پشتوانه پول چیست؟ پشتوانهٔ پول ایران و ارزهای دیجیتال به زبان ساده

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «این اسکناسی که در جیبِ ماست، پشتش چیست؟» جوابِ کوتاه این است: پشتوانهٔ پول یعنی آن چیزی که باعث می‌شود مردم یک تکه کاغذ یا یک عدد در حسابِ بانکی را به‌جای کالا و کار قبول کنند. روزگاری این پشتوانه طلا بود. امروز پشتوانهٔ بیشترِ پول‌های دنیا، از جمله ریال، قانونِ دولت و اعتمادِ مردم است.

در این راهنما با هم می‌بینیم پشتوانه چطور از طلا به اعتماد رسید، پشتوانهٔ پولِ ایران امروز طبقِ قانون چیست، چرا ارزشِ ریال این‌قدر آب رفته، و بیت‌کوین و ارزهای دیجیتالِ دیگر به چه چیزی تکیه دارند. آخرِ کار هم یک چک‌لیستِ ساده داریم که بدانید با پولِ خودتان چه کنید.

پشتوانه پول چیست؟ به زبان ساده

پشتوانهٔ پول یعنی دلیلی که پول را باارزش می‌کند. یک اسکناسِ صد هزار تومانی، اگر فقط به خودِ کاغذش نگاه کنیم، چند ریال هم نمی‌ارزد. ولی نانوا آن را از شما می‌گیرد و نان می‌دهد. چرا؟ چون مطمئن است فردا خودش هم می‌تواند با همین کاغذ آرد بخرد.

پس پول در اصل یک توافق است. من و شما و همهٔ مردم قبول کرده‌ایم که این کاغذ ارزش دارد. پشتوانه آن چیزی است که این توافق را محکم نگه می‌دارد. گاهی یک کالای واقعی است، مثلِ طلا. گاهی قدرت و قانونِ یک دولت است. گاهی هم فقط اعتمادِ میلیون‌ها نفر به یک فناوری.

یک تشبیه کمک می‌کند. پولِ با پشتوانهٔ طلا مثلِ قبضِ امانت است: طلایتان را به امانت‌دار می‌دهید و یک رسید می‌گیرید. هر وقت رسید را برگردانید، طلا را پس می‌گیرید. پولِ امروزی بیشتر شبیهِ چکِ یک آدمِ خوش‌نام است: پشتش جنسی نیست، ولی چون همه به صاحبش اعتماد دارند، دست‌به‌دست می‌شود.

برای اینکه یک چیز بتواند پول باشد، چند ویژگی لازم دارد: همه آن را بپذیرند، خراب نشود، قابلِ تقسیم باشد، جابه‌جاکردنش آسان باشد و نشود آن را به‌راحتی جعل یا زیاد کرد. اگر دوست دارید پایه را محکم‌تر کنید، مقالهٔ پول چیست و چطور کار می‌کند همین ویژگی‌ها را باز کرده است.

پس پشتوانه یعنی جوابِ این پرسش: «چرا فردا هم کسی این پول را از من قبول می‌کند؟»

انواع پشتوانه پول: از طلا تا اعتماد

پشتوانهٔ پول در طولِ تاریخ چند شکل داشته است. فهمیدنِ این شکل‌ها کمک می‌کند خبرهای اقتصادی را بهتر بفهمید. در جدولِ زیر چهار نوعِ اصلی را کنار هم گذاشته‌ام.

مقایسهٔ انواع پول از نظرِ پشتوانه

نوعِ پول	پشتوانه‌اش چیست؟	مثال	می‌شود بی‌حساب زیادش کرد؟
پولِ کالایی	خودِ کالا ارزش دارد	سکهٔ طلا و نقره، درهم و دینار	نه؛ طلا را نمی‌شود چاپ کرد
پولِ معرف (رسیدِ طلا)	طلایی که در خزانه نگه‌داری می‌شود	اسکناس‌های دورانِ استاندارد طلا	فقط به اندازهٔ طلای خزانه
پولِ فیات (اعتباری)	قانونِ دولت، اقتصادِ کشور و اعتمادِ مردم	ریال، دلار، یورو	بله؛ اگر بانک مرکزی بخواهد
رمزارزِ غیرمتمرکز	کمیابیِ برنامه‌ریزی‌شده و اعتمادِ کاربران	بیت‌کوین	نه؛ سقفش از اول در کد نوشته شده

ستونِ آخر مهم‌ترین ستون است. هرچه زیادکردنِ یک پول آسان‌تر باشد، خطرِ آب‌رفتنِ ارزشش هم بیشتر است. حالا ببینیم این راه را دنیا چطور طی کرد.

پشتوانه پول چگونه شکل گرفت؟

در زمان‌های قدیم معامله کالا به کالا بود: گندم می‌دادند، پارچه می‌گرفتند. این کار سخت بود. کسی که گندم داشت باید دنبالِ کسی می‌گشت که هم پارچه داشته باشد و هم گندم بخواهد. برای همین کم‌کم طلا و نقره جای کالا را گرفتند. فلزِ کمیاب، بادوام و کوچک بود و همه قبولش داشتند.

بعد حکومت‌ها همین طلا و نقره را سکه کردند تا وزن و عیارش معلوم باشد. ولی حملِ کیسه‌های سکه خطر داشت؛ راهزن در راه بود. پس صرافان و بعد بانک‌ها سکه‌ها را امانت گرفتند و به‌جایش حوالهٔ کاغذی دادند. هر حواله به اندازهٔ طلایی که در صندوق بود ارزش داشت. اولین اسکناس‌ها این‌طور به دنیا آمدند: کاغذی که پشتش طلا بود.

دورانِ استاندارد طلا

در قرنِ نوزدهم و اوایلِ قرنِ بیستم، کشورهای بزرگ به نظامی رسیدند که به آن استاندارد طلا می‌گویند. یعنی هر واحدِ پول با وزنِ مشخصی طلا برابر بود و دولت فقط به اندازهٔ طلای خزانه‌اش اسکناس چاپ می‌کرد. چون پولِ همه به طلا گره خورده بود، نرخِ تبدیلِ پول‌ها به هم هم تقریباً ثابت می‌ماند.

این نظام یک خوبیِ بزرگ داشت: دولت نمی‌توانست بی‌حساب پول چاپ کند. ولی یک عیبِ بزرگ هم داشت: وقتی جنگ یا بحران می‌آمد، دولت دستش بسته بود. جنگِ جهانیِ اول و رکودِ بزرگِ دههٔ ۱۹۳۰ این نظام را عملاً از هم پاشید؛ کشورها یکی‌یکی از آن بیرون آمدند تا بتوانند پولِ بیشتری خرج کنند.

قرارداد برتون وودز: دلار جای طلا را گرفت

در ژوئیهٔ ۱۹۴۴، هنوز جنگِ جهانیِ دوم تمام نشده بود که نمایندگانِ ۴۴ کشور در شهرکِ Bretton Woods آمریکا جمع شدند. نتیجه، قراردادی شد که به برتون وودز (در بعضی متن‌ها «برتن وودز») مشهور است. قرار شد پولِ کشورها به دلار گره بخورد و آمریکا متعهد شد هر ۳۵ دلار را، به درخواستِ دولت‌های دیگر، با یک اونس طلا عوض کند.

یعنی طلا هنوز پشتوانه بود، ولی غیرمستقیم: ریال و مارک و ین به دلار تکیه داشتند و دلار به طلای آمریکا. آن روزها آمریکا بزرگ‌ترین ذخیرهٔ طلای دنیا را داشت و همه از این نظام راضی بودند.

۱۹۷۱: روزی که دلار پشتوانهٔ طلا را از دست داد

در دههٔ ۱۹۶۰، هزینه‌های سنگینِ جنگِ ویتنام و برنامه‌های داخلیِ آمریکا باعث شد دلارِ بیشتری چاپ شود. دلارهای دنیا زیاد شد، ولی طلای خزانهٔ آمریکا همان‌قدر ماند و حتی کم شد. کشورهایی مثلِ فرانسه کم‌کم دلارهایشان را آوردند و طلا خواستند.

حسابش ساده بود: اگر همه با هم می‌آمدند، طلا به همه نمی‌رسید. پس در ۱۵ اوت ۱۹۷۱، ریچارد نیکسون، رئیس‌جمهورِ وقتِ آمریکا، اعلام کرد که دیگر دلار را با طلا عوض نمی‌کنند. این تصمیم بی‌هماهنگی با کشورهای دیگر گرفته شد. چند سال بعد صندوق بین‌المللی پول هم نقشِ رسمیِ طلا را از نظامِ پولیِ جهان برداشت.

از آن روز، تقریباً همهٔ پول‌های دنیا به پول فیات تبدیل شدند. پس اگر می‌پرسید «چرا پول‌ها دیگر پشتوانهٔ طلا ندارند؟»، جوابِ کوتاه این است: چون دولت‌ها می‌خواستند دستشان برای چاپِ پول باز باشد، و طلای کافی هم برای این همه پول نبود.

پول فیات یعنی واقعاً بدون پشتوانه؟

واژهٔ «فیات» از لاتین می‌آید و تقریباً یعنی «به فرمان». پول فیات پولی است که چون دولت گفته «این پولِ رسمی است»، ارزش دارد. پشتش جنسی نیست و کسی متعهد نیست آن را با طلا عوض کند. برای همین به آن «پولِ بدون پشتوانه» هم می‌گویند.

ولی این اسم کمی گمراه‌کننده است. پولِ فیات پشتوانهٔ فیزیکی ندارد، اما بی‌پشتوانه هم نیست. پشتوانه‌اش چند چیز است:

• قانون: دولت می‌گوید مالیات و بدهی را فقط با همین پول می‌شود پرداخت. پس همه به آن نیاز دارند.
• اقتصادِ کشور: هرچه کالا و خدماتِ بیشتری با آن پول تولید شود، آن پول خریدنیِ بیشتری دارد.
• ذخایر ارزی و طلای بانک مرکزی: پول نیست که با آن عوض شود، ولی سپری است برای روزِ مبادا.
• اعتماد عمومی: مهم‌ترین بخش. مردم باید باور کنند که فردا هم این پول خریدار دارد و دولت آن را بی‌حساب زیاد نمی‌کند.

یک مثالِ تاریخی از خودمان: بعد از انقلاب، اسکناس‌های قدیمی جمع شد و اسکناس‌های تازه آمد. مردم پول‌های قدیم را به بانک دادند و پولِ تازه را قبول کردند. اگر قبول نمی‌کردند، آن کاغذهای تازه هیچ ارزشی پیدا نمی‌کرد. این یعنی پشتوانهٔ اصلیِ پولِ فیات، باورِ ما به آن است.

چاپ پول بدون پشتوانه چه بلایی سرِ قدرت خرید می‌آورد؟

من همیشه این را با یک لیوان شیر توضیح می‌دهم. فرض کنید یک لیوان شیر دارید. نصفش را در یک لیوانِ دیگر بریزید و هر دو را با آب پر کنید. حالا دو لیوان دارید. آیا ارزشِ غذاییِ این دو لیوان بیشتر شد؟ نه. فقط آبکی‌تر شد.

چاپِ پولی که پشتش تولید نیست دقیقاً همین است. تعدادِ اسکناس‌ها دو برابر می‌شود، ولی نان و برنج و خانه دو برابر نمی‌شود. نتیجه این است که هر اسکناس چیزِ کمتری می‌خرد. به این کم‌شدنِ قدرت خرید می‌گوییم تورم.

بیایید با هم حساب کنیم (عددها فقط مثال‌اند). فرض کنید در یک شهرِ کوچک ۱۰۰ میلیون تومان پول در گردش است و در یک سال ۱۰ هزار کیسه برنج خرید و فروش می‌شود. هر کیسه حدودِ ۱۰ هزار تومان می‌شود. حالا اگر پول به ۲۰۰ میلیون برسد و برنج همان ۱۰ هزار کیسه بماند، قیمتِ هر کیسه کم‌کم به حدودِ ۲۰ هزار تومان نزدیک می‌شود. پول دو برابر شده؛ یعنی ارزشِ هر تومان نصف شده است.

البته چاپِ پول همیشه بد نیست. اگر اقتصاد رشد کند و کالای بیشتری تولید شود، پولِ بیشتری هم لازم است. مشکل وقتی است که پول خیلی تندتر از تولید زیاد شود. پس پرسشِ درست این نیست که «پول چاپ شد یا نه»؛ این است که «پول چقدر تندتر از کالا زیاد شد؟»

همیشه به دوستانم می‌گویم: فکر نکنید فقط ریال آب می‌رود. دلار و یورو هم چون چاپ می‌شوند، به مرور قدرت خریدشان کم می‌شود؛ فقط خیلی آهسته‌تر از ریال. ریال را ما «با پوست و گوشت» لمس کرده‌ایم.

پشتوانه پول ایران چیست؟

این مهم‌ترین پرسشِ ماست، چون پولِ خودمان است. جوابِ کوتاه: ریال یک پولِ فیات است. شما نمی‌توانید اسکناسِ ریالی را به بانک مرکزی ببرید و طلا یا دلار بگیرید. پشتوانهٔ واقعیِ آن، مثلِ پول‌های دیگر، قانون، اقتصادِ ایران و اعتمادِ مردم است.

پشتوانهٔ ریال در قانونِ قدیم

شاید جایی خوانده باشید که «بانک مرکزی باید صد درصد پشتوانه داشته باشد». این حرف از مادهٔ ۵ قانون پولی و بانکی کشور (مصوبِ ۱۳۵۱) می‌آید. طبقِ آن ماده، بانک مرکزی باید همیشه به اندازهٔ صد درصدِ اسکناس‌های منتشرشده دارایی نگه می‌داشت. این دارایی‌ها سه دسته بودند:

1. طلا (شمش و سکه در خزانه یا سپرده در خارج)؛
2. ارز (اسکناسِ خارجیِ قابلِ تبدیل و طلب‌های ارزیِ کوتاه‌مدت)؛
3. اسناد و اوراقِ بهادار، که بیشترش بدهیِ دولت به بانک مرکزی بود.

قانون فقط می‌گفت سهمِ طلا و ارز نباید از ۲۵ درصد کمتر شود. نکتهٔ ظریف همین‌جاست. وقتی بخشِ بزرگی از «پشتوانه» برگهٔ بدهیِ دولت باشد، یعنی دولت می‌توانست با بدهکارشدن به بانک مرکزی، پشتوانهٔ پولِ تازه را هم بسازد. برای همین آن «صد درصد» هیچ‌وقت جلوی رشدِ پول را نگرفت.

پشتوانهٔ ریال در قانونِ تازهٔ بانک مرکزی (۱۴۰۲)

در سال ۱۴۰۲ قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تصویب شد. این قانون مادهٔ ۱ تا ۱۷ قانونِ پولی و بانکیِ قدیم را، که مادهٔ پشتوانه هم جزوِ آن بود، کنار گذاشت. در متنِ قانونِ تازه، آن جدولِ درصدیِ پشتوانه دیگر دیده نمی‌شود.

به‌جایش، قانونِ تازه وظیفهٔ «نگه‌داری و مدیریتِ ذخایرِ بین‌المللیِ کشور مثلِ ارز و طلا» را به بانک مرکزی داده و اجازهٔ خرید و فروشِ طلا و ارز برای مدیریتِ بازار را هم. همچنین گفته تعهدِ بانک مرکزی در برابرِ اسکناس فقط پرداختِ پولِ رایجِ کشور است. یعنی اگر اسکناستان را به بانک مرکزی ببرید، باز هم ریال می‌گیرید، نه طلا. همین قانون به بانک مرکزی اجازهٔ انتشارِ پولِ رقومی، یعنی «ریالِ دیجیتال»، را هم داده است.

پس امروز اگر کسی بپرسد «پشتوانهٔ ریال چیست؟»، جوابِ دقیق این است: ذخایرِ ارز و طلای بانک مرکزی مثلِ یک سپر پشتِ ریال است، ولی پشتوانهٔ تبدیل‌پذیر نیست. ارزشِ ریال در عمل به سه چیز بستگی دارد: درآمدِ ارزیِ کشور، تولیدِ داخلی و اینکه نقدینگی چقدر تند رشد کند.

چرا ریال این‌قدر ارزش از دست داده است؟

شاید یادتان باشد: پیش از انقلاب هر دلار حدودِ ۷ تومان بود. حالا قیمتِ امروزش را در صفحهٔ قیمت دلار امروز ببینید؛ نمودارِ آنجا از سالِ ۱۳۵۹ شروع می‌شود و این سقوط را جلوی چشمتان می‌گذارد. دلیلِ اصلی همان لیوانِ شیر است: سال‌ها نقدینگی در ایران خیلی تندتر از تولید زیاد شده است.

زنجیره‌اش کوتاه است. دولت کسریِ بودجه دارد؛ از بانک مرکزی قرض می‌گیرد یا بانک‌ها بیش از توانشان وام می‌دهند؛ پولِ بیشتری دستِ مردم می‌آید؛ کالا همان‌قدر است؛ قیمت‌ها بالا می‌رود. هر بار هم که درآمدِ نفت و ارز کم شده، این فشار بیشتر شده است.

چند نرخیِ بودنِ ارز هم اعتماد را کم کرده است. وقتی یک دلار چند قیمت دارد، مردم سخت‌تر به ارزشِ واقعیِ ریال اطمینان می‌کنند.

حذف چهار صفر پشتوانهٔ ریال را عوض می‌کند؟

نه. در آبانِ ۱۴۰۴ شورای نگهبان قانونِ حذفِ چهار صفر را تأیید کرد. نامِ پول همان «ریال» می‌ماند و هر ریالِ تازه برابرِ ۱۰ هزار ریالِ فعلی و ۱۰۰ «قِران» خواهد بود. اجرای آن هم با یک دورهٔ گذارِ چندساله است.

حذفِ صفر فقط شکلِ عدد را عوض می‌کند، نه ارزش را. مثلِ این است که به‌جای «هزار گرم» بگوییم «یک کیلو»؛ وزنِ برنج تغییری نمی‌کند. اگر نقدینگی همچنان تند رشد کند، صفرها دوباره برمی‌گردند. دربارهٔ واحدهای پولِ ایران، مقالهٔ ریال یا تومان را ببینید.

پس پشتوانهٔ ریال را نه صفرها تعیین می‌کنند و نه درصدِ روی کاغذ؛ رفتارِ دولت و بانک مرکزی در چاپِ پول تعیینش می‌کند.

چرا بانک‌های مرکزی هنوز طلا نگه می‌دارند؟

اگر پول دیگر به طلا گره نخورده، چرا بانک‌های مرکزی این‌قدر طلا انبار می‌کنند؟ در دورهٔ طلا هم گفته‌ام: درست است که دیگر هیچ‌جای دنیا «صد دلار برابرِ فلان گرم طلا» نیست، ولی بخشِ مهمی از ذخایرِ همهٔ بانک‌های مرکزی هنوز طلاست.

دلیلش این است که طلا به هیچ دولتی بدهکار نیست. دلارِ ذخیره را می‌شود تحریم یا مسدود کرد؛ ارزشِ اوراقِ یک کشور به سیاستِ آن کشور بستگی دارد. ولی طلای داخلِ خزانه را کسی نمی‌تواند چاپ کند یا بی‌ارزش کند. به گزارشِ شورای جهانیِ طلا، بانک‌های مرکزی از ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ هر سال بیش از هزار تن طلا خریدند؛ رقمی که دهه‌ها سابقه نداشت.

یک نکتهٔ دیگر را هم همیشه یادآوری می‌کنم: دارایی دو جور است. یک جور، خودش ارزش دارد و کسی در برابرش بدهکار نیست، مثلِ طلا و نقره. جورِ دیگر، یک نفر در برابرش متعهد است، مثلِ پول، سهام و صندوق. همان‌طور که در دوره گفته‌ام، طلا «فاسد نمی‌شود، خراب نمی‌شود، استهلاک ندارد». قیمتِ امروزِ آن را در صفحهٔ قیمت طلا امروز ببینید.

پشتوانه ارزهای دیجیتال چیست؟

حالا به پرسشی می‌رسیم که این مقاله اولین بار برایش نوشته شد: پشتوانهٔ بیت‌کوین چیست؟ جواب بسته به نوعِ رمزارز فرق می‌کند. همهٔ رمزارزها یک‌جور نیستند.

بیت‌کوین: کمیابی و اعتماد

بیت‌کوین هیچ دارایی‌ای پشتش نیست و هیچ دولت یا شرکتی هم متعهدش نیست. پس از این نظر شبیهِ پولِ فیات است. ولی یک فرقِ بزرگ دارد: هیچ‌کس نمی‌تواند آن را بی‌حساب چاپ کند. سقفش ۲۱ میلیون واحد است و این سقف از روزِ اول در کدِ آن نوشته شده.

پس پشتوانهٔ بیت‌کوین دو چیز است: کمیابیِ برنامه‌ریزی‌شده، و اعتمادِ میلیون‌ها کاربر به اینکه این قاعده عوض نمی‌شود. خیلی‌ها دقیقاً چون از چاپِ پولِ دولت‌ها خسته شده‌اند به آن رو آورده‌اند. ولی منصف باشیم: اعتماد چیزی است که می‌تواند تند بالا و پایین برود. برای همین قیمتِ بیت‌کوین بارها در مدتِ کوتاه نصف شده است.

استیبل‌کوین: دلارِ دیجیتال با ذخیره

استیبل‌کوین رمزارزی است که می‌خواهد قیمتش ثابت بماند، معمولاً برابرِ یک دلار. مشهورترینش تتر است. شرکتِ صادرکننده می‌گوید در برابرِ هر واحد، دارایی نگه می‌دارد؛ عمدتاً اوراقِ خزانهٔ کوتاه‌مدتِ آمریکا و نقد. یعنی پشتوانه‌اش شبیهِ همان «قبضِ امانتِ» قدیمی است، فقط به‌جای طلا، دلار.

ولی حواسمان باشد: این پشتوانه به راست‌گوییِ همان شرکت بستگی دارد. نوعی دیگر هم هست که پشتش دارایی نیست و فقط با الگوریتم قیمت را نگه می‌دارد. نمونه‌اش ترا (Terra) بود که در سالِ ۲۰۲۲ در چند روز فروریخت. پس «پشتوانه دارد» با «پشتوانه‌اش امن است» یکی نیست.

رمزارزهای با پشتوانهٔ طلا

نوعِ سوم، توکن‌هایی است که هر واحدش برابرِ یک اونس طلای واقعی در انبار است. در دورهٔ طلا دو نمونهٔ مشهورش را معرفی کرده‌ام: پکس گلد (PAXG) و تتر گلد (XAUT). دربارهٔ این‌ها در مقالهٔ ارزهای دیجیتال با پشتوانه طلا بیشتر نوشته‌ایم.

پشتوانهٔ این توکن‌ها طلاست، ولی باز هم به یک امانت‌دار اعتماد می‌کنید که طلا واقعاً در انبار باشد. یعنی دوباره به همان داستانِ قدیمیِ حوالهٔ کاغذیِ صراف برگشته‌ایم.

آیا بیت‌کوین پول آینده دنیا است؟

من یک بار از جمعِ بزرگی از مردم این سؤال را پرسیدم: «اگر قرار بود مثلِ اصحابِ کهف بخوابیم و ۳۰۰ سال بعد بیدار شویم، سرمایه‌تان را به چه تبدیل می‌کردید؟ دلار، طلا یا بیت‌کوین؟»

نتیجه‌ها جالب بود، ولی نکته اینجاست که این سؤال جوابِ قطعی ندارد. در جمعِ اهلِ طلا بیشترشان طلا را انتخاب می‌کنند؛ در جمعِ اهلِ رمزارز جوابِ دیگری می‌شنوید. حتی بسیاری از قدیمی‌ترین فعالانِ ارزهای دیجیتال هم با اطمینان نمی‌گویند بیت‌کوین پولِ ۳۰۰ سالِ بعد است.

چیزی که می‌شود با اطمینان گفت این است: فناوریِ بلاکچین نقطهٔ عطفی در نظامِ پولی است، مثلِ اختراعِ برق که راه را برای اختراع‌های بعدی باز کرد. اینکه خودِ بیت‌کوین پولِ آینده باشد یا فقط پیش‌درآمدِ آن، هنوز معلوم نیست. اگر می‌خواهید این دو را کنار هم بسنجید، مقالهٔ بیت‌کوین یا طلا را بخوانید.

سه اشتباهِ رایج دربارهٔ پشتوانه پول

1. «پولِ با پشتوانه یعنی ارزشش هیچ‌وقت کم نمی‌شود.» نه. در دورانِ استاندارد طلا هم دولت‌ها گاهی نرخِ طلا را عوض می‌کردند. پشتوانه فقط تا وقتی کار می‌کند که به آن پایبند باشند.
2. «ریال صد درصد پشتوانه دارد، پس امن است.» این عدد مالِ قانونِ ۱۳۵۱ بود که دیگر برقرار نیست. تازه آن موقع هم بخشِ بزرگِ پشتوانه بدهیِ دولت بود، نه طلا.
3. «بیت‌کوین بی‌پشتوانه است، پس بی‌ارزش است.» دلار هم پشتوانهٔ فیزیکی ندارد. پرسشِ درست این است که آیا مردم فردا هم آن را می‌پذیرند و آیا می‌شود بی‌حساب زیادش کرد. البته این به معنای امن‌بودنِ بیت‌کوین هم نیست؛ نوسانش خیلی زیاد است.

چک‌لیست: با این دانسته‌ها چه کنیم؟

فهمیدنِ پشتوانهٔ پول فقط بحثِ کتابی نیست؛ دربارهٔ پس‌اندازِ خودِ شماست. پیشنهادِ من این است که این چند نکته را به خاطر بسپارید:

• پولِ نقدِ ریالی را برای مدتِ طولانی بی‌کار نگذارید؛ در اقتصادِ پرتورم، نقد مثلِ یخ در آفتاب است.
• پیش از هر تصمیم، سودِ سپرده را با تورم مقایسه کنید. ماشین‌حسابِ سود بانکی برای همین است.
• بخشی از پس‌انداز را در دارایی‌ای نگه دارید که کسی نتواند چاپش کند، مثلِ طلا؛ ولی نه همه‌اش را.
• به «پشتوانه دارد» بسنده نکنید. بپرسید پشتوانه‌اش چیست، دستِ کیست و چه کسی آن را تأیید می‌کند.
• از هر چیزی که وعدهٔ سودِ تضمینی و بی‌ریسک می‌دهد فاصله بگیرید، چه رمزارز باشد چه طرحِ دیگر.

اگر می‌خواهید بدانید طلا چطور جلوی آب‌رفتنِ پول را می‌گیرد و کدام نوعش برای پس‌انداز مناسب‌تر است، من در دورهٔ صفر تا صد سرمایه‌گذاری در طلا همین را از پایه و با مثالِ عددی توضیح داده‌ام. تصمیمِ نهایی با خودتان است.

سوالات متداول