سجام چیست؟ ثبتنام، احراز هویت و ورود به سامانه سجام (راهنمای ۱۴۰۵)
فهرست مطالب۱۴ بخش
- سجام چیست و چه کسی آن را اداره میکند؟
- چرا باید در سامانه سجام ثبتنام کنیم؟
- پیش از ثبتنام سجام چه چیزهایی آماده کنید؟
- ثبتنام در سامانه سجام: گام‌به‌گام (۱۴۰۵)
- احراز هویت سجام: حضوری یا غیرحضوری؟
- ورود به سامانه سجام و کد تایید
- ویرایش اطلاعات در سامانه سجام
- کد پیگیری سجام را گم کرده‌ام؛ چه کنم؟
- سجام برای زیر ۱۸ سال، اتباع خارجی و شرکتها
- بعد از سجام چه کار کنید؟ از سجام تا اولین خرید
- اشتباه‌های رایج در ثبت نام سجام و راهِ حلشان
- مراقبِ سایت جعلی و پیامکِ فیشینگِ سجام باشید
- سوالات متداول
- جمع‌بندی: سه کار برای همین هفته
خیلی‌ها از من می‌پرسند: «می‌خواهم سهام عدالتم را بفروشم، یا یک کم طلا از بورس بخرم؛ می‌گویند اول باید سجامی شوی. سجام دیگر چیست؟» جوابِ کوتاه این است: سجام یعنی «سامانهٔ جامع اطلاعات مشتریان». یک سایتِ رسمی است که شما یک بار در آن نام‌نویسی می‌کنید و هویتتان تأیید میشود. بدونِ آن نه کد بورسی می‌گیرید، نه سود سهام عدالت به حسابتان می‌آید.
خبرِ خوب این است که کارش سخت نیست. ثبتنام در sejam.ir آنلاین است و تأییدِ هویت را هم بیشترِ آدم‌ها با گوشیِ خودشان، در خانه، انجام میدهند. بیایید با هم قدم‌به‌قدم جلو برویم؛ از اینکه سجام اصلاً چیست تا روزی که اولین خریدتان را می‌کنید.
سجام چیست و چه کسی آن را اداره میکند؟
سامانه سجام را مثلِ شناسنامهٔ شما در بازار سرمایه در نظر بگیرید. شناسنامه به شما پول نمیدهد، ولی بدونِ آن هیچ اداره‌ای کارتان را راه نمی‌اندازد. سجام هم همین است: نام، نشانی، شمارهٔ موبایل و حسابِ بانکیِ شما را یک جا نگه می‌دارد.
صاحبِ این سامانه شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه است که زیرِ نظرِ سازمان بورس کار میکند. این همان شرکتی است که ثبت میکند چه کسی چند سهم از چه شرکتی دارد و سود را به حسابِ صاحبانِ سهم می‌فرستد.
یک تشبیهِ دیگر هم کمک میکند. فکر کنید هر بار که پیشِ یک دکترِ تازه می‌روید، مجبور باشید کلِ پرونده‌تان را از اول تعریف کنید. سجام این مشکل را حل کرده است. پیش از سجام، برای هر کارگزاری باید جداگانه کپیِ شناسنامه و کارت ملی می‌بردید. حالا یک بار ثبت می‌کنید و هر کارگزاری، صندوق یا سامانهٔ بورسی اطلاعاتِ تأییدشدهٔ شما را از همان‌جا می‌خواند.
برای همین هم اگر روزی شمارهٔ موبایل یا حسابِ بانکی‌تان عوض شد، فقط کافی است همان را در سجام درست کنید. لازم نیست به تک‌تکِ کارگزاریها خبر بدهید.
طبقِ گزارشِ سپردهگذاری مرکزی، تا پایانِ شهریور ۱۴۰۵ نزدیک به ۴۸٫۶ میلیون نفر در سجام ثبتنام کرده بودند و بیش از ۴۱ میلیون نفر هویتشان را هم تأیید کرده بودند. یعنی بیش از نیمی از جمعیتِ کشور سجامی‌اند؛ بیشترشان به خاطرِ سهام عدالت. پس اگر هنوز ثبتنام نکرده‌اید، تنها نیستید، ولی از بیشترِ مردم عقب‌اید.
چرا باید در سامانه سجام ثبتنام کنیم؟
سجامی شدن یعنی کلیدِ درِ ورودیِ بازار سرمایه را گرفته‌اید. این کلید دست‌کم پنج در را باز میکند:
- گرفتنِ کد بورسی: هیچ کارگزاری بدونِ سجامِ کامل برایتان کدِ معامله صادر نمی‌کند. کارگزاری همان واسطه‌ای است که شما را به بازار وصل میکند؛ دربارهٔ نقشش در راهنمای کارگزاری بورس و انتخاب کارگزار نوشته‌ام.
- گرفتنِ سود نقدی: شرکتها سودِ سهام را فقط به شبایی می‌ریزند که در سجام ثبت شده است. توضیحِ کامل در سود سهام (DPS) و زمان واریز سود نقدی آمده است.
- سهام عدالت: سودِ سالانه و فروشِ سهام عدالت فقط برای کسانی است که سجامی‌اند و شبای درست دارند. راهنمایش را در سهام عدالت ۱۴۰۵: استعلام ارزش روز، سود و فروش ببینید.
- دیدنِ دارایی در سامانهٔ دارا: برای ورود به سامانهٔ ذینفعان بازار سرمایه (دارا) و دیدنِ سهم‌هایتان هم سجامِ کامل لازم است.
- صندوقها، طلا و عرضه اولیه: خریدِ صندوقِ طلا، گواهی سپرده سکه در بورس کالا و شرکت در عرضه‌های اولیه همه از همین مسیر می‌گذرد.
یک نکته را هم خیلی‌ها اشتباه می‌فهمند: سجام حسابِ معاملاتی نیست و به شما سهم نمیدهد. خرید و فروش همیشه از راهِ یک کارگزاری انجام میشود. پس سجام قدمِ اول است، نه کلِ راه.
پیش از ثبتنام سجام چه چیزهایی آماده کنید؟
بیشترِ ثبت‌نام‌هایی که نیمه‌کاره می‌مانند، سرِ یکی از همین چند چیز گیر میکنند. پس پیش از شروع، این‌ها را کنارِ دستتان بگذارید:
- سیم‌کارتی که به نامِ خودتان است. سامانه بررسی میکند خط مالِ چه کسی است. با خطِ همسر، پسر یا دختر جلو نمی‌روید؛ حتی اگر هر روز با همان خط حرف بزنید.
- کارت ملی هوشمند. برای تأییدِ هویت با گوشی، شمارهٔ سریالِ پشتِ کارت را می‌خواهد. اگر هنوز کارتِ قدیمی دارید، احتمالاً باید حضوری بروید.
- شمارهٔ شبا به نامِ خودتان. شبا همان شمارهٔ ۲۴ رقمیِ حساب است که با IR شروع میشود و از اپِ بانک یا پشتِ دفترچه پیدا میشود. حساب باید فعال و به نامِ خودِ شما باشد. حسابِ مشترک، ارزی، مسدود یا سپردهٔ بلندمدت به کار نمی‌آید.
- کد پستی و نشانیِ دقیق. نشانی را درست همان‌طور بنویسید که با کد پستی می‌خواند.
- کارتِ بانکی با رمزِ دوم برای پرداختِ هزینهٔ ثبتنام.
- گوشیِ هوشمند با دوربینِ جلو، یک برگهٔ سفید و یک خودکار برای عکسِ امضا.
یک ترفندِ کوچک هم وقتتان را نجات می‌دهد: عددها را با صفحه‌کلیدِ انگلیسی بزنید. بعضی فرم‌ها رقمِ فارسی را قبول نمی‌کنند و فقط یک خطای نامفهوم نشان میدهند. پس اگر فرم بی‌دلیل ایراد گرفت، اول زبانِ صفحه‌کلید را نگاه کنید.
ثبتنام در سامانه سجام: گام‌به‌گام (۱۴۰۵)
ثبتنام سجام دو مرحلهٔ جدا دارد. اول فرم‌ها را پر می‌کنید، بعد هویتتان تأیید میشود. اگر مدارک کنارِ دستتان باشد، مرحلهٔ اول حدودِ ۱۵ تا ۲۰ دقیقه وقت می‌گیرد؛ کمتر از دم کشیدنِ یک قوری چای.
- نشانیِ سایت رسمی سجام را خودتان در مرورگر تایپ کنید و «ثبتنام در سجام» را بزنید.
- شمارهٔ موبایل و کدِ امنیتیِ تصویر را وارد کنید. یک کد تأیید پنج‌رقمی برایتان پیامک میشود.
- کد تأیید، کد ملی و نوعِ مشتری را وارد کنید. بیشترِ ما «حقیقیِ ایرانی» هستیم؛ یعنی یک آدم، نه یک شرکت.
- سمتتان را بزنید. «اصیل» یعنی برای خودتان ثبتنام می‌کنید. «نمایندهٔ قانونی» یعنی ولی یا قیمِ کسی هستید و باید مدرکش را بارگذاری کنید.
- هزینهٔ ثبتنام را از درگاهِ بانک بپردازید. مبلغ در خودِ سامانه نشان داده میشود و ناچیز است.
- فرم‌ها را پر کنید: اطلاعاتِ هویتی، نشانی و تلفن، شغل، حسابِ بانکی و چند پرسشِ مالی، مثلِ حدودِ درآمد و آشنایی‌تان با بورس. این پرسش‌ها امتحان نیستند؛ راست جواب بدهید.
- همه‌چیز را یک بار دیگر با حوصله بخوانید و تأیید کنید. سامانه اطلاعات را با ثبت احوال، اپراتورِ موبایل و بانک مقایسه میکند و نتیجه را پیامک میکند.
- اگر همه‌چیز درست بود، یک کد پیگیری ده‌رقمی پیامک میشود. این کد کلیدِ مرحلهٔ بعد است. پیامکش را پاک نکنید.
اگر یکی از این مقایسه‌ها جور درنیاید، پیامکی می‌آید که می‌گوید مشکل کجاست. معمولاً یک حرف در نام فرق دارد، شبا اشتباه است، یا خط به نامِ شما نیست. همان یک مورد را درست کنید و دوباره بفرستید؛ لازم نیست از اول شروع کنید.
ثبت نام رایگان سجام از راهِ کارگزاری
احتمالاً تبلیغِ «ثبت نام رایگان سجام» را دیده‌اید. ماجرا ساده است: خیلی از کارگزاریها همان فرم‌های سجام را روی سایت یا اپِ خودشان گذاشته‌اند و هزینهٔ ثبتنام را هم خودشان میدهند. در عوض، در پایانِ کار قراردادِ همان کارگزاری را هم امضا می‌کنید و کد بورسی‌تان همان‌جا فعال میشود.
این راه برای تازه‌کارها راحت‌تر است، چون دو کار را یک‌جا انجام می‌دهید. فقط پیش از شروع، کارگزاری را با حوصله انتخاب کنید. کارمزد، سامانهٔ خرید و فروش و پشتیبانی‌شان را در رتبه‌بندی بهترین کارگزاری بورس ۱۴۰۵ مقایسه کرده‌ام. اگر هم بعدها خواستید در کارگزاریِ دومی کد بگیرید، هیچ تداخلی پیش نمی‌آید.
ثبت نام در سامانه سجام برای سهام عدالت
برای سهام عدالت راهِ جداگانه‌ای وجود ندارد. همان ثبتنام و تأییدِ هویتِ معمولی است. فقط حواستان باشد شبا فعال و به نامِ خودِ صاحبِ سهام باشد، چون سود فقط به حسابی میرود که در سجام تأیید شده است.
خیلی از پدرها و مادرهای ما سال‌ها سود سهام عدالتشان را نگرفته‌اند و نمی‌دانند چرا. معمولاً دلیلش همین است که سجامی نشده‌اند یا شبایشان کهنه است. با ثبتنام یا درست کردنِ شبا، در نوبتهای بعدیِ پرداخت قرار می‌گیرند. پس اگر پدر یا مادرِ سالمندی دارید، یک عصر کنارشان بنشینید و این کار را با هم انجام دهید.
احراز هویت سجام: حضوری یا غیرحضوری؟
«احراز هویت» یعنی ثابت کنید همان کسی هستید که فرم را پر کرده است؛ درست مثلِ وقتی که در بانک کارت ملی‌تان را نشان می‌دهید. بعد از گرفتنِ کد پیگیری، دو راه دارید. این جدول کنارِ هم نشانشان می‌دهد:
| ویژگی | غیرحضوری (با گوشی) | حضوری |
|---|---|---|
| کجا | سایت سجام، یا سایت و اپِ کارگزاریها | دفترِ پیشخوانِ دولت، کارگزاری یا بانکی که نامش در فهرستِ سجام است |
| شرطِ سن | فقط بالای ۱۸ سال | همه، از جمله ولیِ بچه‌های زیرِ ۱۸ سال |
| مدارک | کد پیگیری، سریالِ کارت ملی هوشمند، عکسِ امضا، فیلمِ کوتاه از صورت | کد پیگیری، اصلِ کارت ملی و شناسنامه |
| هزینه | اغلب رایگان یا خیلی کم؛ بسیاری از کارگزاریها رایگان انجام میدهند | طبقِ تعرفهٔ مصوب؛ بیشتر از آن نپردازید |
| زمانِ نتیجه | معمولاً چند ساعت تا دو روزِ کاری، با پیامک | معمولاً همان روز |
| مناسبِ چه کسی | بیشترِ بزرگسالانی که کارتِ هوشمند دارند | کسی که فیلمش رد شده، کارتِ هوشمند ندارد یا برای فرزندش اقدام میکند |
پس اگر کارت ملی هوشمند دارید و با گوشی کار می‌کنید، راهِ غیرحضوری راحت‌تر است. اگر نه، راهِ حضوری مطمئن‌تر است و معمولاً همان روز تمام میشود.
احراز هویت سجام با گوشی (غیرحضوری)
- در سایت سجام یا سایتِ کارگزاری، «احراز هویت غیرحضوری» را بزنید و کد پیگیریِ ده‌رقمی را وارد کنید.
- کد تأییدی را که به همان شمارهٔ ثبتنام پیامک میشود وارد کنید.
- شمارهٔ سریالِ پشتِ کارت ملی هوشمند را بنویسید و اطلاعاتی را که نشان می‌دهد بخوانید.
- امضایتان را روی یک برگهٔ کاملاً سفید بزنید، از آن عکس بگیرید و بارگذاری کنید.
- یک فیلمِ کوتاه از صورتتان بگیرید. معمولاً از شما می‌خواهد جمله یا عددی را که روی صفحه می‌آید بلند بخوانید. این کار ثابت میکند آدمِ زنده پشتِ گوشی است، نه عکس یا فیلمِ قدیمی.
- تعهدنامه را بپذیرید و منتظرِ پیامکِ نتیجه بمانید.
سامانه صورتِ شما را در فیلم با عکسی مقایسه میکند که ثبت احوال موقعِ صدورِ کارت ملی گرفته است. اگر از آن روز تغییر کرده‌اید، مثلاً ریش گذاشته‌اید یا عینک می‌زنید، عینک را بردارید و صورت را کامل در کادر نگه دارید.
چرا فیلمِ احراز هویت رد میشود؟
بیشترِ ردشدن‌ها دلیلِ ساده‌ای دارند. پیش از ضبط، این فهرست را از نظر بگذرانید:
- نورِ کم، یا پنجره‌ای پشتِ سرتان که صورت را تاریک میکند. رو به پنجره بنشینید، نه پشت به آن.
- بیش از یک صورت در کادر، یا رفت‌وآمدِ کسی در پس‌زمینه.
- فاصلهٔ زیاد از دوربین، گوشیِ کج یا دستی که می‌لرزد. گوشی را به چیزی تکیه بدهید.
- عینکِ آفتابی، ماسک، کلاه یا آرایشِ سنگین.
- اینترنتِ ضعیف که فیلم را نصفه می‌فرستد.
تعدادِ دفعاتِ فرستادنِ فیلم محدود است؛ در اطلاعیه‌های آغازِ این طرح سه بار گفته شده بود. پس اگر دو بار پشتِ سرِ هم رد شدید، به‌جای اصرار، دلیلش را پیدا کنید یا سراغِ راهِ حضوری بروید.
احراز هویت حضوری در پیشخوان دولت یا کارگزاری
فهرستِ دفترهای مجاز را در سایت سجام پیدا کنید؛ استان، شهر و نوعِ دفتر (پیشخوان، کارگزاری یا بانک) را انتخاب کنید. با اصلِ کارت ملی، شناسنامه و کد پیگیری بروید. متصدی عکس و امضایتان را ثبت میکند و معمولاً همان روز کار تمام است.
این راه برای کسی که تازه کارت ملی گرفته، یا با گوشی راحت نیست، مطمئن‌ترین راه است. فقط بیشتر از تعرفهٔ رسمی پول ندهید و رسید بگیرید.
ورود به سامانه سجام و کد تایید
سجام نامِ کاربری و رمزِ ثابت ندارد. هر بار که می‌خواهید وارد شوید، یک کدِ تازه به موبایلتان می‌آید که فقط یک بار به کار میرود. مثلِ رمزِ پویای بانک:
- وارد sejam.ir شوید و بسته به کارتان «ورود»، «ویرایش اطلاعات» یا «پیگیری ثبتنام» را بزنید.
- شمارهٔ موبایلی را که در سجام ثبت کرده‌اید و کدِ امنیتی را وارد کنید.
- کد تایید ورود به سامانه سجام (پنج رقم) پیامک میشود؛ آن را همراهِ کد ملی و نوعِ مشتری وارد کنید.
اگر ثبت‌نامتان نیمه‌کاره مانده بود، با همین ورود از همان جایی ادامه می‌دهید که رها کرده بودید.
کد تایید سجام نمی‌آید؛ چه کنم؟
- شماره را دوباره نگاه کنید. باید دقیقاً همان شماره‌ای باشد که در سجام ثبت است.
- پوشهٔ پیامک‌های تبلیغاتی یا مسدودشدهٔ گوشی را ببینید. بعضی گوشی‌ها پیامکِ سامانه‌ها را آنجا می‌برند.
- آنتن و شارژِ خط را چک کنید. چند دقیقه صبر کنید و بعد دوباره کد بخواهید؛ درخواست‌های پشتِ سرِ هم گاهی کار را کندتر میکند.
- اگر آن خط دیگر دستِ شما نیست، باید شماره را عوض کنید. چند بند پایین‌تر توضیح داده‌ام.
ویرایش اطلاعات در سامانه سجام
این بخش را خیلی‌ها فراموش میکنند و بعد سودشان گم میشود. کارگزاریها و سامانهٔ پرداختِ سود اطلاعات را از سجام می‌خوانند. پس اگر حسابِ قدیمی‌تان را بسته‌اید ولی در سجام عوضش نکرده‌اید، سود به حسابِ بسته میرود و برمی‌گردد.
راهِ کلی همیشه یکی است: با کد تأیید وارد شوید، «ویرایش اطلاعات» را بزنید و به بخشِ مربوط بروید.
تغییرِ شماره شبا و حسابِ بانکی
در بخشِ اطلاعاتِ بانکی می‌توانید حساب را عوض کنید یا حسابِ تازه اضافه کنید. چند حساب را میشود ثبت کرد، ولی فقط یکی «پیش‌فرض» است. سود نقدی، سود سهام عدالت و پولِ فروشِ سهام به همین حساب میرود. حسابِ تازه هم باید به نامِ خودتان باشد. بعضی از این تغییرها کارمزدِ کمی دارند که سامانه پیش از پرداخت نشان می‌دهد.
اگر صندوقِ سرمایه‌گذاری دارید، بعد از عوض کردنِ شبا به سایتِ همان صندوق هم سر بزنید. بعضی صندوقها شبا را جداگانه نگه می‌دارند و تا عوضش نکنید، پولِ فروش به حسابِ قبلی میرود. دربارهٔ انواعِ صندوق در صندوق سرمایه‌گذاری چیست نوشته‌ام.
تغییرِ شماره همراه در سجام
اگر هنوز خطِ قبلی دستتان است، کار ساده است: با کدی که به خطِ قبلی می‌آید وارد می‌شوید و شمارهٔ تازه را ثبت می‌کنید. اگر خطِ قبلی را ندارید، از گزینهٔ «تغییر شماره همراه» در صفحهٔ اولِ سایت استفاده کنید. شمارهٔ تازه هم باید به نامِ خودتان باشد و این کار کارمزد دارد. از آن به بعد پیامکِ همهٔ کارگزاریها و سامانه‌ها به شمارهٔ تازه می‌آید.
تغییرِ نام یا اطلاعاتِ هویتی
اگر نام یا نام خانوادگی‌تان در ثبت احوال عوض شده، ترتیب مهم است. اول در بانک نامتان را به‌روز کنید تا نامِ صاحبِ حساب با نامِ تازه یکی شود. بعد در سجام ویرایشِ اطلاعاتِ هویتی را بزنید و هزینه‌اش را بپردازید. اگر برعکس کنید، سامانه می‌بیند نام و شبا با هم نمی‌خوانند و رد میکند.
ثبتِ تغییرها ممکن است یکی دو روزِ کاری طول بکشد. برای تغییرهای ساده، مثلِ نشانی، معمولاً لازم نیست دوباره هویتتان را تأیید کنید.
کد پیگیری سجام را گم کرده‌ام؛ چه کنم؟
نگران نباشید؛ این یکی از رایج‌ترین پرسش‌هاست. کد پیگیریِ ده‌رقمی فقط تا پیش از تأییدِ هویت به کار می‌آید. اگر گمش کرده‌اید، در صفحهٔ اولِ سجام «بازیابی کد پیگیری» را بزنید و کد ملی و کدِ امنیتی را وارد کنید. کد دوباره به موبایلِ ثبتشده پیامک میشود.
بعد از تأییدِ هویت دیگر به این کد نیازی ندارید، چون ورود با کدِ پیامکیِ هر بار انجام میشود.
سجام برای زیر ۱۸ سال، اتباع خارجی و شرکتها
فرزندِ زیر ۱۸ سال
خیلی از پدر و مادرها می‌خواهند برای بچه‌شان از همین حالا کمی سهم یا صندوق بخرند. این کار شدنی است. ولی یا قیم با سمتِ «نمایندهٔ قانونی» فرم را پر میکند. حسابِ بانکی باید به نامِ خودِ بچه باشد، ولی شمارهٔ موبایل مالِ ولی است.
تأییدِ هویت با گوشی برای زیر ۱۸ سال نیست و هویتِ ولی ملاک است. وقتی بچه ۱۸ ساله شد، باید خودش هویتش را تأیید کند و با کارگزاری قراردادِ تازه ببندد.
اتباع خارجی
خارجی‌هایی که در ایران زندگی میکنند هم با گزینهٔ «حقیقیِ خارجی» ثبتنام میکنند. گذرنامهٔ معتبر، حسابِ بانکیِ ایرانی و خطِ موبایلِ ایرانی لازم دارند و مرحلهٔ آخر معمولاً حضوری در کارگزاری است. جزئیات در نحوهٔ گرفتن کد بورسی برای اتباع خارجی آمده است.
شرکتها
شرکتها با شناسهٔ ملیِ خودِ شرکت ثبتنام میکنند. اساسنامه، آگهیِ تأسیس، آخرین تغییرات و مدارکِ کسانی که حقِ امضا دارند لازم است. تأییدِ هویتِ شرکتها معمولاً حضوری و در کارگزاری انجام میشود.
بعد از سجام چه کار کنید؟ از سجام تا اولین خرید
تا اینجا شناسنامهٔ بورسی‌تان را گرفته‌اید. ولی هنوز یک قدمِ مهم مانده که خیلی‌ها فکر میکنند خودبه‌خود انجام میشود. سجام خودش کد بورسی نمیدهد. این گام‌ها مانده است:
- یک کارگزاری انتخاب کنید و در سایتش با کد ملی ثبتنام کنید. اطلاعاتتان خودکار از سجام خوانده میشود و لازم نیست دوباره همه را بنویسید.
- قراردادها را امضا کنید. بیشترِ کارگزاریها امضای اینترنتی دارند و رفتن به دفتر لازم نیست.
- کد بورسی و رمزِ ورود به سامانهٔ خرید و فروش را با پیامک بگیرید. معمولاً یک تا چند روزِ کاری طول می‌کشد.
- حساب را شارژ کنید. در سامانهٔ کارگزاری، بخشِ «واریزِ آنی» مثلِ یک خریدِ اینترنتیِ معمولی است. فقط کارتِ بانکی باید به نامِ خودتان باشد؛ با کارتِ برادر یا همسر نمی‌شود حسابِ خودتان را شارژ کرد.
- پیش از اولین خرید، طرزِ کار با سامانه را یاد بگیرید. راهنمای قدم‌به‌قدمش در معاملات آنلاین و نحوهٔ خرید سهام است.
سه نکته از تجربهٔ خودم هم به شما بگویم. اول اینکه بعد از هر خرید، با چشمِ خودتان بخشِ «سفارش‌های انجام‌شده» را نگاه کنید. تا سفارش آنجا نرفته، یعنی خرید انجام نشده است. خیلی‌ها یک قیمتِ پایین می‌گذارند، می‌روند و خیال میکنند خریده‌اند؛ چند روز بعد می‌بینند قیمت بالا رفته و سفارش اصلاً اجرا نشده.
دوم اینکه کارِ اول را با پولِ کم شروع کنید؛ مثلاً یک میلیون تومان. اگر هم ۱۰٪ ضرر کنید، صد هزار تومان است. ولی دستتان با سامانه گرم میشود و بعدها که پولِ بیشتری گذاشتید، دست و دلتان نمی‌لرزد.
سوم اینکه اگر روزی دیدید قیمتِ سهمی یک‌باره مثلاً ۱۰٪ پایین آمد، نترسید و اول بپرسید آیا شرکت سود داده است. وقتی شرکت سود تقسیم میکند، همان مقدار از قیمتِ سهم کم میشود و چند وقت بعد پولش به همان حسابی می‌آید که در سجام ثبت کرده‌اید. یعنی ضرر نکرده‌اید؛ پول فقط از یک جیب به جیبِ دیگر رفته است.
اگر سجام را برای خریدِ طلا از بورس می‌خواهید، صندوق‌های طلا و گواهی سکه هم از همین سامانهٔ کارگزاری خریده می‌شوند. فرق‌ها و طرزِ خریدشان را در مزایا و معایب صندوق طلا و نحوهٔ خرید و فروش آن نوشته‌ام. من در دورهٔ صفر تا صد سرمایه‌گذاری در طلا هم خرید و فروشِ صندوقِ طلا و گواهی سکه را روی سامانهٔ کارگزاری، از شارژِ حساب تا برداشتِ پول، قدم‌به‌قدم نشان داده‌ام.
پس سجام در یک ساعت تمام میشود، ولی یادگرفتنِ بازار وقت می‌خواهد. اگر تازه شروع می‌کنید، پیش از اولین خرید یک بار راهنمای شروعِ سرمایه‌گذاری در بورس را بخوانید.
اشتباه‌های رایج در ثبت نام سجام و راهِ حلشان
این‌ها پیام‌هایی است که بیشترِ مردم دست‌کم یک بار می‌بینند. این جدول می‌گوید هر کدام از کجا می‌آید و چطور درست میشود:
| مشکل | علتِ معمول | راه‌حل |
|---|---|---|
| «شماره همراه متعلق به شما نیست» | سیم‌کارت به نامِ کسِ دیگری است | خطی به نامِ خودتان بگیرید یا خطِ فعلی را در اپراتور به نامِ خود کنید |
| رد شدنِ شبا | حسابِ مشترک، بلندمدت، ارزی، راکد، یا نامِ صاحبِ حسابِ متفاوت | یک حسابِ فعالِ جاری یا کوتاه‌مدت به نامِ خودتان ثبت کنید |
| «اطلاعات هویتی مطابقت ندارد» | یک حرف در نام، نامِ پدر یا تاریخ تولد فرق دارد | دقیقاً مثلِ کارت ملی بنویسید؛ «ی» و «ک» و فاصله‌ها را نگاه کنید |
| وضعیتِ «ناقص» بعد از پرداخت | درگاهِ بانک پیش از برگشت به سایت قطع شده | دوباره وارد شوید؛ اگر پول کم شده و برنگشته، چند ساعت بعد پیگیری کنید |
| فیلمِ احراز هویت رد میشود | نور، زاویه، چند صورت در کادر | رو به نور و با پس‌زمینهٔ ساده دوباره ضبط کنید؛ اگر باز رد شد، حضوری بروید |
| سود نقدی نیامده | شبای قدیمی یا بسته‌شده در سجام | شبا را در سجام به‌روز کنید؛ سود در نوبتِ بعد پرداخت میشود |
همان‌طور که می‌بینید، تقریباً همهٔ این گره‌ها از یک جا می‌آیند: چیزی که «به نامِ خودتان» نیست یا با کارت ملی جور نیست. پس پیش از شروع، همین دو چیز را چک کنید.
مراقبِ سایت جعلی و پیامکِ فیشینگِ سجام باشید
سجام به حسابِ بانکی و سهام عدالتِ میلیون‌ها نفر وصل است. برای همین، کلاهبرداری با نامِ آن هم زیاد است. «فیشینگ» یعنی پیامک یا سایتی که خودش را جای سجام جا می‌زند تا اطلاعاتِ شما را بدزدد. سه قاعده را جدی بگیرید:
- نشانیِ sejam.ir را همیشه خودتان تایپ کنید. روی پیوندِ پیامک‌هایی مثلِ «سود سهام عدالت شما آمادهٔ واریز است» نزنید. سجامِ واقعی برای دادنِ سود، اطلاعاتِ کارتِ بانکی‌تان را نمی‌خواهد.
- کد تأییدِ پیامکی را به هیچ‌کس نگویید؛ حتی کسی که تلفن می‌زند و می‌گوید از پشتیبانیِ کارگزاری یا سجام است. با همین کد میشود شبای شما را عوض کرد و سودتان را به حسابِ دیگری برد.
- اپ را فقط از سایتِ رسمیِ کارگزاری یا فروشگاه‌های معتبر نصب کنید، نه از فایلی که در گروه‌های پیام‌رسان دست‌به‌دست میشود.
پیشنهادِ من این است که سالی یک بار، مثلاً نزدیکِ عید، وارد سجام شوید و شبا، موبایل و نشانی را نگاه کنید. همین عادتِ پنج‌دقیقه‌ای جلوی بیشترِ دردسرهای سود نقدی و سهام عدالت را می‌گیرد.
سوالات متداول
سجام چیست؟
سجام کوتاهشدهٔ «سامانهٔ جامع اطلاعات مشتریان» است. سامانهای از شرکت سپردهگذاری مرکزی که اطلاعاتِ هویتی، تماس و بانکیِ سرمایهگذاران را یک بار ثبت و تأیید میکند. بعد کارگزاریها، صندوقها و سامانهٔ پرداختِ سود از همین اطلاعات استفاده میکنند.
ثبتنام در سجام چطور انجام میشود؟
به سایت sejam.ir بروید، شمارهٔ موبایلِ به نامِ خودتان و کد ملی را وارد کنید، هزینه را بپردازید و فرم‌های هویتی، شغلی و بانکی را پر کنید. بعد از تأیید، کد پیگیری ده‌رقمی پیامک میشود و نوبتِ احراز هویت حضوری یا غیرحضوری است.
احراز هویت سجام غیرحضوری است؟
بله. کسانی که بالای ۱۸ سالاند و کارت ملی هوشمند دارند، میتوانند با گوشی و از سایت سجام یا کارگزاریها هویتشان را تأیید کنند. کد پیگیری، عکسِ امضا و یک فیلمِ کوتاه از صورت کافی است. اگر فیلم چند بار رد شد، باید حضوری رفت.
اطلاعات سجام را چطور ویرایش کنیم؟
با شمارهٔ موبایلِ ثبتشده و کد تأییدِ پیامکی وارد سجام شوید و «ویرایش اطلاعات» را بزنید. شبا، نشانی، شغل و موبایل را میشود عوض کرد. بعضی تغییرها، مثلِ شمارهٔ موبایل و اطلاعاتِ هویتی، کارمزدِ کمی دارند.
هزینهٔ ثبتنام در سجام چقدر است؟
هزینهٔ ثبتنام مبلغی ناچیز است که در خودِ سامانه نشان داده میشود و از درگاهِ بانک پرداخت میشود. خیلی از کارگزاریها این هزینه و احراز هویتِ غیرحضوری را رایگان انجام میدهند. احراز هویتِ حضوری در پیشخوان تعرفهٔ مصوب دارد.
کد پیگیری سجام را فراموش کرده‌ام، چه کنم؟
در صفحهٔ اولِ سایت سجام «بازیابی کد پیگیری» را بزنید و کد ملی و کدِ امنیتی را وارد کنید. کد ده‌رقمی دوباره به موبایلِ ثبتشده پیامک میشود. بعد از احراز هویت دیگر به این کد نیازی ندارید.
بدون سجام میتوان سود سهام عدالت گرفت؟
نه. سود سهام عدالت و سود نقدیِ شرکتها فقط به شبایی میرود که در سجام ثبت و تأیید شده باشد. کسانی که سجامی نیستند یا شبایشان کهنه است، باید ثبتنام کنند یا شبا را درست کنند تا در نوبتهای بعدیِ پرداخت قرار بگیرند.
بعد از سجام کد بورسی چطور فعال میشود؟
سجام خودش کد بورسی نمیدهد. بعد از احراز هویت، در یک کارگزاری با کد ملی ثبتنام کنید و قراردادها را اینترنتی امضا کنید. کد بورسی و رمزِ سامانهٔ خرید و فروش معمولاً ظرفِ یک تا چند روزِ کاری پیامک میشود.
آیا برای فرزندِ زیر ۱۸ سال هم میشود سجام گرفت؟
بله. ولی یا قیم با سمتِ نمایندهٔ قانونی ثبتنام میکند. حسابِ بانکی به نامِ فرزند و شمارهٔ موبایل به نامِ ولی است. احراز هویتِ غیرحضوری برای زیر ۱۸ سال نیست و فرزند در ۱۸ سالگی باید خودش هویتش را تأیید کند.
جمع‌بندی: سه کار برای همین هفته
سجام ترسناک نیست؛ فقط باید ترتیبش را بدانید. پس اگر هنوز سجامی نشده‌اید، اول ببینید سیم‌کارت و حسابِ بانکی‌تان به نامِ خودتان است. بعد ثبتنام کنید و هویتتان را با گوشی یا حضوری تأیید کنید. اگر هم سال‌هاست سجامی هستید، امروز یک سر به سایت بزنید و شبا و موبایلتان را نگاه کنید. تصمیمِ اینکه بعد از آن در چه چیزی سرمایه‌گذاری کنید با خودتان است؛ ولی همهٔ آن تصمیم‌ها از همین در می‌گذرند.
خیلی ممنون بابت این مقاله
دقیق و جامع