فروش سهام عدالت ۱۴۰۵؛ روش مستقیم و غیرمستقیم، زمان واریز و هشدار خریدار تلفنی
فهرست مطالب۱۳ بخش
- وضعیت فروش سهام عدالت در مهر ۱۴۰۵
- فروش سهام عدالت در ۱۳۹۹ چطور انجام شد و چرا بسته شد؟
- اول ببینید سهامتان مستقیم است یا غیرمستقیم
- فروش سهام عدالت مستقیم بعد از بازگشایی: قدم‌به‌قدم
- فروش سهام عدالت با گوشی ممکن است؟
- پول فروش سهام عدالت کی واریز میشود؟
- فروش سهام عدالت غیرمستقیم و شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی
- برای فروش سهام عدالت به کجا مراجعه کنیم؟
- «فروش سهام عدالت فوری بانک ملی» یعنی چه؟
- قیمت فروش سهام عدالت و هزینه‌ها با یک مثال ساده
- خریدار تلفنی سهام عدالت: هشدار کلاهبرداری
- شرایط ویژه در فروش سهام عدالت
- سهام وثیقه‌شده برای وام یا کارت اعتباری
- سهام عدالت متوفی
- سود سهام عدالت و فروش
- تا بازگشایی چه کنیم؟ چک‌لیست آمادگی
- اشتباه‌های رایج در فروش سهام عدالت
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
فروش سهام عدالت تا امروز، ۱۷ مهر ۱۴۰۵، برای هیچ‌کس باز نیست. فروشِ روش مستقیم از ۲۵ آبان ۱۳۹۹ بسته است و سهامِ روش غیرمستقیم هم هنوز معامله نمیشود. وقتی فروش باز شود، تنها راهِ رسمی کارگزاریِ بورس است؛ نه بانک، نه دفتر پیشخوان و نه کسی که تلفنی زنگ می‌زند و می‌گوید «سهام عدالتت را می‌خرم».
خیلی‌ها از من می‌پرسند: «سهام عدالتم را کجا بفروشم؟» معمولاً پشتِ این سؤال یک پیامک یا تماس هست که قولِ «نقدِ فوری» داده. بیایید با هم قدم‌به‌قدم ببینیم امروز چه خبر است، در ۱۳۹۹ چه شد، بعد از بازگشایی چطور میشود فروخت، پول کی می‌رسد و این خریدارهای تلفنی دقیقاً دنبالِ چه هستند. برای استعلامِ ارزش، سود و سهامِ متوفی، راهنمای کامل سهام عدالت ۱۴۰۵ را ببینید.
وضعیت فروش سهام عدالت در مهر ۱۴۰۵
جوابِ کوتاه: هنوز هیچ کارگزاری‌ای سفارشِ فروشِ سهام عدالت نمی‌گیرد. قانون‌گذار مشغولِ نوشتنِ قاعده‌های بازگشایی است، ولی هنوز تاریخی اعلام نکرده.
شورای عالی بورس خرداد ۱۴۰۵ بازگشایی را به یک شرط گره زد. شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی اول باید مجمعشان را برگزار کنند و اطلاعاتِ مالی‌شان را منتشر کنند. وزیرِ اقتصاد هم اوایلِ مهر ۱۴۰۵ گفت دستورالعملِ ساماندهیِ سهام عدالت «در هفته‌های آینده» نهایی میشود. تا امروز این دستورالعمل ابلاغ نشده است.
وضعِ سهام عدالت مثلِ خانه‌ای است که سندش به نامِ شماست، ولی دفترخانه‌ها فعلاً معاملهٔ آن را ثبت نمی‌کنند. مالکش هستید و سودش را می‌گیرید، اما نمی‌توانید نقدش کنید. جدولِ پایین نشان میدهد امروز از هر راهی چه جوابی می‌گیرید.
| مسیر | وضعیت | توضیح |
|---|---|---|
| روش مستقیم از کارگزاری | بسته | از ۲۵ آبان ۱۳۹۹ متوقف؛ ۴۰ درصدِ باقی‌مانده هم هیچ‌وقت آزاد نشد |
| روش غیرمستقیم (نماد شرکت استانی) | بسته | منتظرِ مجمع و افشای اطلاعاتِ شرکت‌های استانی و دستورالعملِ تازه |
| شعبهٔ بانک (ملی، ملت و…) | بسته | فقط در ۱۳۹۹ سفارش می‌گرفت و به کارگزاری می‌داد |
| دفتر پیشخوان و سایت‌های «فروش فوری» | غیررسمی | هیچ‌کدام اجازهٔ خرید یا انتقالِ سهام عدالت را ندارند |
| خریدار تلفنی یا پیامکی | کلاهبرداری | سهام عدالت جز به وارث به کسِ دیگری منتقل نمیشود |
پس اگر امروز کسی پیشنهادِ «نقدکردنِ فوری» داد، بدانید چنین راهی وجود ندارد. کمی پایین‌تر می‌گویم این پیشنهادها دنبالِ چه هستند.
فروش سهام عدالت در ۱۳۹۹ چطور انجام شد و چرا بسته شد؟
سهام عدالت از سالِ ۱۳۸۵ به مردم داده شد، ولی تا ۱۳۹۹ فقط روی کاغذ بود. اردیبهشتِ ۱۳۹۹ آزادسازی شروع شد. هر کس باید یکی از دو روشِ مستقیم یا غیرمستقیم را انتخاب می‌کرد. جزئیاتِ آن مرحله را در آموزش آزادسازی سهام عدالت نوشته‌ام. برای فروش، همین چند تاریخ مهم است:
| تاریخ | چه اتفاقی افتاد |
|---|---|
| اردیبهشت تا خرداد ۱۳۹۹ | انتخابِ روشِ مستقیم یا غیرمستقیم؛ هر کس انتخاب نکرد، غیرمستقیم شد |
| خرداد ۱۳۹۹ | دارندگانِ روش مستقیم توانستند ۳۰ درصدِ سبد را از بانک یا کارگزاری بفروشند |
| ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ | ۳۰ درصدِ دوم آزاد شد و سقفِ فروش به ۶۰ درصد رسید |
| ۲۵ آبان ۱۳۹۹ | فروش به خاطرِ فشارِ فروش روی بازارِ سهام متوقف شد |
| خرداد ۱۴۰۵ | شورای عالی بورس بازگشایی را به مجمع و افشای اطلاعاتِ شرکت‌های استانی مشروط کرد |
| مهر ۱۴۰۵ | دستورالعملِ اجرایی هنوز نهایی و ابلاغ نشده است |
آن سال دو راه بود. بیشترِ مردم به شعبهٔ بانک رفتند و فرمِ فروش را امضا کردند. بانک سفارش را به کارگزاریِ خودش می‌داد و کارگزار سهم‌ها را در بازار می‌فروخت. عدهٔ کمتری که کدِ بورسی داشتند، خودشان از سامانهٔ آنلاینِ کارگزاری سفارش دادند و قیمت را خودشان انتخاب کردند.
مشکل اینجا بود که میلیون‌ها نفر هم‌زمان فروشنده شدند، آن هم درست وقتی بازار در تابستان و پاییزِ ۱۳۹۹ می‌ریخت. تصور کنید همهٔ اهلِ یک محل یک روز بخواهند خانه‌شان را بفروشند؛ قیمت‌ها پایین می‌آید و خریدار کم پیدا میشود. صف‌های فروش طولانی شد، پولِ خیلی‌ها هفته‌ها دیر رسید و سرانجام فروش بسته شد.
پس این تجربه یک درس دارد: بازگشاییِ بعدی هم احتمالاً مرحله‌ای و با سقف خواهد بود، و روزهای اولش شلوغ.
اول ببینید سهامتان مستقیم است یا غیرمستقیم
راهِ فروش کاملاً به روشِ شما بستگی دارد. روشِ خودتان را با کدِ ملی در درگاهِ دارا ببینید. دارا سامانهٔ رسمیِ شرکتِ سپرده‌گذاری مرکزی است که دارایی‌های بورسیِ هر کس را نشان میدهد. راهنمای تصویریِ ورود به آن را در ذینفعان بازار سرمایه (دارا) نوشته‌ام.
اگر کارتِ «سهام عدالت» فهرستِ تک‌تکِ شرکت‌ها را نشان میدهد، روشِ شما مستقیم است. اگر فقط یک شرکتِ سرمایه‌گذاریِ استانی می‌بینید، غیرمستقیم است.
فرقشان را با یک تشبیه بگویم. روشِ مستقیم یعنی خودتان صاحبِ سهمی از تک‌تکِ جنس‌های قفسه‌های یک فروشگاه هستید. روشِ غیرمستقیم یعنی با هم‌استانی‌هایتان شریکِ خودِ فروشگاه شده‌اید؛ صاحبِ سهمی از مغازه‌اید، نه صاحبِ جنس‌ها. برای همین، فروشِ این دو هم فرق دارد:
| ویژگی | روش مستقیم | روش غیرمستقیم |
|---|---|---|
| چه چیزی می‌فروشید؟ | سهمِ ۳۶ شرکتِ بورسی، هر کدام جدا | سهامِ شرکتِ سرمایه‌گذاریِ استانی |
| فروش در گذشته | تا ۶۰ درصد در ۱۳۹۹ | هیچ‌وقت برای همه باز نشد |
| پیش‌نیاز فروش | سجام، کدِ بورسی، دسترسی به سامانهٔ کارگزاری | سجام و کدِ بورسی؛ بقیه را دستورالعملِ تازه می‌گوید |
| قیمت فروش | قیمتِ روزِ هر سهم در بازار | قیمتِ نمادِ شرکتِ استانی، که با ارزشِ دارایی‌هایش فرق دارد |
| گره فعلی | تصمیمِ سازمان بورس و دستورالعملِ اجرایی | مجمع‌های عقب‌افتادهٔ شرکت‌های استانی |
امروز نمیشود روش را عوض کرد. سامانهٔ samanese.ir فقط سابقه را نشان میدهد. پیامک‌هایی که «فرصتِ تغییرِ روش» را تبلیغ می‌کنند، جعلی‌اند.
فروش سهام عدالت مستقیم بعد از بازگشایی: قدم‌به‌قدم
این قدم‌ها بر پایهٔ تجربهٔ ۱۳۹۹ و قاعده‌های امروزِ بورس است. درصدِ قابل‌فروش و جزئیات را اطلاعیهٔ رسمی می‌گوید و شاید کمی با این فهرست فرق کند.
- سجام را کامل کنید. سجام یعنی سامانه‌ای که هویتِ شما را برای همهٔ بازارِ سرمایه تأیید می‌کند. تا سجامی نشوید، هیچ کارگزاری‌ای برایتان سفارش ثبت نمی‌کند. اگر هنوز نکرده‌اید، از آموزش ثبتنام در سجام شروع کنید.
- کد بورسی را زنده کنید. کدِ بورسی مثلِ شمارهٔ حسابِ شما در بورس است. خیلی‌ها در ۱۳۹۹ کد گرفتند، ولی هیچ‌وقت در سامانهٔ آنلاین ثبتنام نکردند. چنین کدی عملاً به کار نمی‌آید. مراحلش را در دریافت کد بورسی ببینید.
- کارگزار ناظر را پیدا کنید. کارگزارِ ناظر همان کارگزاری است که سهام عدالتِ شما زیرِ نظرِ اوست؛ نامش در دارا می‌آید. اگر بخواهید از کارگزاریِ دیگری بفروشید، باید «تغییرِ کارگزارِ ناظر» بزنید که چند روز طول می‌کشد. معیارهای انتخاب را در کارگزاری بورس چیست؟ نوشته‌ام.
- وارد سامانهٔ آنلاینِ کارگزار شوید. با نامِ کاربری و رمزی که کارگزار میدهد وارد شوید. سهم‌های آزادشدهٔ سهام عدالت آنجا مثلِ بقیهٔ سهم‌ها دیده می‌شوند.
- برای هر سهم جدا سفارش بدهید. سبدِ شما یک نماد نیست؛ چند ده شرکت است. برای هر کدام باید نماد، تعداد و قیمت را جدا بنویسید. اگر ثبتِ سفارش را بلد نیستید، آموزش خرید و فروش آنلاین سهام را ببینید.
- صفِ فروش را جدی بگیرید. صفِ فروش یعنی فروشنده‌ها زیادند و خریدار کم؛ سفارش‌ها به نوبت انجام می‌شوند. روزهای اولِ بازگشایی شاید چند روز در صف بمانید. منطقِ نوبت را در صف خرید و صف فروش توضیح داده‌ام.
- درخواستِ وجه بدهید. بعد از فروش، پول در حسابِ کارگزاری می‌نشیند. از همان سامانه درخواست کنید که به شبای ثبتشده در سجام واریز شود. شبا همان شمارهٔ ۲۴ رقمیِ حسابِ بانکیِ شماست.
پس کارِ اصلی پیش از روزِ فروش است: سجام، کدِ بورسی و ورود به سامانه. روزِ بازگشایی وقتِ یادگرفتن نیست.
فروش سهام عدالت با گوشی ممکن است؟
بله، بعد از بازگشایی. همهٔ قدم‌های بالا، از سجام تا سفارشِ فروش و درخواستِ وجه، با نسخهٔ موبایلی یا اپلیکیشنِ رسمیِ کارگزاری انجام میشود و لازم نیست جایی بروید. فقط اپلیکیشن را از سایتِ رسمیِ همان کارگزاری بگیرید. برنامه‌هایی که با نامِ «فروش سهام عدالت» در کانالها می‌چرخند، مالِ هیچ کارگزاری‌ای نیستند و بعضی‌شان بدافزارند.
پول فروش سهام عدالت کی واریز میشود؟
در بورسِ ایران پولِ فروش دو روزِ کاری بعد آزاد میشود. به این می‌گویند تسویهٔ T+2. یعنی اگر سهم شنبه فروخته شود، دوشنبه پولش در حسابِ کارگزاری قابلِ برداشت است. بعد از درخواستِ وجه، کارگزار معمولاً تا یک روزِ کاریِ بعد آن را به حسابِ بانکی میریزد.
پس در حالتِ عادی، از فروش تا دیدنِ پول در حسابِ بانکی سه تا چهار روزِ کاری فاصله است. دو استثنا را یادتان باشد. اگر سفارش در صف بماند، این شمارش از روزی شروع میشود که فروش واقعاً انجام شود. و در ۱۳۹۹ کسانی که از بانک فروختند، گاهی هفته‌ها منتظر ماندند؛ فروشِ آنلاین از کارگزاری معمولاً سریع‌تر است.
فروش سهام عدالت غیرمستقیم و شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی
اگر روشِ شما غیرمستقیم است، صاحبِ سهمِ تک‌تکِ شرکت‌ها نیستید. شما سهامدارِ شرکتِ سرمایه‌گذاریِ استانیِ همان استانی هستید که در آن مشمول شدید. آن شرکت سهم‌ها را نگه می‌دارد و سود را بین سهامدارها تقسیم می‌کند. پس فروش برای شما یعنی فروشِ سهامِ همان شرکتِ استانی، وقتی نمادش در بورس باز شود.
گرهِ اصلی همین‌جاست. طبقِ مصوبهٔ خرداد ۱۴۰۵، این شرکت‌ها باید مجمع بگیرند، هیئت‌مدیره‌شان را سامان بدهند و صورت‌های مالی‌شان را منتشر کنند. رئیسِ سازمان بورس شهریور ۱۴۰۵ از کندیِ این مجمع‌ها گلایه کرد. تا این کار تمام نشود، نمادِ استانی‌ها باز نمیشود.
یک نکته هم هست که کمتر کسی می‌گوید. قیمتِ سهمِ شرکتِ استانی لزوماً با ارزشِ سهم‌هایی که در جیب دارد برابر نیست. شرکت‌های سرمایه‌گذاری در بورس اغلب کمی ارزان‌تر از ارزشِ دارایی‌هایشان خرید و فروش می‌شوند. مثلِ مغازه‌ای که جنس‌هایش ۱۰۰ میلیون می‌ارزد، ولی خریدار برای کلِ مغازه ۸۵ میلیون پیشنهاد میدهد. پس عددی که امروز برای سهام شما اعلام میشود، ممکن است با پولِ روزِ فروش فاصله داشته باشد.
برای فروش سهام عدالت به کجا مراجعه کنیم؟
جوابِ ساده: بعد از بازگشایی، به کارگزاریِ بورس. امروز به هیچ‌جا، چون فروشی در کار نیست. جدولِ پایین نشان میدهد هر جا چه کاری برایتان می‌کند و چه کاری نمی‌کند.
| نهاد | کاری که می‌کند | کاری که نمی‌کند |
|---|---|---|
| کارگزاری بورس | ثبتِ سفارشِ فروش بعد از بازگشایی، تغییرِ کارگزارِ ناظر، واریزِ پول | فروش پیش از اطلاعیهٔ رسمی |
| درگاه دارا (سمات) | نشان دادنِ سبد، روش، کارگزارِ ناظر و سودها | ثبتِ سفارشِ فروش |
| سجام | تأییدِ هویت و ثبتِ شبای واریز | هیچ نوع معامله |
| شعبهٔ بانک | در ۱۳۹۹ واسطهٔ سفارش بود؛ امروز در برخی بانک‌ها وام با وثیقهٔ سهام | خریدِ سهام عدالت از شما |
| مرکز تماس سمات (۱۵۶۹) | جواب به پرسش‌ها و پیگیریِ مشکل | خرید یا فروش |
پس اگر جایی جز کارگزاری گفت «سهامت را برایت می‌فروشم»، همان‌جا دست نگه دارید.
«فروش سهام عدالت فوری بانک ملی» یعنی چه؟
این عبارت یادگارِ ۱۳۹۹ است. آن سال بانک ملی و چند بانکِ دیگر سفارشِ فروش را می‌گرفتند و به کارگزاریِ خودشان می‌دادند. خودِ بانک خریدار نبود؛ بعد از فروش در بازار، پول را می‌پرداخت. امروز هیچ بانکی این کار را نمی‌کند. سایت یا کانالی که با نام و نشانِ بانک ملی «فروشِ فوری» تبلیغ می‌کند، رسمی نیست.
قیمت فروش سهام عدالت و هزینه‌ها با یک مثال ساده
ارزشِ سهام عدالت هر روز با قیمتِ سهم‌های داخلِ سبد بالا و پایین می‌رود. برای همین عددِ روز را اینجا نمی‌نویسم. ارزشِ سبدِ خودتان را در دارا ببینید و برای حالِ کلیِ بازار، شاخص کل بورس امروز را دنبال کنید. چیزی که میشود از قبل حساب کرد، فاصلهٔ «عددِ دارا» با «پولی است که واقعاً دستتان می‌رسد».
بیایید با هم حساب کنیم. عددها فقط مثال‌اند. فرض کنیم دارا ارزشِ بخشِ بورسیِ سبدِ مستقیمِ شما را ۵۰ میلیون تومان نشان میدهد و فروش با همان سقفِ ۶۰ درصدیِ ۱۳۹۹ باز شود:
| مرحله | حساب | مبلغ (تومان) |
|---|---|---|
| ارزشِ بخشِ بورسیِ سبد | عددِ دارا | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بخشِ قابل‌فروش | ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۶۰٪ | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| کارمزد و مالیاتِ فروش | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × حدودِ ۰٫۸۸٪ | حدودِ ۲۶۴٬۰۰۰ |
| خالصِ دریافتی، اگر قیمت‌ها ثابت بماند | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ − ۲۶۴٬۰۰۰ | حدودِ ۲۹٬۷۳۶٬۰۰۰ |
| اگر روزِ فروش قیمت‌ها ۱۰٪ پایین‌تر باشد | ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ منهای کارمزد | حدودِ ۲۶٬۷۶۲٬۰۰۰ |
ببینید چه شد. از ۵۰ میلیونی که دارا نشان می‌داد، در بدترین حالتِ این مثال حدودِ ۲۷ میلیون به دستتان می‌رسد؛ یعنی کمی بیشتر از نصف. کارمزد فقط حدودِ ۲۶۰ هزار تومان از این فاصله است. بیشترش مالِ سقفِ فروش و افتِ قیمت در روزهای صف است.
از آن حدودِ ۰٫۸۸ درصد، نیم درصد مالیاتِ ثابتِ فروشِ سهم است و بقیه سهمِ کارگزار و نهادهای بازار. عددِ دقیق در کارگزاری‌ها کمی فرق می‌کند؛ جزئیاتش را در کارمزد معاملات بورس نوشته‌ام. پس کارمزدِ رسمی ناچیز است. چیزی که واقعاً پولتان را کم می‌کند، فروشِ باعجله در روزهای صف است، و از آن بدتر، فروش به واسطه‌ها.
خریدار تلفنی سهام عدالت: هشدار کلاهبرداری
«خریدار سهام عدالت» از پرجست‌وجوترین عبارت‌های این موضوع است و تقریباً همه‌اش به یک دام می‌رسد. سهام عدالت را نمیشود به کسِ دیگری فروخت یا منتقل کرد. تنها انتقالِ رسمی، انتقال به وارث بعد از فوت است. پس هر کس تلفنی پیشنهادِ خرید میدهد، در بهترین حالت قولِ توخالی میدهد و در بدترین حالت دنبالِ حسابِ شماست.
ماجرا معمولاً این‌طور پیش می‌رود. کسی زنگ می‌زند و خودش را نمایندهٔ «شرکتِ خریدِ سهام عدالت» یا کارمندِ بانک معرفی می‌کند. قیمتی بالاتر از عددِ دارا یا «نقدِ فوری» پیشنهاد میدهد. بعد برای «احرازِ هویت» کدِ ملی، عکسِ کارتِ ملی و کدی را می‌خواهد که همان لحظه به گوشی‌تان پیامک میشود. آن کد معمولاً کلیدِ ورود به سجام، کارگزاری یا حسابِ بانکیِ شماست.
این شش نشانه یعنی با کلاهبردار طرفید:
- پیشنهادِ خریدِ مستقیم: هیچ شخص یا شرکتی اجازه ندارد سهام عدالت را از مردم بخرد.
- خواستنِ کدِ پیامکی: کدِ تأییدِ سجام، کارگزاری یا بانک را به هیچ‌کس نگویید، حتی اگر بگوید از سازمان بورس است.
- پیش‌پرداخت یا «کارمزدِ آزادسازی»: فروشِ رسمی هیچ هزینه‌ای جز کارمزدِ معامله ندارد و آن هم از خودِ پولِ فروش کم میشود.
- وکالت‌نامه یا امضای فرم: برای فروشِ سهام عدالت لازم نیست به کسی وکالتِ محضری بدهید.
- لینک یا اپلیکیشنِ ناشناس: نشانیِ سامانه‌های رسمی را خودتان تایپ کنید؛ نشانیِ سامانه‌های دولتی به .ir ختم میشود.
- عجلهٔ ساختگی: «فقط تا امشب با این قیمت می‌خریم» یعنی نمی‌خواهند فکر کنید.
اگر کد یا اطلاعاتی داده‌اید، همین حالا رمزِ سجام، کارگزاری و رمزِ دومِ کارت را عوض کنید و به بانک خبر بدهید. ماجرا را با شمارهٔ ۰۹۶۳۸۰ به پلیسِ فتا گزارش کنید. در دارا هم سابقهٔ ورودها را ببینید که ورودِ ناشناس نداشته باشید. پس قاعده ساده است: کدی که به گوشی شما می‌آید، فقط مالِ خودِ شماست.
شرایط ویژه در فروش سهام عدالت
سهام وثیقه‌شده برای وام یا کارت اعتباری
اگر سهام عدالت را وثیقهٔ کارتِ اعتباری یا وامِ بانکی کرده‌اید، تا بدهی کامل تسویه نشود و وثیقه آزاد نشود، نمی‌توانید آن را بفروشید؛ حتی بعد از بازگشایی. شرایطِ این طرح‌ها را در دریافت وام از طریق سهام بورس و سهام عدالت نوشته‌ام. اگر قصدِ فروش دارید، از همین حالا وضعِ وثیقه را از بانک بپرسید.
سهام عدالت متوفی
وارث‌ها تا وقتی سهام به نامِ خودشان منتقل نشده، نمی‌توانند آن را بفروشند. اول گواهیِ انحصارِ وراثت می‌گیرند و بعد از میزِ خدمتِ دارا پروندهٔ انتقال می‌سازند. بعد از انتقال، سهمِ هر وارث تابعِ همان روش و همان قاعده‌های بازگشایی است. انتقال رایگان است؛ به هیچ دفتری برای «سریع‌ترکردن» پول ندهید.
سود سهام عدالت و فروش
سود و فروش دو موضوعِ جدا هستند. تا وقتی سهام را نفروخته‌اید، سودِ سالانه به شبای ثبتشده در سجام واریز میشود و ثبت‌نامِ تازه نمی‌خواهد. وقتی بفروشید، سودِ سال‌های بعدِ آن سهم‌ها به خریدار می‌رسد. جزئیاتِ واریز را در آموزش دریافت سود نقدی ببینید.
تا بازگشایی چه کنیم؟ چک‌لیست آمادگی
تجربهٔ ۱۳۹۹ نشان داد کسانی که از قبل آماده بودند، روزهای اول با قیمتِ بهتر فروختند و پولشان زودتر رسید. این کارها را از امروز میشود انجام داد:
- سجام را کامل کنید و مطمئن شوید شبای ثبتشده فعال و به نامِ خودتان است.
- در دارا روش (مستقیم یا غیرمستقیم)، کارگزارِ ناظر و فهرستِ سهم‌ها را ببینید و یادداشت کنید.
- اگر روشِ مستقیم دارید، در سامانهٔ آنلاینِ کارگزارِ ناظر ثبتنام کنید و یک بار وارد شوید.
- اگر کارگزارِ ناظرتان را نمی‌پسندید، از حالا عوضش کنید، نه روزِ بازگشایی.
- وضعِ وثیقه یا وام با سهام عدالت را از بانک بپرسید.
- شمارهٔ موبایلِ ثبتشده در سجام را به‌روز نگه دارید؛ همهٔ کدهای ورود به آن می‌آید.
- خبرِ بازگشایی را فقط از سایتِ سازمان بورس، سمات یا کارگزاریِ خودتان باور کنید، نه از پیامک.
اشتباه‌های رایج در فروش سهام عدالت
- فروشِ همهٔ سبد در روزِ اول: بازگشاییِ ناگهانی معمولاً روزهای اول صفِ فروش می‌سازد. فروشِ باعجله یعنی پذیرفتنِ پایین‌ترین قیمت.
- یکی دانستنِ عددِ دارا و پولِ نقد: بخشی از سبد قابل‌فروش نیست، ۱۳ شرکتِ غیربورسی قیمتِ بازار ندارند و قیمتِ روزِ فروش با عددِ دیروز فرق دارد.
- دادنِ کدِ ملی و کدِ پیامکی به واسطه: بیشترِ کلاهبرداری‌های سهام عدالت از همین یک اشتباه شروع میشود.
- رهاکردنِ شبای قدیمی: اگر حساب بسته شده باشد، پولِ فروش و سود برمی‌گردد و پیگیری‌اش هفته‌ها طول می‌کشد.
- تصمیم با شایعه: خبرِ «تبدیلِ سهام عدالت به ETF» یا «آزادسازیِ ۴۰ درصدِ باقی‌مانده» تا در اطلاعیهٔ رسمی نیاید، فقط شایعه است.
دربارهٔ اینکه بفروشید یا نگه دارید، من پیشنهادِ خرید یا فروش نمی‌دهم. این به نیازتان به پولِ نقد، افقِ زمانی و بقیهٔ دارایی‌هایتان بستگی دارد. فقط یادتان باشد سهام عدالت سبدی از بزرگ‌ترین شرکت‌های بازار است. فروشش هم مثلِ هر سهمِ دیگری، با برنامه بهتر است تا با هیجان. تصمیمِ نهایی با خودتان.
سوالات متداول
آیا الان می‌توان سهام عدالت را فروخت؟
نه. تا ۱۷ مهر ۱۴۰۵ فروش سهام عدالت در هر دو روش بسته است. فروش روش مستقیم از ۲۵ آبان ۱۳۹۹ متوقف شده و نماد شرکت‌های استانی روش غیرمستقیم هم معامله نمیشود. دستورالعمل بازگشایی هنوز ابلاغ نشده است.
سهام عدالت را چطور بفروشیم؟
بعد از بازگشایی، اگر روش مستقیم دارید، با سجام کامل و کد بورسی وارد سامانهٔ آنلاین کارگزار ناظر می‌شوید و برای هر سهم جدا سفارش فروش می‌دهید. در روش غیرمستقیم، بعد از باز شدن نماد شرکت استانی، سهام همان شرکت را می‌فروشید.
برای فروش سهام عدالت به کجا مراجعه کنیم؟
بعد از بازگشایی فقط به کارگزاری بورس، حضوری یا از راه سامانهٔ آنلاینش. بانک‌ها، دفترهای پیشخوان و سایت‌های فروش فوری امروز هیچ نقشی در فروش ندارند. درگاه دارا هم فقط سبد، روش و کارگزار ناظر را نشان میدهد.
پول فروش سهام عدالت کی واریز میشود؟
پول فروش سهم در بورس دو روز کاری بعد از معامله آزاد میشود. بعد با درخواست وجه، کارگزار معمولاً تا یک روز کاری بعد آن را به شبای ثبتشده در سجام میریزد. اگر سفارش در صف بماند، شمارش از روز انجام معامله شروع میشود.
فروش سهام عدالت با گوشی ممکن است؟
بله، بعد از بازگشایی. ثبتنام سجام، ورود به سامانهٔ کارگزاری، سفارش فروش و درخواست وجه همه با نسخهٔ موبایلی یا اپلیکیشن رسمی کارگزاری انجام میشود. اپلیکیشن را فقط از سایت رسمی کارگزاری بگیرید، نه از کانالها و پیامکها.
خریداران تلفنی سهام عدالت معتبرند؟
نه. سهام عدالت را نمیشود به کس دیگری فروخت یا منتقل کرد و تنها انتقال رسمی به وارث است. کسی که تلفنی پیشنهاد خرید میدهد معمولاً دنبال کد ملی و کد پیامکی شماست تا به سجام یا حساب بانکیتان راه پیدا کند. چنین تماسی را به پلیس فتا گزارش کنید.
فروش سهام عدالت فوری از بانک ملی ممکن است؟
نه. بانک ملی و چند بانک دیگر فقط در سال ۱۳۹۹ سفارش فروش را می‌گرفتند و به کارگزاری خودشان می‌دادند. امروز هیچ بانکی سهام عدالت نمی‌خرد یا سفارش فروشش را ثبت نمی‌کند و تبلیغ فروش فوری با نام بانک رسمی نیست.
چند درصد سهام عدالت قابل فروش است؟
در سال ۱۳۹۹ دارندگان روش مستقیم تا ۶۰ درصد سبد را توانستند بفروشند و ۴۰ درصد باقی‌مانده هیچ‌وقت آزاد نشد. سقف فروش بعد از بازگشایی بعدی را دستورالعمل تازه تعیین می‌کند و هنوز عدد رسمی برایش اعلام نشده است.
هزینهٔ فروش سهام عدالت چقدر است؟
فروش رسمی فقط کارمزد عادی معاملات بورس را دارد که روی هم حدود ۰٫۸۸ درصد مبلغ فروش است و نیم درصدش مالیات ثابت فروش سهم است. این مبلغ از خود پول فروش کم میشود و هیچ پیش‌پرداخت یا کارمزد آزادسازی جداگانه‌ای وجود ندارد.
جمع‌بندی
فروش سهام عدالت امروز بسته است و تنها کارِ درست، آماده شدن است: سجامِ کامل، شبای فعال، کدِ بورسی و دسترسی به سامانهٔ کارگزارِ ناظر. وقتی دستورالعمل ابلاغ شود، روشِ مستقیم از کارگزاری و سهم‌به‌سهم می‌فروشد و روشِ غیرمستقیم منتظرِ باز شدنِ نمادِ شرکتِ استانی می‌ماند. تا آن روز، هر «خریدار سهام عدالت» را کلاهبردار فرض کنید. پس امروز همین چک‌لیست را بردارید و یکی‌یکی تیک بزنید. این متن را با هر خبرِ رسمی دربارهٔ بازگشایی به‌روز می‌کنم.