دلار دولتی و دلار سهمیهای چیست؟ خرید دلار با کارت ملی در ۱۴۰۵
فهرست مطالب۱۳ بخش
- دلار دولتی چیست؟ به زبانِ ساده
- چرا در ایران چند نرخ دلار داریم؟
- انواع دلار دولتی و فرقشان با دلار آزاد
- ارز ترجیحی: از ۴٬۲۰۰ تا کالابرگ
- نرخ نیما و بازار توافقی مرکز مبادله
- دلار سهمیهای چیست و چه فرقی با دلار دولتی دارد؟
- چه کسانی می‌توانند دلار دولتی بگیرند؟
- خرید ارز با کد ملی چطور انجام میشود؟ قدم‌به‌قدم
- راهِ حضوری
- راهِ غیرحضوری (بانک ملی)
- دلار سهمیهای به‌صرفه است؟ بیایید با هم حساب کنیم
- دلار برای پس‌انداز؛ یک حرفِ صادقانه
- دریافت ۱۰۰۰ دلار رایگان؛ واقعیت یا کلاهبرداری؟
- ارز مسافرتی؛ دلار دولتی برای سفر
- رانت ارزی چیست و چرا شکافِ نرخ رسمی و آزاد خطرناک است؟
- اشتباه‌های رایج دربارهٔ دلار دولتی
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
خیلی‌ها این روزها از من می‌پرسند: «می‌گویند بانک با کارت ملی دلار ارزان می‌دهد؛ بروم بگیرم؟» بیایید با هم ببینیم ماجرا چیست.
دلار دولتی یعنی دلاری که دولت یا بانک مرکزی با نرخی جدا از بازار آزاد، برای کارِ مشخصی میفروشد؛ مثلاً برای واردات دارو یا سفر. دلار سهمیهای هم سهمِ ارزی است که هر ایرانیِ بالای ۱۸ سال با کارت ملی از شعبههای منتخبِ بانک می‌خرد. در مهر ۱۴۰۵ سقفِ آن ۱۰ هزار دلار اعلام شد و نرخش نزدیکِ بازار آزاد است، نه خیلی ارزانتر.
پس اگر دنبالِ «دلار مفت» هستید، باید از همین اول بدانم که چنین چیزی در کار نیست. ولی اگر واقعاً دلار لازم دارید، این راه قانونی و مطمئن است. در ادامه قدم‌به‌قدم می‌گویم چه کسی میتواند بگیرد، کجا و با چه مدارکی، و چطور خودتان حساب کنید که به‌صرفه است یا نه.
دلار دولتی چیست؟ به زبانِ ساده
یک مثالِ آشنا بزنم. نانِ سنتیِ نانوایی محل قیمتِ دولتی دارد. همان آرد را اگر قنادی بخرد، گران‌تر حساب می‌کند. دلار هم در ایران همین‌طور است: یک کالا، چند قیمت.
دولت بخشِ بزرگی از دلارِ کشور را از فروشِ نفت و صادرات به دست می‌آورد. بعد تصمیم می‌گیرد این دلار را برای چه کاری و با چه نرخی بفروشد. برای کالایی که مردم بدونِ آن زندگی‌شان لنگ می‌ماند، مثلِ دارو، نرخ را پایین‌تر می‌گذارد تا قیمتِ نهایی برای ما ارزانتر شود. برای کالایی مثلِ خودروی خارجی که ضروری حساب نمی‌شود، حسابش فرق می‌کند و ممکن است حتی گران‌تر از بازار آزاد تمام شود.
به همهٔ این دلارهایی که قیمتش را دولت تعیین یا مدیریت می‌کند، در زبانِ مردم «دلار دولتی» یا «ارز دولتی» می‌گویند. یعنی دلار دولتی اسمِ یک نرخِ واحد نیست؛ اسمِ یک خانواده است. اعضای این خانواده را در جدولِ پایین می‌بینید.
چرا در ایران چند نرخ دلار داریم؟
جوابِ کوتاه این است: چون دولت میخواهد دلارِ کم را بینِ نیازهای زیاد تقسیم کند و قیمتِ کالاهای ضروری را پایین نگه دارد. زنجیره‌اش این‌طور است:
- درآمدِ دلاریِ کشور محدود است و تحریم آن را کمتر هم می‌کند.
- تقاضا برای دلار زیاد است؛ هم برای واردات، هم برای حفظِ ارزشِ پس‌انداز در برابر تورم.
- دولت نمی‌خواهد گرانیِ دلار مستقیم به قیمتِ نان و دارو برسد.
- برای همین به بعضی کالاها دلارِ ارزانتر می‌دهد و بقیه را به بازار می‌سپارد.
تا اینجا نیتِ خوبی پشتش است. ولی هرچه فاصلهٔ نرخ دولتی و آزاد بیشتر شود، دردسر هم بیشتر میشود. این را در بخشِ رانت ارزی بیشتر باز می‌کنم.
انواع دلار دولتی و فرقشان با دلار آزاد
پیش از جدول یک نکته: نامِ این نرخها در چند سالِ اخیر بارها عوض شده. آنچه می‌خوانید وضعیت تا مهر ۱۴۰۵ است. اگر دنبالِ تاریخچهٔ همهٔ اسم‌ها (سنا، نیما، حواله‌ای، دلار تهران و…) هستید، مقالهٔ قیمت دلار و تنوع نرخ ارز در ایران را ببینید.
| نوع دلار | چه کسی می‌گیرد؟ | برای چه کاری؟ | قیمتش نسبت به بازار آزاد |
|---|---|---|---|
| ارز ترجیحی | واردکنندهٔ کالای اساسی و دارو | پایین نگه‌داشتنِ قیمتِ کالای ضروری | خیلی پایین‌تر؛ در بودجهٔ ۱۴۰۵ قرار شد حذف شود |
| نرخ مرکز مبادله (توافقی) | تاجر، صادرکننده و واردکننده | معاملهٔ ارزِ تجاری؛ جانشینِ سامانهٔ نیما | معمولاً پایین‌تر |
| ارز مسافرتی | مسافرِ دارای بلیت و گذرنامه | هزینهٔ سفرِ خارجی | بر پایهٔ نرخ مرکز مبادله؛ معمولاً پایین‌تر |
| دلار سهمیهای (با کارت ملی) | هر ایرانیِ بالای ۱۸ سال | هر نیازی؛ مدرکِ مصرف نمی‌خواهد | نزدیک به بازار آزاد |
| دلار آزاد | همه، از صرافیِ مجاز | هر کاری | همان قیمتِ بازار |
همان‌طور که می‌بینید، هرچه دلار «ارزانتر» است، شرط و مدرکش هم بیشتر است. دلارِ سهمیهای ساده‌ترین راه برای مردمِ عادی است، ولی دقیقاً به همین دلیل، تخفیفِ بزرگی ندارد.
ارز ترجیحی: از ۴٬۲۰۰ تا کالابرگ
ارز ترجیحی یعنی ارزان‌ترین دلارِ دولتی که فقط به واردکنندهٔ کالای اساسی می‌رسید. شاید یادتان باشد که در فروردین ۱۳۹۷ دولت اعلام کرد دلار برای همه ۴٬۲۰۰ تومان است. چند ماه بعد معلوم شد آن دلار به همه نمی‌رسد و فقط برای کالای اساسی ماند.
بعدها این نرخ به ۲۸٬۵۰۰ تومان رسید. طبقِ بودجهٔ ۱۴۰۵ قرار شد ارز ترجیحی حذف شود و به‌جایش اعتبارِ خرید در قالبِ کالابرگ مستقیم به خانواده‌ها برسد. یعنی به‌جای این‌که دلارِ ارزان به واردکننده بدهند و امیدوار باشند ارزانی به سفرهٔ مردم برسد، پولش را مستقیم به خودِ مردم میدهند. جزئیاتِ این جابه‌جایی در طولِ سال چند بار تغییر کرده؛ برای همین عددِ دقیقش را از اطلاعیه‌های رسمی بپرسید.
نرخ نیما و بازار توافقی مرکز مبادله
نرخ نیما سال‌ها نامِ آشنای دلارِ تجاری بود. از بهمن ۱۴۰۳ این سامانه کنار رفت و معاملهٔ ارزِ تاجرها به بازارِ ارزِ تجاریِ مرکز مبادلهٔ ارز و طلا رفت. در این بازار قیمت «توافقی» است؛ یعنی از معامله‌های خودِ خریداران و فروشندگان بیرون می‌آید و بانک مرکزی بر آن نظارت می‌کند. شما به‌عنوانِ یک فردِ عادی مستقیم به این بازار دسترسی ندارید، ولی نرخِ آن پایهٔ چیزهایی مثلِ ارز مسافرتی است.
پس وقتی در خبرها «نرخ رسمی» یا «نرخ توافقی» می‌شنوید، منظور معمولاً همین نرخِ مرکز مبادله است، نه قیمتی که صرافیِ سرِ کوچه به شما می‌دهد.
دلار سهمیهای چیست و چه فرقی با دلار دولتی دارد؟
دلار سهمیهای یعنی سهمیهای که بانک مرکزی برای فروشِ دلار به مردم با کارت ملی تعیین می‌کند. فرقِ اصلی‌اش با دلارِ دولتیِ قدیمی این است که دلیل نمی‌خواهد. لازم نیست بلیت هواپیما یا نامهٔ دانشگاه نشان بدهید. کافی است ایرانی و بالای ۱۸ سال باشید و در ۳۶۵ روزِ گذشته سهمیه‌تان را نگرفته باشید.
این سهمیه در سالِ ۱۴۰۵ سه مرحله داشته است. دانستنِ این سه مرحله کمک می‌کند خبرهای ضدونقیض را بفهمید:
| زمان | سقف برای هر نفر | بانکها | نکتهٔ مهم |
|---|---|---|---|
| از ۱۵ اردیبهشت | ۱٬۰۰۰ دلار یا یورو در سال | ملت و تجارت | ریشهٔ همان «۱۰۰۰ دلار» که در جست‌وجوها می‌بینید |
| شهریور | عرضهٔ اسکناس در شعب منتخب | شبکهٔ بانکی | بانک مرکزی تا ۵۰۰ میلیون دلار آماده کرد، ولی در سه روزِ اول فقط حدودِ ۲۰ میلیون دلار خریده شد |
| از اوایلِ مهر | تا ۱۰٬۰۰۰ دلار در هر ۳۶۵ روز | ملت، ملی، تجارت، صادرات و سامان (در برخی گزارشها فقط سه بانکِ اول) | طرح برای عرضهٔ تا ۲ میلیارد دلار اسکناس اعلام شد |
چرا در شهریور استقبال کم بود؟ چون نرخِ بانک با بازار آزاد فاصلهٔ زیادی نداشت. مردم حساب کردند و دیدند برای چند هزار تومان تفاوت، صف و رفت‌وآمد نمی‌ارزد. این خودش درسِ مهمی است که در بخشِ محاسبه به آن برمی‌گردم.
چه کسانی می‌توانند دلار دولتی بگیرند؟
بستگی دارد منظورتان کدام دلار باشد. برای دلارِ سهمیه‌ایِ کارت ملی، شرط‌ها طبقِ آخرین اطلاعیه‌ها این‌هاست:
- ایرانی باشید و دست‌کم ۱۸ سالِ تمام داشته باشید.
- در ۳۶۵ روزِ گذشته از این سهمیه خرید نکرده باشید.
- کارت ملیِ اصل یا کارت ملیِ هوشمند همراه داشته باشید.
- شمارهٔ موبایل به نامِ خودتان باشد.
- کارت بانکی یا حسابی که با آن پول می‌دهید، به نامِ خودتان باشد.
سهمیه به کد ملی بسته است، نه به خانواده. یعنی در خانه‌ای با دو بزرگسال، هر کدام سهمِ جدا دارند. ولی فرزندِ زیرِ ۱۸ سال سهمیهای ندارد. برای ارز مسافرتی، ارز دانشجویی یا درمانی هم شرط‌ها جداست و مدرک میخواهد.
خرید ارز با کد ملی چطور انجام میشود؟ قدم‌به‌قدم
دو راه هست: حضوری از شعبه، یا ثبتِ درخواست از راهِ دور و بعد تحویل در شعبه. هر دو را می‌گویم.
راهِ حضوری
- شعبهٔ ارزیِ منتخب را پیدا کنید. همهٔ شعبهها دلار نمی‌فروشند. پیش از رفتن، فهرستِ شعبهها را از سایت یا تلفنِ رسمیِ همان بانک بپرسید.
- بپرسید اسکناس دارند یا نه. گاهی موجودیِ شعبه تمام میشود و دست‌خالی برمی‌گردید.
- با کارت ملیِ اصل بروید. احرازِ هویت حضوری است و کسِ دیگری به‌جای شما نمی‌تواند بگیرد.
- مبلغ را انتخاب کنید. لازم نیست کلِ سقف را بخرید؛ هر مقدار تا سقف.
- معادلِ تومانی را بپردازید. نرخِ همان روز را بانک اعلام می‌کند.
- اسکناس را جلوی خودتان بشمارید و رسید بگیرید. رسید را گم نکنید.
راهِ غیرحضوری (بانک ملی)
بانک ملی امکانِ ثبتِ درخواست و پرداخت را از راهِ پیام‌رسانِ «بله» فراهم کرده است. طبقِ گزارشهای مهر ۱۴۰۵، مراحلش این است:
- کد ملی و تاریخ تولد را وارد می‌کنید تا شرایطتان بررسی شود.
- شعبه و زمانِ تحویل را انتخاب می‌کنید.
- مبلغ را انتخاب می‌کنید و نرخ و مبلغِ قابلِ پرداخت را می‌بینید.
- تعهدنامه را می‌خوانید و از درگاهِ بانک پول می‌دهید.
- یک شناسهٔ فروش می‌گیرید و با آن، در روزِ تعیین‌شده، اسکناس را از شعبه تحویل می‌گیرید.
یک هشدارِ مهم: این کار را فقط از اپلیکیشن یا سایتِ رسمیِ خودِ بانک انجام دهید. هر پیامک یا کانالی که پیوندِ «ثبت‌نام دلار دولتی» می‌فرستد، به احتمالِ زیاد دام است. دربارهٔ این دام پایین‌تر بیشتر می‌گویم.
دلار سهمیهای به‌صرفه است؟ بیایید با هم حساب کنیم
این مهم‌ترین بخش است. خیلی‌ها فقط به نرخِ بانک نگاه می‌کنند و فکر می‌کنند سود کرده‌اند. ولی سه عددِ دیگر هم هست که باید کنارش بگذارید.
این فقط مثال است و عددهایش گرد و فرضی‌اند. قیمتِ واقعیِ امروز را از صفحهٔ قیمت دلار امروز ببینید.
- نرخِ بانک: فرض کنیم بانک هر دلار را ۲۵۰ هزار تومان بفروشد.
- نرخِ فروشِ صرافی: فرض کنیم صرافیِ مجاز دلار را ۲۶۰ هزار تومان بفروشد.
- تفاوت روی کاغذ: اگر ۱٬۰۰۰ دلار بخرید، به بانک ۲۵۰ میلیون تومان می‌دهید. همان دلار در صرافی ۲۶۰ میلیون تومان است. یعنی ۱۰ میلیون تومان، حدودِ ۴٪، ارزانتر خریده‌اید.
- نرخِ خریدِ صرافی: ولی اگر بخواهید همان دلار را بعداً بفروشید، صرافی آن را با نرخِ خریدِ خودش می‌گیرد که کمی پایین‌تر از نرخِ فروش است؛ فرض کنیم ۲۵۶ هزار تومان. پس اگر فوراً بفروشید، فقط حدودِ ۶ میلیون تومان، یعنی ۲٫۴٪، می‌ماند.
- هزینه‌های جانبی: کارمزدِ احتمالیِ بانک، رفت‌وآمد، نصف روز مرخصی. این‌ها هم از همان ۶ میلیون کم میشود.
حالا داوری کنیم. اگر شما واقعاً دلار لازم دارید، مثلاً برای شهریهٔ فرزند یا سفر، ۴٪ ارزانتر خریدن بد نیست و راهِ قانونی و امنی است. ولی اگر فکرِ «بخرم و فوری بفروشم» در سرتان است، سودش آن‌قدر کم است که با یک نوسانِ کوچکِ بازار از دست می‌رود. پس پیش از رفتن به بانک، این سه عدد را کنارِ هم بنویسید: نرخِ بانک، نرخِ فروشِ صرافی، نرخِ خریدِ صرافی.
دلار برای پس‌انداز؛ یک حرفِ صادقانه
بعضی‌ها دلار را برای حفظِ ارزشِ پول می‌خرند. این منطق قابلِ فهم است، چون ریال در برابرِ تورم ارزش از دست می‌دهد. ولی دلارِ اسکناس سود نمیدهد و اگر نرخ مدتی ثابت بماند یا پایین بیاید، پولتان راکد می‌ماند. ضمن این‌که در خانه نگه‌داشتنِ مبلغِ زیاد، خطرِ گم‌شدن و دزدی دارد.
من توصیهٔ خرید یا فروش نمی‌کنم. فقط پیشنهاد می‌کنم دلار را کنارِ گزینه‌های دیگر بسنجید: طلا، سپرده با کمکِ ماشین‌حسابِ سود بانکی، یا حتی سهام دلاری بورس که با گران‌شدنِ دلار درآمدشان بالا می‌رود. مقالهٔ سرمایه‌گذاری در دوران رکود تورمی هم برای همین مقایسه نوشته شده. تصمیمِ نهایی با خودتان.
دریافت ۱۰۰۰ دلار رایگان؛ واقعیت یا کلاهبرداری؟
کوتاه و روشن: هیچ بانک و نهادی در ایران به کسی دلارِ رایگان نمیدهد. عددِ «۱۰۰۰ دلار» از سهمیهٔ اردیبهشتِ ۱۴۰۵ آمده که هر نفر می‌توانست تا ۱٬۰۰۰ دلار یا یورو بخرد، نه این‌که مجانی بگیرد.
کلاهبردارها از همین شباهت سوءاستفاده می‌کنند. پیامک یا پیامی میفرستند که «سهمیهٔ ۱۰۰۰ دلاریِ شما آماده است؛ برای ثبت روی پیوند بزنید». بعد در صفحه‌ای که شبیهِ درگاهِ بانک است، شمارهٔ کارت، رمزِ دوم و کدِ CVV2 را می‌خواهند. بانک مرکزی بارها هشدار داده که اطلاعاتِ کارت را در چنین صفحه‌هایی وارد نکنید.
این چک‌لیست را نگه دارید:
- پیوندی که با پیامک یا در تلگرام و اینستاگرام آمده را باز نکنید.
- نشانیِ سایتِ بانک را خودتان تایپ کنید یا فقط از اپلیکیشنِ رسمی استفاده کنید.
- هیچ بانکی برای «جایزه» یا «واریز» رمزِ دوم یا کدِ تأییدِ پیامکی نمی‌خواهد.
- هر کس گفت «با پرداختِ هزینهٔ ثبت‌نام، دلار دولتی برایتان می‌گیرم»، دلال یا کلاهبردار است.
- کد ملی و کارت ملیِ خودتان را برای خریدِ سهمیه به کسِ دیگری قرض ندهید.
اگر گرفتارِ چنین دامی شدید، اول با تلفنِ رسمیِ بانک‌تان کارت را مسدود کنید. بعد می‌توانید ماجرا را در فرم گزارش قربانیان کلاهبرداری هم ثبت کنید تا به دیگران هشدار داده شود.
ارز مسافرتی؛ دلار دولتی برای سفر
ارز مسافرتی یکی از قدیمی‌ترین شکل‌های دلار دولتی است. طبقِ آخرین اطلاعیه‌ها، سقفِ آن برای سفرِ هوایی معادلِ ۵۰۰ یورو و برای سفرِ زمینی و دریایی معادلِ ۳۰۰ یورو در سال است و قیمتش بر پایهٔ نرخِ مرکز مبادله حساب میشود. درخواست را باید در سامانهٔ رسمیِ ارز مسافرتی ثبت کنید و بلیت و گذرنامهٔ معتبر داشته باشید.
یک نکتهٔ خوب: بانک مرکزی گفته سهمیهٔ کارت ملی با ارز مسافرتی تداخل ندارد. یعنی اگر شرایطِ هر دو را داشته باشید، می‌توانید از هر دو استفاده کنید. سقف‌ها و قاعده‌های ارز مسافرتی زیاد عوض میشود؛ پیش از خریدِ بلیت، آخرین قاعده را از سایتِ بانک عامل بپرسید. اگر مقصدتان اروپا یا ترکیه است، صفحه‌های قیمت یورو و قیمت لیر هم به کارتان می‌آید.
رانت ارزی چیست و چرا شکافِ نرخ رسمی و آزاد خطرناک است؟
رانت ارزی یعنی سودی که فقط به خاطرِ دسترسی به دلارِ ارزان به دست می‌آید، نه به خاطرِ کار و تولید. به همان مثالِ نان برگردیم: اگر کسی نانِ یارانه‌ای را ارزان بخرد و گران به قنادی بفروشد، بیآنکه کاری کرده باشد سود برده است. حالا همین را در مقیاسِ میلیارد دلار تصور کنید.
تجربهٔ ارز ۴٬۲۰۰ تومانی همین را نشان داد. هرچه فاصلهٔ نرخ دولتی و آزاد بیشتر شد، وسوسهٔ گرفتنِ دلارِ ارزان و فروشِ کالا با قیمتِ آزاد هم بیشتر شد. بخشی از آن دلارها هیچ‌وقت به شکلِ کالای ارزان به دستِ مردم نرسید. برای همین است که در سال‌های اخیر سیاست به سمتِ کم‌کردنِ فاصلهٔ نرخها و دادنِ یارانه به خودِ مردم رفته است.
این شکاف یک اثرِ دیگر هم دارد: وقتی چند نرخ هست، قیمتِ کالاها را هم نمی‌شود دقیق فهمید. مثلاً حباب قیمت سکه و طلا را با نرخِ بازار آزاد حساب می‌کنند، نه با نرخ دولتی. پس برای تصمیم‌های سرمایه‌گذاری، همیشه نرخِ آزاد ملاک است.
اشتباه‌های رایج دربارهٔ دلار دولتی
- «دلار دولتی یعنی دلار نصف‌قیمت.» نه. دلارِ سهمیه‌ایِ امروز نزدیکِ قیمتِ آزاد است. دلارِ واقعاً ارزان فقط به واردکنندهٔ کالای اساسی می‌رسید.
- «بخرم و فوری بفروشم، سود می‌کنم.» با حسابِ نرخِ خریدِ صرافی و هزینه‌ها، سودش ناچیز است یا اصلاً نیست.
- «با پیامک ثبت‌نام می‌کنم.» ثبت‌نام فقط در شعبه یا اپلیکیشنِ رسمیِ بانک است.
- «همهٔ شعبهها میفروشند.» فقط شعبههای ارزیِ منتخب، آن هم اگر موجودی داشته باشند.
- «خبرِ اردیبهشت هنوز درست است.» قاعده‌ها در یک سال سه بار عوض شده. همیشه به تاریخِ خبر نگاه کنید.
سوالات متداول
دلار دولتی چیست؟
دلار دولتی دلاری است که دولت یا بانک مرکزی با نرخی جدا از بازار آزاد و برای کارِ مشخصی مثلِ واردات دارو، تجارت یا سفر میفروشد. این نام برای چند نرخ به کار می‌رود، از ارز ترجیحی تا نرخ مرکز مبادله و ارز مسافرتی.
دلار سهمیهای چیست؟
دلار سهمیهای سهمی است که هر ایرانیِ بالای ۱۸ سال میتواند با کارت ملی از شعبههای منتخبِ بانک بخرد، بیآنکه دلیلِ خرید را ثابت کند. از مهر ۱۴۰۵ سقفِ آن تا ۱۰ هزار دلار در هر ۳۶۵ روز اعلام شده است.
خرید دلار با کارت ملی از کدام بانکها ممکن است؟
طبقِ گزارشهای مهر ۱۴۰۵، شعبههای منتخبِ بانکهای ملت، ملی، تجارت، صادرات و سامان این کار را انجام میدهند؛ برخی گزارشها فقط سه بانکِ ملت، تجارت و صادرات را نام بردهاند. پیش از رفتن، فهرستِ شعبهها را از خودِ بانک بپرسید.
برای خرید دلار با کد ملی چه مدارکی لازم است؟
کارت ملیِ اصل یا هوشمند، شمارهٔ موبایلِ به نامِ خودتان و کارت یا حسابِ بانکیِ به نامِ خودتان. بلیت، گذرنامه یا ویزا لازم نیست و باید خودتان حضوری برای تحویلِ اسکناس به شعبه بروید.
فرق دلار سهمیهای با دلار آزاد چیست؟
دلار سهمیهای را بانک با نرخِ اعلامیِ خودش و تا سقفِ مشخص میفروشد و فقط با کارت ملی و احرازِ هویت میشود خرید. دلار آزاد را صرافیهای مجاز بیسقف و با قیمتِ روزِ بازار میفروشند. در ۱۴۰۵ فاصلهٔ قیمتِ این دو کم بوده است.
آیا دریافت ۱۰۰۰ دلار رایگان واقعی است؟
نه. هیچ نهادی دلارِ رایگان نمیدهد. عددِ ۱۰۰۰ از سهمیهٔ اردیبهشتِ ۱۴۰۵ آمده که میشد تا ۱۰۰۰ دلار یا یورو خرید. پیامکهایی که برای این «جایزه» پیوند میفرستند معمولاً برای دزدیدنِ اطلاعاتِ کارت ساخته شدهاند.
آیا سهمیه کارت ملی با ارز مسافرتی تداخل دارد؟
طبقِ اعلامِ بانک مرکزی، نه. اگر شرایطِ هر دو را داشته باشید، می‌توانید هم سهمیهٔ کارت ملی را بخرید و هم ارز مسافرتی را با ارائهٔ بلیت و گذرنامه از سامانهٔ رسمیِ آن بگیرید.
چرا در ایران چند نرخ دلار وجود دارد؟
چون درآمدِ دلاریِ کشور محدود است و دولت میخواهد کالاهای ضروری مثلِ دارو را با دلارِ ارزانتر وارد کند. نتیجه، چند نرخِ همزمان است. هرچه فاصلهٔ این نرخها بیشتر شود، رانت و فسادِ ارزی هم بیشتر میشود.
جمع‌بندی
دلار دولتی اسمِ یک خانواده از نرخ‌هاست: ارز ترجیحی که در ۱۴۰۵ جایش را به کالابرگ داد، نرخِ توافقیِ مرکز مبادله برای تاجرها، ارز مسافرتی و دلارِ سهمیهای که هر بزرگسال با کارت ملی می‌خرد. دلارِ سهمیهای راهی قانونی و امن است، ولی ارزانیِ بزرگی ندارد و هیچ دلاری هم رایگان نیست.
پس دفعهٔ بعد که خبرِ «دلار با کارت ملی» شنیدید، اول تاریخِ خبر را ببینید. بعد سه عدد را کنارِ هم بنویسید: نرخِ بانک، نرخِ فروش و نرخِ خریدِ صرافی. اگر واقعاً دلار لازم دارید و حساب‌تان جور درآمد، فقط از شعبه یا اپلیکیشنِ رسمیِ بانک درخواست بدهید.