کد بورسی را فراموش کرده‌ام: پیدا کردن کد بورسی با کد ملی و فعال‌سازی دوباره
فهرست مطالب۱۲ بخش
- کد بورسی چیست و چه شکلی دارد؟
- تفاوت کد بورسی و کد معاملاتی، کد آنلاین و کد پیگیری سجام
- پیدا کردن کد بورسی با کد ملی: چهار راهِ مطمئن
- راهِ اول: سامانهٔ دارا (درگاه ذینفعان بازار سرمایه)
- راهِ دوم: پنل یا پیامک‌های قدیمیِ کارگزاری
- راهِ سوم: تماس با کارگزاری
- راهِ چهارم: مرکز تماس سپرده‌گذاری مرکزی (۱۵۶۹)
- نحوه گرفتن کد بورسی از سجام: آیا سجام کد بورسی را نشان میدهد؟
- از کجا بفهمیم اصلاً کد بورسی داریم؟
- کد بورسی غیرفعال: چرا بسته میشود و چطور دوباره فعال کنیم؟
- قدم‌به‌قدم فعال‌سازیِ کد بورسیِ قدیمی
- آیا کد بورسی تاریخ انقضا دارد؟
- کد بورسی کالا: کدِ جدا می‌خواهم؟
- پنج اشتباهِ رایج وقتی کد بورسی را فراموش کرده‌ایم
- چک‌لیست پیش از تماس با کارگزاری یا ۱۵۶۹
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
کد بورسی‌تان را فراموش کرده‌اید؟ نگران نباشید؛ این کد گم نمیشود و باطل هم نمیشود. برای پیدا کردن کد بورسی، با کد ملی وارد سامانهٔ دارا (dara.csdiran.ir) شوید، یا به کارگزاری‌ای که از آن کد گرفته‌اید زنگ بزنید، یا با مرکز تماس سپرده‌گذاری مرکزی به شمارهٔ ۱۵۶۹ تماس بگیرید. هر سه راه رایگان است.
خیلی‌ها از من می‌پرسند: «سال‌ها پیش کد بورسی گرفته‌ام، ولی نه کدش یادم هست نه کارگزاری‌اش. باید از اول ثبتنام کنم؟» جواب کوتاه این است: نه. هر آدم در تمامِ عمرش فقط یک کد بورسی دارد. کارِ شما پیدا کردنِ همان کدِ قدیمی و فعال کردنِ دوباره‌اش است. بیایید قدم‌به‌قدم جلو برویم.
کد بورسی چیست و چه شکلی دارد؟
کد بورسی، که به آن کد سهامداری هم می‌گویند، شناسهٔ ثابتِ شما در بازار سرمایه است. یعنی همان کاری را می‌کند که کد ملی در اداره‌ها می‌کند: نشان میدهد هر سهم مالِ چه کسی است.
این کد هشت نویسه دارد: سه حرفِ فارسی و پنج رقم. سه حرف معمولاً از اولِ نام خانوادگی برداشته میشود، ولی این قاعده همیشگی نیست و گاهی حرف‌ها تصادفی‌اند. مثلاً برای خانمی با نام خانوادگیِ «طباطبایی» ممکن است کدی شبیهِ «طبا۱۲۳۴۵» صادر شده باشد (این فقط مثال است).
یک تشبیهِ ساده کمک می‌کند. کد بورسی مثلِ پلاکِ خانهٔ شماست. کارگزاریها مثلِ مغازه‌هایی‌اند که از آن‌ها خرید می‌کنید. اگر مغازه را عوض کنید، پلاکِ خانه عوض نمیشود. پس با یک کد بورسی میشود در چند کارگزاری حساب داشت.
تفاوت کد بورسی و کد معاملاتی، کد آنلاین و کد پیگیری سجام
بیشترِ سردرگمی‌ها از اینجا شروع میشود که چند «کد» مختلف شبیهِ هم به نظر می‌رسند. این جدول فرقشان را نشان میدهد:
| نام | شکلِ آن | چه کسی میدهد | به چه درد می‌خورد |
|---|---|---|---|
| کد بورسی (کد سهامداری) | سه حرف و پنج رقم | سپرده‌گذاری مرکزی، از راهِ کارگزاری | شناسهٔ همیشگیِ شما در بازار؛ یکی برای کلِ عمر |
| کد معاملاتی | در بورس اوراق بهادار همان کد بورسی است | کارگزاری | اجازهٔ خرید و فروش؛ برای بورس کالا و بازار مشتقه کدِ جدا هم داریم |
| کد آنلاین (نام کاربری کارگزاری) | هر کارگزاری شکلِ خودش را دارد | همان کارگزاری | ورود به سامانهٔ معاملاتِ آنلاینِ همان کارگزاری |
| کد پیگیری سجام | عددِ ۱۰ رقمی | سامانهٔ سجام | پیگیری و ورود به پروفایلِ سجام |
پس اگر کارگزاری از شما «کد بورسی» خواست، منظورش همان سه حرف و پنج رقم است، نه عددِ ۱۰ رقمیِ سجام و نه نام کاربریِ سامانهٔ آنلاین. اگر کد پیگیری سجام را گم کرده‌اید، راهِ بازیابی‌اش را در راهنمای سامانهٔ سجام گفته‌ام.
پیدا کردن کد بورسی با کد ملی: چهار راهِ مطمئن
از ساده به سخت می‌رویم. معمولاً راهِ اول کافی است و کار در چند دقیقه تمام میشود.
راهِ اول: سامانهٔ دارا (درگاه ذینفعان بازار سرمایه)
سامانهٔ دارا درگاهِ رسمی و رایگانِ شرکت سپرده‌گذاری مرکزی است. سپرده‌گذاری مرکزی یعنی همان جایی که مالکیتِ همهٔ سهام‌ها ثبت میشود. برای همین، مطمئن‌ترین جا برای دیدنِ کد بورسی و دارایی‌تان همین سامانه است. شرطِ ورود فقط این است که در سجام ثبتنام و احراز هویت کرده باشید.
- نشانیِ dara.csdiran.ir را خودتان در مرورگر تایپ کنید، نه از لینکِ پیامکی.
- با کد ملی، رمز عبور و کدی که به موبایلتان پیامک میشود وارد شوید. اگر اولین بار است، اول ثبتنام کنید.
- در بخش‌هایی مثلِ سبد دارایی و گزارش‌های سود، کد بورسیِ شما کنارِ مشخصاتتان آمده است. آن را یادداشت کنید.
- همان‌جا ببینید چه سهم‌هایی دارید و کدام کارگزاری ناظرِ آن‌هاست.
همهٔ مراحلِ ورود و بخش‌های این سامانه را با تصویر در آموزش سامانهٔ دارا و دیدنِ پرتفوی با کد ملی نشان داده‌ام. این همان «مشاهده با کد ملی» است که خیلی‌ها دنبالش می‌گردند.
راهِ دوم: پنل یا پیامک‌های قدیمیِ کارگزاری
اگر هنوز رمزِ سامانهٔ آنلاینِ کارگزاری‌تان را دارید، وارد شوید و بخشِ «پروفایل» یا «اطلاعات کاربری» را باز کنید. کد بورسی معمولاً همان‌جاست. اگر رمز را هم یادتان رفته، گزینهٔ «فراموشی رمز» را بزنید؛ رمزِ تازه به موبایلِ ثبت‌شده‌تان پیامک میشود.
یک راهِ ساده‌تر هم هست که خیلی‌ها فراموشش میکنند. وقتی کد بورسی صادر میشود، کارگزاری معمولاً آن را پیامک می‌کند. در پیامک‌های قدیمیِ گوشی، اسمِ کارگزاری یا «کد بورسی» را جست‌وجو کنید. برگه‌های سهامِ کاغذیِ قدیمی و صورت‌حساب‌های کارگزاری هم معمولاً کد سهامداری را دارند.
راهِ سوم: تماس با کارگزاری
اگر می‌دانید از کدام کارگزاری کد گرفته‌اید، به پشتیبانی‌اش زنگ بزنید. کد ملی را می‌پرسند، چند سؤالِ هویتی میکنند و کد را می‌گویند. هیچ کارگزاریِ معتبری برای این کار پول نمی‌گیرد.
اگر نمی‌دانید کارگزارتان کیست، اول راهِ اول را بروید. دارا نشان میدهد سهمهایتان زیرِ نظرِ کدام کارگزاری است.
راهِ چهارم: مرکز تماس سپرده‌گذاری مرکزی (۱۵۶۹)
اگر به هیچ‌کدام از راه‌های بالا دسترسی ندارید، مثلاً سجامی نیستید یا شمارهٔ موبایلتان عوض شده، با ۱۵۶۹ تماس بگیرید. این شماره پیش‌شماره نمی‌خواهد. کد ملی را آماده داشته باشید تا راهنمایی‌تان کنند.
پس ترتیبِ کار این است: اول دارا، بعد پنل و پیامک‌های کارگزاری، بعد تلفنِ کارگزاری، و آخر سر ۱۵۶۹.
نحوه گرفتن کد بورسی از سجام: آیا سجام کد بورسی را نشان میدهد؟
در اینترنت زیاد می‌خوانید که «کد بورسی را از سجام بگیرید». این حرف دقیق نیست. سجام بانکِ اطلاعاتِ هویتیِ شماست و خودش کد بورسی صادر نمیکند. کد را کارگزاری میگیرد، آن هم بعد از این‌که سجامِ شما کامل شد.
در فرمِ ثبت‌نامِ سجام جایی برای نوشتنِ کد سهامداری هست، ولی پر کردنش اجباری نیست. پس اگر در پروفایلِ سجام دنبالِ کد بورسی گشتید و پیدا نکردید، تعجب نکنید. جای درستِ دیدنش دارا یا کارگزاری است.
اگر هنوز کد بورسی ندارید، مسیرش این است: ثبتنام و احراز هویت در سجام، بعد ثبتنام در یک کارگزاری. همهٔ مراحل را در صفحهٔ دریافت کد بورسی آورده‌ام.
از کجا بفهمیم اصلاً کد بورسی داریم؟
خیلی‌ها کد بورسی دارند و خودشان خبر ندارند. معمولاً یکی از این حالت‌ها پیش آمده است:
- سال‌ها پیش در یک عرضهٔ اولیه شرکت کرده‌اید یا سهامِ یک شرکتِ دولتی را خریده‌اید.
- سهام عدالت دارید و روش مستقیم را انتخاب کرده‌اید.
- کسی، مثلاً همسر یا فرزندتان، برایتان در یک کارگزاری ثبتنام کرده است.
- یک بار صندوق یا گواهی سکه خریده‌اید و بعد فراموش کرده‌اید.
جوابِ قطعی را دوباره دارا میدهد. اگر وارد شدید و دارایی یا کد دیدید، کد دارید. اگر هیچ چیزی نبود، به احتمالِ زیاد کد ندارید. برای مطمئن شدن، یک تماس با ۱۵۶۹ بس است. دربارهٔ سهام عدالت هم راهنمای سهام عدالت ۱۴۰۵ را ببینید.
کد بورسی غیرفعال: چرا بسته میشود و چطور دوباره فعال کنیم؟
گاهی کد را پیدا می‌کنید، ولی وقتی میخواهید بفروشید، سفارش ثبت نمیشود. یعنی کد هست، ولی بسته است. خبرِ خوب این است که تقریباً همهٔ این گره‌ها باز می‌شوند. جدولِ زیر رایج‌ترین علت‌ها و راهِ حلِ هرکدام را نشان میدهد:
| علت | چه نشانه‌ای دارد | چه باید کرد |
|---|---|---|
| سجامی نیستید یا احراز هویت نکرده‌اید | کدِ قدیمی دارید، ولی هیچ معامله‌ای ممکن نیست | در سجام ثبتنام و احراز هویت کنید؛ بعد قراردادهای کارگزاری را امضا کنید |
| ممنوع از فروش به خاطرِ دو سال بی‌فروشی (نوع S) | خرید باز است ولی فروش بسته است | در دارا، از «میز خدمت» درخواستِ رفعِ ممنوعیت بدهید |
| مغایرتِ اطلاعاتِ هویتی | نام یا تاریخ تولد در سامانهٔ معاملات با سجام فرق دارد | از میز خدمتِ دارا «اصلاح مشخصات» را بخواهید |
| توقیف یا دستورِ قضایی | کد یا سهمی خاص بسته شده است | در دارا مرجعِ دستور را ببینید و از همان مرجع پیگیری کنید |
| حساب در کارگزاری فعال نیست | کد دارید، ولی سامانهٔ آنلاین بازتان نمیکند | قراردادها را امضا کنید یا رمز بگیرید؛ یا کارگزار ناظر را عوض کنید |
| صاحبِ کد فوت کرده است | ورثه به سهام دسترسی ندارند | یکی از ورثه از میز خدمتِ دارا پروندهٔ انتقالِ سهامِ متوفی را تشکیل دهد |
مورد دوم کسانی را غافلگیر می‌کند که سهم خریده‌اند و سال‌ها کنار گذاشته‌اند. طبقِ قاعدهٔ سپرده‌گذاری مرکزی، اگر دو سال هیچ فروشی نداشته باشید و ارزشِ سبدتان بیش از ۵۰ میلیون تومان باشد، فروشِ کد برای جلوگیری از سوءاستفاده بسته میشود. این ممنوعیت برای محافظت از شماست، نه جریمه. با یک درخواستِ آنلاین برداشته میشود.
قدم‌به‌قدم فعال‌سازیِ کد بورسیِ قدیمی
- وارد سجام شوید و ببینید احراز هویت‌تان کامل است. شمارهٔ موبایل و شمارهٔ شبا باید به نامِ خودتان و به‌روز باشد.
- وارد دارا شوید و گزارشِ «ممنوع‌المعاملگی کد بورسی» را ببینید. اگر خالی بود، مشکل از اینجا نیست.
- اگر ممنوعیت یا مغایرت دیدید، از «میز خدمت» همان سامانه درخواست بدهید. طبقِ راهنمای خودِ سامانه، کد معاملاتی دست‌کم ۳ روزِ کاری بعد از اصلاحِ مشخصات فعال میشود.
- در کارگزاری ثبتنام کنید یا وارد پنلِ قبلی شوید و قراردادهای الکترونیکی را امضا کنید.
- اگر میخواهید با کارگزاریِ تازه کار کنید، کدِ جدید نگیرید. فقط کارگزار ناظر را تغییر دهید تا سهم‌ها به حسابِ تازه بیایند.
پس کدِ «غیرفعال» معمولاً یعنی یک کارِ ناتمام، نه یک کدِ از دست رفته.
آیا کد بورسی تاریخ انقضا دارد؟
نه. کد بورسی یک بار صادر میشود و تا آخرِ عمر با شما می‌ماند. حتی اگر ده سال هیچ معامله‌ای نکنید، کد باطل نمیشود و سهمهایتان هم سرِ جایشان است.
چیزی که ممکن است کهنه شود، دسترسی‌های اطرافِ کد است: رمزِ سامانهٔ آنلاین، قراردادِ کارگزاری، شمارهٔ موبایل یا شبای قدیمی در سجام. مثلِ خانه‌ای که سال‌ها درش بسته بوده است. خانه مالِ شماست، فقط شاید قفلش زنگ زده باشد و کلیدِ تازه بخواهد.
کد بورسی کالا: کدِ جدا می‌خواهم؟
بستگی دارد چه چیزی میخواهید بخرید. با همان کد بورسیِ معمولی، صندوق‌های طلا، گواهی سپردهٔ سکه و بیشترِ گواهی‌های کالایی را از بخشِ بورس کالای سامانهٔ کارگزاری می‌خرید. برای بعضی از آن‌ها فقط باید از کارگزاری بخواهید دسترسیِ بورس کالا را برایتان فعال کند.
ولی برای بازارِ فیزیکیِ بورس کالا، مثلاً خرید خودرو، کد معاملاتیِ جداگانه‌ای لازم است که کارگزاریِ فعال در بورس کالا صادر می‌کند. انواعِ این کدها را در انواع کد معاملاتی در بورس کالا و مراحلِ گرفتنش را در آموزش ثبتنام در بورس کالا ببینید.
پنج اشتباهِ رایج وقتی کد بورسی را فراموش کرده‌ایم
- گرفتنِ کدِ تازه: شدنی نیست و وقت را هدر میدهد. کارگزاریها هم با کد ملی، همان کدِ قدیمی را پیدا میکنند.
- کلیک روی لینکِ پیامکی: پیامک‌هایی که «برای فعال‌سازیِ کد بورسی» یا «سود سهام عدالت» لینک می‌فرستند، معمولاً برای دزدیدنِ اطلاعاتِ کارت‌اند. نشانیِ دارا و سجام را خودتان تایپ کنید.
- دادنِ رمز به دیگران: کد بورسی محرمانه نیست، ولی رمزِ سامانهٔ آنلاین و رمزِ دارا هست. به هیچ‌کس، حتی آشنا، رمز ندهید.
- اشتباه گرفتنِ کد پیگیری سجام با کد بورسی: عددِ ۱۰ رقمی کد بورسی نیست. کد بورسی همیشه سه حرف دارد.
- سیم‌کارت به نامِ دیگری: سجام و دارا کدِ ورود را به خطی می‌فرستند که به نامِ خودتان است. با خطِ همسر یا فرزند جلو نمی‌روید.
چک‌لیست پیش از تماس با کارگزاری یا ۱۵۶۹
این چند چیز را دمِ دست بگذارید تا تماس کوتاه و نتیجه‌دار باشد:
- کارت ملی و شمارهٔ شناسنامه
- گوشیِ همراه با سیم‌کارتی که به نامِ خودتان است
- اسمِ کارگزاری‌ای که فکر می‌کنید از آن کد گرفته‌اید، اگر یادتان هست
- نامِ چند سهمی که داشته‌اید یا سالِ تقریبیِ خرید
- کد پیگیری سجام، اگر دارید
اگر بعد از پیدا کردنِ کد میخواهید دوباره معامله کنید، مقایسهٔ کارگزاری‌های بورس و راهنمای انتخاب کارگزار کمکتان می‌کند. حالِ امروزِ بازار را هم در صفحهٔ شاخص کل بورس امروز ببینید.
سوالات متداول
چطور با کد ملی کد بورسی خود را پیدا کنیم؟
با کد ملی و رمز وارد سامانهٔ دارا یعنی درگاه ذینفعان بازار سرمایه شوید؛ کد بورسی در گزارش‌های آن آمده است. راه‌های دیگر، تماس با کارگزاری یا مرکز تماس سپرده‌گذاری مرکزی به شمارهٔ ۱۵۶۹ است. شرطِ ورود به دارا، ثبتنام و احراز هویت در سجام است.
کد بورسی غیرفعال را چطور دوباره فعال کنیم؟
اول مطمئن شوید سجامتان کامل است. بعد در سامانهٔ دارا گزارشِ ممنوع‌المعاملگی را ببینید و اگر مشکلی بود از میز خدمت درخواست بدهید. در پایان در کارگزاری ثبتنام کنید یا قراردادها را دوباره امضا کنید. کدِ جدید لازم نیست.
تفاوت کد بورسی و کد معاملاتی چیست؟
در بورس اوراق بهادار، کد معاملاتی همان کد بورسی است: سه حرف و پنج رقم که یک بار صادر میشود. ولی برای بازار فیزیکی بورس کالا و بازار مشتقه، کارگزاری کد معاملاتیِ جداگانه‌ای صادر می‌کند. نام کاربریِ سامانهٔ آنلاینِ کارگزاری هم چیزِ دیگری است.
آیا کد بورسی تاریخ انقضا دارد؟
نه. کد بورسی یک بار برای همیشه صادر میشود و با معامله نکردن باطل نمیشود. ولی اگر دو سال فروشی نداشته باشید و سبدتان بیش از ۵۰ میلیون تومان باشد، فروش بسته میشود که با درخواست در سامانهٔ دارا باز میشود.
آیا سجام کد بورسی را نشان میدهد؟
سجام خودش کد بورسی صادر نمیکند و جای مطمئنی برای دیدنش نیست. کد را کارگزاری بعد از کامل شدنِ سجام میگیرد. برای دیدنِ کد بورسی، سامانهٔ دارا یا پنلِ کارگزاری را ببینید.
اگر کارگزاریام را یادم نیست چه کنم؟
وارد سامانهٔ دارا شوید؛ آنجا میبینید سهمهایتان زیرِ نظرِ کدام کارگزاری است. اگر به دارا دسترسی ندارید، با شمارهٔ ۱۵۶۹ تماس بگیرید. اگر هم میخواهید با کارگزاریِ دیگری کار کنید، کافی است کارگزار ناظر را تغییر دهید.
آیا میشود کد بورسی جدید گرفت؟
نه. هر شخص فقط یک کد بورسی دارد و کارگزاریها با کد ملی، همان کد قدیمی را پیدا و فعال میکنند. اگر در کارگزاریِ تازه ثبتنام کنید، همان کدِ قبلی برایتان فعال میشود.
پیدا کردن کد بورسی هزینه دارد؟
نه. ورود به سامانهٔ دارا، پرسیدن از کارگزاری و تماس با مرکز تماس ۱۵۶۹ هر سه رایگان است. اگر سایت یا کانالی برای پیدا کردن کد بورسی پول خواست، به آن اعتماد نکنید.
جمع‌بندی
کد بورسی مثلِ پلاکِ خانه است: شاید شماره‌اش یادتان برود، ولی خانه سرِ جایش است. هیچ‌وقت کدِ تازه لازم نیست. فقط باید همان کدِ قدیمی را پیدا کنید و گره‌های اطرافش را باز کنید.
پس امروز این سه کار را بکنید: اول وارد سجام شوید و ببینید اطلاعاتتان کامل است. بعد با کد ملی وارد دارا شوید و کد بورسی را یادداشت کنید. اگر کدتان بسته بود، از میز خدمت درخواست بدهید یا به کارگزاری‌تان زنگ بزنید. تصمیمِ این‌که با سهم‌های پیداشده چه کنید، با خودتان.