های بلند می‌نویسد. زندگیِ ساده‌اش هم معروف است؛ با تی‌شرت‌های ساده و بی ریخت‌وپاش. این را خیلی‌ها نشانهٔ صداقتش می‌دانند.

او جایزه‌های زیادی هم گرفته است. در ۲۰۱۴ در رقابتی برای جایزهٔ فناوری حتی از مارک زاکربرگ جلو زد. مجلهٔ فورچون در ۲۰۱۶ او را در فهرستِ «۴۰ چهرهٔ زیرِ ۴۰ سال» آورد و مجلهٔ تایم در ۲۰۲۱ در فهرستِ ۱۰۰ چهرهٔ تأثیرگذارِ دنیا.

اگر می‌خواهید خودِ اتریوم را بهتر بشناسید، از مقالهٔ اتریوم چیست شروع کنید. تصمیمِ سرمایه‌گذاری هم، هر چه باشد، با خودتان است؛ فقط بی‌شناخت وارد نشوید.

سوالات متداول

جمع‌بندی

خالق اتریوم ویتالیک بوترین است: پسری که از یک بازیِ کامپیوتری فهمید سیستمِ متمرکز چقدر بی‌رحم می‌تواند باشد، با نوشتن دربارهٔ بیت‌کوین یاد گرفت و در ۱۹ سالگی طرحِ یک کامپیوترِ همگانی را نوشت. او با هفت هم‌بنیان‌گذار اتریوم را ساخت، از بحرانِ هک DAO گذشت و مرج را به سرانجام رساند.

پس دفعهٔ بعد که اسمِ ویتالیک را شنیدید، سه چیز یادتان باشد: او سازندهٔ ایده است، نه مالکِ شبکه؛ ثروتش با قیمتِ اتر بالا و پایین می‌رود؛ و هرگز برای شما اترِ رایگان نمی‌فرستد.