لیمیت چیست؟ فرق سفارش لیمیت، مارکت و استاپ لیمیت با مثال بورس و رمزارز
فهرست مطالب۱۳ بخش
- لیمیت چیست؟ یک مثال از زندگیِ روزمره
- سفارش لیمیت در بورس تهران: یک مثالِ عددی
- سفارش لیمیت در بازار رمزارز
- سفارش مارکت چیست؟ وقتی سرعت از قیمت مهم‌تر است
- اسلیپیج: چرا قیمتِ سفارش مارکت با قیمتِ روی صفحه فرق میکند؟
- آیا در بورس تهران سفارش مارکت داریم؟
- فرق لیمیت و مارکت در یک نگاه
- چهار جای سفارش: خرید و فروش، بالا و پایینِ قیمت
- استاپ لیمیت چیست و چطور کار میکند؟
- مثالِ اول: استاپ لیمیت برای حد ضرر
- مثالِ دوم: استاپ لیمیت برای خرید بعد از شکست
- استاپ لیمیت یا استاپ مارکت؟
- اعتبار سفارش در بورس تهران: روز، تا لغو، تا تاریخ
- استاپ لیمیت و حد ضرر در بورس تهران
- چرا سفارش لیمیت من انجام نشد؟
- اشتباه‌های رایج با سفارش لیمیت و استاپ لیمیت
- چک‌لیست پیش از ثبت سفارش
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
لیمیت یعنی «سقف یا کفِ قیمت». سفارش لیمیت (Limit Order) سفارشی است که در آن خودتان قیمت را تعیین میکنید: «این سهم یا این رمزارز را فقط به این قیمت یا ارزانتر بخر»، یا «فقط به این قیمت یا گرانتر بفروش». اگر بازار به قیمتِ شما نرسد، معامله‌ای انجام نمی‌شود و سفارش منتظر می‌ماند.
روبه‌روی آن سفارش مارکت است: «همین حالا، به هر قیمتی که هست، معامله کن». استاپ لیمیت هم یک لیمیتِ خوابیده است که فقط وقتی قیمت به یک عددِ مشخص رسید، بیدار میشود. در این راهنما هر سه را با مثال‌های ساده از بورس تهران و بازار رمزارز باز می‌کنیم، و می‌گوییم کجا به کارتان می‌آیند و کجا ممکن است غافلگیرتان کنند.
لیمیت چیست؟ یک مثال از زندگیِ روزمره
فرض کنید به میوه‌فروشِ محل می‌گویید: «اگر هندوانه کیلویی ۱۰ هزار تومان یا ارزانتر شد، ۵ کیلو برایم بفرست. گرانتر از این نمی‌خرم.» شما یک سفارش لیمیت داده‌اید. قیمت را خودتان گفته‌اید؛ ولی معلوم نیست کِی هندوانه به این قیمت برسد. شاید فردا، شاید هیچ‌وقت.
در بازارهای مالی هم دقیقاً همین است. وقتی سفارش لیمیت می‌گذارید، سفارش‌تان در «دفتر سفارش» می‌نشیند. دفتر سفارش یعنی فهرستِ همهٔ خریدارها و فروشنده‌هایی که منتظرند، هر کدام با قیمتِ خودش. به آن «اردر بوک» یا «عمق بازار» هم می‌گویند. هر وقت طرفِ مقابلی با قیمتِ شما یا بهتر پیدا شد، معامله انجام میشود.
دو قاعدهٔ طلایی لیمیت را همیشه به یاد داشته باشید:
- در خرید: قیمتِ لیمیت سقف است. معامله به همین قیمت یا ارزانتر انجام میشود، نه گرانتر.
- در فروش: قیمتِ لیمیت کف است. معامله به همین قیمت یا گرانتر انجام میشود، نه ارزانتر.
پس سفارش لیمیت به شما «کنترلِ قیمت» میدهد، ولی «تضمینِ انجام» نمی‌دهد. این جمله کلِ ماجراست و بقیهٔ مقاله شرحِ همین است.
سفارش لیمیت در بورس تهران: یک مثالِ عددی
فرض کنید سهمِ شرکتِ «الف» امروز حدودِ ۱٬۰۰۰ تومان معامله میشود. شما فکر میکنید ۱٬۰۰۰ تومان کمی گران است و دلتان می‌خواهد ۹۷۰ تومان بخرید. پس سفارش خرید با قیمتِ ۹۷۰ تومان ثبت میکنید. (این عددها فقط مثال‌اند.)
- اگر در طولِ روز کسی حاضر شد سهمش را ۹۷۰ تومان یا ارزانتر بفروشد، سفارشِ شما انجام میشود.
- اگر قیمت از ۹۸۰ پایین‌تر نیامد، سفارش انجام نمی‌شود. پول‌تان بلوکه می‌ماند تا سفارش حذف شود یا اعتبارش تمام شود.
- اگر چند نفر دیگر هم ۹۷۰ تومان سفارش خرید گذاشته باشند، کسی که زودتر ثبت کرده، زودتر خرید میکند.
همین قاعدهٔ سوم است که «صف» را در بورس می‌سازد. صفِ خرید در واقع انبوهی از سفارش‌های لیمیت در سقفِ قیمتِ مجاز است، مثلِ صفِ نانوایی که هر کس زودتر آمده، زودتر نان می‌گیرد. جزئیاتِ این اولویت را در مقالهٔ صف خرید و صف فروش و اولویت انجام معاملات نوشته‌ایم.
سفارش لیمیت در بازار رمزارز
در صرافیهای داخلیِ رمزارز هم لیمیت همین کار را میکند. فرض کنید رمزارزی الان حدودِ ۱۰۰ تتر است و شما می‌خواهید ۹۵ تتر بخرید. سفارش خرید لیمیت روی ۹۵ می‌گذارید. اگر قیمت پایین آمد و به ۹۵ رسید، می‌خرید. اگر نیامد، نمی‌خرید و پول‌تان سالم سرِ جایش است. برای دیدنِ قیمتِ روزِ رمزارزها به صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال امروز سر بزنید.
یک فرقِ مهم با بورس تهران این است که بازارِ رمزارز سقف و کفِ روزانه ندارد. پس می‌توانید سفارش لیمیت را خیلی دورتر از قیمتِ فعلی هم بگذارید. در بورس تهران این کار ممکن نیست؛ چرایش را جلوتر می‌گوییم.
پس سفارش لیمیت یعنی قیمت را شما تعیین میکنید و بازار باید به شما برسد، نه شما به بازار.
سفارش مارکت چیست؟ وقتی سرعت از قیمت مهم‌تر است
سفارش مارکت (Market Order) یا سفارش بازار یعنی «همین الان معامله کن، با بهترین قیمتی که هست». قیمت را تعیین نمی‌کنید، فقط مقدار را می‌گویید. سامانه سفارش‌تان را به ارزان‌ترین فروشنده‌ها (در خرید) یا گران‌ترین خریدارها (در فروش) که در دفتر سفارش منتظرند، می‌رساند.
مثلِ این است که به میوه‌فروش بگویید: «۵ کیلو هندوانه بده، قیمتش هر چه هست.» حتماً هندوانه را می‌گیرید. ولی ممکن است وقتی فاکتور را می‌بینید، کمی جا بخورید.
اسلیپیج: چرا قیمتِ سفارش مارکت با قیمتِ روی صفحه فرق میکند؟
فرض کنید در دفتر سفارشِ یک رمزارز این فروشنده‌ها منتظرند: ۱ واحد به قیمتِ ۱۰۰ تتر، ۲ واحد به ۱۰۱ و ۵ واحد به ۱۰۳ تتر. شما با سفارش مارکت ۵ واحد می‌خرید. چه میشود؟ (این هم مثال است.)
| پلهٔ دفتر سفارش | قیمت (تتر) | مقداری که از این پله می‌خرید | هزینه (تتر) |
|---|---|---|---|
| فروشندهٔ اول | ۱۰۰ | ۱ | ۱۰۰ |
| فروشندهٔ دوم | ۱۰۱ | ۲ | ۲۰۲ |
| فروشندهٔ سوم | ۱۰۳ | ۲ | ۲۰۶ |
| جمع | میانگین ۱۰۱٫۶ | ۵ | ۵۰۸ |
روی صفحه نوشته بود ۱۰۰ تتر؛ ولی شما به‌طور میانگین ۱۰۱٫۶ تتر خریدید. یعنی حدودِ ۱٫۶٪ گرانتر از آنچه فکر می‌کردید. به این فاصله «اسلیپیج» یا لغزشِ قیمت می‌گویند. در بازارِ کم‌عمق، یعنی بازاری که فروشنده‌ها کم‌اند، یا در لحظه‌های پرهیجان، این فاصله می‌تواند خیلی بیشتر شود. دربارهٔ این پدیده مقالهٔ جدای اسلیپیج یا نوسانات ناگهانی قیمت را داریم.
اگر همین خرید را با لیمیتِ ۱۰۰ تتر انجام می‌دادید، فقط ۱ واحد می‌خریدید و بقیهٔ سفارش منتظر می‌ماند. نه گرانتر می‌خریدید، نه همه‌اش را. این همان بده‌بستانِ همیشگی است.
آیا در بورس تهران سفارش مارکت داریم؟
در بورس تهران سفارشی که به سامانهٔ معاملات میرسد، در عمل همیشه یک قیمت دارد؛ یعنی از جنسِ لیمیت است. در بعضی سامانههای کارگزاری دکمه‌ای مثلِ «به قیمت بازار» یا «بهترین قیمت» می‌بینید. این دکمه معمولاً فقط قیمتِ بهترین فروشنده یا خریدار را در خانهٔ قیمت می‌گذارد تا سفارش زود انجام شود. رفتارِ دقیقش را از راهنمای سامانهٔ کارگزاریِ خودتان بپرسید.
محدودیتِ مهم‌تر «دامنهٔ نوسان» است. یعنی هر سهم در یک روز فقط در بازهٔ چند درصد بالاتر و پایین‌تر از قیمتِ دیروزش معامله میشود؛ این درصد را سازمان بورس تعیین میکند و گاهی تغییرش میدهد. سفارشی که قیمتش بیرون از این بازه باشد، اصلاً پذیرفته نمی‌شود. مثلاً اگر دامنه ۵٪ باشد و قیمتِ دیروزِ سهمِ «الف» ۱٬۰۰۰ تومان، امروز فقط بینِ ۹۵۰ تا ۱٬۰۵۰ تومان می‌توانید سفارش بدهید. (۵٪ فقط مثال است؛ دامنهٔ روز را در تابلوی همان سهم ببینید.)
پس در بورس تهران هم مثلِ صرافیها، ولی با یک حصارِ روزانه، همه‌چیز در اصل با سفارشِ قیمتدار کار میکند.
فرق لیمیت و مارکت در یک نگاه
این جدول را یک بار با دقت بخوانید. بیشترِ تصمیم‌های روزمرهٔ خرید و فروش با همین چند سطر گرفته میشود.
| ویژگی | سفارش لیمیت (محدود) | سفارش مارکت (بازار) |
|---|---|---|
| قیمت را چه کسی تعیین میکند؟ | خودِ شما | بازار، در همان لحظه |
| انجامِ سفارش | تضمینی نیست | تقریباً حتمی، اگر طرفِ مقابل باشد |
| قیمتِ نهایی | همان یا بهتر از عددی که گفتید | از پیش معلوم نیست |
| خطرِ اسلیپیج | ندارد | دارد، در بازارِ کم‌عمق زیاد |
| سرعت | ممکن است ساعت‌ها یا روزها منتظر بماند | فوری |
| کارمزد در بسیاری از صرافیها | اگر منتظر بماند، معمولاً کارمزدِ کمتر (میکر) | معمولاً کارمزدِ بیشتر (تیکر) |
| مناسبِ چه وقتی؟ | وقتی قیمت مهم است و عجله ندارید | وقتی باید همین حالا وارد یا خارج شوید |
سطرِ کارمزد را جدی بگیرید. در خیلی از صرافیها کسی که با لیمیت در دفتر سفارش منتظر می‌ماند «میکر» حساب میشود و کارمزدِ کمتری میدهد. کسی که فوری از روی دفتر سفارش برمی‌دارد «تیکر» است. توضیحِ کاملش در مقالهٔ میکر و تیکر چیست آمده است.
پس اگر عجله ندارید، لیمیت معمولاً هم ارزانتر تمام میشود و هم غافلگیرتان نمی‌کند.
چهار جای سفارش: خرید و فروش، بالا و پایینِ قیمت
تا اینجا لیمیت و مارکت را دیدیم. ولی یک سؤال هنوز مانده: اگر بخواهید وقتی قیمت بالا رفت بخرید، یا وقتی پایین آمد بفروشید، چه کنید؟ لیمیتِ ساده این کار را نمی‌کند. اینجا پای سفارش‌های «استاپ» وسط می‌آید.
این شکل چهار حالت را نشان میدهد. خلاصه‌اش این است:
- خرید لیمیت (Buy Limit): پایین‌تر از قیمتِ فعلی. «اگر ارزان شد، بخر.»
- فروش لیمیت (Sell Limit): بالاتر از قیمتِ فعلی. «اگر گران شد، بفروش.» معمولاً برای برداشتنِ سود.
- خرید استاپ (Buy Stop): بالاتر از قیمتِ فعلی. «اگر قیمت از این سد رد شد، بخر.» برای وقتی که منتظرِ شکستِ یک مقاومت هستید.
- فروش استاپ (Sell Stop): پایین‌تر از قیمتِ فعلی. «اگر قیمت تا اینجا پایین آمد، بفروش.» همان حد ضرر.
سفارش استاپ مثلِ دزدگیرِ ماشین است. تا کسی به ماشین دست نزند، ساکت است. وقتی قیمت به عددی که گفته‌اید، یعنی «قیمت ماشه» یا قیمتِ استاپ، رسید، آژیر به صدا درمی‌آید و سفارش فعال میشود. حالا سؤال این است: بعد از به صدا درآمدنِ آژیر، سفارش با چه قیمتی انجام شود؟ دو جواب داریم.
استاپ لیمیت چیست و چطور کار میکند؟
استاپ لیمیت (Stop-Limit) یک سفارشِ شرطی با دو عدد است:
- قیمت استاپ (ماشه): عددی که اگر بازار به آن رسید، سفارش بیدار میشود.
- قیمت لیمیت: بدترین قیمتی که حاضرید با آن معامله کنید. وقتی ماشه کشیده شد، یک سفارش لیمیت با همین قیمت در دفتر سفارش ثبت میشود.
یعنی استاپ لیمیت = آژیر + سقف یا کفِ قیمت. تا ماشه کشیده نشود، هیچ‌کس سفارش‌تان را در دفتر سفارش نمی‌بیند.
مثالِ اول: استاپ لیمیت برای حد ضرر
فرض کنید رمزارزی را ۱۰۰ تتر خریده‌اید و حاضر نیستید بیشتر از حدودِ ۱۰٪ ضرر کنید. یک استاپ لیمیتِ فروش می‌گذارید: ماشه ۹۰ تتر، لیمیت ۸۸ تتر. (عددها مثال‌اند.)
- تا وقتی قیمت بالای ۹۰ است، اتفاقی نمی‌افتد.
- قیمت به ۹۰ رسید: سفارشِ فروشِ لیمیت روی ۸۸ فعال میشود.
- اگر خریدار بالای ۸۸ باشد، مثلاً ۸۹٫۵، به همان می‌فروشید. لیمیتِ فروش کف است، نه قیمتِ دقیق.
- اگر قیمت یک‌دفعه از ۹۱ به ۸۵ بپرد، سفارشِ شما روی ۸۸ می‌ماند و انجام نمی‌شود. شما هنوز رمزارز را دارید و قیمت پایین‌تر از حدِ ضررتان است.
این همان خطری است که خیلی‌ها دیر می‌فهمند. استاپ لیمیت جلوی «فروش به قیمتِ خیلی بد» را می‌گیرد، ولی ممکن است اصلاً نفروشد. برای همین در سفارشِ فروش، لیمیت را معمولاً کمی پایین‌تر از ماشه می‌گذارند تا جا برای پرش‌های کوچک باشد.
مثالِ دوم: استاپ لیمیت برای خرید بعد از شکست
حالا فرض کنید قیمتِ یک رمزارز چند بار به ۱۱۰ تتر خورده و برگشته است. یعنی ۱۱۰ یک مقاومت است. شما می‌خواهید فقط اگر قیمت از ۱۱۰ رد شد، بخرید؛ ولی گرانتر از ۱۱۲ نه. یک استاپ لیمیتِ خرید می‌گذارید: ماشه ۱۱۰، لیمیت ۱۱۲.
اگر قیمت آرام از ۱۱۰ بالا برود، بینِ ۱۱۰ و ۱۱۲ می‌خرید. اگر با یک خبر یک‌باره به ۱۲۰ بپرد، نمی‌خرید و از دنبال‌کردنِ قیمت با هیجان در امان می‌مانید. اگر با مفهومِ مقاومت آشنا نیستید، مقالهٔ نواحی حمایتی و مقاومتی را ببینید.
این نوعِ دوم را در مقالهٔ سفارش Buy Stop Limit چیست؟ با جزئیاتِ بیشتر توضیح داده‌ایم.
پس قاعدهٔ ساده این است: در استاپ لیمیتِ فروش، لیمیت پایین‌تر یا برابرِ ماشه است. در استاپ لیمیتِ خرید، لیمیت بالاتر یا برابرِ ماشه است.
استاپ لیمیت یا استاپ مارکت؟
جوابِ دوم به سؤالِ «بعد از آژیر چه شود؟» استاپ مارکت است. در استاپ مارکت، به‌محضِ کشیده‌شدنِ ماشه، یک سفارش مارکت فرستاده میشود. یعنی «هر قیمتی هست، بفروش».
در همان مثالِ پرشِ قیمت از ۹۱ به ۸۵: استاپ مارکت حدودِ ۸۵ می‌فروشد و ضررتان ۱۵٪ میشود، نه ۱۰٪. ولی دست‌کم بیرون آمده‌اید. استاپ لیمیت اصلاً نمی‌فروشد و اگر قیمت به ۷۰ برسد، ضرر ۳۰٪ است. اگر برگردد به ۹۵، خوشحالید که نفروختید. هیچ‌کس از قبل نمی‌داند کدام اتفاق می‌افتد.
| ویژگی | استاپ لیمیت | استاپ مارکت |
|---|---|---|
| بعد از رسیدن به ماشه | سفارش لیمیت ثبت میشود | سفارش مارکت فرستاده میشود |
| قیمتِ انجام | کنترل‌شده (همان لیمیت یا بهتر) | هر قیمتی که بازار بدهد |
| انجامِ سفارش | اگر قیمت بپرد، ممکن است انجام نشود | تقریباً حتمی |
| بزرگ‌ترین خطر | بیرون نیامدن در سقوطِ تند | فروش به قیمتِ خیلی بد در لحظهٔ هیجان |
| مناسبِ | بازارِ آرام‌تر و پرعمق | وقتی خروج از قیمت مهم‌تر است |
توصیهٔ من این است: اگر هدفِ اصلی‌تان محافظت از سرمایه است، اول به «بیرون آمدن» فکر کنید، بعد به «قیمتِ بیرون آمدن». حد ضرری که اجرا نشود، فقط یک آرزوست. دربارهٔ اینکه حد ضرر را کجا بگذارید، مقالهٔ استراتژی حدضرر را بخوانید.
بعضی صرافیها سفارشی به نامِ OCO هم دارند. یعنی دو سفارشِ به‌هم‌بسته: یک فروش لیمیت بالاتر برای سود و یک استاپ پایین‌تر برای ضرر. هر کدام اجرا شد، دیگری خودبه‌خود حذف میشود. مثلِ این است که به فروشنده بگویید: «یا اگر گران شد بفروش، یا اگر خیلی ارزان شد؛ هر کدام زودتر رسید.»
اعتبار سفارش در بورس تهران: روز، تا لغو، تا تاریخ
وقتی در سامانهٔ کارگزاری سفارش لیمیت می‌گذارید، یک خانه به اسمِ «اعتبار سفارش» هم می‌بینید. این خانه می‌گوید سفارش تا کِی در صف بماند. گزینه‌های رایج این‌هاست؛ نام‌ها ممکن است در سامانههای مختلف کمی فرق کند:
| اعتبار | یعنی چه؟ | کِی به کار می‌آید؟ |
|---|---|---|
| روز | اگر تا پایانِ همان روزِ معاملاتی انجام نشد، حذف میشود. | بیشترِ معامله‌های معمولی |
| معتبر تا لغو | می‌ماند تا انجام شود یا خودتان حذفش کنید. | وقتی قیمتِ دلخواه‌تان دور است و حوصله دارید |
| معتبر تا تاریخ | تا تاریخی که تعیین میکنید می‌ماند. | وقتی تا یک روزِ مشخص صبر میکنید |
| انجام و حذف | هر مقدار که همان لحظه انجام شد، انجام میشود و بقیه فوراً حذف میشود. | وقتی نمی‌خواهید باقی‌ماندهٔ سفارش در صف بماند |
یک هشدارِ عملی: سفارشِ «معتبر تا لغو» را فراموش نکنید. ممکن است هفته‌ها بعد، وقتی دیگر آن سهم را نمی‌خواهید، ناگهان انجام شود. اگر هم نماد متوقف شود، معمولاً تا بازگشایی نمی‌توانید سفارش را حذف کنید. برای آشنایی با توقف‌ها مقالهٔ انواع توقف نمادها را ببینید.
سفارش‌هایی که پیش از شروعِ معاملات، در مرحلهٔ پیش‌گشایش ثبت میشوند هم همه قیمت‌دارند، یعنی لیمیت‌اند. قاعده‌های این مرحله را در مرحلهٔ پیش‌گشایش یا سفارش‌گیری بخوانید.
استاپ لیمیت و حد ضرر در بورس تهران
هستهٔ معاملاتِ بورس تهران سفارشِ استاپ یا استاپ لیمیت به شکلی که در صرافیهای رمزارز می‌بینید، نمی‌شناسد. ولی بعضی سامانههای کارگزاری امکانی به اسمِ «سفارش شرطی» دارند. شما شرط را تعیین میکنید، مثلاً «اگر قیمت به ۹۰۰ تومان رسید، این مقدار را با این قیمت بفروش». سامانهٔ کارگزاری قیمت را می‌پاید و وقتی شرط برقرار شد، یک سفارشِ قیمتدار به بورس می‌فرستد.
این امکان مفید است، ولی سه نکته را باید بدانید:
- صفِ فروش حد ضرر را بی‌اثر میکند. اگر سهم با صفِ فروش باز شود، یعنی هزاران نفر روی کفِ قیمت منتظرِ فروش‌اند، سفارشِ شما هم ته همان صف می‌ایستد. شرطی که فعال شده، به معنای فروخته‌شدن نیست.
- دامنهٔ نوسان کفِ روزانه می‌گذارد. قیمت در یک روز بیشتر از دامنه پایین نمی‌آید. پس ممکن است حد ضررِ شما در یک روز فعال شود، ولی فروش تا چند روز بعد طول بکشد.
- همهٔ کارگزاری‌ها این امکان را ندارند و قاعده‌هایش یکی نیست. پیش از تکیه به آن، راهنمای سامانهٔ خودتان را بخوانید.
پس در بورس تهران حد ضرر بیشتر یک «تصمیمِ از پیش گرفته‌شده» است تا یک دکمهٔ جادویی. باید عدد را از قبل بدانید و وقتی رسید، بی‌تعارف عمل کنید.
چرا سفارش لیمیت من انجام نشد؟
این یکی از پرتکرارترین سؤال‌هاست. معمولاً یکی از این دلیل‌هاست:
- قیمت فقط «لمس» شد. قیمت به عددِ شما رسید، ولی حجمِ معامله در آن قیمت کم بود و نوبت به شما نرسید. کسانی که زودتر همان قیمت را گذاشته بودند، جلوتر بودند.
- اعتبار تمام شد. سفارشِ «روز» گذاشته بودید و روز تمام شد.
- بخشی انجام شد. سفارش «تا حدی پر شد»؛ یعنی فقط بخشی از مقدارش معامله شد و بقیه هنوز منتظر است. حتماً بخشِ «سفارش‌های باز» را نگاه کنید.
- پول یا دارایی کافی نبود. سفارش خرید بیشتر از موجودیِ حساب بود و رد شد.
- قیمت بیرون از دامنه یا ناهم‌خوان با واحدِ قیمت بود. در بورس تهران قیمت باید در دامنهٔ نوسانِ روز باشد و پله‌های قیمت هم قاعده دارد. سفارشِ ناهم‌خوان رد میشود.
اشتباه‌های رایج با سفارش لیمیت و استاپ لیمیت
این‌ها اشتباه‌هایی است که موقعِ کار با این سفارش‌ها زیاد دیده میشود. یک بار مرورشان کنید تا پول‌تان را نبرند:
- گذاشتنِ لیمیت در قیمتِ رؤیایی. سفارش خرید ۳۰٪ زیرِ قیمتِ فعلی در یک بازارِ صعودی شاید هیچ‌وقت انجام نشود. لیمیت باید واقع‌بینانه باشد.
- لیمیتِ چسبیده به ماشه در استاپ لیمیت. اگر ماشه ۹۰ است و لیمیت هم ۹۰، کوچک‌ترین پرش سفارش را بی‌اثر میکند. کمی فاصله بدهید.
- گذاشتنِ حد ضرر در عددِ رُند و آشکار. خیلی‌ها حد ضرر را درست زیرِ یک حمایتِ معروف یا عددِ رُند می‌گذارند. وقتی همه یک‌جا بفروشند، قیمت تند می‌افتد و اسلیپیج زیاد میشود.
- مارکت در بازارِ کم‌عمق. سفارش مارکتِ بزرگ در رمزارزی که خریدار و فروشندهٔ کمی دارد، می‌تواند چند درصد گرانتر از قیمتِ روی صفحه پر شود. پیش از آن به دفتر سفارش و دیوارهای خرید و فروش نگاه کنید.
- فراموش‌کردنِ سفارش‌های باز. سفارشی که یادتان رفته، ممکن است در بدترین زمان انجام شود. هر چند وقت یک بار فهرستِ سفارش‌های باز را مرور کنید.
- هیجان و جابه‌جا کردنِ حد ضرر. قیمت نزدیکِ حد ضرر می‌آید و آدم آن را پایین‌تر می‌کشد که «شاید برگردد». این کار حد ضرر را بی‌معنا میکند.
چک‌لیست پیش از ثبت سفارش
پیش از اینکه دکمهٔ ارسال را بزنید، این چند سؤال را از خودتان بپرسید:
- عجله دارم یا قیمت برایم مهم‌تر است؟ (عجله: مارکت. قیمت: لیمیت.)
- اگر لیمیت می‌گذارم، این قیمت در چند روزِ اخیر اصلاً دیده شده است؟
- اگر استاپ لیمیت می‌گذارم، بینِ ماشه و لیمیت کمی فاصله گذاشته‌ام؟
- اعتبارِ سفارش را درست انتخاب کرده‌ام: روز، تا لغو یا تا تاریخ؟
- در بورس تهران، قیمت در دامنهٔ نوسانِ امروز است؟
- کارمزدِ خرید و فروش را حساب کرده‌ام؟ برای بورس، مقالهٔ کارمزد معاملات بورس سهام را ببینید.
- بعد از ثبت، سفارش را در فهرستِ سفارش‌های باز دیدم؟
سوالات متداول
لیمیت چیست؟
لیمیت یعنی سقف یا کفِ قیمت. در سفارش لیمیت خودتان قیمت را تعیین میکنید: در خرید، به همین قیمت یا ارزانتر، و در فروش، به همین قیمت یا گرانتر. اگر بازار به این قیمت نرسد، معامله انجام نمی‌شود و سفارش در دفتر سفارش منتظر می‌ماند.
فرق لیمیت و مارکت چیست؟
در لیمیت قیمت را شما تعیین میکنید، ولی انجامِ سفارش تضمینی نیست. در مارکت قیمت را بازار تعیین میکند و سفارش فوراً با بهترین قیمتِ موجود انجام میشود، ولی ممکن است گرانتر یا ارزانتر از قیمتِ روی صفحه پر شود. یکی کنترلِ قیمت میدهد، دیگری سرعت.
استاپ لیمیت چطور کار میکند؟
استاپ لیمیت دو عدد دارد: قیمت استاپ یا ماشه، و قیمت لیمیت. تا وقتی بازار به ماشه نرسیده، سفارش خوابیده است. وقتی رسید، یک سفارش لیمیت با قیمتِ لیمیت در دفتر سفارش ثبت میشود. اگر قیمت از روی لیمیت بپرد، ممکن است سفارش انجام نشود.
فرق استاپ لیمیت و استاپ مارکت چیست؟
هر دو با رسیدنِ قیمت به ماشه فعال میشوند. استاپ لیمیت بعد از آن یک سفارشِ قیمتدار ثبت میکند و قیمت را کنترل میکند، ولی ممکن است انجام نشود. استاپ مارکت با هر قیمتی که بازار بدهد معامله میکند؛ انجامش تقریباً حتمی است، ولی قیمتش ممکن است بد باشد.
چرا سفارش لیمیت من انجام نشد؟
معمولاً چون قیمت فقط لمس شده و نوبت به شما نرسیده، اعتبارِ سفارش تمام شده، فقط بخشی از آن پر شده، موجودیِ حساب کافی نبوده یا در بورس تهران قیمت بیرون از دامنهٔ نوسان بوده است. فهرستِ سفارش‌های باز و پیامِ سامانه را نگاه کنید.
آیا در بورس تهران سفارش مارکت و استاپ لیمیت داریم؟
سفارشی که به سامانهٔ معاملاتِ بورس تهران میرسد، در عمل قیمتدار است و باید در دامنهٔ نوسانِ روز باشد. استاپ لیمیت به شکلِ صرافیهای رمزارز در خودِ بورس نیست، ولی بعضی سامانههای کارگزاری سفارش شرطی دارند که با رسیدنِ قیمت، سفارش را میفرستند.
لیمیت اوردر بهتر است یا مارکت اوردر؟
هیچکدام همیشه بهتر نیست. اگر عجله ندارید و قیمت برایتان مهم است، لیمیت اوردر بهتر است و در بسیاری از صرافیها کارمزدِ کمتری هم دارد. اگر باید همین حالا وارد یا خارج شوید، بهخصوص در بازارِ پرعمق، مارکت اوردر منطقیتر است.
فاصلهٔ قیمت استاپ و قیمت لیمیت چقدر باشد؟
عددِ ثابتی ندارد و به نوسانِ همان دارایی بستگی دارد. اگر لیمیت را درست روی ماشه بگذارید، کوچک‌ترین پرش سفارش را بی‌اثر میکند. اگر خیلی دور بگذارید، ممکن است به قیمتِ بدی معامله کنید. معمولاً فاصله را کمی بیشتر از نوسانِ عادیِ چند دقیقه‌ایِ آن دارایی می‌گیرند.
جمع‌بندی
لیمیت یعنی «قیمت را من می‌گویم»، مارکت یعنی «هر قیمتی هست، همین حالا»، و استاپ لیمیت یعنی «اگر قیمت به اینجا رسید، یک لیمیت بگذار». لیمیت کنترلِ قیمت میدهد و مارکت سرعت. استاپ لیمیت برای وقتی است که نمی‌خواهید یا نمی‌توانید مدام پای بازار باشید.
در بورس تهران همه‌چیز با سفارشِ قیمتدار و در حصارِ دامنهٔ نوسان کار میکند، و صفِ فروش می‌تواند هر حد ضرری را معطل کند. در بازار رمزارز ابزارها بیشترند، ولی خطرِ پرشِ قیمت هم بیشتر است. پس دفعهٔ بعد که خواستید سفارش بگذارید، اول از خودتان بپرسید: برای من الان «قیمت» مهم‌تر است یا «انجام شدن»؟ جوابِ همین سؤال نوعِ سفارش را تعیین میکند.