ولت چیست؟ کیف پول ارز دیجیتال، انواع آن و امن‌ترین نوع

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «ارز دیجیتالم را کجا نگه دارم که امن باشد؟» جوابش یک کلمه است: کیف پول ارز دیجیتال، که به آن ولت (Wallet) هم می‌گویند. ولت یک اپ یا دستگاهِ کوچک است که «کلیدِ» دارایی‌تان را نگه می‌دارد. خودِ پول جای دیگری ثبت است. پس هر کس این کلید را داشته باشد، صاحبِ دارایی شماست.

این جمله را لطفاً به خاطر بسپارید، چون بقیهٔ این راهنما روی همین بنا شده است. با هم می‌بینیم ولت دقیقاً چه کار می‌کند، چه انواعی دارد، امن‌ترینش کدام است و چطور یکی بسازید. آخرش هم اشتباه‌هایی را می‌گویم که در این سال‌ها بیشترین ضرر را به آدم‌های معمولی زده‌اند.

ولت چیست؟ کیف پول ارز دیجیتال به زبانِ ساده

«ولت» یا «والت» همان واژهٔ انگلیسیِ Wallet است، یعنی کیف پول. در بازارِ ارز دیجیتال به هر ابزاری می‌گویند که با آن رمزارز را می‌گیرید، نگه می‌دارید و می‌فرستید. رمزارز هم یعنی همان ارزِ دیجیتال، مثلِ بیت‌کوین یا تتر.

ولت چند شکل دارد. می‌تواند یک اپِ موبایل باشد، یک افزونه روی مرورگرِ رایانه، یک دستگاهِ کوچک شبیهِ فلش، یا حتی یک تکه کاغذ.

ولی اسمش کمی گمراه‌کننده است. کیف پولِ چرمیِ شما خودِ اسکناس را در خودش دارد. کیف پولِ ارز دیجیتال این‌طور نیست. موجودیِ شما در یک دفترِ حسابِ عمومی به نامِ بلاک‌چین ثبت شده است. کیف پول فقط کلیدی را نگه می‌دارد که ثابت می‌کند این موجودی مالِ شماست و اجازهٔ جابه‌جایی‌اش را دارید.

یک تشبیهِ بانکی: شمارهٔ کارت، رمز و امضا

بیایید با زبانِ بانک بگوییم. آدرس کیف پول مثلِ شمارهٔ کارت یا شبای شماست. آن را به هر کسی می‌دهید تا برایتان پول بفرستد و خطری ندارد. کلید خصوصی مثلِ رمزِ کارت و امضای شما با هم است. هر برداشتی فقط با آن انجام می‌شود.

یک فرقِ بزرگ هم هست. در بانک اگر رمز را لو دادید، زنگ می‌زنید و کارت را می‌بندند. در بلاک‌چین هیچ بانکی نیست. نه کسی حساب را مسدود می‌کند و نه پولِ رفته را برمی‌گرداند.

هر کس کلیدِ خصوصی یا عبارتِ بازیابیِ شما را داشته باشد، صاحبِ همهٔ دارایی‌تان است. این مهم‌ترین درسِ کار با ارز دیجیتال است.

«حساب ولت» در صرافی با کیف پولِ شخصی چه فرقی دارد؟

وقتی در یک صرافیِ داخلی ثبت‌نام می‌کنید، بخشی به اسمِ «کیف پول» یا «ولت» می‌بینید. موجودیِ تومانی و رمزارزی‌تان آنجا نوشته شده است. ولی این در واقع یک حسابِ امانی است. یعنی کلیدها دستِ صرافی است و عددی که می‌بینید، قولِ صرافی به شماست.

مثلِ طلایی است که پیشِ طلافروشِ محل امانت گذاشته‌اید و یک رسید گرفته‌اید. تا وقتی مغازه سرِ جایش است، مشکلی نیست. کیف پولِ شخصی برعکس است: طلا را خودتان در خانه نگه می‌دارید و کلیدِ گاوصندوق فقط دستِ خودتان است. کمی پایین‌تر این دو را دقیق‌تر مقایسه می‌کنم.

کیف پول ارز دیجیتال چطور کار می‌کند؟

کارِ هر کیف پول سه قدم دارد: کلید می‌سازد، آدرس نشان می‌دهد و تراکنش را امضا می‌کند. اگر این سه قدم را بفهمید، می‌دانید کجا باید حواستان جمع باشد و کجا لازم نیست نگران باشید.

کلید خصوصی، کلید عمومی و آدرس عمومی

کیف پول اول یک عددِ تصادفیِ خیلی خیلی بزرگ می‌سازد. این عدد کلید خصوصی است. از آن، با یک محاسبهٔ ریاضی، کلید عمومی ساخته می‌شود و از کلیدِ عمومی هم آدرس عمومی.

این مسیر یک‌طرفه است، مثلِ آبمیوه‌ای که از پرتقال می‌گیرید. از پرتقال آبمیوه درمی‌آید، ولی از آبمیوه دیگر پرتقال درنمی‌آید. برای همین دادنِ آدرس به دیگران خطری ندارد. هیچ‌کس از روی آدرس به کلیدِ خصوصیِ شما نمی‌رسد.

اگر ریاضیِ پشتِ این کار برایتان جالب است، در مقالهٔ کلید خصوصی و عمومی چیست مفصل توضیح داده‌ایم.

عبارت بازیابی (Seed Phrase) چیست؟

کیف پول‌های امروزی کلیدِ خصوصی را مستقیم نشانتان نمی‌دهند. به‌جایش ۱۲ یا ۲۴ کلمهٔ انگلیسی می‌دهند. به این کلمه‌ها عبارت بازیابی می‌گویند. این کلمه‌ها طبقِ یک استانداردِ جهانی به نامِ BIP39 از یک فهرستِ ۲٬۰۴۸ کلمه‌ای انتخاب می‌شوند.

همهٔ کلیدها و آدرس‌های شما، روی همهٔ شبکه‌ها، از همین چند کلمه ساخته می‌شوند. یعنی این کلمه‌ها در حکمِ سندِ مالکیتِ همهٔ دارایی‌تان‌اند.

این دو طرف دارد. طرفِ خوبش: اگر گوشی گم شد یا اپ پاک شد، با همین کلمه‌ها در هر کیف پولِ سازگارِ دیگری به دارایی‌تان می‌رسید. طرفِ خطرناکش: اگر کسی این کلمه‌ها را ببیند، دیگر به گوشیِ شما هم نیازی ندارد. راه‌های درستِ نگهداری‌اش را در عبارت بازیابی کیف پول چیست و چطور از آن محافظت کنیم نوشته‌ایم.

وقتی رمزارز می‌فرستید چه اتفاقی می‌افتد؟

فرض کنید می‌خواهید مقداری تتر برای دوستتان بفرستید. پشتِ صحنه این چهار قدم انجام می‌شود:

1. شما آدرسِ دوستتان، مقدار و شبکه را در کیف پول وارد می‌کنید.
2. کیف پول یک پیامِ تراکنش می‌سازد و آن را با کلیدِ خصوصی امضا می‌کند. خودِ کلید هرگز از گوشی بیرون نمی‌رود؛ فقط امضا فرستاده می‌شود.
3. تراکنشِ امضاشده به شبکه می‌رود. کامپیوترهای شبکه آن را بررسی و در دفترِ حساب ثبت می‌کنند.
4. بعد از ثبت، موجودیِ آدرسِ دوستتان زیاد می‌شود و کیف پولِ او آن را نشان می‌دهد.

برای این کار یک کارمزد هم به شبکه می‌پردازید. این کارمزد مالِ کیف پول نیست. مثلِ هزینهٔ پست است و به شلوغیِ شبکه بستگی دارد.

شبکهٔ بلاک‌چین و شکلِ آدرس‌ها

این بخش را با دقت بخوانید، چون بیشترِ ضررهایی که من دیده‌ام از همین‌جا شروع شده است. هر شبکه آدرسِ مخصوصِ خودش را دارد. مثلاً تتر هم روی شبکهٔ ترون هست و هم روی اتریوم، و این دو با هم یکی نیستند.

مثلِ این است که بسته‌ای را با پستِ پیشتاز بفرستید به نشانی‌ای که فقط تیپاکس تحویل می‌گیرد. بسته به مقصد نمی‌رسد. جدولِ زیر کمک می‌کند شبکهٔ یک آدرس را از روی شکلش حدس بزنید:

شکلِ آدرس در شبکه‌های رایج (برای تشخیصِ سریع، نه جایگزینِ بررسیِ دقیق)

شبکه	آدرس با چه شروع می‌شود	نکته
بیت‌کوین	bc1، 1 یا 3	آدرس‌های bc1 کارمزدِ کمتری دارند.
اتریوم و شبکه‌های هم‌خانواده	0x و ۴۰ نویسه	یک آدرس روی اتریوم، پالیگان، آربیتروم و… یکسان است؛ پس شبکه را درست انتخاب کنید.
ترون	T و ۳۴ نویسه	رایج‌ترین شبکه برای جابه‌جاییِ تتر در صرافی‌های داخلی.
تون	UQ یا EQ	برای واریز به صرافی معمولاً ممو هم لازم است.
سولانا	رشته‌ای ۳۲ تا ۴۴ نویسه‌ای بی شروعِ ثابت	با آدرس‌های بیت‌کوین قاطی نکنید.

پس پیش از هر انتقال، از خودتان بپرسید: «مقصد این شبکه را قبول می‌کند؟» بعضی صرافی‌ها برای واریز، کنارِ آدرس یک کدِ کوتاه به نامِ ممو یا تگ هم می‌خواهند. اگر جا بیفتد، پول به حسابتان نمی‌نشیند. توضیحش را در اهمیت ممو یا تگ آدرس ببینید.

انواع کیف پول ارز دیجیتال

تا اینجا فهمیدیم کیف پول چه کار می‌کند. حالا سؤالِ بعدی این است که کدام نوعش به دردِ شما می‌خورد. کیف پول‌ها را با سه پرسش دسته‌بندی می‌کنیم:

1. کلید دستِ کیست؟ (امانی یا غیرامانی)
2. به اینترنت وصل است یا نه؟ (گرم یا سرد)
3. چه شکلی دارد؟ (نرم‌افزاری، سخت‌افزاری یا کاغذی)

یک کیف پول هم‌زمان جوابِ هر سه پرسش را دارد. مثلاً دستگاهِ لجر غیرامانی، سرد و سخت‌افزاری است. نمونه‌های بیشترِ هر نوع را در مقالهٔ انواع کیف پول ارز دیجیتال آورده‌ایم.

کیف پول امانی و غیرامانی

کیف پول امانی (Custodial) یعنی کلیدها دستِ یک شرکت است، مثلِ حسابِ صرافی. راحت است. اگر رمز را فراموش کنید، با پشتیبانی برمی‌گردد. برای خرید و فروشِ سریع هم مناسب است. اما دارایی‌تان به سلامتِ همان شرکت بند است.

یک مثالِ واقعی: در خرداد ۱۴۰۴ بخشی از کیف پول‌های آنلاینِ نوبیتکس، بزرگ‌ترین صرافیِ داخلی، هک شد. طبقِ برآوردِ شرکت‌های امنیتی حدودِ ۹۰ میلیون دلار رمزارز از دست رفت. صرافی اعلام کرد کیف پول‌های آفلاینش سالم مانده‌اند و خسارت را جبران می‌کند. با این حال کاربران تا مدتی به دارایی‌شان دسترسی نداشتند.

کیف پول غیرامانی (Non-custodial) یعنی کلید فقط دستِ خودِ شماست. هیچ‌کس نمی‌تواند حسابتان را ببندد. ولی اگر عبارتِ بازیابی گم شود، هیچ پشتیبانی‌ای هم نمی‌تواند کمکتان کند. آزادیِ بیشتر، مسئولیتِ بیشتر.

پس توصیهٔ من این است: برای معامله امانی، برای نگهداری غیرامانی. مقایسهٔ کامل را در مقایسهٔ کیف پول‌های امانی و غیرامانی بخوانید.

کیف پول گرم و سرد

کیف پول گرم (Hot Wallet) کلیدش روی دستگاهی است که به اینترنت وصل است: اپِ موبایل، برنامهٔ رایانه یا افزونهٔ مرورگر. برای کارِ روزانه عالی است. ولی هر برنامهٔ آلوده یا سایتِ جعلی می‌تواند به آن دستبرد بزند.

کیف پول سرد (Cold Wallet) کلید را روی دستگاهی نگه می‌دارد که هیچ‌وقت به اینترنت وصل نمی‌شود، مثلِ کیف پولِ سخت‌افزاری یا کاغذی. گرم مثلِ کیفِ توی جیب است و سرد مثلِ گاوصندوقِ خانه. سرد امن‌تر است و گرم راحت‌تر. تقریباً همیشه باید بینِ این دو تعادل برقرار کنید.

کیف پول نرم‌افزاری: موبایل، رایانه، مرورگر و وب

کیف پولِ نرم‌افزاری یعنی برنامه‌ای که روی گوشی یا رایانه نصب می‌کنید. چهار شکلِ رایج دارد:

• موبایلی: رایج‌ترین نوع بینِ کاربرانِ ایرانی. تراست ولت و نسخهٔ موبایلِ متامسک دو نمونهٔ شناخته‌شده‌اند. برای انتقال و کارِ روزمره خوب است.
• رایانه (دسکتاپ): روی ویندوز، مک یا لینوکس نصب می‌شود، مثلِ اکسودوس. امنیتش به سلامتِ همان رایانه بستگی دارد.
• افزونهٔ مرورگر: مثلِ متامسک. برای کار با برنامه‌های غیرمتمرکز (dApp) ساخته شده است؛ یعنی سایت‌هایی که بی واسطه با کیف پولِ شما معامله می‌کنند. بیشترِ کلاه‌برداری‌های «یک تأیید بزن» هم از همین راه است.
• تحت وب: در مرورگر باز می‌شود و نصب نمی‌خواهد. راحت‌ترین و کم‌امن‌ترین گزینه است. برای مبلغِ بزرگ آن را پیشنهاد نمی‌کنم.

کیف پول سخت‌افزاری

کیف پولِ سخت‌افزاری یک دستگاهِ کوچک است، شبیهِ فلش. کلیدِ خصوصی را در یک تراشهٔ امن نگه می‌دارد و تراکنش را داخلِ خودِ دستگاه امضا می‌کند. حتی اگر رایانه‌تان ویروسی باشد، تا دکمهٔ تأییدِ روی دستگاه را با دستِ خودتان نزنید، هیچ پولی جابه‌جا نمی‌شود. لجر و ترزور شناخته‌شده‌ترین برندها هستند.

قیمتشان از چند ده دلار برای مدل‌های ساده تا چند صد دلار برای مدل‌های پیشرفته است. اگر در ایران می‌خرید، دو نکته را جدی بگیرید:

• فقط از فروشندهٔ معتبر و با جعبهٔ پلمب بخرید.
• اگر همراهِ دستگاه برگه‌ای بود که عبارتِ بازیابی از قبل رویش نوشته شده بود، یعنی کلاه‌برداری است. عبارتِ بازیابی را همیشه خودِ دستگاه، موقعِ راه‌اندازی و جلوی چشمِ شما، می‌سازد.

آموزشِ قدم‌به‌قدمِ راه‌اندازی را در آموزش جامع کیف پول لجر نوشته‌ایم.

کیف پول کاغذی

کیف پولِ کاغذی یعنی کلیدِ خصوصی و آدرس را روی کاغذ چاپ کنید، معمولاً همراهِ یک کیوآرکد. سال‌های اولِ بیت‌کوین رایج بود و کاملاً سرد است.

اما امروز کمتر پیشنهاد می‌شود. کاغذ می‌سوزد، خیس می‌شود و پاره می‌شود. ساختنش روی رایانهٔ آلوده خطرناک است. هر بار هم که بخواهید از آن خرج کنید، باید کلید را در یک کیف پولِ آنلاین وارد کنید. پس اگر نگهداریِ سرد می‌خواهید، کیف پولِ سخت‌افزاری به‌همراهِ یادداشتِ کاغذی یا فلزیِ عبارتِ بازیابی گزینهٔ بهتری است.

نسلِ تازه: چندامضایی، MPC و کیف پولِ هوشمند

در چند سالِ اخیر سه فناوریِ تازه هم جا باز کرده‌اند:

• کیف پولِ چندامضایی (Multisig): برای هر برداشت چند امضا می‌خواهد، مثلاً ۲ امضا از ۳ نفر. مثلِ حسابِ مشترکِ شرکت که چک با دو امضا نقد می‌شود. برای دارایی‌های بزرگ و مشترک عالی است.
• کیف پولِ MPC: کلید را از همان اول به چند تکه تقسیم می‌کند و هر تکه را جای دیگری نگه می‌دارد. پس کلیدِ کامل هیچ‌جا یکجا نیست.
• کیف پولِ هوشمند: روی اتریوم و بر پایهٔ استانداردِ ERC-4337 ساخته می‌شود. امکان‌هایی مثلِ بازیابی با کمکِ چند آدمِ مورداعتماد یا سقفِ برداشتِ روزانه می‌دهد.

جدولِ مقایسهٔ انواع کیف پول

برای اینکه همه را یکجا ببینید، این جدول هر نوع را از نظرِ امنیت، راحتی و کاربرد کنارِ هم گذاشته است:

مقایسهٔ انواع کیف پول ارز دیجیتال از نظرِ امنیت، راحتی و کاربرد

نوع	کلید دستِ کیست؟	گرم یا سرد	امنیت	راحتی	هزینه	مناسب برای
حسابِ صرافی	صرافی	گرم (از دیدِ شما)	وابسته به صرافی	خیلی زیاد	رایگان	خرید و فروش و معاملهٔ کوتاه‌مدت
موبایلی	شما	گرم	متوسط	زیاد	رایگان	مبلغِ کم و انتقالِ روزانه
افزونهٔ مرورگر	شما	گرم	متوسط رو به پایین	زیاد	رایگان	کار با dApp و دیفای
رایانه (دسکتاپ)	شما	گرم	متوسط	متوسط	رایگان	مدیریتِ چند رمزارز روی رایانهٔ شخصی
سخت‌افزاری	شما	سرد	خیلی زیاد	متوسط	خریدِ دستگاه	پس‌اندازِ بلندمدت و مبلغِ بزرگ
کاغذی	شما	سرد	زیاد ولی شکننده	کم	تقریباً رایگان	نگهداریِ دست‌نخورده؛ امروز کمتر پیشنهاد می‌شود
چندامضایی	چند نفر یا چند دستگاه	معمولاً سرد	خیلی زیاد	کم	چند دستگاه	دارایی‌های مشترک و بزرگ

همان‌طور که می‌بینید، هیچ نوعی هم امن‌ترین و هم راحت‌ترین نیست. هر چه امنیت بالا می‌رود، راحتی کم می‌شود؛ مثلِ پولی که در گاوصندوق است و برای خریدِ نان باید درش را باز کنید.

امن‌ترین نوع کیف پول ارز دیجیتال کدام است؟

جوابِ کوتاه: کیف پولِ سخت‌افزاری غیرامانی، به شرطی که عبارتِ بازیابی‌اش روی کاغذ یا فلز، دور از اینترنت و در دو جای امن نگه داشته شود.

ولی یک نکتهٔ مهم‌تر هم هست. امنیت فقط به نوعِ کیف پول بستگی ندارد. بیشترِ دارایی‌هایی که از دست رفته‌اند، با هکِ دستگاه نرفته‌اند. با لو رفتنِ عبارتِ بازیابی، نصبِ اپِ تقلبی یا یک «تأیید»ِ بی‌حواس رفته‌اند. یعنی قفلِ در محکم بوده، ولی کلید را خودمان دستِ دزد داده‌ایم.

روشِ سه‌لایه: کیفِ جیبی، حسابِ جاری، گاوصندوق

روشی که من پیشنهاد می‌کنم سه لایه دارد. همان کاری است که با پولِ معمولی هم می‌کنیم:

1. صرافی، مثلِ کیفِ جیبی: فقط مبلغی که همین روزها می‌خواهید بخرید یا بفروشید.
2. کیف پولِ موبایلی، مثلِ حسابِ جاری: مبلغِ کمی برای انتقال و کارِ روزمره؛ اندازه‌ای که اگر از دست رفت، زندگی‌تان به هم نریزد.
3. کیف پولِ سخت‌افزاری، مثلِ گاوصندوق: بخشِ اصلیِ پس‌انداز که قرار نیست ماه‌ها دست بخورد.

یک حسابِ سرانگشتی: فرض کنید کیف پولِ سخت‌افزاری حدودِ ۱۰۰ دلار قیمت دارد (این فقط مثال است). اگر کلِ دارایی رمزارزی‌تان ۲۰۰ دلار باشد، نصفِ دارایی را خرجِ قفل کرده‌اید. این منطقی نیست. آن موقع یک کیف پولِ موبایلیِ غیرامانی، به شرطِ نگهداریِ درستِ عبارتِ بازیابی، کافی است.

اما اگر دارایی‌تان به چند هزار دلار رسید، همان ۱۰۰ دلار فقط چند درصد است. آن وقت خریدِ دستگاه کاملاً می‌ارزد. ارزشِ امروزِ دارایی‌تان را می‌توانید در صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال امروز ببینید.

معروف‌ترین کیف پول‌ها و وضعیتِ امروزشان

بعضی کیف پول‌هایی که سال‌ها پیش معرفی کرده بودیم، دیگر پشتیبانی نمی‌شوند. مثلاً جکس (Jaxx Liberty) کنار گذاشته شد و کوپی (Copay) هم جایش را به اپِ دیگری از همان سازنده داد.

خوشبختانه چون هر دو غیرامانی بودند، کاربرانشان با عبارتِ بازیابی دارایی را به کیف پولِ دیگری بردند و چیزی از دست ندادند. این بهترین دلیل است که عبارتِ بازیابی از خودِ اپ مهم‌تر است. اپ عوض می‌شود؛ آن ۱۲ کلمه نباید گم شود.

این جدول کیف پول‌های پرکاربردِ امروز را با کاربردِ اصلیِ هر کدام نشان می‌دهد:

کیف پول‌های پرکاربرد و کاربردِ اصلیِ هر کدام

کیف پول	نوع	شبکه‌ها	کاربردِ اصلی
متامسک (MetaMask)	نرم‌افزاری، افزونه و موبایل	اتریوم، شبکه‌های هم‌خانواده و چند شبکهٔ دیگر	دیفای، NFT و برنامه‌های غیرمتمرکز
تراست ولت (Trust Wallet)	نرم‌افزاری، موبایل و افزونه	ده‌ها شبکه	کیف پولِ چندارزیِ موبایلی برای کارِ روزانه
لجر (Ledger)	سخت‌افزاری	بیشترِ شبکه‌های بزرگ	پس‌اندازِ بلندمدت
ترزور (Trezor)	سخت‌افزاری، متن‌باز	بیشترِ شبکه‌های بزرگ	پس‌اندازِ بلندمدت با کدِ متن‌باز
اکسودوس (Exodus)	نرم‌افزاری، رایانه و موبایل	صدها رمزارز	ظاهرِ ساده برای تازه‌کارها

«متن‌باز» یعنی کدِ برنامه برای همه باز است و هر متخصصی می‌تواند آن را بررسی کند. این جدول فقط معرفی است، نه پیشنهادِ خرید. پیش از انتخاب، چک‌لیستِ پایین را برای هر کدام مرور کنید.

چطور کیف پول ارز دیجیتال بسازیم؟

ساختنِ یک کیف پولِ نرم‌افزاریِ غیرامانی کمتر از ده دقیقه طول می‌کشد. ولی همین ده دقیقه را با حوصله بگذارید، چون بیشترِ اشتباه‌های بعدی ریشه در همین‌جا دارند:

1. اپ را فقط از فروشگاهِ رسمی یا سایتِ رسمیِ سازنده نصب کنید. نشانی را خودتان تایپ کنید، نه از روی تبلیغ یا پیامِ تلگرامی.
2. گزینهٔ «ساختِ کیف پولِ جدید» را بزنید و یک رمزِ قوی بگذارید که با رمزِ گوشی‌تان فرق دارد.
3. عبارتِ بازیابی را با خودکار روی کاغذ بنویسید. اسکرین‌شات نگیرید. در گالری، ایمیل، پیام‌رسان یا فضای ابری هم ذخیره‌اش نکنید.
4. کلمه‌ها را در صفحهٔ تأیید به ترتیب وارد کنید تا مطمئن شوید درست نوشته‌اید.
5. پیش از واریزِ مبلغِ اصلی، مقدارِ کمی بفرستید. یک بار هم بازیابی را امتحان کنید.

پس اولین کارتان بعد از ساختن، یک آزمایشِ کوچک است، نه واریزِ همهٔ پول. راهنمای تصویری برای موبایل، رایانه و دستگاهِ سخت‌افزاری در آموزش گام‌به‌گام ساخت کیف پول ارز دیجیتال آمده است.

چک‌لیستِ انتخابِ کیف پول

پیش از اینکه دارایی‌تان را به هر کیف پولی بسپارید، این هشت سؤال را از خودتان بپرسید:

• کلیدِ خصوصی و عبارتِ بازیابی را به خودِ من می‌دهد؟ (یعنی غیرامانی است؟)
• رمزارزها و شبکه‌هایی را که دارم یا می‌خواهم بخرم پشتیبانی می‌کند؟
• سازنده‌اش شناخته‌شده است، چند سال سابقه دارد و مرتب به‌روز می‌شود؟ متن‌باز بودن امتیاز است.
• قفلِ پین یا اثرِ انگشت دارد که اگر کسی گوشی را برداشت، نتواند پول بفرستد؟
• پیش از امضا، جزئیاتِ تراکنش را خوانا نشان می‌دهد؟
• اگر با دیفای کار می‌کنم، به برنامه‌های غیرمتمرکز وصل می‌شود؟
• کارمزدِ تبدیلِ داخلِ برنامه (Swap) چقدر است؟ این کارمزد معمولاً از کارمزدِ شبکه بیشتر است.
• با عبارتِ بازیابیِ استاندارد در کیف پول‌های دیگر هم بازیابی می‌شود، که اگر روزی تعطیل شد، گیر نیفتم؟

شش اشتباهی که دارایی را از بین می‌برد

این‌ها حرفِ کتاب نیست؛ ضررهایی است که آدم‌ها واقعاً داده‌اند:

• شبکهٔ اشتباه: فرستادنِ تتر روی شبکه‌ای که مقصد قبول نمی‌کند. همیشه شبکهٔ فرستنده و گیرنده را با هم تطبیق بدهید.
• نگه‌داشتنِ عبارتِ بازیابی در گوشی: عکس در گالری یا یادداشت در پیام‌رسان. خیلی از هک‌ها از همین‌جا شروع می‌شوند.
• نصبِ اپِ تقلبی: نسخه‌های جعلیِ کیف پول‌های معروف که عبارتِ بازیابی را برای کلاه‌بردار می‌فرستند. این ترفندها را در فیشینگ ارز دیجیتال چیست توضیح داده‌ایم.
• آدرسِ شبیه‌سازی‌شده: کلاه‌بردار مقدارِ ناچیزی از آدرسی شبیهِ آدرسِ شما می‌فرستد تا در تاریخچه بنشیند. دفعهٔ بعد شما اشتباهی همان را کپی می‌کنید. فقط چند حرفِ اول و آخر را نگاه نکنید.
• تأییدِ چشم‌بسته: وصل شدن به یک سایتِ جعلیِ «جایزه» و زدنِ دکمهٔ تأییدی که اجازهٔ برداشتِ همهٔ دارایی را می‌دهد.
• دادنِ عبارتِ بازیابی به «پشتیبانی»: هیچ پشتیبانِ واقعی‌ای هرگز آن را از شما نمی‌خواهد. هرگز.

پس قاعدهٔ ساده این است: آن ۱۲ یا ۲۴ کلمه فقط روی کاغذ و فقط پیشِ خودتان. راه‌های بیشترِ محافظت را در راه‌های جلوگیری از هک کیف پول ارز دیجیتال ببینید.

اگر گوشی گم شد یا کیف پول از کار افتاد چه کنیم؟

نگران نشوید. در کیف پولِ غیرامانی، دارایی روی بلاک‌چین است، نه روی گوشی. با عبارتِ بازیابی برمی‌گردد. همان اپ یا هر کیف پولِ سازگارِ دیگری را نصب کنید و گزینهٔ «بازیابی» یا «واردکردنِ کیف پولِ موجود» را بزنید.

اگر بعد از بازیابی موجودی صفر نشان داده شد، هول نکنید. معمولاً فقط آن شبکه یا توکن هنوز اضافه نشده است و دارایی سرِ جایش است. مراحلِ دقیق را در آموزش بازیابی کیف پول ارز دیجیتال نوشته‌ایم.

اما اگر گمان می‌کنید عبارتِ بازیابی لو رفته، دست نگه ندارید. فوراً یک کیف پولِ تازه با عبارتِ جدید بسازید و همهٔ دارایی را به آن ببرید. مثلِ وقتی است که کلیدِ خانه را گم کرده‌اید: قفل را عوض می‌کنید، منتظر نمی‌مانید.

کیف پول دیجیتالِ بانکی و ریال دیجیتال با ولتِ ارز دیجیتال فرق دارند

عبارتِ «کیف پول دیجیتال» گاهی برای کیف پول‌های الکترونیکیِ بانک‌ها و اپ‌های پرداخت هم به کار می‌رود. موجودیِ آن‌ها ریال است و پیشِ بانک یا شرکتِ پرداخت ثبت می‌شود.

ریال دیجیتالِ بانک مرکزی هم که چند سالی است آزمایشی اجرا می‌شود، کیف پولِ مخصوصِ خودش را از راهِ بانک‌ها دارد و کاملاً متمرکز است. هیچ‌کدامِ این‌ها کلیدِ خصوصیِ شخصی یا عبارتِ بازیابی ندارند. توضیحِ بیشتر را در ریال دیجیتال چیست بخوانید.

سوالات متداول

جمع‌بندی

کیف پول ارز دیجیتال در واقع نگهبانِ کلیدِ شماست، نه صندوقِ پول. اگر همین یک نکته را بفهمید، بقیه ساده می‌شود.

پس سه کار را همیشه انجام بدهید. عبارتِ بازیابی را مثلِ سندِ خانه نگه دارید. برای معامله از صرافی و برای پس‌انداز از کیف پولِ غیرامانی استفاده کنید. و پیش از هر انتقال، شبکه و آدرس را دو بار نگاه کنید. بیشترِ ضررهایی که من در این سال‌ها دیده‌ام، با همین سه کار پیش نمی‌آمد.