مظنه چیست؟ مظنه طلا، نقدی و جهانی و تبدیل آن به قیمت هر گرم
فهرست مطالب۱۱ بخش
- مظنه چیست؟ معنیِ واژه به زبانِ ساده
- مظنه طلا چیست و چرا به مثقال و ۱۷ عیار اعلام میشود؟
- «۱۷ عیار» دقیقاً ۷۰۵ نیست
- مظنه را چه کسی تعیین میکند؟
- فرمولِ تبدیلِ مظنه به قیمتِ هر گرم طلا
- بیایید با هم حساب کنیم
- مظنهٔ نقدی و جهانی طلا چه فرقی دارند؟
- مظنهٔ جهانی را چطور خودمان حساب کنیم؟
- حبابِ مظنه: طلای ایران چقدر گران‌تر از جهان است؟
- دلارِ طلا همان دلارِ مظنه است
- مظنهٔ طلای آبشده: موقعِ خرید چطور مظنه را ببندیم؟
- قیمتِ تمام‌شدهٔ آبشده با سه عدد
- آبشدهٔ نقدی و فردایی
- مظنهٔ سکه چیست؟
- مظنه چه ربطی به انس و دلار دارد؟
- مظنه را کجا ببینیم و به چه ترتیبی بخوانیم؟
- شش اشتباهِ رایج با مظنه که پولتان را می‌برد
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
اگر از طلافروشی پرسیده باشید «امروز طلا چند است؟» و جواب شنیده باشید «مظنه فلان قدر»، احتمالاً پیش خودتان گفته‌اید: مظنه دیگر چیست؟ جوابِ کوتاه این است: مظنه یعنی قیمتِ یک مثقال (حدودِ ۴٫۶ گرم) طلای آبشده با عیارِ ۷۰۵، که در بازار به آن «۱۷ عیار» میگویند. همهٔ قیمت‌های طلای ایران از همین یک عدد بیرون می‌آیند.
در این راهنما با هم یاد می‌گیریم مظنه را چطور به قیمتِ هر گرم طلا تبدیل کنیم، مظنهٔ نقدی و جهانی چه فرقی دارند، حبابِ مظنه و «دلارِ طلا» یعنی چه، و موقعِ خریدِ آبشده چطور با مظنه معامله کنیم. مظنهٔ امروز را هم همیشه در صفحهٔ قیمت طلا امروز با عنوانِ «مثقال طلا، مظنهٔ آبشده» می‌بینید.
مظنه چیست؟ معنیِ واژه به زبانِ ساده
«مظنه» از ریشهٔ «ظن» است، یعنی گمان. در زبانِ بازار یعنی قیمتی که همه کم‌وبیش رویش توافق دارند و معامله‌ها دورِ آن انجام میشود. یعنی نرخِ پایه، نه قیمتِ نهاییِ فاکتور.
این واژه را در سه جا می‌شنوید و بهتر است قاطی‌شان نکنیم:
- بازارِ طلا: قیمتِ یک مثقال طلای آبشدهٔ ۷۰۵. رایج‌ترین معناست و موضوعِ اصلیِ همین مقاله.
- بازارِ سکه و ارز: نرخی که عمده‌فروش‌ها برای خرید و فروش می‌دهند، مثلاً «مظنهٔ سکه».
- بورس: قیمتِ سفارش‌های خرید و فروش در تابلوی هر سهم. این معنا را در مقالهٔ نمودار عمق بازار توضیح داده‌ایم.
پس هر وقت در طلافروشی کلمهٔ مظنه را شنیدید، منظور قیمتِ یک مثقال طلای ۱۷ عیار است.
مظنه طلا چیست و چرا به مثقال و ۱۷ عیار اعلام میشود؟
در ایران قیمتِ طلا را معمولاً به دو شکل میگویند. یا میگویند «گرمی چند؟» که منظور یک گرم طلای ۱۸ عیار است. یا میگویند «مثقالی چند؟» که منظور همین مظنه است. این دو، دو عیارِ متفاوت و دو وزنِ متفاوت‌اند. پس نباید مستقیم با هم مقایسه‌شان کرد.
مظنهٔ طلا قیمتِ یک مثقال، یعنی حدودِ ۴٫۶۰۸۳ گرم، طلا با عیارِ ۷۰۵ از ۱۰۰۰ است. یعنی از هر ۱۰۰۰ قسمتِ آن، ۷۰۵ قسمت طلای خالص است. پس در هر مثقالِ مظنه حدودِ ۳٫۲۵ گرم طلای خالص هست.
بازارِ عمدهٔ تهران از قدیم با همین مثقال کار کرده و هنوز هم کار میکند. توضیحِ رایجِ بازاری برای عیارِ ۷۰۵ این است که طلای کهنه، با لحیم و ناخالصی‌هایش، بعد از ذوب معمولاً به حدودِ همین عیار میرسد. اگر دربارهٔ خودِ مثقال و انواعش سؤال دارید، مقالهٔ یک مثقال طلا چند گرم است را ببینید.
«۱۷ عیار» دقیقاً ۷۰۵ نیست
یک نکتهٔ ریز که خیلی‌ها نمی‌دانند: ۱۷ عیارِ واقعی یعنی ۱۷ قسمت از ۲۴ قسمت، که میشود حدودِ ۷۰۸ از ۱۰۰۰. ولی مظنه برای ۷۰۵ اعلام میشود. «۱۷ عیار» فقط اسمِ بازاریِ همین ۷۰۵ است. این فرقِ کوچک در فرمول‌ها اثر دارد و جلوتر می‌بینیم که یک اشتباهِ رایج از همین‌جا میآید. اگر خودِ عیار برایتان تازه است، اول عیار طلا چیست و چگونه محاسبه میشود را بخوانید.
مظنه را چه کسی تعیین میکند؟
هیچ اداره‌ای مظنه را با بخشنامه اعلام نمی‌کند. این عدد از خرید و فروشِ روزانهٔ بازارِ عمدهٔ طلای تهران بیرون میآید: آب‌شده‌فروش‌ها، کارگاه‌های ساخت، بنکدارها و ذوب‌کارها. سایت‌ها و اپلیکیشن‌های قیمت همین نرخِ معامله‌شده را گزارش می‌کنند.
- مظنه دو نرخ دارد. آب‌شده‌فروش یک نرخ برای خرید و یک نرخ برای فروش می‌دهد. فاصلهٔ این دو سودِ اوست.
- مظنه در طولِ روز عوض میشود. یک خبرِ مهم یا جهشِ دلار در چند دقیقه رویش می‌نشیند.
- شهرهای دیگر دنبالِ تهران‌اند. مظنهٔ شهرستان‌ها معمولاً همان مظنهٔ تهران است، با کمی اختلاف.
پس مظنه زبانِ مشترکِ بازارِ طلاست؛ حالا ببینیم این زبان را چطور به گرم ترجمه کنیم.
فرمولِ تبدیلِ مظنه به قیمتِ هر گرم طلا
خیلی‌ها از من می‌پرسند: «مظنه را دارم؛ یک گرم طلای ۱۸ عیار چند میشود؟» جوابش یک تقسیمِ ساده است:
قیمتِ هر گرم طلای ۱۸ عیار = مظنه ÷ ۴٫۳۳۱۸
مظنه = قیمتِ هر گرم طلای ۱۸ عیار × ۴٫۳۳۱۸
این عددِ ۴٫۳۳۱۸ از کجا آمده؟ دو کار را با هم انجام می‌دهد. هم مثقال را به گرم تبدیل میکند، هم عیارِ ۷۰۵ را به ۷۵۰ (یعنی ۱۸ عیار) می‌رساند: ۴٫۶۰۸۳ × ۷۰۵ ÷ ۷۵۰. لازم نیست این را حفظ کنید؛ همین که بدانید «مظنه تقسیم بر ۴٫۳۳۱۸ میشود قیمتِ گرم» کافی است.
با همین منطق میشود مظنه را به هر واحدِ دیگری هم برد. جدولِ زیر ضریب‌های پرکاربرد را یک‌جا آورده است:
| چه چیزی را می‌خواهید حساب کنید؟ | با مظنه چه کنید | توضیح |
|---|---|---|
| قیمتِ هر گرم طلای ۱۸ عیار | ÷ ۴٫۳۳۱۸ | فقط ارزشِ طلا، بی اجرت و سود و مالیات |
| قیمتِ هر گرم طلای ۲۴ عیار (خالص) | ÷ ۳٫۲۴۸۹ | طلای خالصِ یک مثقالِ ۷۰۵ |
| قیمتِ هر گرم آبشدهٔ ۷۰۵ | ÷ ۴٫۶۰۸۳ | فقط تبدیلِ مثقال به گرم |
| قیمتِ یک مثقال طلای ۱۸ عیار | × ۱٫۰۶۳۸ | حدودِ ۶٪ بیشتر از مظنه |
| ارزشِ طلای سکهٔ امامی | × ۲٫۲۵۳ | ۸٫۱۳۳ گرم با عیارِ ۹۰۰ |
| ارزشِ طلای نیم‌سکه | × ۱٫۱۲۶۵ | ۴٫۰۶۶ گرم با عیارِ ۹۰۰ |
| ارزشِ طلای ربع‌سکه | × ۰٫۵۶۳ | ۲٫۰۳۳ گرم با عیارِ ۹۰۰ |
| ارزشِ طلای سکهٔ گرمی | × ۰٫۲۸ | حدودِ ۱ گرم با عیارِ ۹۰۰ |
از این جدول، ردیفِ اول را حتماً به خاطر بسپارید. بقیه را هر وقت لازم شد از همین‌جا بردارید.
بیایید با هم حساب کنیم
این عددها فقط مثال‌اند؛ قیمتِ امروز را از صفحهٔ قیمت ببینید. فرض کنیم مظنه امروز ۴۰ میلیون تومان باشد:
- هر گرم طلای ۱۸ عیار: ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۴٫۳۳۱۸ ≈ ۹ میلیون و ۲۳۴ هزار تومان.
- هر گرم طلای ۲۴ عیار: ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۳٫۲۴۸۹ ≈ ۱۲ میلیون و ۳۱۲ هزار تومان.
- ارزشِ طلای یک سکهٔ امامی: ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۲٫۲۵۳ ≈ ۹۰ میلیون و ۱۲۰ هزار تومان.
- یک النگوی ۱۵ گرمیِ ۱۸ عیار، فقط ارزشِ طلا: ۱۵ × ۹٬۲۳۴٬۰۰۰ ≈ ۱۳۸ و نیم میلیون تومان.
ولی فاکتورِ آن النگو از ۱۳۸ و نیم میلیون بیشتر میشود، چون اجرتِ ساخت، سودِ فروشنده و مالیات هم رویش میآید. مظنه فقط ارزشِ خودِ طلا را می‌گوید. برای حسابِ کاملِ زیورآلات، راهنمای محاسبهٔ قیمت طلای نو، دست‌دوم و آبشده این سه را جدا حساب میکند.
پس با یک تقسیم، می‌توانید نرخِ هر طلافروشی را خودتان بسنجید.
مظنهٔ نقدی و جهانی طلا چه فرقی دارند؟
مظنهٔ نقدی همان نرخی است که همین حالا در بازارِ تهران با پولِ نقد و تحویلِ فوری معامله میشود. مظنهٔ جهانی عددی است که خودمان حساب می‌کنیم. می‌گوید اگر طلای ایران دقیقاً از قیمتِ جهانی و دلارِ آزاد پیروی می‌کرد، مظنه چقدر می‌شد. به آن «مظنهٔ بی‌حباب» هم میگویند.
چرا این دو با هم فرق دارند؟ چون طلا در ایران دلارِ خودش را دارد. همان‌طور که دارو با یک دلار قیمت می‌خورد و خودرو و موبایل با دلارِ دیگری، طلا هم با دلارِ مخصوصِ خودش حساب میشود. این دلار معمولاً خیلی نزدیکِ دلارِ آزاد است، ولی دقیقاً خودش نیست. همین فاصله حباب می‌سازد.
مظنهٔ جهانی را چطور خودمان حساب کنیم؟
اول یک کلمه: انس یعنی قیمتِ حدودِ ۳۱ گرم طلای خالص به دلار در بازارِ جهانی. در هر انس تقریباً ۹٫۵۷۴ مثقال طلای ۷۰۵ جا میشود. پس:
مظنهٔ جهانی به دلار = انس ÷ ۹٫۵۷۴
مظنهٔ جهانی به تومان = انس × دلارِ آزاد ÷ ۹٫۵۷۴
یک مثالِ فرضی: انس ۳٬۸۰۰ دلار و دلارِ آزاد ۱۰۰ هزار تومان. آن‌وقت ۳٬۸۰۰ × ۱۰۰٬۰۰۰ ÷ ۹٫۵۷۴ ≈ ۳۹ میلیون و ۶۹۰ هزار تومان. این مظنهٔ جهانی است. رابطهٔ انس با قیمتِ داخلی را مفصل‌تر در مقالهٔ انس طلا چیست نوشته‌ایم.
حبابِ مظنه: طلای ایران چقدر گران‌تر از جهان است؟
حالا مظنهٔ بازار را کنارِ این عدد می‌گذاریم. اگر بازار گران‌تر بگوید، حبابِ مثبت داریم. اگر ارزان‌تر بگوید، حبابِ منفی. فرمولش این است:
درصدِ حباب = (مظنهٔ بازار − مظنهٔ جهانی) ÷ مظنهٔ جهانی × ۱۰۰
با همان مثال، اگر مظنهٔ بازار ۴۰ میلیون باشد، فاصله حدودِ ۳۱۰ هزار تومان است. ۳۱۰ هزار تقسیم بر ۳۹ میلیون و ۶۹۰ هزار، ضربِ ۱۰۰، میشود حدودِ ۰٫۸٪. این خیلی کم است و نگرانی ندارد.
حالا فرض کنید بازار ۴۲ میلیون بگوید. حباب میشود حدودِ ۵٫۸٪. این دیگر زیاد است. به تجربهٔ من، یکی دو درصد حباب، بالا یا پایین، در بازارِ ایران عادی است و آدم را از طلا دور نمی‌کند. ولی حبابِ چنددرصدی یعنی قیمتِ داخل جلوتر از انس و دلار دویده است. اگر هیجان بخوابد، طلا ممکن است بی آنکه انس یا دلار تکان بخورند ارزان شود.
حبابِ مثبت چند دلیلِ آشنا دارد: هزینهٔ آوردنِ طلا به کشور، محدودیت‌های ارزی، و اینکه مردم دلارِ فردا را زودتر از دلارِ امروز در قیمت می‌گذارند. حبابِ منفی هم پیش میآید و برای خریدارِ آبشده به نفع است، چون طلا را ارزان‌تر از ارزشِ جهانی‌اش می‌خرد.
دلارِ طلا همان دلارِ مظنه است
همین فاصله را یک جورِ دیگر هم میشود دید. بپرسیم: «بازارِ طلا با چه دلاری حساب کرده است؟» کافی است مظنهٔ بازار را بر مظنهٔ جهانیِ دلاری تقسیم کنیم. به این عدد «دلارِ محاسباتی» یا «دلارِ مظنه» میگویند. به قولِ خودم در دوره: «دلارِ طلا، دلارِ مظنه است.»
در مثالِ ما: ۳٬۸۰۰ ÷ ۹٫۵۷۴ ≈ ۳۹۷ دلار برای هر مثقال. ۴۰ میلیون تومان ÷ ۳۹۷ دلار ≈ ۱۰۰ هزار و ۸۰۰ تومان. یعنی طلا با دلاری حدودِ ۰٫۸٪ گران‌تر از دلارِ آزاد معامله میشود. همان عددِ حباب، از یک راهِ دیگر.
این عدد را همیشه کنارِ قیمت دلار امروز نگاه کنید. وقتی دلارِ مظنه خیلی بالاتر از دلارِ آزاد است، خریدارِ طلا عملاً دلارِ گران‌تری می‌خرد. در صفحهٔ قیمتِ طلا، بخشِ انس جهانی، دلار و قیمت طلای داخل همین دلارِ مظنه و فاصله‌اش با دلارِ آزاد را زنده نشان می‌دهد.
پس پیش از خرید، فقط به مظنه نگاه نکنید؛ بپرسید این مظنه با چه دلاری حساب شده است.
مظنهٔ طلای آبشده: موقعِ خرید چطور مظنه را ببندیم؟
در بازارِ آبشده همه با مظنه حرف می‌زنند، حتی اگر طلایی که می‌خرید ۱۷ عیار نباشد. «آقا مظنه چنده؟ می‌خوام آبشده بخرم.» این جملهٔ اولِ هر خریدِ حرفه‌ای است.
برای اینکه موضوع روشن شود، یک تشبیه: خریدِ آپارتمانِ پیش‌فروش. میگویند متری ۱۰۰ میلیون، حدودِ ۹۰ متر. اگر آخرش ۸۸ متر شد، کمی ارزان‌تر تمام میشود و اگر ۹۱ متر شد، کمی گران‌تر. چیزی که بسته شده قیمتِ یک متر است. در آبشده هم قیمتِ یک مثقال، یعنی مظنه، بسته میشود. وزن و عیارِ تکه هر چه شد، با همان حساب میشود.
- مبلغ را مشخص کنید؛ مثلاً یک میلیارد تومان.
- از چند مغازه مظنه بپرسید و بهترین را انتخاب کنید.
- بگویید «ببندید لطفاً». یعنی معامله با همین مظنه قطعی شد. بگویید عیار بالای ۷۳۰ باشد تا موقعِ فروش راحت باشید.
- بخواهید مظنهٔ توافق‌شده را روی کاغذ بنویسد و به شما بدهد. این سندِ شماست تا آخرِ معامله.
- وزن را روی ترازوی فروشنده با چشمِ خودتان ببینید و بخواهید عیار، وزن و مظنه در فاکتور نوشته شود.
- قیمتِ نهایی را خودتان هم حساب کنید (فرمولش پایین آمده).
برای فروش هم همین است: «با چه مظنه‌ای برام برمی‌داری؟»
قیمتِ تمام‌شدهٔ آبشده با سه عدد
وقتی مظنه را بستید، فقط سه عدد لازم دارید: مظنهٔ توافق‌شده، عیار (از ۱۰۰۰) و وزن به گرم.
مبلغِ قابلِ پرداخت = مظنه ÷ ۴٫۳۳۱۸ × (عیار ÷ ۷۵۰) × وزن به گرم
مثالِ فرضی: مظنه ۴۰ میلیون تومان، عیار ۷۸۵ و وزن ۱۰۳ گرم و ۱۶۰ سوت (سوت یعنی یک‌هزارمِ گرم؛ پس ۱۰۳٫۱۶ گرم). حساب: ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۴٫۳۳۱۸ × (۷۸۵ ÷ ۷۵۰) × ۱۰۳٫۱۶ ≈ ۹۹۷ میلیون تومان. یعنی نزدیکِ همان یک میلیاردی که می‌خواستید.
وقتی روی یک مظنه توافق کردید، چه فروشنده حساب کند چه شما، عدد باید یکی دربیاید. فروشنده‌ها معمولاً کمی به نفعِ خودشان رُند می‌کنند. اختلافِ خیلی کم، در حدِ چند صدم درصد، قابلِ چشم‌پوشی است. ولی اگر بیشتر بود، فرمول را نشانش بدهید و بپرسید چرا. من در دورهٔ صفر تا صد سرمایه‌گذاری در طلا همین محاسبه را با مثال‌های واقعی قدم‌به‌قدم نشان داده‌ام. توصیه‌ام این است که یک بار در خانه با ماشین‌حساب همین مثال را تکرار کنید تا مطمئن شوید به همین عدد می‌رسید.
آبشدهٔ نقدی و فردایی
در بازارِ آبشده دو کلمهٔ دیگر هم می‌شنوید: نقدی و فردایی. فرقشان در زمانِ پرداخت و تحویل است، نه در نوعِ طلا.
| ویژگی | آبشدهٔ نقدی | آبشدهٔ فردایی |
|---|---|---|
| زمانِ پرداخت و تحویل | همان لحظه یا همان روز | قیمتِ امروز، تسویه روزِ بعد |
| تحویلِ طلا | دارد، با برگهٔ آزمایشگاه | اغلب ندارد؛ فقط اختلافِ قیمت تسویه میشود |
| کاربرد | خرید و فروشِ واقعیِ طلا | شرط‌بندی روی قیمتِ فردا |
| ریسک | عیار و اصالتِ طلا | بدقولیِ طرفِ مقابل، نبودِ پشتوانهٔ قانونی |
مظنه‌ای که سایت‌ها گزارش می‌کنند مظنهٔ نقدی است. معاملهٔ فردایی، که معمولاً هیچ طلایی در آن جابهجا نمیشود، از نظرِ صنف قانونی نیست. اتحادیهٔ طلا و جواهرِ تهران در اطلاعیه‌ای در تیر ۱۳۹۹ معاملاتِ فردایی و کاغذیِ طلا و سکه را غیرمجاز اعلام کرد. توصیهٔ من به آدم‌های معمولی مثلِ من و شما روشن است: از فردایی دور بمانید و آبشده را فقط نقدی و با برگهٔ آزمایشگاهِ معتبر بخرید. مزایا و ریسک‌های خودِ این طلا را در طلای آبشده چیست نوشته‌ایم.
مظنهٔ سکه چیست؟
«مظنهٔ سکه» در بازار دو معنا دارد. معنای اول، نرخی است که عمده‌فروش‌های بازارِ سکهٔ تهران برای سکهٔ امامی می‌دهند. یعنی همان قیمتِ بازارِ سکه، که مثلِ مظنهٔ طلا دو نرخ دارد و در طولِ روز عوض میشود.
معنای دوم، ارزشِ طلای داخلِ سکه است. سکهٔ امامی ۸٫۱۳۳ گرم وزن دارد و ۹۰ درصدش طلای خالص است. این مقدار طلا برابرِ ۲٫۲۵۳ مثقالِ مظنه است. پس:
ارزشِ طلای سکهٔ امامی ≈ مظنه × ۲٫۲۵۳
فاصلهٔ قیمتِ بازارِ سکه با این عدد، حبابِ سکه است. در مثالِ ما ارزشِ طلای سکه حدودِ ۹۰ میلیون تومان بود. اگر سکه را ۱۰۰ میلیون بفروشند، ۱۰ میلیون تومان حباب می‌دهید؛ یعنی حدودِ ۱۱٪. این زیاد است. حبابِ مثبت و منفی را در حباب سکه چیست بیشتر باز کرده‌ایم. قیمتِ لحظه‌ایِ هر سکه همراه با حبابش هم در قیمت سکه امروز آمده است.
پس پیش از خریدِ سکه، مظنه را در ۲٫۲۵۳ ضرب کنید و ببینید چقدر بالاتر از ارزشِ طلایش پول می‌دهید.
مظنه چه ربطی به انس و دلار دارد؟
مظنه در بلندمدت تقریباً حاصلِ ضربِ دو عدد است: انس و دلارِ آزاد. ولی در کوتاه‌مدت چیزهای دیگری هم آن را جابهجا می‌کنند. زنجیره‌اش ساده است: انس بالا برود یعنی طلای خالص در دنیا گران شده؛ دلار هم بالا برود یعنی همان طلا به تومان گران‌تر شده؛ در نتیجه مظنه از هر دو طرف بالا می‌رود.
- انس: اگر انس ۱۰٪ بالا برود و دلار ثابت بماند، مظنه هم حدودِ ۱۰٪ بالا می‌رود. چیزهایی که خودِ انس را تکان می‌دهند در عوامل مؤثر بر قیمت طلای جهانی آمده‌اند.
- دلارِ آزاد: در سال‌هایی که دلار جهش داشته، سهمِ دلار در بالا رفتنِ مظنه معمولاً از انس بیشتر بوده است.
- تقاضای داخلی: نزدیکِ عید، فصلِ عروسی یا روزهای پرتنش، تقاضا بالا می‌رود و حباب بزرگ میشود.
- انتظار از فردا: بازارِ طلای ایران اغلب دلارِ فردا را زودتر از دلارِ امروز در قیمت می‌گذارد.
- تعطیلیِ بازارِ جهانی: انس شنبه و یکشنبه معامله نمیشود، ولی بازارِ تهران شنبه باز است. آن روزها مظنه فقط با دلار و حال‌وهوای بازار حرکت میکند.
مظنه را کجا ببینیم و به چه ترتیبی بخوانیم؟
در صفحهٔ قیمتِ طلا این عددها را زنده می‌بینید: مثقال طلا (مظنهٔ آبشده)، انس، دلارِ آزاد و دلارِ مظنه. ترتیبی که من پیشنهاد می‌کنم این است:
- مظنه را ببینید و با تقسیم بر ۴٫۳۳۱۸ قیمتِ هر گرم ۱۸ عیار را حساب کنید.
- آن را با نرخی که طلافروش می‌گوید مقایسه کنید. اختلافِ کم عادی است؛ اختلافِ زیاد یعنی سودی در نرخ پنهان شده است.
- دلارِ مظنه را با دلارِ آزاد بسنجید تا اندازهٔ حبابِ طلا دستتان بیاید.
- اگر سکه می‌خرید، مظنه را در ۲٫۲۵۳ ضرب کنید و با قیمتِ سکه مقایسه کنید.
نرخ را هم همیشه از چند جا بگیرید و ساعتِ اعلامش را ببینید. مظنهٔ کانالِ ناشناس ممکن است مالِ یک ساعت پیش باشد.
شش اشتباهِ رایج با مظنه که پولتان را می‌برد
- یکی گرفتنِ مظنه با «مثقالِ ۱۸ عیار». بعضی سایت‌ها قیمتِ گرمِ ۱۸ را در ۴٫۶۰۸ ضرب می‌کنند و اسمش را «مثقال» می‌گذارند. این عدد حدودِ ۶٪ از مظنه بیشتر است.
- حساب با نسبتِ ۱۷ به ۱۸. این کار ضریبِ ۴٫۳۵۲ را می‌دهد، نه ۴٫۳۳۱۸. در مثالِ مظنهٔ ۴۰ میلیونی، قیمتِ هر گرم را حدودِ ۴۳ هزار تومان کمتر نشان می‌دهد.
- مقایسهٔ مستقیمِ مظنه با انس. انس برای طلای خالص است و مظنه برای ۷۰۵. بی ضریبِ ۹٫۵۷۴، حسابِ حباب غلط درمی‌آید.
- فراموش کردنِ اجرت و مالیات. مظنه ارزشِ خامِ طلاست. فاکتورِ زیورآلات همیشه بیشتر است و موقعِ فروش هم اجرت برنمی‌گردد.
- اعتماد به نرخِ منبعِ ناشناس. نرخِ معامله‌شده را از منبعِ ثابت بگیرید.
- قاطی کردنِ نقدی و فردایی. نرخِ فردایی برای معامله‌ای است که تحویل ندارد و مبنای خریدِ واقعی نیست.
واژه‌های دیگرِ این بازار، مثلِ ری‌گیری و فیِ طلا، را هم در اصطلاحات بازار طلا مرور کرده‌ایم.
سوالات متداول
مظنه طلا چیست؟
مظنه طلا قیمت یک مثقال، یعنی حدود ۴٫۶ گرم، طلای آبشده با عیار ۷۰۵ است که در بازار به آن ۱۷ عیار میگویند. این نرخ پایهٔ بازار عمدهٔ تهران است و قیمت طلای ۱۸ عیار، آبشده و ارزش طلای سکه از روی آن حساب میشود.
مظنه را چطور به قیمت هر گرم طلا تبدیل کنیم؟
برای قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار، مظنه را بر ۴٫۳۳۱۸ تقسیم کنید. برای طلای ۲۴ عیار بر ۳٫۲۴۸۹ و برای هر گرم آبشدهٔ ۷۰۵ بر ۴٫۶۰۸۳ تقسیم کنید. این عددها فقط ارزش طلا را می‌دهند و اجرت و سود و مالیات جداست.
فرق مظنهٔ نقدی و جهانی چیست؟
مظنهٔ نقدی نرخی است که همین حالا در بازار تهران با پول نقد و تحویل فوری معامله میشود. مظنهٔ جهانی عددی است که از انس و دلار آزاد حساب می‌کنیم و به آن مظنهٔ بی‌حباب هم میگویند. فاصلهٔ این دو حباب طلای داخل را نشان می‌دهد.
مظنه چه ربطی به انس و دلار دارد؟
مظنه تقریباً برابر انس ضرب در دلار آزاد تقسیم بر ۹٫۵۷۴ است، به‌علاوهٔ حباب داخلی. پس هر تغییر انس یا دلار مستقیم روی مظنه می‌نشیند. در کوتاه‌مدت تقاضای داخلی و انتظار مردم از دلار فردا هم آن را جابهجا می‌کنند.
چرا مظنه به طلای ۱۷ عیار اعلام میشود؟
بازار عمدهٔ طلای ایران از قدیم با مثقال و عیار ۷۰۵ کار میکند. توضیح رایج این است که طلای کهنه بعد از ذوب، با لحیم و ناخالصی، معمولاً به حدود همین عیار میرسد. ۷۰۵ را در بازار ۱۷ عیار مینامند، هرچند ۱۷ عیار دقیق حدود ۷۰۸ از ۱۰۰۰ است.
مظنهٔ سکه چیست؟
مظنهٔ سکه یا نرخ عمدهفروشی سکهٔ امامی در بازار سکهٔ تهران است، یا ارزش طلای داخل سکه که از ضرب مظنه در ۲٫۲۵۳ به دست میآید. فاصلهٔ قیمت بازار سکه با این ارزش طلا را حباب سکه میگویند.
دلار طلا یا دلار مظنه یعنی چه؟
دلار مظنه دلاری است که بازار طلا با آن حساب کرده است. از تقسیم مظنهٔ بازار بر حاصل تقسیم انس بر ۹٫۵۷۴ به دست میآید. اگر از دلار آزاد بالاتر باشد طلا حباب مثبت دارد و اگر پایین‌تر باشد حباب منفی.
آبشدهٔ نقدی و فردایی چه فرقی دارند؟
در آبشدهٔ نقدی پول و طلا همان روز جابهجا میشوند. در معاملهٔ فردایی قیمت امروز بسته میشود، تسویه برای فرداست و اغلب طلایی تحویل نمیشود. اتحادیهٔ طلا و جواهر تهران معاملات فردایی و کاغذی را غیرمجاز اعلام کرده است.
حباب مظنه چطور حساب میشود؟
اول مظنهٔ جهانی را با ضرب انس در دلار آزاد و تقسیم بر ۹٫۵۷۴ حساب کنید. بعد این عدد را از مظنهٔ بازار کم کنید، حاصل را بر مظنهٔ جهانی تقسیم و در صد ضرب کنید. یکی دو درصد حباب در بازار ایران عادی است.
جمع‌بندی
مظنه زبانِ مشترکِ بازارِ طلای ایران است: قیمتِ یک مثقال طلای ۷۰۵. با دو عددِ ساده، ۴٫۳۳۱۸ برای گرمِ ۱۸ عیار و ۹٫۵۷۴ برای تبدیلِ انس، هم نرخِ طلافروش را می‌سنجید و هم می‌فهمید طلای داخل چقدر از ارزشِ جهانی‌اش فاصله دارد. پس دفعهٔ بعد که خواستید طلا بخرید، اول مظنهٔ نقدی را از منبعِ معتبر بگیرید، حباب را حساب کنید، مظنهٔ توافق‌شده را روی کاغذ بگیرید و از معاملهٔ فردایی دور بمانید. تصمیمِ نهایی با خودتان.