ارز دیجیتال دش (DASH) چیست؟ مسترنود، تفاوت با بیت کوین و آینده

خیلی‌ها اسمِ دش را کنارِ بیت‌کوین شنیده‌اند، ولی نمی‌دانند فرقش چیست. ارز دش (DASH) یک ارزِ دیجیتالِ قدیمی است که سالِ ۲۰۱۴ از روی کدِ بیت‌کوین ساخته شد تا پرداختِ روزمره را سریع و ارزان کند. اسمش کوتاه‌شدهٔ «پولِ نقدِ دیجیتال» است. دو ویژگیِ معروفش تأییدِ تقریباً فوریِ تراکنش و مسترنودها هستند؛ یعنی کامپیوترهایی که با گذاشتنِ وثیقه شبکه را می‌چرخانند.

در این راهنما با هم می‌بینیم دش چطور کار می‌کند، چه فرقی با بیت‌کوین دارد، مسترنود واقعاً چقدر سود می‌دهد و وضعِ امروزِ پروژه تا مهر ۱۴۰۵ چیست. قیمتِ لحظه‌ای را در متن نمی‌نویسم، چون هر ساعت عوض می‌شود؛ آن را از صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال امروز ببینید.

ارز دش چیست؟ به زبانِ ساده

بیت‌کوین را مثلِ یک شمشِ طلا در گاوصندوق در نظر بگیرید. باارزش است، ولی کسی با شمش نان نمی‌خرد. تراکنشِ بیت‌کوین حدودِ ۱۰ دقیقه طول می‌کشد تا در یک بلاک ثبت شود و وقتی شبکه شلوغ است، کارمزدش بالا می‌رود.

دش با این فکر ساخته شد که ارزِ دیجیتال باید مثلِ اسکناسِ توی کیف باشد. پول را می‌دهید و فروشنده همان لحظه مطمئن می‌شود که پول رسیده. برای همین سازندگانش چند چیز را در کدِ بیت‌کوین عوض کردند: سرعت، کارمزد، حریمِ خصوصیِ اختیاری و روشِ تصمیم‌گیری دربارهٔ آیندهٔ شبکه.

دش یک آلت‌کوین است؛ یعنی هر ارزِ دیجیتالی غیر از بیت‌کوین. ولی آلت‌کوینِ تازه‌واردی نیست. بیش از ۱۲ سال است که شبکه‌اش بی‌وقفه کار می‌کند. پس دش را باید یک «ارزِ پرداخت» دانست، نه یک پروژهٔ هیجانیِ تازه.

تاریخچه: از XCoin و دارک‌کوین تا دش

دش را برنامه‌نویسی به نامِ Evan Duffield (ایوان دافیلد) در ژانویهٔ ۲۰۱۴ راه انداخت. او به بیت‌کوین ایراد داشت: کند بود و همهٔ تراکنش‌ها را هر کسی می‌توانست ردیابی کند. چون نمی‌توانست این تغییرها را به خودِ بیت‌کوین تحمیل کند، شاخه‌ای جدا ساخت. به این کار فورک می‌گویند؛ یعنی برداشتنِ کدِ یک شبکه و ساختنِ شبکهٔ تازه با قاعده‌های خودتان.

اسمِ اولش XCoin بود. چند هفته بعد شد دارک‌کوین (Darkcoin). این اسم بوی کارِ خلاف می‌داد و به اعتبارِ پروژه ضربه می‌زد. برای همین در مارسِ ۲۰۱۵ (فروردینِ ۱۳۹۴) نامش به دش تغییر کرد.

یک ماجرای قدیمی هم هست که منصفانه است بدانید. در یکی دو روزِ اول، به خاطرِ یک ایرادِ فنی، حدودِ ۲ میلیون واحد خیلی سریع استخراج شد. منتقدان هنوز این را «استخراجِ آنی» (instamine) می‌نامند. طرفداران می‌گویند خطا بود و بخشِ زیادی از آن سکه‌ها بعدها در بازار پخش شد. داوریِ نهایی با خودتان؛ فقط بدانید که این بحث وجود دارد.

قیمتِ دش در سالِ ۲۰۱۴ چند ده سنت بود و در دسامبرِ ۲۰۱۷، در اوجِ هیجانِ بازار، به حدودِ ۱۵۰۰ دلار رسید. بعد سال‌ها ریزش کرد و دیگر هیچ‌وقت به آن سقف نزدیک نشد. نمودارِ زیر وضعِ قیمت را تا سالِ ۲۰۲۰ نشان می‌دهد.

پس دش از اول یک هدفِ روشن داشت: نسخهٔ سریع‌تر و خصوصی‌ترِ بیت‌کوین برای خرج کردن.

دش چطور کار می‌کند؟ شبکهٔ دولایه

در بیت‌کوین فقط یک گروه کارِ اصلی را انجام می‌دهند: ماینرها. در دش دو گروه هستند. هر کدام کاری می‌کنند و هر کدام سهمی از پاداش می‌گیرند. این ساختار را «شبکهٔ دولایه» می‌نامند.

لایهٔ اول: ماینرها و الگوریتم X11

ماینرها همان کاری را می‌کنند که در بیت‌کوین: تراکنش‌ها را در بلاک می‌گذارند و با حلِ یک معمای ریاضی امنیتِ شبکه را حفظ می‌کنند. به این روش اثبات کار می‌گویند. هر بلاکِ دش به‌طورِ میانگین حدودِ ۲٫۵ دقیقه ساخته می‌شود؛ یعنی چهار برابر سریع‌تر از بیت‌کوین.

الگوریتمِ دش X11 نام دارد؛ یعنی زنجیره‌ای از ۱۱ تابعِ رمزنگاریِ پشتِ سرِ هم. در سال‌های اول با کارت گرافیک هم می‌شد دش استخراج کرد. امروز دستگاه‌های مخصوصی به نامِ ASIC این کار را می‌کنند و استخراج با کارت گرافیک یا پردازندهٔ معمولی عملاً صرفه ندارد. اگر به این بخش علاقه دارید، مقالهٔ ماینینگ و سودآوری آن را ببینید.

لایهٔ دوم: مسترنود دش چیست؟

مسترنود یعنی یک کامپیوترِ همیشه‌روشن که یک نسخهٔ کامل از شبکه را نگه می‌دارد و کارهای ویژه‌ای انجام می‌دهد. صاحبش باید ۱۰۰۰ دش را به‌عنوانِ وثیقه در یک کیف پول نگه دارد و به آن دست نزند. اگر آن دش‌ها را خرج کند، مسترنودش از کار می‌افتد.

چرا وثیقه؟ مثلِ ودیعهٔ اجاره است. کسی که پولِ زیادی پیشِ شبکه گذاشته، انگیزه‌ای برای خراب‌کاری ندارد، چون به ضررِ خودش تمام می‌شود.

مسترنودها چهار کارِ اصلی دارند:

• تأییدِ فوری: تراکنش را در یکی دو ثانیه قفل می‌کنند تا کسی نتواند همان پول را دو بار خرج کند.
• قفلِ زنجیره: بلاک‌های ساخته‌شده را قفل می‌کنند تا کسی نتواند تاریخچه را بازنویسی کند.
• مخلوط کردنِ سکه‌ها: برای کسی که حریمِ خصوصی می‌خواهد، ردِ پول را کم‌رنگ می‌کنند.
• رأی دادن: دربارهٔ اینکه بودجهٔ شبکه خرجِ چه چیزی شود تصمیم می‌گیرند.

از ۲۰۲۳ نوعِ دومی هم اضافه شد به نامِ EvoNode (اوو نود). وثیقه‌اش ۴۰۰۰ دش است و علاوه بر کارهای بالا، بخشِ تازهٔ شبکه یعنی پلتفرم را هم می‌چرخاند. در رأی‌گیری هم چهار برابرِ یک مسترنودِ معمولی وزن دارد.

پس مسترنود چیزی شبیهِ استیکینگ است: پول را قفل می‌کنید، کاری برای شبکه انجام می‌شود و پاداش می‌گیرید. فرقش این است که این‌جا یک سرورِ واقعی هم باید شبانه‌روز روشن بماند.

InstantSend و ChainLocks: چرا دش سریع است؟

در بیت‌کوین، فروشنده معمولاً چند بلاک صبر می‌کند تا مطمئن شود پول برگشت نمی‌خورد؛ یعنی شاید یک ساعت. در دش قابلیتی به نامِ InstantSend (ارسالِ فوری) هست. گروهی از مسترنودها تراکنش را در حدودِ یکی دو ثانیه تأیید و قفل می‌کنند.

قابلیتِ دوم ChainLocks است که از ۲۰۱۹ فعال شد. با آن، هر بلاک چند ثانیه بعد از ساخته شدن قفل می‌شود. این کار حملهٔ معروفِ «۵۱ درصد» را بسیار سخت می‌کند؛ یعنی حمله‌ای که در آن کسی با در دست گرفتنِ بیشترِ قدرتِ استخراج، تاریخچهٔ تراکنش‌ها را عوض می‌کند.

پس برای فروشنده، دریافتِ دش به اطمینانِ کارت‌به‌کارت نزدیک است: پول که رسید، رسیده.

PrivateSend یا CoinJoin: حریم خصوصی در دش

دش در کیف پولش قابلیتی دارد که قبلاً PrivateSend نام داشت و امروز با نامِ کلی‌ترِ CoinJoin شناخته می‌شود. روشش ساده است. سکه‌های چند نفر در چند مرحله با هم مخلوط می‌شوند، مثلِ اینکه چند نفر اسکناس‌هایشان را در یک کیسه بریزند و هر کس همان مبلغ را با اسکناس‌های دیگری بردارد. بعد از این کار سخت است بگویید کدام اسکناس مالِ چه کسی بوده.

این قابلیت اختیاری است. اگر روشنش نکنید، تراکنشِ دش مثلِ بیت‌کوین روی شبکه دیده می‌شود. برای همین خیلی‌ها دش را یک کوین حریم خصوصی نیمه‌کاره می‌دانند. مونرو یا زی‌کش حریمِ خصوصیِ قوی‌تری دارند.

در مردادِ ۱۴۰۵ (اوتِ ۲۰۲۶) دش «تراکنشِ پوشیده» (shielded) را روی بخشِ تازهٔ شبکه‌اش فعال کرد. این قابلیت بر پایهٔ همان فناوریِ زی‌کش ساخته شده و حریمِ خصوصیِ بسیار قوی‌تری از مخلوط کردنِ ساده می‌دهد. فعلاً برای انتقالِ ساده است و هنوز تازه است.

خزانه و DAO: شبکه‌ای که خودش حقوق می‌دهد

یکی از جالب‌ترین ایده‌های دش این است که بخشی از پاداشِ هر بلاک به خزانهٔ شبکه می‌رود. هر کسی می‌تواند طرح بدهد: مثلاً «۵۰ دش بدهید تا کیف پول را به فارسی ترجمه کنم». صاحبانِ مسترنود رأی می‌دهند و اگر طرح رأیِ کافی بیاورد، در پایانِ هر دورهٔ حدوداً یک‌ماهه پولش خودکار پرداخت می‌شود.

به این شیوه DAO می‌گویند؛ یعنی سازمانِ خودگردانِ غیرمتمرکز. شرکتی بالای سرِ دش نیست که سهامدار داشته باشد و بودجه بدهد. مثلِ یک ساختمان است که هیئت‌مدیره ندارد و هر واحد به نسبتِ سهمش دربارهٔ خرجِ شارژ رأی می‌دهد.

تقسیمِ پاداش در طولِ سال‌ها عوض شده است. جدولِ زیر آن را نشان می‌دهد.

تقسیمِ پاداشِ هر بلاکِ دش، دیروز و امروز

دریافت‌کننده	سال‌های اول (از ۲۰۱۵)	از دسامبرِ ۲۰۲۳ (حدودِ آذرِ ۱۴۰۲) تا امروز
ماینرها	۴۵٪	۲۰٪
مسترنودها	۴۵٪	۶۰٪
خزانهٔ شبکه	۱۰٪	۲۰٪

یعنی وزن به سمتِ مسترنودها و خزانه رفته است. خیلی از مقاله‌های فارسی هنوز همان عددِ قدیمیِ ۴۵، ۴۵ و ۱۰ را می‌نویسند؛ این عدد دیگر درست نیست. کارمزدِ تراکنش‌ها جدا تقسیم می‌شود و بیشترش به مسترنودها می‌رسد.

پس در دش، ماینر امنیت می‌دهد، مسترنود سرعت و حریمِ خصوصی و رأی، و خزانه هزینهٔ توسعه را می‌پردازد.

دش چه تفاوتی با بیت کوین دارد؟

دش از دلِ بیت‌کوین بیرون آمده، پس شباهت زیاد دارد. ولی در چند جای مهم فرق می‌کند. جدولِ زیر مهم‌ترین تفاوت‌ها را کنارِ هم گذاشته است.

مقایسهٔ دش و بیت‌کوین

ویژگی	بیت‌کوین	دش
سالِ شروع	۲۰۰۹	۲۰۱۴
الگوریتمِ استخراج	SHA-256	X11
زمانِ هر بلاک	حدودِ ۱۰ دقیقه	حدودِ ۲٫۵ دقیقه
تأییدِ مطمئنِ پرداخت	معمولاً چند بلاک (ده‌ها دقیقه)	یکی دو ثانیه با InstantSend
سقفِ عرضه	۲۱ میلیون	حدودِ ۱۸٫۹ میلیون
کم شدنِ پاداش	نصف شدن تقریباً هر ۴ سال (هاوینگ)	حدودِ ۷٫۱۴٪ کمتر، تقریباً هر ۳۸۳ روز
مسترنود	ندارد	دارد (وثیقهٔ ۱۰۰۰ یا ۴۰۰۰ دش)
حریمِ خصوصی	همه‌چیز قابلِ ردیابی	مخلوط کردنِ اختیاری و تراکنشِ پوشیده
بودجهٔ توسعه	کمکِ داوطلبانه و شرکت‌ها	خزانهٔ خودکار با رأیِ مسترنودها

اگر یک جمله بخواهم بگویم: بیت‌کوین برای نگه داشتن طراحی شده و دش برای خرج کردن. ولی بازار تا امروز به بیت‌کوین خیلی بیشتر اعتماد کرده است. ارزشِ کلِ بیت‌کوین صدها برابرِ دش است. پس سرعتِ بیشتر به‌تنهایی ارزشِ بیشتر نمی‌سازد.

دش را با لایت‌کوین هم مقایسه می‌کنند، چون هر دو برای پرداخت ساخته شده‌اند. لایت‌کوین ساده‌تر مانده و مسترنود و خزانه ندارد.

Dash Evolution و پلتفرم: دش امروز چه کار می‌کند؟

سال‌ها وعدهٔ بزرگِ دش «اوولوشن» (Evolution) بود؛ یعنی اینکه کار با ارزِ دیجیتال به سادگیِ اپ‌های بانکی شود. بخشِ اصلیِ آن، یعنی Dash Platform، در تابستانِ ۲۰۲۴ روی شبکهٔ اصلی راه افتاد. اوو نودها همین بخش را می‌چرخانند.

چند قابلیتِ مهمِ آن تا مهر ۱۴۰۵ این‌هاست:

• نامِ کاربری: به‌جای نشانیِ طولانی و نامفهوم، می‌توانید به یک نامِ ساده پول بفرستید؛ مثلِ شمارهٔ موبایل به‌جای شمارهٔ شبا.
• کیف پولِ دش‌پی: اپی که از همین نام‌ها و فهرستِ مخاطبان استفاده می‌کند.
• قراردادهای داده: برنامه‌نویس‌ها می‌توانند اطلاعات را روی شبکه ذخیره کنند و اپ بسازند.
• تراکنشِ پوشیده: که از مردادِ ۱۴۰۵ روی همین بخش فعال شد.

طبقِ نقشهٔ راهِ خودِ پروژه، قرار است بخشی از پاداشِ اوو نودها از این به بعد از طریقِ پلتفرم پرداخت شود. هدف این است که صاحبانِ نود را مجبور کند پلتفرم را واقعاً اجرا کنند. این تغییرها هنوز در جریان‌اند و جزئیاتشان ممکن است عوض شود.

پس دش دیگر فقط یک «بیت‌کوینِ سریع» نیست؛ دارد یک شبکهٔ کاربردی‌تر می‌شود. ولی اینکه مردم واقعاً از آن استفاده کنند، هنوز آزمونِ اصلی است.

سود مسترنود دش چقدر است؟ یک حسابِ صادقانه

این‌جا باید یک چیز را روشن کنم. نسخهٔ قدیمیِ همین مقاله، که سالِ ۱۳۹۹ نوشته شد، مسترنودِ دش را «سرمایه‌گذاریِ کم‌ریسک» معرفی کرده بود. فرض کرده بود قیمتِ دش دست‌کم به نصفِ سقفِ قبلی‌اش، یعنی حدودِ ۷۵۰ دلار، برمی‌گردد. این فرض محقق نشد و قیمت از آن زمان هرگز به آن عدد نرسید. درسِ مهمی است: سودی که روی فرضِ رشدِ قیمت حساب شود، سود نیست، امید است.

بیایید درست حساب کنیم. ردیاب‌های مستقلِ شبکه در خرداد ۱۴۰۵ بازدهِ سالانهٔ مسترنودِ معمولی را حدودِ ۸٪ و اوو نود را حدودِ ۹٪ نشان می‌دادند. نکتهٔ کلیدی این است که این درصد به خودِ دش است، نه به دلار یا تومان.

1. وثیقه: ۱۰۰۰ دش.
2. پاداشِ یک سال با ۸٪: حدودِ ۸۰ دش.
3. فرض کنید قیمتِ هر دش ۵۰ دلار باشد (فقط مثال است). وثیقه می‌شود ۵۰ هزار دلار و پاداشِ سالانه حدودِ ۴ هزار دلار.
4. اگر در همان سال قیمتِ دش نصف شود، ارزشِ وثیقه ۲۵ هزار دلار می‌شود. پاداشِ ۸۰ دش هم فقط ۲ هزار دلار می‌ارزد.
5. جمعِ کار: ۵۰ هزار دلار پول داشتید و آخرِ سال حدودِ ۲۷ هزار دلار دارید. یعنی حدودِ ۴۶٪ ضرر، با اینکه «۸٪ سود» گرفته‌اید.

حالا حقوقِ یک کارمند را کنارش بگذارید. با دلارِ چند ده هزار تومانی، ۱۰۰۰ دش به‌راحتی چند میلیارد تومان می‌شود؛ یعنی قیمتِ یک آپارتمانِ کوچک در خیلی از شهرها. کسی که چنین پولی را در یک دارایی گذاشته، همهٔ تخم‌مرغ‌هایش را در یک سبد گذاشته است.

هزینه‌ها را هم فراموش نکنید: سرورِ همیشه‌روشن، به‌روزرسانیِ مرتبِ نرم‌افزار و کارِ فنی. اگر سرور مدتی خاموش بماند، نوبتِ پاداش را از دست می‌دهید. پاداشِ هر بلاک هم هر سال حدودِ ۷٪ کم می‌شود. پس بازدهِ درصدی هم با گذشتِ زمان پایین می‌آید.

پس مسترنود برای کسی معنا دارد که به هر حال می‌خواهد بلندمدت دش نگه دارد و ریسکِ قیمت را پذیرفته است. برای «درآمدِ ماهانهٔ مطمئن» ساخته نشده است.

مزایا و معایب ارز دش

هیچ ارزی فقط خوبی یا فقط بدی ندارد. جدولِ زیر دو طرف را منصفانه کنارِ هم گذاشته است.

نقاطِ قوت و ضعفِ دش

نقاطِ قوت	نقاطِ ضعف
بیش از ۱۲ سال کارِ بی‌وقفهٔ شبکه	از اوجِ قیمتِ ۲۰۱۷ فاصلهٔ بسیار زیادی دارد
تأییدِ پرداخت در یکی دو ثانیه و کارمزدِ کم	رقابتِ سخت با استیبل‌کوین‌ها در پرداخت‌های روزمره
بودجهٔ توسعهٔ خودکار و مستقل از هر شرکت	بحثِ قدیمیِ «استخراجِ آنی» در روزهای اول
حریمِ خصوصیِ اختیاری و حالا تراکنشِ پوشیده	فشارِ قانون‌گذاران روی کوین‌های حریمِ خصوصی
سقفِ عرضهٔ محدود و کاهشِ سالانهٔ پاداش	تمرکزِ قدرتِ رأی دستِ دارندگانِ بزرگ

یعنی دش از نظرِ فنی پروژهٔ جدی‌ای است، ولی فنیِ خوب لزوماً به معنای بازارِ خوب نیست. ارزش را در نهایت استفادهٔ واقعیِ مردم می‌سازد.

آیندهٔ ارز دش چگونه است؟

من پیش‌بینیِ قیمت نمی‌کنم؛ کسی هم نمی‌تواند با اطمینان بکند. ولی می‌شود عاملی را که آیندهٔ دش را می‌سازد شناخت و خودمان دنبالش کنیم.

• رقیبِ اصلی، استیبل‌کوین است. امروز خیلی از پرداخت‌های دیجیتال با تتر و استیبل‌کوین‌های مشابه انجام می‌شود، چون قیمتشان ثابت است. دش باید نشان بدهد چرا کسی باید با ارزی پرداخت کند که قیمتش بالا و پایین می‌رود.
• فشارِ قانون‌گذاران. اتحادیهٔ اروپا قانونی تصویب کرده که از تیرِ ۱۴۰۶ (ژوئیهٔ ۲۰۲۷) به صرافی‌ها و نهادهای مالیِ دارای مجوز اجازه نمی‌دهد با «کوین‌های افزایندهٔ ناشناسی» کار کنند. در گذشته هم صرافی‌هایی در بعضی کشورها دش را به همین دلیل از فهرستشان حذف کرده‌اند. تراکنشِ پوشیدهٔ تازه ممکن است این فشار را بیشتر کند.
• موفقیتِ پلتفرم. اگر نامِ کاربری، دش‌پی و اپ‌های رویِ شبکه واقعاً کاربر جذب کنند، دش دلیلِ تازه‌ای برای ماندن دارد. اگر نه، فقط یک فناوریِ خوبِ کم‌مصرف می‌ماند.
• عرضهٔ محدود. پاداشِ هر بلاک هر سال حدودِ ۷٪ کم می‌شود. تا اوایلِ ۱۴۰۵ حدودِ ۱۲٫۷ میلیون دش در گردش بود؛ یعنی حدودِ دو سوم از کلِ عرضه. فشارِ عرضهٔ تازه به‌آهستگی کم می‌شود.

پس اگر می‌خواهید آیندهٔ دش را دنبال کنید، به جای خبرهای «قیمت ۱۰ برابر می‌شود»، این چهار عامل را زیرِ نظر بگیرید.

اگر می‌خواهید دش داشته باشید: چک‌لیستِ پیش از خرید

من خرید یا فروشِ هیچ ارزی را پیشنهاد نمی‌کنم. ولی اگر تصمیمتان را گرفته‌اید، این چند نکته را چک کنید:

• سهمِ دش از کلِ دارایی‌تان آن‌قدر کم باشد که اگر نصف شد، زندگی‌تان به هم نریزد. دربارهٔ چیدنِ سبد، مقالهٔ سرمایه‌گذاری در ارزهای دیجیتال را بخوانید.
• قوانین ایران برای خرید و فروش ارزهای دیجیتال را بدانید و فقط از راه‌های قانونی و با هویتِ خودتان معامله کنید.
• دش را روی کیف پولی نگه دارید که کلیدش دستِ خودتان است، و عبارتِ بازیابی را روی کاغذ، جای امن بنویسید.
• قیمت را از چند جا مقایسه کنید و فاصلهٔ قیمتِ خرید و فروش را ببینید؛ دش حجمِ معاملهٔ کمتری از ارزهای بزرگ دارد.
• اگر به مسترنود فکر می‌کنید، حسابِ بالا را با قیمتِ نصف‌شده هم انجام دهید و ببینید باز هم راضی هستید یا نه.

سه اشتباهِ رایج دربارهٔ دش

1. «دش یعنی ناشناسیِ کامل». نه. مخلوط کردنِ سکه‌ها اختیاری است و اگر روشنش نکنید، تراکنش‌تان مثلِ بیت‌کوین دیده می‌شود.
2. «مسترنود سودِ تضمینی است». نه. سود به خودِ دش است و ارزشِ دلاری‌اش با قیمت بالا و پایین می‌رود. ممکن است «سود» بگیرید و در مجموع ضرر کنید.
3. «عددهای مقاله‌های قدیمی هنوز درست‌اند». نه. تقسیمِ پاداش، نوعِ مسترنودها و روشِ استخراج از ۲۰۲۰ به این طرف عوض شده است. همیشه تاریخِ متنی را که می‌خوانید نگاه کنید.

سوالات متداول

جمع‌بندی

دش یکی از قدیمی‌ترین تلاش‌ها برای ساختنِ «پولِ نقدِ دیجیتال» است. سریع است، کارمزدش کم است، بودجهٔ خودش را دارد و حالا با پلتفرم و تراکنشِ پوشیده دارد خودش را تازه می‌کند. در عوض، از اوجِ قیمتش بسیار دور است، رقیبانِ سرسختی در پرداخت دارد و زیرِ فشارِ قانون‌گذاران است.

پس اگر دربارهٔ دش کنجکاوید، اول آن را بشناسید، بعد ریسکش را با پولی بسنجید که از دست دادنش زندگی‌تان را تکان نمی‌دهد. و دفعهٔ بعد که کسی از «سودِ تضمینیِ مسترنود» حرف زد، همان حسابِ بالا را با قیمتِ نصف‌شده جلویش بگذارید.