هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

ساخت ارز دیجیتال؛ مراحل ساخت توکن، هزینه‌ها و وضعیت قانونی در ایران

فهرست مطالب۱۶ بخش
  1. ساخت ارز دیجیتال یعنی چه؟ یک تشبیه ساده
  2. تفاوت ساخت کوین و توکن چیست؟
  3. راه میانه: فورک کردن یک بلاک‌چین
  4. چگونه ارز دیجیتال بسازیم؟ مراحل ساخت توکن در ۸ گام
  5. کدام شبکه برای ساخت توکن بهتر است؟
  6. توکنومیکس: چند توکن، مال چه کسی، از کی؟
  7. وایت پیپر: شناسنامه‌ی پروژه
  8. نوشتن قرارداد هوشمند و منتشر کردن توکن
  9. ساخت توکن بدون کدنویسی
  10. حسابرسی قرارداد (Audit): چرا نباید از آن گذشت؟
  11. استخر نقدینگی و لیست شدن در صرافی
  12. هزینه ساخت ارز دیجیتال چقدر است؟
  13. ساخت ارز دیجیتال در ایران قانونی است؟
  14. ICO و عرضه‌ی توکن به مردم
  15. پنج اشتباه رایج در ساخت توکن
  16. اگر خریدار هستید: این چک‌لیست را پیش از خرید توکن تازه بزنید
  17. سوالات متداول
  18. جمع‌بندی
ساخت ارز دیجیتال؛ مراحل ساخت توکن، هزینه‌ها و وضعیت قانونی در ایران

ساخت ارز دیجیتال دو راه دارد: یا یک بلاک‌چین تازه می‌سازید که کوین خودش را دارد، یا روی یک شبکه‌ی آماده مثل اتریوم یک توکن می‌سازید. راه دوم با یک قرارداد هوشمند استاندارد، در کمتر از یک ساعت و با کارمزدی کم انجام می‌شود. سخت و گران، ساختن اعتماد، نقدشوندگی و مشتری برای آن توکن است.

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «می‌شود خودمان یک ارز دیجیتال بسازیم و پولدار شویم؟» جواب کوتاهم این است که ساختنش آسان است، ولی آسانی‌اش همان چیزی است که باید بترساندتان. در این راهنما قدم‌به‌قدم می‌بینیم ساخت توکن چه مراحلی دارد، هر مرحله چقدر هزینه دارد، کوین و توکن چه فرقی دارند و در ایران این کار از نظر قانونی کجا ایستاده است.

ساخت ارز دیجیتال یعنی چه؟ یک تشبیه ساده

فرض کنید می‌خواهید یک فروشگاه راه بیندازید. یک راه این است که زمین بخرید، ساختمان بسازید، برق و آب و نگهبان بیاورید. راه دیگر این است که در یک پاساژ آماده یک مغازه اجاره کنید. پاساژ برق و آسانسور و نگهبان دارد؛ شما فقط ماهی شارژ می‌دهید.

ساختن بلاک‌چین تازه همان ساختن ساختمان است. بلاک‌چین یعنی یک دفتر حساب عمومی که هزاران کامپیوتر یک نسخه از آن را دارند و کسی تنهایی نمی‌تواند عوضش کند. ارزی که شبکه‌ی خودش را دارد «کوین» است؛ مثل بیت‌کوین و اتر. اجاره‌ی مغازه در پاساژ هم همان ساختن «توکن» است: ارزی که روی شبکه‌ی یک کوین دیگر می‌نشیند و کارمزدش را با پول همان شبکه می‌دهد. اگر این تفاوت را دقیق‌تر می‌خواهید، مقاله‌ی توکن چیست و چه فرقی با کوین دارد را ببینید.

پس وقتی کسی می‌گوید «ارز دیجیتال ساختم»، تقریبا همیشه منظورش این است که یک توکن ساخته، نه یک بلاک‌چین.

تفاوت ساخت کوین و توکن چیست؟

پیش از هر کاری باید بدانید کدام راه به کار شما می‌آید. این جدول دو راه را کنار هم گذاشته است.

مقایسه‌ی ساخت کوین و ساخت توکن
ویژگیساخت کوین (بلاک‌چین تازه)ساخت توکن (روی شبکه‌ی آماده)
کار اصلینوشتن یا فورک کردن کد یک شبکه‌ی کاملنوشتن یک قرارداد هوشمند کوتاه
زمانچند ماه تا چند سالچند ساعت تا چند روز
تیم لازمبرنامه‌نویس هسته، متخصص رمزنگاری، امنیتیک برنامه‌نویس قرارداد هوشمند، یا حتی ابزار بدون کدنویسی
امنیت شبکهباید خودتان ماینر یا اعتبارسنج جمع کنیدامنیت را شبکه‌ی میزبان تامین می‌کند
هزینهبسیار زیادکم، به‌جز حسابرسی و نقدینگی
نمونهبیت‌کوین، اتریوم، لایت‌کوینتتر روی اتریوم، شیبا، توکن‌های دیفای

همان‌طور که می‌بینید، برای بیشتر پروژه‌ها ساختن بلاک‌چین تازه منطقی نیست. فقط وقتی سراغش بروید که کاری دارید که هیچ شبکه‌ی موجودی نمی‌تواند انجام دهد.

راه میانه: فورک کردن یک بلاک‌چین

فورک یعنی برداشتن کد باز یک بلاک‌چین و ساختن نسخه‌ی تازه از آن با چند تغییر. کد بیت‌کوین برای همه آزاد است. لایت‌کوین سال ۲۰۱۱ دقیقا همین‌طور ساخته شد: کد بیت‌کوین را برداشتند و زمان ساخت هر بلاک و تعداد کل کوین را عوض کردند. درباره‌ی انواع این جدا شدن‌ها در مقاله‌ی فورک چیست توضیح داده‌ایم.

فورک کار را کوتاه‌تر می‌کند، ولی یک مشکل بزرگ را حل نمی‌کند: شبکه‌ی تازه کامپیوتر می‌خواهد. اگر تعداد ماینرها یا اعتبارسنج‌ها کم باشد، چند نفر با هم می‌توانند دفتر حساب را دستکاری کنند. برای همین بیشتر فورک‌های کوچک یا مرده‌اند یا ناامن.

چگونه ارز دیجیتال بسازیم؟ مراحل ساخت توکن در ۸ گام

از اینجا به بعد درباره‌ی راه رایج حرف می‌زنیم: ساخت توکن. این مراحل را بیشتر پروژه‌های جدی طی می‌کنند. ساختن خود توکن فقط گام پنجم است؛ بقیه‌ی گام‌ها همان چیزی است که یک پروژه‌ی واقعی را از یک بازی جدا می‌کند.

هشت گام ساخت توکن از تعیین هدف تا لیست شدن در صرافی
مراحل ساخت توکن؛ نوشتن و انتشار قرارداد فقط یکی از هشت گام است.
  1. هدف را روشن کنید. توکن قرار است چه کاری بکند؟ ژتون یک بازی، امتیاز وفاداری مشتری، حق رای در یک پروژه، یا نماینده‌ی یک دارایی واقعی؟ اگر جواب این سوال «هیچ، فقط قیمتش بالا برود» است، همین‌جا بایستید.
  2. شبکه را انتخاب کنید. اتریوم، ترون، سولانا، شبکه‌های لایه دوم اتریوم و چند شبکه‌ی دیگر. هر کدام کارمزد، سرعت و جامعه‌ی خودشان را دارند (جزییاتش در بخش بعد).
  3. توکنومیکس را طراحی کنید. چند توکن ساخته می‌شود؟ چقدرش مال تیم است؟ کی اجازه‌ی فروش دارند؟
  4. وایت پیپر بنویسید. سندی که می‌گوید پروژه چه مشکلی را حل می‌کند و توکن در آن چه نقشی دارد.
  5. قرارداد هوشمند را بنویسید و روی شبکه‌ی آزمایشی امتحان کنید. بعد روی شبکه‌ی اصلی منتشرش کنید.
  6. قرارداد را حسابرسی (Audit) کنید. یک تیم مستقل کد را خط‌به‌خط برای حفره‌ی امنیتی می‌گردد.
  7. نقدشوندگی بسازید. با ساختن استخر نقدینگی در یک صرافی غیرمتمرکز، تا مردم بتوانند توکن را بخرند و بفروشند.
  8. جامعه و فهرست شدن. معرفی پروژه، جذب کاربر واقعی و در صورت امکان لیست شدن در صرافی.

پس اگر کسی گفت «ده دقیقه‌ای توکن ساختم»، فقط گام پنجم را ده دقیقه‌ای انجام داده است. هفت گام دیگر ماه‌ها کار می‌برد.

کدام شبکه برای ساخت توکن بهتر است؟

هر شبکه برای ساختن توکن یک قاعده‌ی مشترک دارد که به آن «استاندارد توکن» می‌گویند. مثل اندازه‌ی استاندارد پریز برق: هر وسیله‌ای که آن را رعایت کند، به همه‌ی پریزها می‌خورد. توکنی که استاندارد را رعایت کند هم در همه‌ی کیف پول‌ها و صرافی‌های آن شبکه کار می‌کند.

استانداردهای رایج ساخت توکن
شبکهاستانداردکارمزد ساخت و انتقالنکته
اتریومERC-20بیشتر از بقیه، بسته به شلوغی شبکهقدیمی‌ترین و امن‌ترین بستر، بیشترین ابزار و اعتماد
لایه دوم اتریومERC-20معمولا خیلی کمتر از خود اتریومهمان کد اتریوم، با کارمزد ارزان‌تر
زنجیره‌ی BNBBEP-20کمتقریبا کپی ERC-20؛ آدرس‌ها مثل اتریوم با 0x شروع می‌شوند
ترونTRC-20کمرایج برای انتقال تتر
سولاناSPLخیلی کمسریع، ولی ساختار برنامه‌نویسی‌اش با اتریوم فرق دارد

اگر تازه‌کارید، بیشتر آموزش‌ها و ابزارها برای ERC-20 و شبکه‌های سازگار با اتریوم نوشته شده است. فرق این استانداردها را در مقاله‌ی استاندارد ERC-20 و TRC-20 به زبان ساده باز کرده‌ایم. پس انتخاب شبکه را بر اساس کاربران پروژه بکنید، نه فقط ارزان بودن کارمزد.

توکنومیکس: چند توکن، مال چه کسی، از کی؟

توکنومیکس یعنی «اقتصاد توکن». به زبان ساده، سه سوال را جواب می‌دهد: چند توکن وجود خواهد داشت، هر بخشش دست چه کسی است، و کی اجازه‌ی فروش پیدا می‌کنند.

بیایید با یک مثال فرضی حساب کنیم. پروژه‌ای ۱ میلیارد توکن می‌سازد:

  • ۴۰٪ برای کاربران و پاداش‌ها، به‌تدریج در چهار سال
  • ۲۰٪ برای تیم، با یک سال قفل و بعد آزاد شدن ماهانه
  • ۱۵٪ برای سرمایه‌گذاران اولیه
  • ۱۵٪ برای استخر نقدینگی
  • ۱۰٪ ذخیره‌ی پروژه

حالا فرض کنید تیم ۲۰٪ را بدون قفل نگه دارد. یعنی هر لحظه می‌تواند ۲۰۰ میلیون توکن را یک‌جا در بازار بفروشد و قیمت را خراب کند. این همان چیزی است که خریدار باهوش اول نگاهش می‌کند. قفل کردن سهم تیم (به انگلیسی Vesting) یعنی تیم پای پروژه می‌ماند. جزییات بیشتر را در مقاله‌ی توکنومیکس چیست ببینید.

پس اگر خودتان توکن می‌سازید، توکنومیکس را طوری بچینید که به خودتان هم اعتماد نکنند؛ قفل را در کد بگذارید، نه در قول.

وایت پیپر: شناسنامه‌ی پروژه

وایت پیپر یک سند چند صفحه‌ای است که می‌گوید پروژه چه مشکلی را حل می‌کند، چطور کار می‌کند، توکن در آن چه نقشی دارد و تیم پشتش کیست. مثل طرح توجیهی‌ای است که برای وام بانکی می‌برید، فقط این بار برای همه‌ی مردم منتشر می‌شود.

وایت پیپر خوب ساده و دقیق است و وعده‌ی سود نمی‌دهد. اگر می‌خواهید بدانید یک وایت پیپر را چطور بخوانید یا بنویسید، مقاله‌ی وایت پیپر چیست یک چک‌لیست کامل دارد.

نوشتن قرارداد هوشمند و منتشر کردن توکن

قرارداد هوشمند یعنی برنامه‌ی کوچکی که روی بلاک‌چین نشسته و قاعده‌هایش از پیش نوشته شده است؛ مثلا «کل توکن‌ها ۱ میلیارد تا» یا «هر انتقال از موجودی فرستنده کم و به گیرنده اضافه شود». بعد از انتشار، کسی نمی‌تواند این قاعده‌ها را عوض کند، مگر اینکه از اول در کد پیش‌بینی شده باشد. برای آشنایی بیشتر، مقاله‌ی قرارداد هوشمند چیست را ببینید.

برای ساختن یک توکن ساده، معمولا این کارها انجام می‌شود:

  1. نام توکن، نماد کوتاه (مثلا سه یا چهار حرف)، تعداد اعشار و تعداد کل را تعیین می‌کنند.
  2. کد را با زبان Solidity (زبان رایج قراردادهای اتریوم) می‌نویسند. بیشتر برنامه‌نویس‌ها از کتابخانه‌های متن‌باز و حسابرسی‌شده مثل OpenZeppelin استفاده می‌کنند، نه اینکه از صفر بنویسند.
  3. قرارداد را اول روی «شبکه‌ی آزمایشی» (Testnet) منتشر می‌کنند. شبکه‌ی آزمایشی کپی شبکه‌ی اصلی است با پول بی‌ارزش؛ برای تمرین رایگان است.
  4. بعد از آزمایش کامل، قرارداد را روی شبکه‌ی اصلی منتشر می‌کنند و کارمزد شبکه را می‌پردازند.
  5. کد قرارداد را در مرورگر بلاک‌چین (مثل اتراسکن) «تایید» (Verify) می‌کنند تا همه بتوانند متن آن را بخوانند.

از لحظه‌ی انتشار، توکن یک آدرس قرارداد دارد. این آدرس شناسنامه‌ی واقعی توکن است، نه اسمش. هر کسی می‌تواند توکنی به اسم «تتر» بسازد؛ ولی آدرس قرارداد تتر واقعی فقط یکی است.

ساخت توکن بدون کدنویسی

ابزارهای آنلاینی هم هستند که فرمی می‌دهند: نام، نماد و تعداد را می‌نویسید، کیف پول را وصل می‌کنید و توکن ساخته می‌شود. برای یادگرفتن روی شبکه‌ی آزمایشی بد نیستند. ولی حواسمان باشد: شما کدی را منتشر می‌کنید که خودتان نخوانده‌اید. بعضی از این ابزارها در کد، دسترسی پنهانی برای سازنده‌ی ابزار می‌گذارند. پس برای پروژه‌ی جدی، کد را یک متخصص مستقل ببیند.

حسابرسی قرارداد (Audit): چرا نباید از آن گذشت؟

کد قرارداد هوشمند بعد از انتشار تقریبا عوض‌نشدنی است. اگر یک حفره در آن باشد، دزد می‌تواند کل موجودی را ببرد و کسی هم نمی‌تواند تراکنش را برگرداند. در تاریخ رمزارزها بارها صدها میلیون دلار با یک اشتباه کوچک در کد از دست رفته است.

حسابرسی یعنی یک تیم امنیتی مستقل کد را می‌خواند، آزمایش می‌کند و گزارش منتشر می‌کند. مثل این است که پیش از اسباب‌کشی، یک مهندس ساختمان را ببیند. گزارش حسابرسی نشان می‌دهد چه خطرهایی پیدا شده و کدام برطرف شده است. البته حسابرسی تضمین صددرصد نیست؛ فقط احتمال خطا را کم می‌کند.

استخر نقدینگی و لیست شدن در صرافی

توکنی که ساختید، تا کسی نتواند آن را بخرد و بفروشد، فقط یک عدد در کیف پول شماست. برای اینکه بازار پیدا کند، معمولا در یک صرافی غیرمتمرکز «استخر نقدینگی» می‌سازند.

استخر نقدینگی یعنی یک صندوق مشترک که دو دارایی در آن کنار هم ریخته شده است؛ مثلا توکن شما و تتر. خریدار تتر را به استخر می‌دهد و توکن برمی‌دارد. قیمت را یک فرمول ساده بر اساس نسبت این دو تعیین می‌کند. اگر کمی پول در استخر باشد، با یک خرید کوچک قیمت ده برابر می‌شود و با یک فروش کوچک سقوط می‌کند. سازوکارش را در مقاله‌های استخر نقدینگی چیست و بازارساز خودکار (AMM) با مثال دیده‌ایم.

یک نکته‌ی مهم: سازنده‌ای که استخر را ساخته، اگر نقدینگی را قفل نکرده باشد، می‌تواند هر لحظه آن را بیرون بکشد. به این کار «راگ پول» (Rug Pull) می‌گویند؛ یعنی فرش را از زیر پای خریدارها کشیدن. برای همین پروژه‌های جدی نقدینگی را برای مدت مشخص در قرارداد قفل می‌کنند.

لیست شدن در صرافی‌های متمرکز بزرگ کار دیگری است. هر صرافی معیار خودش را دارد: حجم معامله، تعداد دارنده، حسابرسی، تیم شناخته‌شده و گاهی هزینه‌ی سنگین. بیشتر توکن‌ها هرگز به این مرحله نمی‌رسند.

هزینه ساخت ارز دیجیتال چقدر است؟

جواب کوتاه این است که ساخت خود توکن ارزان است و بقیه‌اش گران. عددهای این جدول تقریبی و برای آبان ۱۴۰۵ است و به شبکه، زمان و کیفیت کار بستگی دارد. عددها به دلار آمده‌اند چون این بازار جهانی است؛ نرخ امروز دلار را در صفحه‌ی قیمت دلار ببینید.

برآورد هزینه‌های ساخت توکن (تقریبی)
بخشبرآوردتوضیح
انتشار روی شبکه‌ی آزمایشیرایگانپول آزمایشی بی‌ارزش است
کارمزد انتشار روی شبکه‌ی اصلیاز کمتر از یک دلار تا چند ده دلارشبکه‌های ارزان کمتر، اتریوم در ساعت شلوغ بیشتر
برنامه‌نویس قرارداداز صفر (اگر خودتان بلدید) تا چند هزار دلاربرای توکن ساده کم، برای امکانات خاص بیشتر
حسابرسی امنیتیاز چند هزار تا چند ده هزار دلاربسته به طول کد و اعتبار تیم حسابرس
استخر نقدینگیهر چقدر که می‌گذاریداین پول خرج نمی‌شود، ولی در معرض ریسک است
وب‌سایت، وایت پیپر و معرفیاز کم تا خیلی زیادبزرگ‌ترین و نامعلوم‌ترین بخش

بیایید با هم حساب کنیم. فرض کنیم یک تیم کوچک توکن ساده‌ای روی یک شبکه‌ی ارزان می‌سازد. کارمزد انتشار چند دلار است. ولی اگر بخواهد حسابرسی بگیرد، ۵ هزار دلار و برای استخر نقدینگی ۱۰ هزار دلار بگذارد، تازه به ۱۵ هزار دلار رسیده و هنوز یک کاربر هم ندارد. (این فقط مثال است.) پس سوال درست «ساخت توکن چند است؟» نیست؛ این است: «برای اینکه کسی به این توکن اعتماد کند، چقدر باید خرج کنم؟»

کارمزد شبکه یا گس با شلوغی شبکه بالا و پایین می‌رود؛ مثل کرایه‌ی تاکسی اینترنتی در ساعت اوج ترافیک. درباره‌اش در مقاله‌ی کارمزد شبکه یا گس فی چیست نوشته‌ایم.

ساخت ارز دیجیتال در ایران قانونی است؟

جواب صادقانه این است که نوشتن کد و ساختن توکن برای یادگیری یا آزمایش، به‌خودی‌خود ممنوع اعلام نشده است. ولی هر جا پای فروش توکن به مردم، جمع کردن پول یا استفاده از آن برای پرداخت وسط باشد، وارد منطقه‌ای می‌شوید که مجوز می‌خواهد.

تا آبان ۱۴۰۵ این چند نکته روشن است:

  • بانک مرکزی در خرداد ۱۴۰۴ اعلام کرد بر اساس قانون بانک مرکزی (مصوب ۱۴۰۲)، تنها نهاد صاحب اختیار برای مجوز، نظارت و قاعده‌گذاری بازار رمزارز است.
  • استفاده از رمزارز، از جمله توکن‌های کاربردی و استیبل‌کوین، به‌عنوان وسیله‌ی پرداخت در داخل کشور ممنوع است.
  • طبق گزارش‌ها، قاعده‌گذاری توکن‌های پشتوانه‌دار به طلا با بانک مرکزی و قاعده‌گذاری توکن‌های نماینده‌ی دارایی با سازمان بورس، با هماهنگی وزارت اقتصاد، است.
  • جمع کردن پول از مردم با وعده‌ی سود، بی مجوز، در قانون ایران جرم جداگانه‌ای است؛ چه با توکن باشد، چه بی آن.

پس اگر قصد دارید توکن را به مردم بفروشید یا با آن سرمایه جمع کنید، پیش از هر کاری با یک وکیل آشنا به این حوزه مشورت کنید. اگر هدف‌تان جذب سرمایه برای یک کسب‌وکار واقعی است، راه‌های رسمی‌تری هم هست؛ مثل توکن امنیتی در کشورهایی که قانونش را دارند، یا سکوهای مجاز تامین مالی جمعی در داخل. این بخش راهنمای حقوقی نیست؛ قانون در این حوزه زود عوض می‌شود.

ICO و عرضه‌ی توکن به مردم

بعضی پروژه‌ها توکن را پیش از راه افتادن محصول به مردم می‌فروشند. به این کار عرضه‌ی اولیه‌ی سکه یا ICO می‌گویند. سال ۲۰۱۷ موج بزرگی از این عرضه‌ها راه افتاد و بیشترشان یا شکست خوردند یا کلاهبرداری بودند. سازوکار و تفاوتش با عرضه‌ی اولیه‌ی بورس را در مقاله‌ی ICO چیست ببینید.

پس اگر روزی خواستید توکن بفروشید، همان چیزهایی را منتشر کنید که خودتان دوست دارید پیش از خرید ببینید.

پنج اشتباه رایج در ساخت توکن

  1. اول توکن، بعد ایده. توکنی که کاربرد ندارد، فقط یک بلیت بخت‌آزمایی است. خریدارها زود می‌فهمند.
  2. دسترسی نامحدود برای سازنده. قراردادی که به سازنده اجازه می‌دهد هر وقت خواست توکن تازه بسازد (مینت) یا انتقال‌ها را ببندد، اعتماد را از بین می‌برد. سازوکار مینت را بشناسید و محدودش کنید.
  3. رد شدن از شبکه‌ی آزمایشی. یک اشتباه در شبکه‌ی اصلی برگشت ندارد. شبکه‌ی آزمایشی رایگان است.
  4. نگه داشتن کلید در جای ناامن. کیف پولی که قرارداد را منتشر کرده، معمولا کلید مدیریت پروژه است. اگر ۱۲ کلمه‌اش در گالری گوشی باشد، کل پروژه در خطر است.
  5. کپی اسم پروژه‌های معروف. هم دردسر حقوقی دارد و هم پروژه را از اول شبیه کلاهبرداری می‌کند.

اگر خریدار هستید: این چک‌لیست را پیش از خرید توکن تازه بزنید

حالا که دیدید ساختن توکن چقدر آسان است، از آن طرف هم نگاه کنیم. هر روز هزاران توکن تازه ساخته می‌شود و بیشترشان پس از چند روز بی‌ارزش می‌شوند. توصیه‌ی من این است که پیش از خرید هر توکن تازه، این‌ها را چک کنید:

  • آدرس قرارداد را از سایت رسمی پروژه گرفته‌اید، نه از یک گروه تلگرامی؟
  • کد قرارداد در مرورگر بلاک‌چین تایید شده و خواندنی است؟
  • گزارش حسابرسی از یک تیم مستقل منتشر شده است؟
  • نقدینگی استخر قفل شده و تا کی؟
  • سهم تیم قفل زمانی دارد؟ چند کیف پول بیشتر توکن‌ها را دارند؟
  • سازنده هنوز می‌تواند توکن تازه بسازد یا فروش را ببندد؟
  • تیم شناخته‌شده است و پروژه کاربرد واقعی دارد؟

اگر حتی دو مورد جواب «نه» یا «نمی‌دانم» گرفت، دست نگه دارید. نشانه‌های دیگر را در مقاله‌ی ۹ گام شناسایی توکن‌های کلاهبرداری جمع کرده‌ایم. پس قیمت بالا رفتن یک توکن تازه را نشانه‌ی سالم بودنش نگیرید.

سوالات متداول

چگونه ارز دیجیتال بسازیم؟

ساده‌ترین راه ساختن توکن روی یک شبکه‌ی آماده مثل اتریوم است. هدف و توکنومیکس را تعیین می‌کنید، قرارداد هوشمند استاندارد می‌نویسید، روی شبکه‌ی آزمایشی امتحان می‌کنید، روی شبکه‌ی اصلی منتشر می‌کنید، حسابرسی می‌گیرید و برایش استخر نقدینگی می‌سازید.

تفاوت ساخت کوین و توکن چیست؟

کوین بلاک‌چین مستقل خودش را دارد و ساختنش ماه‌ها کار، تیم بزرگ و امنیت جداگانه می‌خواهد. توکن روی شبکه‌ی یک کوین دیگر ساخته می‌شود، امنیتش را از همان شبکه می‌گیرد و با یک قرارداد هوشمند کوتاه در چند ساعت ساخته می‌شود.

هزینه ساخت ارز دیجیتال چقدر است؟

کارمزد انتشار یک توکن ساده از کمتر از یک دلار تا چند ده دلار است. هزینه‌ی واقعی در حسابرسی امنیتی، برنامه‌نویس، استخر نقدینگی و معرفی پروژه است که می‌تواند به چند ده هزار دلار برسد. روی شبکه‌ی آزمایشی رایگان است.

ساخت ارز دیجیتال در ایران قانونی است؟

ساختن توکن برای یادگیری به‌خودی‌خود ممنوع اعلام نشده، ولی بانک مرکزی خود را تنها مرجع مجوز رمزارز می‌داند، پرداخت با رمزارز ممنوع است و جمع کردن پول از مردم بی مجوز جرم است. پیش از فروش توکن با وکیل مشورت کنید.

آیا می‌شود بدون کدنویسی توکن ساخت؟

بله، ابزارهای آنلاینی هستند که با پر کردن یک فرم توکن می‌سازند. برای تمرین روی شبکه‌ی آزمایشی مناسب‌اند، ولی برای پروژه‌ی جدی خطر دارند، چون کدی را منتشر می‌کنید که نخوانده‌اید و ممکن است دسترسی پنهان داشته باشد.

بهترین شبکه برای ساخت توکن کدام است؟

اتریوم با استاندارد ERC-20 امن‌ترین و پرابزارترین است ولی کارمزدش بیشتر است. لایه دوم اتریوم، زنجیره‌ی BNB، ترون و سولانا ارزان‌ترند. انتخاب را بر اساس کاربران و نیاز پروژه بکنید، نه فقط کارمزد.

آیا با ساخت توکن می‌شود پولدار شد؟

ساختن توکن به‌تنهایی ارزشی نمی‌سازد. ارزش از کاربرد واقعی، اعتماد و نقدشوندگی می‌آید و بیشتر توکن‌های تازه پس از مدت کوتاهی بی‌ارزش می‌شوند. اگر هدف فقط بالا رفتن قیمت است، احتمال شکست خیلی زیاد است.

راگ پول چیست؟

راگ پول یعنی سازنده‌ی توکن ناگهان نقدینگی استخر را بیرون می‌کشد یا توکن‌های خودش را یک‌جا می‌فروشد و قیمت به نزدیک صفر می‌رسد. قفل بودن نقدینگی و سهم تیم در قرارداد، جلوی این کار را می‌گیرد.

جمع‌بندی

ساخت ارز دیجیتال، اگر منظور ساخت توکن باشد، از نظر فنی کار یک بعدازظهر است. ولی یک توکن موفق یعنی هدف روشن، توکنومیکس منصفانه، کد حسابرسی‌شده، نقدینگی قفل‌شده و کاربرانی که واقعا به آن نیاز دارند. در ایران هم هر کاری فراتر از یادگیری، به‌ویژه فروش توکن به مردم، مجوز می‌خواهد.

پس اگر کنجکاوید، از شبکه‌ی آزمایشی شروع کنید؛ رایگان است و چیزی از دست نمی‌دهید. و اگر خریدارید، دفعه‌ی بعد که توکن تازه‌ای دیدید، اول چک‌لیست بالا را بزنید. قیمت لحظه‌ای رمزارزهای معروف را هم در صفحه‌ی قیمت ارزهای دیجیتال می‌توانید ببینید.

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

دیدگاه‌ها

    اپلیکیشن حامد ثقفی · رایگان

    قیمت رمزارزها، کنار طلا و دلار

    قیمت لحظه‌ای بیت‌کوین، تتر و ارزهای دیجیتالِ پرمعامله به تومان و دلار. برای هر کدام هشدار بگذارید تا لازم نباشد مدام سر بزنید.

    اپ رایگان را نصب کنید:

    اپ فقط قیمت نشان می‌دهد؛ خرید و فروش در آن انجام نمی‌شود.