تحلیل آنچین چیست؟ مهم‌ترین شاخص‌های On-chain ارز دیجیتال به زبان ساده

فرض کنید می‌توانستید دفترِ حسابِ یک بازار را ورق بزنید و ببینید چه کسی، کِی، چقدر خریده و کجا برده است. بیت‌کوین چنین دفتری دارد. تحلیل آنچین یعنی خواندنِ همین دفترِ عمومی، یعنی بلاک‌چین، برای فهمیدنِ رفتارِ خریداران و فروشنده‌ها. با شاخص‌های آنچین می‌بینیم پول به صرافی‌ها می‌رود یا از آن‌ها بیرون می‌آید، نهنگ‌ها چه می‌کنند و بیشترِ دارندگان در سودند یا در زیان.

این متن یک نقشهٔ کامل است. اول می‌گوییم دادهٔ آنچین چیست و از کجا می‌آید. بعد مهم‌ترین شاخص‌ها را با مثالِ عددیِ ساده یاد می‌گیریم. آخر هم می‌گوییم این داده‌ها کجا گول‌مان می‌زنند و چطور با تکنیکال و بنیادی کنارشان بگذاریم.

آنچین یعنی چه؟ On chain چیست به زبان ساده

واژهٔ On-chain یعنی «روی زنجیره». زنجیره همان بلاک‌چین است: دفترِ حسابی که هر تراکنشِ بیت‌کوین در آن ثبت می‌شود و هیچ‌کس نمی‌تواند پاکش کند. برخی آن را «آن چین» یا «درون‌زنجیره‌ای» هم می‌نویسند؛ همه یک چیزند.

یک تشبیهِ آشنا کمک می‌کند. فرض کنید همهٔ خریدهای بازارِ بزرگِ تهران روی یک تابلوی بزرگ نوشته شود: «امروز ساعتِ ۱۰، از حجرهٔ شمارهٔ ۴۰، ۲۰ سکه به حجرهٔ ۱۲ رفت.» اسمِ صاحبِ حجره را نمی‌دانید، ولی جابه‌جاییِ کالا را می‌بینید. بلاک‌چین دقیقاً همین است: نامِ آدم‌ها پنهان است، ولی حرکتِ پول پیداست.

دادهٔ آنچین سه دسته است:

1. دادهٔ تراکنش‌ها: از کدام آدرس به کدام آدرس، چه مقدار، چه زمانی و با چه کارمزدی پول رفته است. آدرس یعنی شمارهٔ حسابِ یک کیف پولِ ارز دیجیتال.
2. دادهٔ بلاک‌ها: کارِ ماینرها، پاداشی که می‌گیرند، سختیِ شبکه و هش‌ریت.
3. دادهٔ قراردادهای هوشمند: در شبکه‌هایی مثلِ اتریوم؛ مثلاً چقدر پول در پروژه‌های دیفای قفل شده است.

پس تحلیل آنچین چیزِ جادویی نیست. حسابداریِ یک دفترِ عمومی است که سایت‌های تخصصی آن را مرتب کرده‌اند و به شکلِ نمودار جلوی ما گذاشته‌اند.

تحلیل آنچین چیست و چه چیزی را نشان می‌دهد؟

تحلیل آنچین یعنی تبدیلِ میلیون‌ها تراکنشِ خام به چند عددِ قابل‌فهم. این عددها به سه پرسشِ اصلی جواب می‌دهند:

• چه کسی دارد می‌فروشد و چه کسی نگه می‌دارد؟ مثلاً دارندگانِ قدیمی سکه‌هایشان را تکان داده‌اند یا نه.
• بیشترِ بازار در سود است یا در زیان؟ اگر بیشترِ آدم‌ها سودِ سنگین دارند، وسوسهٔ فروش زیاد است.
• شبکه چقدر زنده و پرکار است؟ چند آدرس فعال‌اند، چقدر پول جابه‌جا می‌شود و ماینرها چقدر قدرت پای شبکه گذاشته‌اند.

در بورسِ تهران شاید با «ورود و خروجِ پولِ حقیقی» یا «قدرتِ خریدار» آشنا باشید. شاخص‌های آنچین چیزی شبیهِ همین‌اند، با این فرق که دادهٔ خامش برای همه باز است و هر کسی می‌تواند خودش آن را وارسی کند.

شاید بپرسید این همه داده از کجا آمده است. جوابش به یک ویژگیِ فنیِ بیت‌کوین برمی‌گردد که دانستنش تفسیرِ همهٔ شاخص‌ها را آسان می‌کند.

چرا می‌شود فهمید هر بیت‌کوین چند سال خوابیده است؟

بیت‌کوین مثلِ حسابِ بانکی موجودی نگه نمی‌دارد. مثلِ کیفِ پولِ اسکناس کار می‌کند. هر «اسکناس» یک تکه بیت‌کوین است که روزی به شما رسیده و هنوز خرج نشده. به این تکه‌ها UTXO می‌گویند؛ یعنی «خروجیِ تراکنشی که هنوز خرج نشده».

چون هر تکه تاریخ دارد، می‌شود فهمید از کِی دست‌نخورده مانده و آخرین بار در چه قیمتی جابه‌جا شده است. برای همین است که تحلیلگر می‌گوید «سکه‌هایی که پنج سال خوابیده بودند امروز بیدار شدند.» نخستین شاخصِ آنچین هم، یعنی CDD یا «روزهای سکهٔ ازبین‌رفته»، حدودِ سالِ ۲۰۱۱ از همین ایده ساخته شد: هر چه سکه‌ای قدیمی‌تر باشد و جابه‌جا شود، عددِ بزرگ‌تری ثبت می‌کند.

شبکه‌هایی مثلِ اتریوم مدلِ دیگری دارند و شبیهِ حسابِ بانکی موجودی نگه می‌دارند. آنجا بیشتر به کارمزدِ شبکه، پولِ قفل‌شده در قراردادها و جابه‌جاییِ توکن‌ها نگاه می‌کنیم. پس بیشترِ شاخص‌های معروفِ آنچین، که در ادامه می‌آیند، اول برای بیت‌کوین ساخته شده‌اند.

ورود و خروج بیت کوین به صرافی ها؛ مهم‌ترین دادهٔ آنچین

اگر فقط یک شاخصِ آنچین یاد بگیرید، این یکی باشد. منطقش ساده است: آدم معمولاً بیت‌کوین را برای فروختن به صرافی می‌برد و برای نگه داشتن از صرافی بیرون می‌آورد. مثلِ طلایی که از صندوقِ امانتِ بانک بیرون می‌آورید و به بازار می‌برید؛ احتمالاً قصدِ فروش دارید.

سه عدد اینجا مهم است:

• ورودی (Inflow): مقدارِ بیت‌کوینی که در یک روز به کیف‌پول‌های صرافی‌ها رفته است.
• خروجی (Outflow): مقداری که از صرافی‌ها بیرون رفته است.
• جریانِ خالص (Exchange Netflow): ورودی منهای خروجی.

بیایید با هم حساب کنیم. فرض کنیم در یک روز ۱۰٬۰۰۰ بیت‌کوین وارد صرافی‌ها شده و ۱۴٬۰۰۰ بیت‌کوین خارج. جریانِ خالص می‌شود ۱۰٬۰۰۰ منهای ۱۴٬۰۰۰، یعنی منفی ۴٬۰۰۰. منفی یعنی خروج بیشتر بوده؛ مردم سکه را برداشته‌اند و برده‌اند خانه. این عددها فقط مثال‌اند.

یک عددِ دیگر هم کنارش می‌آید: ذخیرهٔ صرافی‌ها، یعنی کلِ بیت‌کوینی که در کیف‌پول‌های صرافی‌ها مانده است. اگر این ذخیره ماه‌به‌ماه کم شود، یعنی بیت‌کوینِ آمادهٔ فروش در ویترینِ بازار کمتر شده است.

نمودارِ بالا نمونه‌ای از همین تحلیل است: ورود و خروجِ بیت‌کوین به صرافی‌ها کنارِ قیمت. وقتی خروج‌ها چند هفته پشتِ سرِ هم بیشتر باشد، معمولاً یعنی تقاضا برای نگه‌داری بالا رفته است. البته دلیلِ دیگری هم ممکن است داشته باشد: نگرانی از ورشکستگیِ صرافی‌ها. بعد از ماجرای ورشکستگی صرافی FTX خیلی‌ها فقط از ترس سکه‌شان را بیرون کشیدند.

جریانِ تترِ ورودی به صرافی‌ها را هم ببینید. تتر یعنی پولِ نقدی که منتظرِ خرید است. اگر تتر زیاد وارد صرافی‌ها شود، قدرتِ خرید آماده شده است. پس ورودِ بیت‌کوین بیشتر بوی فروش می‌دهد و ورودِ تتر بیشتر بوی خرید.

پس حواسمان باشد: یک روزِ ورودِ سنگین چیزی را ثابت نمی‌کند. روندِ چند هفته را ببینید، نه یک ستونِ تنها.

مهم‌ترین شاخص‌های آنچین کدامند؟

سایت‌های تخصصی صدها شاخص دارند، ولی برای شروع همین چند تا کافی است. بیشترِ آن‌ها روی یک ایدهٔ مشترک ساخته شده‌اند، پس اول آن ایده را یاد بگیریم.

ایدهٔ پایه: «قیمتِ تحقق‌یافته» یا میانگینِ قیمتِ خریدِ همه

«ارزش بازار» را می‌شناسیم: قیمتِ امروز ضربِ تعدادِ کلِ بیت‌کوین‌ها. ولی همهٔ مردم بیت‌کوین را با قیمتِ امروز نخریده‌اند. «ارزشِ تحقق‌یافته» (Realized Cap) هر سکه را با قیمتی حساب می‌کند که آخرین بار در آن جابه‌جا شده است. این عدد تقریباً می‌گوید مردم روی هم چقدر پول بابتِ بیت‌کوین‌هایشان داده‌اند.

یک مثالِ کوچک بزنیم. فرض کنیم کلِ شبکه فقط سه بیت‌کوین دارد:

1. سکهٔ اول آخرین بار در قیمتِ ۲۰٬۰۰۰ دلار جابه‌جا شده.
2. سکهٔ دوم در ۴۰٬۰۰۰ دلار.
3. سکهٔ سوم در ۶۰٬۰۰۰ دلار.

ارزشِ تحقق‌یافته می‌شود ۱۲۰٬۰۰۰ دلار. تقسیم بر سه سکه، «قیمتِ تحقق‌یافته» ۴۰٬۰۰۰ دلار است؛ یعنی میانگینِ قیمتِ خریدِ همه. حالا اگر قیمتِ امروز ۸۰٬۰۰۰ دلار باشد، ارزشِ بازار ۲۴۰٬۰۰۰ دلار است. این عددها مثال‌اند؛ قیمتِ امروز را از صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال ببینید.

نسبت MVRV: بازار چقدر از قیمتِ خریدِ مردم بالاتر است؟

MVRV یعنی ارزشِ بازار تقسیم بر ارزشِ تحقق‌یافته. در مثالِ بالا ۲۴۰٬۰۰۰ تقسیم بر ۱۲۰٬۰۰۰ می‌شود ۲. یعنی دارندهٔ متوسط پولش را دو برابر کرده است. هر چه این عدد بالاتر برود، سودِ کاغذیِ مردم بیشتر است و وسوسهٔ فروش هم بیشتر.

در گذشته، عددهای خیلی بالای این نسبت به دوره‌های داغِ بازار نزدیک بوده‌اند و عددهای زیرِ ۱ به دوره‌هایی که بیشترِ مردم در زیان بودند. ولی این تاریخ است، نه قانون. جزئیات، نسخهٔ Z-Score و نسخه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدتش را در مقالهٔ نسبت MVRV چیست توضیح داده‌ایم.

NUPL: چند درصدِ بازار سودِ کاغذی است؟

NUPL یعنی «سود و زیانِ خالصِ تحقق‌نیافته». فرمولش این است: ارزشِ بازار منهای ارزشِ تحقق‌یافته، تقسیم بر ارزشِ بازار. در مثالِ ما: ۲۴۰٬۰۰۰ منهای ۱۲۰٬۰۰۰، تقسیم بر ۲۴۰٬۰۰۰ می‌شود ۰٫۵. یعنی نیمی از ارزشِ امروزِ بازار سودی است که هنوز کسی برداشت نکرده.

این شاخص را می‌شود دماسنجِ احساساتِ بازار دانست. عددِ منفی یعنی بیشترِ بازار در زیان است و ترس حاکم است. عددِ خیلی بالا یعنی سرخوشی و طمع.

SOPR: آن‌هایی که امروز فروختند، سود کردند یا زیان؟

SOPR فقط به سکه‌هایی نگاه می‌کند که امروز واقعاً خرج شده‌اند. قیمتِ فروش را تقسیم بر قیمتِ خرید می‌کند. اگر کسی در ۵۰٬۰۰۰ دلار خریده و در ۶۰٬۰۰۰ دلار فروخته، عددش ۱٫۲ است.

• بالای ۱: فروشنده‌های امروز به‌طورِ میانگین با سود فروخته‌اند.
• زیرِ ۱: با زیان فروخته‌اند؛ یعنی کسانی از بازار بیرون رفته‌اند که دیگر تحمل نداشتند.
• درست ۱: سر به سر.

عددِ ۱ مرزِ مهمی است. در بازارِ صعودی، خیلی‌ها حاضر نیستند زیرِ قیمتِ خریدِ خودشان بفروشند؛ پس SOPR نزدیکِ ۱ گاهی مثلِ کف عمل کرده است. در بازارِ نزولی برعکس است: همین که به قیمتِ خرید برگردند، می‌فروشند که «سر به سر» بیرون بیایند.

نسبت NVT: «P/E» بیت‌کوین

NVT ارزشِ بازار را بر حجمِ دلاریِ تراکنش‌های روزانهٔ شبکه تقسیم می‌کند. به آن «P/Eِ بیت‌کوین» هم می‌گویند، چون شبیهِ نسبتِ قیمت به سود در سهام است. ایده این است: شبکه‌ای که ارزشش بالا رفته ولی استفاده از آن بالا نرفته، احتمالاً گران شده است. مثلِ مغازه‌ای که قیمتِ سرقفلی‌اش دو برابر شده ولی مشتری‌اش همان قبلی است.

این نسبت حدودِ سالِ ۲۰۱۷ مطرح شد و نسخه‌های اصلاح‌شده‌ای هم دارد. شرحِ کاملش را در نسبت NVT چیست بخوانید.

نهنگ‌ها و Whale Ratio

نهنگ یعنی آدرسی که مقدارِ خیلی زیادی بیت‌کوین دارد؛ معمولاً هزار بیت‌کوین یا بیشتر. حرکتِ نهنگ‌ها مهم است چون یک تصمیمِ آن‌ها می‌تواند قیمت را تکان دهد. در مقالهٔ نهنگ بیت کوین چیست این بازیگران را کامل معرفی کرده‌ایم.

شاخصِ Whale Ratio سهمِ ده واریزِ بزرگِ هر روز را از کلِ واریز به صرافی‌ها نشان می‌دهد. اگر این سهم بالا برود، یعنی چند بازیگرِ بزرگ دارند سکهٔ زیادی به صرافی می‌برند؛ احتمالاً برای فروش. توضیحِ بیشتر در شاخص whale ratio چیست آمده است.

رفتارِ ماینرها و هش‌ریت

ماینرها هر روز بیت‌کوینِ تازه می‌گیرند و برای خرجِ برق و دستگاه باید بخشی از آن را بفروشند. پس اگر بیت‌کوینِ زیادی از کیف‌پولِ ماینرها به صرافی برود، فشارِ فروش بیشتر می‌شود. شاخصِ MPI همین را اندازه می‌گیرد.

هش‌ریت یعنی کلِ قدرتِ محاسباتی که ماینرها پای شبکه گذاشته‌اند. هش‌ریتِ رو به رشد یعنی ماینرها به آیندهٔ شبکه آن‌قدر امید دارند که دستگاهِ تازه روشن کنند. افتِ تند و ناگهانیِ آن، مثلاً بعد از هاوینگ که پاداش نصف می‌شود، می‌تواند یعنی ماینرهای کم‌سود دارند کنار می‌روند. دربارهٔ هش ریت جداگانه نوشته‌ایم.

آدرس‌های فعال و سنِ سکه‌ها

«آدرس‌های فعال» یعنی تعدادِ آدرس‌هایی که در یک روز تراکنش داشته‌اند. شبیهِ تعدادِ مشتری‌های یک فروشگاه است. اگر قیمت بالا برود ولی مشتری کم شود، رشد پشتوانهٔ کمتری دارد.

سنِ سکه‌ها هم مهم است. دارندگانِ بلندمدت معمولاً آدم‌های صبورتری‌اند. اگر سکه‌های چندساله ناگهان جابه‌جا شوند، شاید قدیمی‌ها دارند سود برمی‌دارند. شاخص‌هایی مثلِ CDD همین را نشان می‌دهند.

تا اینجا شاخص‌ها را شناختیم. حالا برای اینکه همه را یکجا جلوی چشم داشته باشید، یک جدولِ خلاصه آماده کرده‌ایم.

جدولِ خلاصهٔ شاخص‌های آنچین

این جدول را می‌توانید نگه دارید و هر بار که نموداری دیدید، یادتان بیاید چه می‌گوید:

مهم‌ترین شاخص‌های آنچین؛ چه می‌سنجند و چطور خوانده می‌شوند

شاخص	به زبانِ ساده چه می‌سنجد	نشانهٔ احتیاط	نشانهٔ آرامش
جریانِ خالصِ صرافی‌ها	بیت‌کوین به صرافی می‌رود یا بیرون می‌آید	ورودِ پیاپی و سنگین	خروجِ پیاپی و کم شدنِ ذخیره
MVRV	قیمتِ امروز چند برابرِ میانگینِ قیمتِ خریدِ مردم است	عددِ خیلی بالا	نزدیک یا زیرِ ۱
NUPL	چه سهمی از ارزشِ بازار سودِ برداشت‌نشده است	عددِ خیلی بالا (طمع)	عددِ منفی (ترس)
SOPR	فروشنده‌های امروز با سود فروختند یا زیان	سود‌برداریِ سنگین و پیاپی	زیرِ ۱ در دورهٔ ترس
NVT	ارزشِ شبکه در برابرِ میزانِ استفاده از آن	عددِ بالا: ارزش جلوتر از استفاده	عددِ پایین
Whale Ratio	سهمِ واریزهای بزرگ از کلِ واریز به صرافی	بالا رفتنِ ناگهانی	پایین ماندن
هش‌ریت	قدرتِ شبکه و امیدِ ماینرها	افتِ تند	رشدِ پیوسته
آدرس‌های فعال	تعدادِ کاربرانِ فعالِ شبکه	قیمت بالا، کاربر کم	رشدِ هم‌زمانِ قیمت و کاربر

دقت کنید که ستونِ آخر نوشته «آرامش»، نه «بخرید». هیچ‌کدام از این شاخص‌ها به‌تنهایی سیگنالِ خرید یا فروش نیست. قدرتِ آن‌ها وقتی است که چند شاخص هم‌زمان یک حرف بزنند.

تحلیل آنچین با تکنیکال و بنیادی چه فرقی دارد؟

خیلی‌ها از من می‌پرسند کدام تحلیل بهتر است. جوابِ کوتاه این است: هر کدام به یک پرسشِ متفاوت جواب می‌دهد. تحلیل تکنیکال به نمودارِ قیمت و حجمِ معاملات نگاه می‌کند. تحلیل بنیادی ارزهای دیجیتال به خودِ پروژه، تیم، کاربرد و عرضهٔ توکن نگاه می‌کند. آنچین به رفتارِ واقعیِ دارندگان روی شبکه.

مقایسهٔ تحلیل آنچین، تکنیکال و بنیادی

ویژگی	تحلیل آنچین	تحلیل تکنیکال	تحلیل بنیادی
به چه نگاه می‌کند	تراکنش‌ها و کیف‌پول‌ها روی بلاک‌چین	نمودارِ قیمت و حجم	پروژه، تیم، کاربرد و اقتصادِ توکن
به چه پرسشی جواب می‌دهد	چه کسی می‌خرد، چه کسی می‌فروشد	کِی وارد و کِی خارج شوم	این دارایی اصلاً ارزشِ نگه داشتن دارد؟
بازهٔ زمانیِ مناسب	میان‌مدت و بلندمدت (هفته تا ماه)	از دقیقه تا سال	بلندمدت
کجا بهتر کار می‌کند	بیت‌کوین و چند شبکهٔ بزرگ	هر بازارِ پرمعامله	مقایسهٔ پروژه‌ها با هم
ضعفِ اصلی	معاملاتِ درونِ صرافی و صندوق‌ها را نمی‌بیند	دلیلِ حرکت را نمی‌گوید	زمانِ ورود را نمی‌گوید

پس این سه رقیبِ هم نیستند؛ مکملِ هم‌اند. توصیهٔ من این است که آنچین را برای فهمیدنِ «حال‌وهوای کلیِ بازار» به کار ببرید و زمانِ دقیقِ ورود و خروج را به تکنیکال بسپارید. معامله‌گری که در بازه‌های چنددقیقه‌ای کار می‌کند، از آنچین سودِ کمی می‌برد؛ این داده‌ها برای آن سرعت ساخته نشده‌اند.

دادهٔ آنچین را از کجا ببینیم؟

شما لازم نیست خودتان میلیون‌ها تراکنش را بشمارید. چند سایت این کار را می‌کنند و نتیجه را به شکلِ نمودار نشان می‌دهند. همهٔ آن‌ها بخشی رایگان دارند و بخشی که اشتراک می‌خواهد.

کریپتوکوانت

کریپتوکوانت (CryptoQuant) برای دادهٔ صرافی‌ها، ماینرها و نهنگ‌ها معروف است. شاخص‌هایی مثلِ جریانِ صرافی‌ها، Whale Ratio و MPI را آنجا راحت پیدا می‌کنید. بخشی هم دارد که تحلیلگرانش نمودارها را تفسیر می‌کنند و برای یادگیری خیلی مفید است. راهنمای قدم‌به‌قدمش را در آشنایی با سایت کریپتوکوانت نوشته‌ایم.

گلس‌نود

گلس‌نود (Glassnode) از قدیمی‌ترین و کامل‌ترین سایت‌های آنچین است. شاخص‌هایی مثلِ MVRV، NUPL و SOPR و دسته‌بندیِ دارندگانِ کوتاه‌مدت و بلندمدت از نقاطِ قوتش است. گزارش‌های هفتگی‌اش هم برای کسی که وقتِ کمی دارد خلاصهٔ خوبی است. معرفیِ کاملش در آشنایی با سایت گلسنود آمده است.

سنتیمنت

سنتیمنت (Santiment) دادهٔ آنچین را با دادهٔ شبکه‌های اجتماعی ترکیب می‌کند. مثلاً نشان می‌دهد نامِ یک ارز چقدر در گفت‌وگوها تکرار شده است. برای فهمیدنِ هیجانِ جمعی کنارِ دادهٔ آنچین به کار می‌آید.

پس برای شروع لازم نیست همه را یاد بگیرید. یکی را انتخاب کنید و سه چهار شاخصِ این مقاله را چند هفته دنبال کنید. کم‌کم چشم‌تان به نمودارها عادت می‌کند.

چهار جایی که دادهٔ آنچین گول‌مان می‌زند

آنچین شفاف است، ولی کامل نیست. این محدودیت‌ها را بدانید تا عددی را بیش از اندازه جدی نگیرید.

1. معاملاتِ درونِ صرافی روی زنجیره نمی‌آید. وقتی شما در یک صرافی بیت‌کوین می‌خرید و فروشنده هم در همان صرافی است، هیچ تراکنشی روی بلاک‌چین ثبت نمی‌شود. فقط عددِ دفترِ داخلیِ صرافی عوض می‌شود. بیشترِ معاملاتِ روزانهٔ بازار همین‌طوری است، از جمله خرید و فروش در صرافی‌های ایرانی.
2. برچسب‌ها همیشه درست نیستند. بلاک‌چین نمی‌گوید کدام آدرس مالِ صرافی است. سایت‌ها با حدس و روش‌های آماری برچسب می‌زنند. برای همین عددِ «ذخیرهٔ صرافی‌ها» در دو سایت می‌تواند فرق کند. گاهی هم صرافی فقط سکه‌هایش را از یک کیف‌پولِ خودش به کیف‌پولِ دیگرش می‌برد و نمودار آن را ورود یا خروجِ بزرگ نشان می‌دهد.
3. صندوق‌های قابل‌معامله، تصویر را عوض کرده‌اند. از سالِ ۲۰۲۴ که ETF بیت کوین در آمریکا راه افتاد، بخشِ بزرگی از بیت‌کوین نزدِ امانت‌دارهای این صندوق‌ها نگه‌داری می‌شود. خرید و فروشِ سهمِ صندوق در بورس روی بلاک‌چین دیده نمی‌شود. پس امروز کنارِ جریانِ صرافی‌ها، جریانِ پولِ صندوق‌ها را هم باید دید.
4. شبکه‌های لایهٔ دوم بخشی از تراکنش‌ها را پنهان می‌کنند. پرداخت‌هایی که روی شبکهٔ لایتنینگِ بیت‌کوین یا لایه دوم اتریوم انجام می‌شوند، همه‌شان مستقیم در زنجیرهٔ اصلی دیده نمی‌شوند.

پس دادهٔ آنچین مثلِ دوربینِ ورودیِ یک بازار است. می‌بیند چه کسی بار آورد و چه کسی بار برد، ولی نمی‌بیند داخلِ حجره‌ها چه معامله‌ای شد.

اشتباه‌های رایج در تحلیل آنچین

• دنبالِ یک شاخصِ تنها رفتن. «MVRV پایین است، پس کف است.» شاید؛ شاید هم بازار مدتی در همان‌جا بماند یا پایین‌تر برود. دست‌کم دو سه شاخص را کنارِ هم ببینید.
• واکنش به یک روز. یک واریزِ بزرگِ نهنگ به صرافی ممکن است برای جابه‌جاییِ ساده یا وثیقه‌گذاشتن باشد، نه فروش. روند را ببینید.
• یکی گرفتنِ «تاریخ» با «قانون». اینکه شاخصی در سه دورهٔ گذشته در یک عدد برگشته، تضمین نمی‌کند دفعهٔ چهارم هم همان‌جا برگردد. بازار عوض می‌شود.
• استفاده برای آلت‌کوین‌های کوچک. بیشترِ این شاخص‌ها برای بیت‌کوین ساخته و آزموده شده‌اند. در ارزهای کم‌حجم، چند کیف‌پولِ بزرگ می‌توانند عددها را به هم بریزند.
• اعتماد به اسکرین‌شاتِ بی‌منبع. نمودارِ آنچین در شبکه‌های اجتماعی زیاد دست‌به‌دست می‌شود. خودتان در سایتِ اصلی نگاه کنید و تاریخ و تنظیماتِ نمودار را ببینید.

چک‌لیست: پیش از اینکه به یک نمودارِ آنچین اعتماد کنید

هر بار نموداری دیدید که «سیگنال» می‌داد، این پنج پرسش را از خودتان بپرسید:

• این عدد مالِ کدام شبکه است؟ بیت‌کوین، اتریوم یا یک ارزِ کوچک؟
• بازهٔ زمانی‌اش چیست؟ یک روز، یا روندِ چند هفته؟
• شاخصِ دیگری هم همین را تأیید می‌کند؟ مثلاً خروج از صرافی و SOPR هم‌جهت‌اند؟
• اتفاقِ خاصی پشتش نیست؟ جابه‌جاییِ داخلیِ یک صرافی، خبرِ ورشکستگی یا جریانِ صندوق‌ها؟
• نمودارِ قیمت چه می‌گوید؟ آیا تکنیکال هم با این برداشت جور درمی‌آید؟

اگر به سه پرسش جوابِ روشن نداشتید، آن نمودار هنوز سیگنال نیست؛ فقط یک داده است. تصمیمِ نهایی هم همیشه با خودتان است.

سوالات متداول

جمع‌بندی

تحلیل آنچین به ما اجازه می‌دهد پشتِ قیمت را ببینیم: اینکه پول به صرافی‌ها می‌رود یا از آن‌ها بیرون می‌آید، بیشترِ مردم در سودند یا در زیان، و بازیگرانِ بزرگ چه می‌کنند. همین شفافیت آن را از بیشترِ بازارهای دیگر متمایز می‌کند.

ولی این دوربین نقطهٔ کور هم دارد: معاملاتِ درونِ صرافی‌ها، صندوق‌های قابل‌معامله و شبکه‌های لایهٔ دوم. پس دفعهٔ بعد که نمودارِ آنچینی دیدید که فریاد می‌زد «کف» یا «سقف»، اول چک‌لیستِ بالا را مرور کنید، بعد آن را کنارِ نمودارِ قیمت بگذارید. اگر می‌خواهید از جایی شروع کنید، فقط جریانِ صرافی‌ها و MVRV را چند هفته دنبال کنید؛ همین دو تا شما را خیلی جلو می‌برند.