عرضه اولیه چقدر نقدینگی میخواهد؟ سهمیه هر کد و نحوه محاسبه
فهرست مطالب۱۴ بخش
- عرضه اولیه چقدر نقدینگی میخواهد؟ فرمول نقدینگی مورد نیاز
- چرا در عرضه ترکیبی رقم نقدینگی فقط «کف» است؟
- در عرضه به روش ثبت سفارش چه؟
- عرضه اولیه منجیل چقدر نقدینگی میخواست؟
- عرضه اولیه فردا چقدر نقدینگی میخواهد؟ (شکیمیا، ۸ مهر ۱۴۰۵)
- سهمیه هر کد در عرضه اولیه چطور محاسبه میشود؟
- ماشین‌حساب دستی: سهمیه و نقدینگی خودتان را برآورد کنید
- عرضه اولیه به هر نفر چند سهم رسید؟ جدول عرضههای ۱۴۰۵
- در آخرین عرضه اولیه چند نفر شرکت کردند؟
- تعداد سهام عرضه اولیه امروز را از کجا بفهمیم؟
- آیا پول باید در حساب کارگزاری باشد؟
- عرضه اولیه امروز به هر نفر چند سهم رسید؟ نتیجه را کجا ببینیم
- اشتباه‌های رایج در برآورد نقدینگی عرضه اولیه
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
عرضه اولیه چقدر نقدینگی میخواهد؟ به اندازهٔ «سقف سفارش هر کد × قیمت عرضه» بهاضافهٔ کارمزد خرید (۰٫۳۷۱۲ درصد در بورس تهران و ۰٫۳۶۳۲ درصد در فرابورس). در عرضههای اولیهٔ ۱۴۰۵ که در این مطلب بررسی کرده‌ام، این رقم از حدود ۱۰۷ هزار تومان (خگلپا) تا حدود ۱۷ میلیون تومان (تابان) بود. ولی آخرش معمولاً فقط یک‌پنجم تا دوپنجمِ این پول صرف خرید شد، چون سهمیهٔ هر کد تقریباً برابر است با حجم عرضه تقسیم بر تعداد کدهای شرکتکننده.
در این راهنما نشان می‌دهم این دو عدد، یعنی نقدینگی لازم و سهمیهٔ هر کد، دقیقاً چطور حساب می‌شوند. چرا در عرضههای ترکیبی رقمِ اعلام‌شده فقط «کف» است؟ چطور پیش از عرضه سهمیهٔ خودتان را برآورد کنید؟ و در عرضههای ۱۴۰۵ به هر نفر واقعاً چند سهم رسید؟ همهٔ عددها از اطلاعیه‌ها و گزارش‌های نتیجه تا ۷ مهر ۱۴۰۵ آمده‌اند.
| فرمول نقدینگی لازم | سقف سفارش هر کد × قیمت عرضه × (۱ + کارمزد خرید) |
|---|---|
| کارمزد خرید ۱۴۰۵ | بورس تهران ۰٫۳۷۱۲٪، فرابورس ۰٫۳۶۳۲٪ |
| قیمتِ مبنا در روش ترکیبی | قیمتی که صندوقها در حراج مرحلهٔ اول کشف می‌کنند؛ رقمِ پیش از عرضه با قیمت ارزشگذاری فقط کف است |
| قیمتِ مبنا در روش ثبت سفارش | سقف دامنهٔ قیمت؛ در عرضههای ۱۴۰۵ قیمت تقریباً همیشه در سقف کشف شد |
| سهمیهٔ هر کد | حدوداً حجم عرضهٔ عمومی ÷ تعداد کدهای شرکتکننده (نه بیشتر از سقف) |
| شمار شرکت‌کنندگان در ۱۴۰۵ | معمولاً ۱٫۲ تا ۲ میلیون کد در هر عرضه |
| سهمیهٔ واقعی نسبت به سقف | در عرضههای ۱۴۰۵ تقریباً ۱۸ تا ۴۱ درصدِ سقف |
| خرید اعتباری | معمولاً نه؛ پول باید پیش از ثبت سفارش در قدرت خرید باشد |
| اعلام نتیجه | همان روز در خبرها؛ اضافه‌شدن به پرتفوی معمولاً روز کاری بعد |
عرضه اولیه چقدر نقدینگی میخواهد؟ فرمول نقدینگی مورد نیاز
در هر اطلاعیهٔ عرضه دو عدد هست که نقدینگی را تعیین می‌کنند: حداکثر تعداد سهمی که هر کد معاملاتی می‌تواند سفارش بدهد (سقف هر کد) و قیمت. کارگزاری وقتی سفارش شما را می‌پذیرد که قدرت خریدتان برای کل سفارش بهاضافهٔ کارمزد کافی باشد. پس:
نقدینگی لازم = سقف هر کد × قیمت هر سهم × (۱ + نرخ کارمزد خرید)
عرضهٔ اولیه کارمزد جداگانه‌ای ندارد و همان کارمزد عادی خرید سهام از آن کم میشود. نرخ‌های ۱۴۰۵ را کارگزاری‌های کاریزما و مفید چنین اعلام کرده‌اند:
| بازار | کارمزد خرید | ضریب در فرمول |
|---|---|---|
| بورس تهران | ۰٫۳۷۱۲ درصد | ۱٫۰۰۳۷۱۲ |
| فرابورس | ۰٫۳۶۳۲ درصد | ۱٫۰۰۳۶۳۲ |
یک نمونهٔ واقعی: کاریزما نقدینگی لازم برای عرضهٔ تابان را ۱۷۰٬۶۱۴٬۹۸۱ ریال اعلام کرد. این دقیقاً میشود ۱۳٬۲۸۰ سهم (سقف هر کد) × ۱۲٬۸۰۰ ریال (سقف قیمت) × ۱٫۰۰۳۷۱۲. بسیاری از خبرگزاری‌ها رقم را بدون کارمزد می‌نویسند. اگر قدرت خریدتان را درست به اندازهٔ همان عدد شارژ کنید، سفارش سقف ممکن است به‌خاطر چند هزار تومان کارمزد پذیرفته نشود. جزئیات کارمزد را در راهنمای کارمزد معاملات بورس نوشته‌ام.
دقت کنید که قیمت‌ها در اطلاعیه‌ها به ریال است. برای تبدیل به تومان، حاصل را بر ۱۰ تقسیم کنید.
چرا در عرضه ترکیبی رقم نقدینگی فقط «کف» است؟
بیشتر عرضههای فرابورس در ۱۴۰۵ به روش ترکیبی انجام شد، مثل ذرت، منجیل، سمهریز، خگلپا، لبن و فنقره. در این روش عرضه دو مرحله دارد:
- مرحلهٔ اول (صندوقها): حدود یک‌سوم سهام به روش حراج به سرمایه‌گذاران واجد شرایط، یعنی صندوقها، عرضه میشود و قیمت در همین حراج کشف میشود.
- مرحلهٔ دوم (عموم مردم): بقیهٔ سهام همان روز با قیمت ثابتی برابر قیمت کشف‌شده در مرحلهٔ اول به همهٔ کدهای حقیقی و حقوقی عرضه میشود.
پس پیش از روز عرضه هیچ‌کس قیمت نهایی را نمی‌داند. کارگزاری‌ها و رسانه‌ها نقدینگی را با قیمت ارزشگذاری حساب می‌کنند، و کارگزاری فارابی هم در صفحه‌های عرضه‌اش صریحاً نوشته که نقدینگی مورد نیاز پس از کشف قیمت در مرحلهٔ اول مشخص میشود. در عمل، قیمتِ کشف‌شده در همهٔ عرضههای ترکیبی ۱۴۰۵ که داده‌اش را دارم بالاتر از قیمت ارزشگذاری بود:
| نماد | قیمت ارزشگذاری | قیمت کشف‌شده | اختلاف |
|---|---|---|---|
| ذرت (۳۰ خرداد) | ۱۳٬۲۵۴ | ۱۷٬۷۲۱ | حدود ۳۴٪ بالاتر |
| منجیل (۳ شهریور) | ۱۴٬۰۸۰ | ۱۸٬۴۵۰ | حدود ۳۱٪ بالاتر |
| سمهریز (۴ شهریور) | ۱۸٬۳۶۸ | ۲۱٬۸۳۶ | حدود ۱۹٪ بالاتر |
| خگلپا (۱۱ شهریور) | ۳٬۱۸۵ | ۳٬۷۱۵ | حدود ۱۷٪ بالاتر |
| لبن (۲۱ شهریور) | ۷٬۰۲۶ | ۹٬۸۳۱ | حدود ۴۰٪ بالاتر |
| فنقره (۳۱ شهریور) | ۱۱٬۸۲۷ | ۱۵٬۸۱۸ | حدود ۳۴٪ بالاتر |
برداشت من از این جدول: در عرضهٔ ترکیبی، عددی را که پیش از عرضه اعلام میشود حداقلِ پول لازم بدانید. اگر می‌خواهید سفارش سقف بدهید، برای ۲۰ تا ۴۰ درصد بیشتر هم جا بگذارید. این الگوی چند عرضهٔ گذشته است، نه قاعده. قیمت عرضهٔ بعدی ممکن است کمتر یا بیشتر از این بازه فاصله بگیرد.
در عرضه به روش ثبت سفارش چه؟
در عرضههای بورس تهران در ۱۴۰۵، مثل تابان، آکو، داروند و غزنجان، روش «ثبت سفارش» بود. اطلاعیه یک دامنهٔ قیمت اعلام می‌کند و هر کد یک سفارش با قیمت محدود در این دامنه میدهد. اگر تقاضا در سقف دامنه بیشتر از عرضه باشد، که در همهٔ نمونه‌های ۱۴۰۵ بود، قیمت در سقف کشف میشود و سهم فقط بین کسانی تقسیم میشود که در سقف سفارش داده‌اند. آموزش مفید هم صریح می‌گوید به کسانی که زیر سقف قیمت سفارش گذاشته‌اند سهمی نمی‌رسد. پس نقدینگی را با سقف دامنهٔ قیمت حساب کنید. مثلاً دامنهٔ آکو ۲۹٬۲۰۶ تا ۳۲٬۹۳۴ ریال بود و قیمت دقیقاً در ۳۲٬۹۳۴ ریال کشف شد.
عرضه اولیه منجیل چقدر نقدینگی میخواست؟
منجیل (تولید نیروی برق سبز منجیل) بهترین مثال برای فاصلهٔ برآورد و واقعیت است. طبق اطلاعیهٔ عرضه، سه‌شنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵ در مجموع ۲۷۰ میلیون سهم به روش ترکیبی در فرابورس عرضه شد: ۹۰ میلیون سهم در مرحلهٔ اول برای صندوقها و ۱۸۰ میلیون سهم در مرحلهٔ دوم برای عموم. سقف هر کد در مرحلهٔ دوم ۳۶۰ سهم بود.
- برآورد پیش از عرضه: با قیمت ارزشگذاری ۱۴٬۰۸۰ ریال، نقدینگی لازم ۳۶۰ × ۱۴٬۰۸۰ × ۱٫۰۰۳۶۳۲ = ۵٬۰۸۷٬۲۱۰ ریال، یعنی حدود ۵۰۹ هزار تومان. این همان رقمی است که کارگزاری مفید اعلام کرد.
- واقعیت روز عرضه: قیمت در مرحلهٔ اول ۱۸٬۴۵۰ ریال کشف شد. پس نقدینگی لازم برای سفارش سقف شد ۳۶۰ × ۱۸٬۴۵۰ × ۱٫۰۰۳۶۳۲ ≈ ۶٬۶۶۶٬۰۰۰ ریال، یعنی حدود ۶۶۷ هزار تومان.
- نتیجه: ۱٬۴۶۸٬۵۳۰ کد حقیقی و ۱٬۴۸۴ کد حقوقی سفارش دادند و حداکثر تخصیص هر کد ۱۲۳ سهم بود، یعنی حدود ۲۲۷ هزار تومان.
یعنی کسی که فقط همان ۵۰۹ هزار تومانِ برآوردی را در حساب داشت، نمی‌توانست ۳۶۰ سهم سفارش بدهد. با این پول حداکثر حدود ۲۷۴ سهم با قیمت جدید جا می‌شد. ولی چون سهمیهٔ نهایی ۱۲۳ سهم بود، طبق منطق تقسیم که پایین‌تر توضیح می‌دهم، همین سفارشِ کوچک‌تر هم همان ۱۲۳ سهم را می‌گرفت. از آن ۶۶۷ هزار تومان هم در عمل فقط حدود یک‌سوم خرج شد.
عرضه اولیه فردا چقدر نقدینگی میخواهد؟ (شکیمیا، ۸ مهر ۱۴۰۵)
در زمان نوشتن این مطلب (سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵)، عرضهٔ بعدی «شکیمیا» (کیمیا پلی استر قم) است که طبق اطلاعیهٔ فرابورس، به نقل بورس‌پرس و رکنا، چهارشنبه ۸ مهر به روش ترکیبی در بازار دوم فرابورس انجام میشود:
- مرحلهٔ اول: ۴۵۰ میلیون سهم، حراج برای صندوقها
- مرحلهٔ دوم: ۹۰۰ میلیون سهم برای همه، با قیمت ثابتِ کشف‌شده در مرحلهٔ اول
- سقف هر کد در مرحلهٔ دوم: ۱٬۸۰۰ سهم
- قیمت ارزشگذاری: ۴٬۳۱۰ ریال
با قیمت ارزشگذاری، نقدینگی لازم ۱٬۸۰۰ × ۴٬۳۱۰ = ۷٬۷۵۸٬۰۰۰ ریال است، یعنی ۷۷۵٬۸۰۰ تومان پیش از کارمزد و حدود ۷۷۹ هزار تومان با کارمزد فرابورس. این رقم کف است. اگر قیمت مثل فنقره حدود ۳۴ درصد بالاتر کشف شود، سفارش سقف حدود ۱٫۰۴ میلیون تومان میخواهد. رقم قطعی را پیام ناظر در روز عرضه اعلام می‌کند.
برای عرضههای بعد از شکیمیا، تقویم عرضه اولیه سایت را ببینید. آنجا برای عرضهٔ بعدی شمارش معکوس، سقف هر کد و نقدینگی لازم نوشته شده و پس از هر عرضه نتیجه‌اش جای برآورد را می‌گیرد.
سهمیه هر کد در عرضه اولیه چطور محاسبه میشود؟
در مرحلهٔ دوم عرضههای ترکیبی (قیمت ثابت) و در روش ثبت سفارش میان سفارشهای سقف، سهام بر اساس مبلغ سفارش یا زودتر فرستادن سفارش تقسیم نمی‌شود. طبق دستورالعمل پذیره‌نویسی و عرضهٔ اولیه، سهام دور به دور و در بسته‌های حداقلی که بورس تعیین می‌کند به تک‌تک کدها داده میشود تا تمام شود. این همان «تسهیم» است:
- در دور اول به هر کدی که سفارش معتبر دارد یک بسته سهم داده میشود.
- اگر سهم باقی ماند، دور بعد دوباره به همه یک بسته داده میشود.
- کدی که سفارشش کامل پر شده از دورهای بعد کنار می‌رود.
- در دور آخر سهم کافی برای همه نمی‌ماند. همین «باقیمانده» باعث میشود بعضی کدها یک بسته بیشتر از بقیه بگیرند.
نتیجهٔ عملی یک فرمول ساده است:
سهمیهٔ هر کد ≈ حجم عرضهٔ عمومی ÷ تعداد کدهای شرکتکننده (و هرگز بیشتر از سقف هر کد)
مثال واقعی: در ذرت (۳۰ خرداد ۱۴۰۵) ۱۳۸٫۶ میلیون سهم به عموم عرضه شد و ۱٬۲۰۹٬۸۲۱ کد (۱٬۲۰۸٬۶۳۶ حقیقی و ۱٬۱۸۵ حقوقی) شرکت کردند. حاصل تقسیم ۱۱۴٫۵۶ است و گزارش نتیجه گفت «حداکثر ۱۱۵ سهم». آن کسر همان باقیماندهٔ دور آخر است: بخشی از کدها ۱۱۵ سهم گرفتند و بقیه کمتر.
دو نکته از همین منطق بیرون می‌آید:
- ساعت ثبت سفارش در سهمیه اثری ندارد. در مرحلهٔ عمومی کسی که ثانیهٔ اول سفارش داده با کسی که دقیقهٔ آخر سفارش داده برابر است. دربارهٔ ساعت‌ها در مطلب ساعت عرضه اولیه مفصل نوشته‌ام. قاعدهٔ اولویت برای تقسیم آن باقیماندهٔ دور آخر را در منابع رسمی پیدا نکردم.
- لازم نیست حتماً سقف را سفارش بدهید، ولی امن‌ترین کار همین است. کسی که کمتر از سقف سفارش میدهد تا جایی سهم می‌گیرد که سفارش خودش پر شود. اگر سفارشش از سهمیهٔ نهایی کمتر باشد، از بقیه کمتر می‌گیرد. چون سهمیهٔ نهایی را از قبل نمی‌دانید، اگر پولش را دارید سقف را سفارش بدهید.
یک هشدار دربارهٔ اعداد گزارش‌شده: در چند عرضه، مثل تابان، غزنجان، داروند، آکو و سمهریز، اگر سهمیهٔ اعلام‌شده را در شمار شرکت‌کنندگان ضرب کنید، عدد کمی بیشتر از حجم عرضه میشود. یعنی یا یکی از دو رقم گزارش‌شده دقیق نیست، یا همهٔ کدهای شمرده‌شده سهم نگرفته‌اند. برای همین من این سهمیه‌ها را «حدود» می‌نویسم.
ماشین‌حساب دستی: سهمیه و نقدینگی خودتان را برآورد کنید
پیش از هر عرضه، با اطلاعیه و یک ماشین‌حساب ساده می‌توانید هر دو عدد را برآورد کنید:
- حجم عرضهٔ عمومی را پیدا کنید. در روش ترکیبی فقط حجم مرحلهٔ دوم مهم است، نه کل عرضه. سهم صندوقها از مرحلهٔ اول به شما نمی‌رسد.
- سقف هر کد و قیمت مبنا را بردارید. در روش ترکیبی قیمت ارزشگذاری و در ثبت سفارش سقف دامنه را بردارید.
- نقدینگی لازم را حساب کنید: سقف × قیمت × ضریب کارمزد. در روش ترکیبی ۲۰ تا ۴۰ درصد هم به آن اضافه کنید.
- مشارکت را حدس بزنید. در عرضههای ۱۴۰۵ معمولاً بین ۱٫۲ تا ۲ میلیون کد شرکت کردند. عرضهٔ قبلی نقطهٔ شروع خوبی است.
- سهمیه را حساب کنید: حجم عمومی ÷ مشارکت حدسی. اگر از سقف بیشتر شد، سهمیه همان سقف است.
- ارزش سهمیه را حساب کنید: سهمیه × قیمت. این پولی است که واقعاً خرج میشود. بقیهٔ پولِ بلوکه‌شده آزاد میشود.
مثال با اعداد شکیمیا: حجم مرحلهٔ دوم ۹۰۰ میلیون سهم است و سقف ۱٬۸۰۰ سهم. جدول زیر محاسبهٔ خود من برای چند سناریوی مشارکت است. سناریوها با قیمت ارزشگذاری حساب شده‌اند و پیش‌بینی نیستند:
| کدهای شرکتکننده | سهمیهٔ تقریبی هر کد | ارزش تقریبی سهمیه |
|---|---|---|
| ۱٫۲ میلیون | ۷۵۰ سهم | حدود ۳۲۳ هزار تومان |
| ۱٫۵ میلیون | ۶۰۰ سهم | حدود ۲۵۹ هزار تومان |
| ۱٫۷۲ میلیون (مشارکت فنقره) | ۵۲۳ سهم | حدود ۲۲۵ هزار تومان |
| ۲ میلیون | ۴۵۰ سهم | حدود ۱۹۴ هزار تومان |
اگر قیمت بالاتر کشف شود، تعداد سهم‌های هر کد عوض نمی‌شود. فقط ارزش سهمیه به همان نسبت بالا می‌رود. نکتهٔ مهم جدول این است که حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت، سهمیه کمتر از نصفِ سقف ۱٬۸۰۰ سهم است.
عرضه اولیه به هر نفر چند سهم رسید؟ جدول عرضههای ۱۴۰۵
این جدول از گزارش‌های نتیجهٔ بورس تهران و فرابورس و خبرهای همان روز تهیه شده و در تقویم عرضه اولیه هم ثبت است. ستون «نقدینگی لازم» پولی است که برای سفارش سقف با قیمت نهایی و کارمزد لازم بود. ستون «ارزش سهمیه» پولی است که واقعاً خرج شد.
| نماد، تاریخ، روش | سقف هر کد | قیمت نهایی (ریال) | کدهای شرکتکننده | سهمیهٔ هر کد | ارزش سهمیه (تومان) | نقدینگی لازم برای سقف (تومان) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ذرت ۳۰ خرداد، ترکیبی | ۲۸۰ | ۱۷٬۷۲۱ | ۱٬۲۰۹٬۸۲۱ | حداکثر ۱۱۵ | حدود ۲۰۴ هزار | حدود ۴۹۸ هزار |
| آکو ۲۸ مرداد، ثبت سفارش | ۱٬۵۰۰ | ۳۲٬۹۳۴ | ۱٬۴۳۸٬۲۱۵ | حدود ۳۰۵ | حدود ۱ میلیون | حدود ۴٫۹۶ میلیون |
| منجیل ۳ شهریور، ترکیبی | ۳۶۰ | ۱۸٬۴۵۰ | ۱٬۴۷۰٬۰۱۴ | حداکثر ۱۲۳ | حدود ۲۲۷ هزار | حدود ۶۶۷ هزار |
| سمهریز ۴ شهریور، ترکیبی | ۳۰۰ | ۲۱٬۸۳۶ | ۱٬۴۱۷٬۴۶۳ | حدود ۱۰۹ | حدود ۲۳۸ هزار | حدود ۶۵۷ هزار |
| تابان ۹ شهریور، ثبت سفارش | ۱۳٬۲۸۰ | ۱۲٬۸۰۰ | حدود ۲ میلیون | حدود ۳٬۷۰۰ | حدود ۴٫۷ میلیون | حدود ۱۷٫۰۶ میلیون |
| داروند ۱۸ شهریور، ثبت سفارش | ۱٬۶۰۰ | ۵٬۰۸۳ | ۱٬۷۳۹٬۸۶۲ | حدود ۲۸۴ | حدود ۱۴۴ هزار | حدود ۸۱۶ هزار |
| لبن ۲۱ شهریور، ترکیبی | ۱٬۳۷۵ | ۹٬۸۳۱ | حدود ۱٬۶۵۵٬۰۰۰ | رسمی اعلام نشد؛ محاسبه: حدود ۴۱۵ | حدود ۴۰۸ هزار (محاسبه) | حدود ۱٫۳۶ میلیون |
| غزنجان ۲۵ شهریور، ثبت سفارش | ۶۰۰ | ۶٬۹۲۸ | ۱٬۶۰۰٬۵۹۸ | حدود ۱۱۰ | حدود ۷۶ هزار | حدود ۴۱۷ هزار |
| فنقره ۳۱ شهریور، ترکیبی | ۶۰۰ | ۱۵٬۸۱۸ | ۱٬۷۲۲٬۰۸۸ | رسمی اعلام نشد؛ محاسبه: حدود ۱۷۴ | حدود ۲۷۵ هزار (محاسبه) | حدود ۹۵۳ هزار |
سه نکته از این جدول:
- سهمیهٔ واقعی تقریباً ۱۸ تا ۴۱ درصد سقف بود. کمترینش غزنجان (۱۱۰ از ۶۰۰) و بیشترینش ذرت (۱۱۵ از ۲۸۰) بود. یعنی بیشتر نقدینگی‌ای که کنار گذاشتید فقط برای ثبت سفارش سقف لازم است، نه برای خود سهم.
- ارزش سهمیه در بیشتر عرضه‌ها بین حدود ۷۶ هزار تا ۴۰۸ هزار تومان بود. تابان و آکو استثنا بودند، چون سقف و حجمشان خیلی بزرگ‌تر بود.
- مشارکت با گذشت سال بالا رفت. از حدود ۱٫۲ میلیون کد در ذرت (خرداد) به ۱٫۶ تا ۲ میلیون کد در بیشتر عرضههای شهریور رسید. هرچه مشارکت بالاتر باشد، سهمیهٔ هر کد کوچک‌تر است.
برای مقایسهٔ اندازهٔ این عرضه‌ها با هم، بزرگ‌ترین عرضههای اولیهٔ فرابورس را هم ببینید.
در آخرین عرضه اولیه چند نفر شرکت کردند؟
تا ۷ مهر ۱۴۰۵، آخرین عرضهٔ انجام‌شده فنقره (ذوب‌گران رنگین فلز) در ۳۱ شهریور بود. طبق گزارش فرابورس به نقل بورس‌پرس و اس‌ان‌ان، ۱٬۷۲۰٬۳۲۹ کد حقیقی و ۱٬۷۵۹ کد حقوقی در مرحلهٔ دوم سفارش دادند، یعنی در مجموع ۱٬۷۲۲٬۰۸۸ کد. در مرحلهٔ اول هم ۹۳ صندوق سهم گرفتند. پرمشارکت‌ترین عرضهٔ ۱۴۰۵ تابان بود. تسنیم مشارکت آن را حدود ۲ میلیون و ۹ هزار نفر گزارش کرد که ۱٬۹۹۲٬۹۲۴ نفرشان در سقف قیمت سفارش داده بودند.
شمار شرکت‌کنندگانِ هر عرضه معمولاً عصر همان روز در خبرها منتشر میشود. پس از شکیمیا، رقم تازه را در ستون نتیجهٔ تقویم عرضه اولیه می‌گذارم.
تعداد سهام عرضه اولیه امروز را از کجا بفهمیم؟
«تعداد سهام عرضه» دو معنی دارد که نباید با هم قاطی شوند:
- حجم کل عرضه: مثلاً ۱٬۳۵۰ میلیون سهم در شکیمیا. این رقم در اطلاعیهٔ عرضه می‌آید که طبق دستورالعمل دستکم دو روز کاری پیش از عرضه منتشر میشود. در ۱۴۰۵ معمولاً ۲ تا ۶ روز زودتر منتشر شد.
- سقف هر کد: مثلاً ۱٬۸۰۰ سهم. این بیشترین سفارشی است که شما می‌توانید بدهید، نه سهمی که می‌گیرید.
اطلاعیه روی کدال و تارنماهای بورس تهران و فرابورس منتشر میشود. ساعت سفارشگیری معمولاً فقط در پیام ناظر صبح روز عرضه می‌آید.
آیا پول باید در حساب کارگزاری باشد؟
بله، در عمل باید باشد. کارگزاری مفید در پرسش‌های متداولش نوشته که خرید اعتباری عرضهٔ اولیه انجام نمی‌شود و برای خرید باید قدرت خرید را افزایش دهید. در کارگزاری فارابی هم سفارش موفق «در صف» قرار می‌گیرد و مبلغ آن بلوکه میشود. چند نکتهٔ عملی:
- قدرت خرید را پیش از شروع سفارشگیری شارژ کنید. سفارشی که با قدرت خرید ناکافی فرستاده شود پذیرفته نمی‌شود.
- کل مبلغ سفارش سقف بهاضافهٔ کارمزد بلوکه میشود. پس از تخصیص فقط ارزش سهم‌های تخصیص‌یافته کم میشود و بقیه آزاد میشود. زمان دقیق آزادشدن را در منبع رسمی پیدا نکردم و ممکن است بین کارگزاری‌ها فرق کند.
- بعضی کارگزاری‌ها شرایط اعتباری یا پیش‌سفارش دارند. شرایط کارگزاری خودتان را از خودش بپرسید. دربارهٔ پیش‌سفارش در این مطلب نوشته‌ام.
- هر کد معاملاتی یک سهمیه دارد. اگر هنوز کد بورسی ندارید، گرفتن کد بورسی و ثبت‌نام در سجام باید چند روز زودتر انجام شود، نه صبح روز عرضه.
عرضه اولیه امروز به هر نفر چند سهم رسید؟ نتیجه را کجا ببینیم
- خبرهای همان روز: بورس‌پرس و نبض بورس معمولاً بعدازظهر همان روز، بر پایهٔ اطلاعات بورس یا فرابورس، قیمت نهایی، تعداد شرکت‌کنندگان و سهمیهٔ هر کد را منتشر می‌کنند. مثلاً نتیجهٔ تابان ساعت ۱۴:۳۰ و نتیجهٔ فنقره ساعت ۱۶:۰۵ همان روز منتشر شد.
- تقویم عرضه اولیهٔ سایت: در تقویم عرضه اولیه پس از هر عرضه ستون نتیجه به‌روز میشود: قیمت کشف‌شده، مشارکت و سهمیهٔ هر کد.
- پرتفوی کارگزاری: سفارش شما در فهرست سفارش‌ها از «در صف» به «انجام‌شده» تغییر می‌کند. طبق راهنمای فارابی، سهم‌ها روز کاری بعد از تخصیص به پرتفوی اضافه می‌شوند. کل دارایی بورسی‌تان را، در هر کارگزاری که باشد، در سامانهٔ ذینفعان (دارا) هم می‌توانید ببینید.
سهم تازه‌عرضه‌شده معمولاً از نخستین روز کاری پس از عرضه قابل فروش است. اینکه کی بفروشید سؤال جداگانه‌ای است که در بهترین زمان فروش عرضه اولیه به آن پرداخته‌ام.
اشتباه‌های رایج در برآورد نقدینگی عرضه اولیه
- کارمزد را فراموش کردن: رقمی که بدون کارمزد اعلام شده برای سفارش سقف کم است.
- قیمت ارزشگذاری را قیمت نهایی دانستن: در عرضهٔ ترکیبی قیمت در حراج صندوقها کشف میشود و در همهٔ نمونه‌های ۱۴۰۵ که بررسی کردم بالاتر بود.
- ریال و تومان را قاطی کردن: اطلاعیه‌ها به ریال‌اند.
- سفارش زیر سقف قیمت در روش ثبت سفارش: معمولاً هیچ سهمی نمی‌گیرد.
- سقف را سهمیه دانستن: سقف ۱٬۸۰۰ سهم یعنی بیشترین سفارش ممکن، نه سهمی که میرسد.
قاعده‌ها ثابت نیستند. سازمان بورس حدود ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ پیش‌نویس اصلاح دستورالعمل پذیرش و عرضه در فرابورس را برای نظرخواهی منتشر کرد. پیش از هر عرضه اطلاعیهٔ رسمی و پیام ناظر همان روز را ببینید. نکته‌های کلی‌تر خرید را هم در نکات مهم خرید عرضه اولیه و اگر تازه‌کارید در عرضه اولیه چیست نوشته‌ام.
سوالات متداول
عرضه اولیه چقدر نقدینگی میخواهد؟
به اندازهٔ سقف سفارش هر کد ضرب در قیمت عرضه، بهاضافهٔ کارمزد خرید (۰٫۳۷۱۲ درصد در بورس تهران و ۰٫۳۶۳۲ درصد در فرابورس). در عرضههای ۱۴۰۵ این رقم از حدود ۱۰۷ هزار تومان تا حدود ۱۷ میلیون تومان بود.
عرضه اولیه منجیل چقدر نقدینگی میخواست؟
سقف هر کد ۳۶۰ سهم بود. با قیمت ارزشگذاری حدود ۵۰۹ هزار تومان برآورد شده بود، ولی قیمت ۱۸٬۴۵۰ ریال کشف شد و سفارش سقف حدود ۶۶۷ هزار تومان لازم داشت. به هر کد حداکثر ۱۲۳ سهم به ارزش حدود ۲۲۷ هزار تومان رسید.
عرضه اولیه فردا چقدر نقدینگی میخواهد؟
برای شکیمیا در ۸ مهر ۱۴۰۵، با سقف ۱٬۸۰۰ سهم و قیمت ارزشگذاری ۴٬۳۱۰ ریال، دستکم ۷۷۵٬۸۰۰ تومان پیش از کارمزد لازم است. چون قیمت نهایی در حراج صندوقها کشف میشود، رقم واقعی احتمالاً بالاتر است. نقدینگی عرضههای بعدی را در تقویم عرضه اولیهٔ سایت ببینید.
در عرضه اولیه به هر نفر چند سهم میرسد؟
تقریباً حجم عرضهٔ عمومی تقسیم بر تعداد کدهای شرکتکننده، و نه بیشتر از سقف هر کد. در عرضههای ۱۴۰۵ این عدد حدود ۱۸ تا ۴۱ درصد سقف بود؛ مثلاً ۱۲۳ سهم در منجیل و حدود ۱۱۰ سهم در غزنجان.
آیا زودتر سفارش دادن در عرضه اولیه سهم بیشتری میدهد؟
در مرحلهٔ عمومی عرضهٔ ترکیبی و در سفارشهای سقف روش ثبت سفارش، نه. سهام بهطور برابر بین کدها تقسیم میشود و زمان ورود سفارش در سهمیه اثری ندارد، فقط باید در بازهٔ سفارشگیری سفارش بدهید.
آیا برای عرضه اولیه باید پول در حساب کارگزاری باشد؟
بله. معمولاً خرید اعتباری عرضهٔ اولیه ممکن نیست و قدرت خرید باید پیش از ثبت سفارش شارژ شده باشد. کل مبلغ سفارش بلوکه میشود و پس از تخصیص، پولِ سهم‌هایی که به شما نرسیده آزاد میشود.
در آخرین عرضه اولیه چند نفر شرکت کردند؟
تا ۷ مهر ۱۴۰۵ آخرین عرضه فنقره در ۳۱ شهریور بود که ۱٬۷۲۰٬۳۲۹ کد حقیقی و ۱٬۷۵۹ کد حقوقی، یعنی در مجموع ۱٬۷۲۲٬۰۸۸ کد، در آن شرکت کردند.
جمع‌بندی
برای هر عرضهٔ اولیه دو عدد را جدا حساب کنید. یکی نقدینگی لازم است، یعنی سقف × قیمت × کارمزد، که فقط برای ثبت سفارش لازم است و در روش ترکیبی کف به حساب می‌آید. دیگری ارزش سهمیه است، یعنی حجم عمومی ÷ مشارکت × قیمت، که پولِ واقعاً خرج‌شده است. در ۱۴۰۵ دومی معمولاً یک‌پنجم تا دوپنجمِ اولی بود. پیش از هر عرضه، سقف و قیمت را از اطلاعیه بردارید، ۲۰ تا ۴۰ درصد برای قیمت کشف‌شده جا بگذارید و قدرت خرید را پیش از شروع سفارشگیری شارژ کنید. نتیجه را هم همان روز در تقویم عرضه اولیه ببینید.