پیپ چیست؟ پیپ به انگلیسی، محاسبهٔ ارزش هر پیپ در فارکس

کسی که تازه با فارکس آشنا شده، زیاد این جمله را می‌شنود: «امروز ۳۰ پیپ سود کردم.» پیپ به انگلیسی Pip است و یعنی کوچک‌ترین واحدِ رایجِ تغییرِ قیمت در یک جفت‌ارز. در بیشترِ جفت‌ارزها یک پیپ همان رقمِ چهارمِ بعد از ممیز است، یعنی 0.0001. اینکه هر پیپ چند دلار است، به حجمِ معامله بستگی دارد.

در این متن با هم می‌بینیم پیپ از کجا آمده، روی صفحهٔ قیمت کدام رقم است، با پیپت چه فرقی دارد، هر پیپ چند دلار و چند درصد است، و چطور با یک حسابِ ساده خودمان ارزشِ پیپ را درآوریم. اگر اصطلاح‌های دیگرِ این بازار را هم می‌خواهید، اصطلاحات کاربردی بازار فارکس را کنارش باز کنید.

یک نکته پیش از شروع: این متن برای فهمیدن است، نه دعوت به معامله. فارکس معمولاً با اهرم معامله می‌شود و پایین‌تر با عدد نشان می‌دهم که چند پیپ حرکتِ کوچک چطور می‌تواند بخشِ بزرگی از سرمایه را ببرد.

پیپ به انگلیسی چیست و از کجا آمده؟

واژهٔ Pip در انگلیسیِ روزمره یعنی هستهٔ ریزِ میوه؛ مثلِ دانهٔ پرتقال یا هندوانه. اسمِ خوبی است، چون پیپ هم ریزترین تکه‌ای است که معامله‌گرها با آن حرف می‌زنند.

در بازارِ ارز معمولاً دو بازشدِ رایج برایش می‌گویند: Percentage in Point و Price Interest Point. هیچ‌کدام سندِ رسمی ندارد و بیشتر عرفِ بازار است. چیزی که مهم است کاربردِ آن است، نه اسمش.

یک تشبیهِ آشنا: طلافروش وزنِ النگو را می‌گوید «۱۲ گرم و ۳۵۰ سوت». سوت یعنی یک‌هزارمِ گرم؛ ریزترین واحدی که در طلافروشی با آن حساب می‌کنند. پیپ در فارکس همان نقشِ سوت را دارد. کسی نمی‌گوید «قیمت 0.0025 بالا رفت»؛ می‌گوید «۲۵ پیپ بالا رفت». پس پیپ زبانِ مشترکِ این بازار برای اندازه‌گرفتنِ حرکتِ قیمت است.

پیپ روی صفحهٔ قیمت کدام رقم است؟

قیمتِ هر جفت‌ارز می‌گوید یک واحد از ارزِ اول چند واحد از ارزِ دوم می‌ارزد. مثلاً EUR/USD = 1.08500 یعنی هر یک یورو حدودِ یک دلار و ۸ سنت و نیم است. به ارزِ اول «ارزِ پایه» و به ارزِ دوم «ارزِ مظنه» می‌گویند. (این عددها فقط مثال‌اند.)

حالا قاعدهٔ پیپ این است:

• بیشترِ جفت‌ارزها: پیپ رقمِ چهارمِ اعشار است، یعنی 0.0001.
• جفت‌ارزهایی که ین ژاپن در آن‌هاست (مثلِ USD/JPY): پیپ رقمِ دومِ اعشار است، یعنی 0.01. چون ین ارزش کمی دارد و قیمتش عددِ بزرگی است.

بیایید با هم حساب کنیم. اگر EUR/USD از 1.0850 به 1.0875 برسد، رقمِ چهارم ۲۵ واحد جلو رفته؛ یعنی ۲۵ پیپ. اگر USD/JPY از 150.20 به 150.50 برسد، رقمِ دوم ۳۰ واحد جلو رفته؛ یعنی ۳۰ پیپ.

راهِ ساده‌اش این است: دو قیمت را از هم کم کنید و نتیجه را بر اندازهٔ یک پیپ تقسیم کنید. 1.0875 − 1.0850 = 0.0025 و 0.0025 ÷ 0.0001 = 25. پس با یک تفریق و یک تقسیم، تعدادِ پیپ دستِ خودتان است.

پیپت چیست و چه فرقی با پیپ دارد؟

بیشترِ پلتفرم‌های امروزی قیمت را با یک رقمِ بیشتر نشان می‌دهند: 1.08505 به‌جای 1.0850. آن رقمِ آخر، یعنی رقمِ پنجم، پیپت (Pipette) است. پیپت یعنی یک‌دهمِ پیپ.

مثلِ ریال و تومان است. ده ریال یک تومان می‌شود و ده پیپت یک پیپ. اشتباهِ رایج همین‌جاست: کسی رقمِ آخر را پیپ حساب می‌کند و حرکتِ ۳ پیپی را ۳۰ پیپ می‌بیند. پس همیشه اول ببینید قیمت چند رقمِ اعشار دارد.

جدولِ زیر جای پیپ و پیپت را در دو نوع جفت‌ارز کنارِ هم می‌گذارد:

جای پیپ و پیپت در قیمتِ جفت‌ارزها (قیمت‌ها مثال‌اند)

نوعِ جفت‌ارز	نمونهٔ قیمت	یک پیپ	یک پیپت
بیشترِ جفت‌ارزها (EUR/USD، GBP/USD)	1.08505	0.0001 (رقمِ چهارم)	0.00001 (رقمِ پنجم)
جفت‌ارزهای ین‌دار (USD/JPY، EUR/JPY)	150.205	0.01 (رقمِ دوم)	0.001 (رقمِ سوم)

پس قاعده یکی است: رقمِ آخرِ پلتفرم‌های پنج‌رقمی پیپت است و پیپ یک رقم قبل از آن.

ارزش پیپ به چه چیزی بستگی دارد؟ لات و حجم معامله

تا اینجا پیپ را شمردیم. ولی ۲۵ پیپ سود یعنی چقدر پول؟ جواب به یک عددِ دیگر بستگی دارد: حجمِ معامله.

در فارکس حجم را با «لات» می‌سنجند. لات مثلِ «کارتن» در بازارِ عمده‌فروشی است. یک کارتن یعنی تعدادِ مشخصی جنس؛ یک لاتِ استاندارد هم یعنی ۱۰۰٬۰۰۰ واحد از ارزِ پایه. برای اینکه آدم‌های معمولی هم بتوانند کوچک‌تر معامله کنند، لات را خرد کرده‌اند:

• لات استاندارد (۱ لات): ۱۰۰٬۰۰۰ واحد
• مینی‌لات (۰٫۱ لات): ۱۰٬۰۰۰ واحد
• میکرولات (۰٫۰۱ لات): ۱٬۰۰۰ واحد

ارزشِ پیپ یعنی اگر قیمت یک پیپ جابه‌جا شود، چقدر سود یا ضرر می‌کنید. هرچه حجم بزرگ‌تر، هر پیپ گران‌تر. درست مثلِ اینکه یک کیلو گوشت گران شود یا یک لاشهٔ کامل؛ تغییرِ قیمت یکی است، ولی پولی که جابه‌جا می‌شود فرق دارد.

هر پیپ چند دلار است؟ جوابِ کوتاه

در جفت‌ارزهایی که دلار ارزِ دوم است (مثلِ EUR/USD و GBP/USD)، ارزشِ پیپ عددِ ثابت و گردی است:

ارزشِ هر پیپ در جفت‌ارزهایی که دلار ارزِ دوم است

حجمِ معامله	تعدادِ واحد	ارزشِ هر پیپ	۲۵ پیپ حرکت
۱ لات (استاندارد)	۱۰۰٬۰۰۰	۱۰ دلار	۲۵۰ دلار
۰٫۱ لات (مینی)	۱۰٬۰۰۰	۱ دلار	۲۵ دلار
۰٫۰۱ لات (میکرو)	۱٬۰۰۰	۰٫۱ دلار (۱۰ سنت)	۲٫۵ دلار

چرا ۱۰ دلار؟ چون یک پیپ 0.0001 دلار است و شما ۱۰۰٬۰۰۰ یورو دارید: 100,000 × 0.0001 = 10. پس جوابِ «هر پیپ چند دلاره» برای یک لاتِ استاندارد در این جفت‌ارزها ۱۰ دلار است. اگر می‌خواهید بدانید این عدد امروز چند تومان می‌شود، قیمت دلار امروز را ببینید.

ولی این عدد برای همهٔ جفت‌ارزها ثابت نیست. در بخشِ بعد می‌بینیم چرا.

ارزش پیپ چطور حساب می‌شود؟ فرمول و سه مثال

فرمولِ پایه ساده است:

ارزشِ پیپ = اندازهٔ یک پیپ × تعدادِ واحدها

نتیجهٔ این فرمول همیشه به ارزِ دوم است. اگر ارزِ دوم دلار باشد، کار تمام است. اگر نباشد، باید آن را به دلار (یا هر ارزی که حسابتان با آن است) تبدیل کنید. سه مثال می‌زنم؛ همهٔ نرخ‌ها گرد و فرضی‌اند.

مثال ۱: وقتی دلار ارزِ دوم است (EUR/USD)

1. اندازهٔ پیپ: 0.0001
2. حجم: ۰٫۱ لات، یعنی ۱۰٬۰۰۰ واحد
3. ارزشِ پیپ: 0.0001 × 10,000 = 1 دلار

پس اگر قیمت ۴۰ پیپ به نفعتان برود، ۴۰ دلار سود کرده‌اید؛ و اگر ۴۰ پیپ خلافِ جهتتان برود، ۴۰ دلار ضرر.

مثال ۲: وقتی دلار ارزِ اول است (USD/JPY)

1. اندازهٔ پیپ: 0.01 (چون ین دارد)
2. حجم: ۱ لات، یعنی ۱۰۰٬۰۰۰ دلار
3. ارزشِ پیپ به ین: 0.01 × 100,000 = 1,000 ین
4. تبدیل به دلار: فرض کنیم هر دلار ۱۵۰ ین باشد. 1,000 ÷ 150 ≈ 6.67 دلار

پس در این مثال هر پیپ برای یک لات حدودِ ۶٫۶۷ دلار است، نه ۱۰ دلار. و چون نرخِ دلار به ین مدام عوض می‌شود، این عدد هم کمی بالا و پایین می‌رود.

مثال ۳: جفت‌ارزی که دلار ندارد (EUR/GBP)

1. اندازهٔ پیپ: 0.0001
2. حجم: ۱ لات، یعنی ۱۰۰٬۰۰۰ یورو
3. ارزشِ پیپ به پوند: 0.0001 × 100,000 = 10 پوند
4. تبدیل به دلار: فرض کنیم هر پوند ۱٫۳۰ دلار باشد. 10 × 1.30 = 13 دلار

پس قاعدهٔ کلی این است: اول ارزشِ پیپ را به ارزِ دوم حساب کنید، بعد به ارزِ حسابتان برگردانید. ماشین‌حساب‌های پیپ هم دقیقاً همین کار را می‌کنند؛ ولی وقتی خودتان یک بار حسابش کرده باشید، به هیچ ابزاری وابسته نیستید.

پیپ در طلا (XAU/USD)

در انسِ طلا تعریفِ پیپ بینِ پلتفرم‌ها یکی نیست؛ بعضی 0.01 و بعضی 0.1 دلار را یک پیپ می‌گیرند. برای همین، به‌جای پیپ با دلار حساب کنید. یک لاتِ طلا در بیشترِ پلتفرم‌ها ۱۰۰ انس است. پس هر یک دلار تغییر در قیمتِ انس، برای یک لات ۱۰۰ دلار سود یا ضرر می‌سازد. اندازهٔ لات را هم پیش از هر حسابی در مشخصاتِ همان نماد چک کنید. قیمتِ انس را هم در صفحهٔ قیمت طلا امروز می‌بینید.

هر پیپ چند درصد است؟

این پرسش دو جواب دارد، چون «درصدِ چه چیزی» مهم است.

جوابِ اول: درصدِ قیمت. در EUR/USD با قیمتِ حدودِ 1.08، یک پیپ حدودِ ۰٫۰۰۹ درصدِ قیمت است: 0.0001 ÷ 1.085 ≈ 0.0092%. به زبانِ ساده، حدودِ یک‌صدمِ یک درصد. یعنی ۱۰۰ پیپ حرکت، تقریباً یک درصد تغییرِ قیمت است. این عدد نشان می‌دهد چرا در فارکس از پیپ حرف می‌زنند: تغییرها آن‌قدر ریزند که درصدشان پر از صفر می‌شود.

جوابِ دوم: درصدِ سرمایهٔ شما. این همان عددی است که واقعاً مهم است. فرض کنید ۱٬۰۰۰ دلار سرمایه دارید و در EUR/USD معامله می‌کنید:

هر پیپ چند درصدِ یک حسابِ ۱٬۰۰۰ دلاری است؟ (مثال)

حجمِ معامله	ارزشِ هر پیپ	هر پیپ از سرمایه	۵۰ پیپ خلافِ جهت
۰٫۰۱ لات	۰٫۱ دلار	۰٫۰۱٪	۵ دلار (۰٫۵٪ سرمایه)
۰٫۱ لات	۱ دلار	۰٫۱٪	۵۰ دلار (۵٪ سرمایه)
۱ لات	۱۰ دلار	۱٪	۵۰۰ دلار (نصفِ سرمایه)

به ردیفِ آخر نگاه کنید. قیمت فقط حدودِ نیم درصد تکان خورده، ولی نصفِ سرمایه رفته است. این همان کاری است که اهرم می‌کند. اهرم یعنی با پولِ کم معاملهٔ بزرگ‌تر از پولتان باز کنید؛ سود را بزرگ می‌کند و ضرر را هم درست به همان اندازه. پس پیش از هر معامله بپرسید: «هر پیپ چند درصدِ پولِ من است؟»

پیپ، حد ضرر و اندازهٔ معامله: کاربردِ واقعی

حرفه‌ای‌ها پیپ را برای پُز دادن نمی‌شمارند. از آن برای یک کارِ مهم استفاده می‌کنند: تعیینِ اندازهٔ معامله، طوری که اگر اشتباه کردند، ضررشان از پیش معلوم باشد.

حد ضرر یعنی قیمتی که اگر بازار به آن رسید، معامله را می‌بندید تا ضرر بیشتر نشود. دربارهٔ منطقش در استراتژی حدضرر مفصل نوشته‌ایم. اینجا فقط حسابِ پیپی‌اش را می‌بینیم. بیایید قدم‌به‌قدم برویم:

1. سقفِ ضرر را تعیین کنید. مثلاً سرمایه ۱٬۰۰۰ دلار است و نمی‌خواهید در یک معامله بیشتر از ۱٪ آن، یعنی ۱۰ دلار، از دست بدهید.
2. فاصلهٔ حد ضرر را به پیپ بشمارید. فرض کنید طبقِ تحلیلتان، حد ضرر ۲۵ پیپ پایین‌تر از نقطهٔ ورود است.
3. ارزشِ مجازِ هر پیپ را حساب کنید. 10 ÷ 25 = 0.4 دلار برای هر پیپ.
4. حجم را از روی آن دربیاورید. هر میکرولات ۰٫۱ دلار برای هر پیپ است؛ پس ۰٫۴ دلار یعنی ۴ میکرولات، یعنی ۰٫۰۴ لات.

دقت کنید چه اتفاقی افتاد. اول تصمیم گرفتیم چقدر حاضریم ضرر کنیم، بعد حجم را از آن درآوردیم؛ نه برعکس. این پایهٔ مدیریت سرمایه و ریسک است. اگر هدفِ سود را هم به پیپ بنویسید، مثلاً ۵۰ پیپ، نسبت ریسک به ریوارد همین‌جا معلوم می‌شود: ۲۵ پیپ ریسک در برابرِ ۵۰ پیپ هدف، یعنی یک به دو.

اسپرد هم به پیپ است

هر جفت‌ارز دو قیمت دارد: قیمتی که شما با آن می‌خرید و قیمتی که با آن می‌فروشید. فاصلهٔ این دو را اسپرد می‌گویند. مثلِ صرافی که دلار را از شما ارزان‌تر می‌خرد و گران‌تر می‌فروشد؛ آن فاصله سودِ صراف است.

اسپرد را هم با پیپ می‌سنجند. اگر قیمتِ فروش 1.08500 و قیمتِ خرید 1.08512 باشد، فاصله 0.00012 است؛ یعنی ۱٫۲ پیپ (یا ۱۲ پیپت). برای یک لاتِ استاندارد این یعنی ۱۲ دلار هزینه، همان لحظه که معامله را باز می‌کنید. پس هر معامله از چند پیپ زیان شروع می‌شود. اسپرد در ساعت‌های کم‌معامله و هنگامِ خبرهای مهم گشادتر می‌شود؛ چرایش را در قیمت‌های فارکس چگونه به‌وجود می‌آیند خوانده‌اید. هزینهٔ دیگری هم به نامِ سواپ هست که برای نگه‌داشتنِ معامله از یک شب به شبِ بعد حساب می‌شود.

پیپ، پوینت و تیک چه فرقی دارند؟

این سه واژه گاهی جای هم به کار می‌روند و خواننده را گیج می‌کنند. جدولِ زیر فرقشان را ساده نشان می‌دهد:

مقایسهٔ پیپ، پیپت، پوینت و تیک

واژه	معنی	بیشتر کجا می‌شنویم
پیپ (Pip)	واحدِ استانداردِ حرکتِ قیمت؛ معمولاً رقمِ چهارمِ اعشار	جفت‌ارزها
پیپت (Pipette)	یک‌دهمِ پیپ؛ رقمِ آخرِ قیمت‌های پنج‌رقمی	پلتفرم‌های معاملاتی
پوینت (Point)	در شاخص‌ها یعنی یک واحدِ کامل؛ در بعضی پلتفرم‌ها همان کوچک‌ترین رقمِ قیمت (پیپت)	شاخص‌های سهام، برخی نرم‌افزارها
تیک (Tick)	کوچک‌ترین گامی که قیمتِ یک ابزار می‌تواند بردارد	بازارهای آتی و بورس‌ها

پس وقتی در نرم‌افزاری عددِ «۵۰ پوینت» دیدید، اول ببینید منظورش پیپ است یا پیپت؛ فاصلهٔ این دو ده برابر است.

اشتباه‌های رایج در حسابِ پیپ

• شمردنِ پیپت به‌جای پیپ. رقمِ پنجم را پیپ حساب کردن، همه‌چیز را ده برابر نشان می‌دهد.
• فرضِ ۱۰ دلار برای همهٔ جفت‌ارزها. ۱۰ دلار فقط وقتی درست است که دلار ارزِ دوم باشد. در USD/JPY یا EUR/GBP عدد فرق می‌کند.
• یکی گرفتنِ پیپِ طلا با پیپِ ارز. در طلا تعریف‌ها فرق دارد؛ با دلار حساب کنید و اندازهٔ لات را چک کنید.
• حرف زدن از پیپ بدونِ حجم. «۱۰۰ پیپ سود» بدونِ اینکه بدانیم با چه حجمی، هیچ معنایی ندارد. ممکن است ۱۰ دلار باشد، ممکن است ۱٬۰۰۰ دلار.
• فراموش کردنِ اسپرد. معامله‌ای که ۸ پیپ سود نشان می‌دهد، با ۲ پیپ اسپرد در واقع ۶ پیپ سود داشته است.
• انتخابِ حجم پیش از حد ضرر. اول ضررِ مجاز و حد ضرر، بعد حجم. برعکسش راهِ سریعِ خالی شدنِ حساب است.

چک‌لیستِ پیپ پیش از هر معامله

اگر روزی خواستید معامله‌ای را بررسی کنید، این چند پرسش را جلوی خودتان بگذارید:

• قیمت چند رقمِ اعشار دارد و پیپ کدام رقم است؟
• ارزِ دوم چیست و ارزشِ پیپ را باید به دلار تبدیل کنم؟
• با این حجم، هر پیپ چند دلار و چند درصدِ سرمایهٔ من است؟
• حد ضرر چند پیپ فاصله دارد و جمعِ ضررِ احتمالی چقدر می‌شود؟
• اسپردِ همین لحظه چند پیپ است؟
• همهٔ این عددها را در ژورنال معاملاتی نوشته‌ام؟

اگر هنوز با خودِ بازار آشنا نیستید، پیش از هر چیز فارکس چیست را بخوانید. آنجا ساختارِ این بازار و ریسکِ اهرم را کامل گفته‌ایم.

سوالات متداول

جمع‌بندی

پیپ واحدی است که با آن حرکتِ قیمت در فارکس را می‌شمارند؛ در بیشترِ جفت‌ارزها رقمِ چهارمِ اعشار و در جفت‌ارزهای ین‌دار رقمِ دوم. پیپت یک‌دهمِ آن است. ارزشِ هر پیپ از ضربِ اندازهٔ پیپ در حجمِ معامله به دست می‌آید و برای یک لات در جفت‌ارزهای دلاری ۱۰ دلار است.

ولی عددی که واقعاً باید به آن فکر کنید این است: هر پیپ چند درصدِ پولِ شماست. پس دفعهٔ بعد که کسی گفت «۵۰ پیپ سود کردم»، بپرسید: «با چه حجمی؟ و اگر ۵۰ پیپ برعکس می‌رفت، چند درصدِ سرمایه‌ات می‌رفت؟» جوابِ همین دو پرسش بیشتر از هر سیگنالی به شما می‌گوید.