کدال چیست؟ آموزش سایت کدال، کد اطلاعیه‌ها و خواندن گزارش‌های مالی (۱۴۰۵)

کدال سایتِ رسمیِ سازمان بورس به نشانیِ codal.ir است که هر شرکتِ بورسی و فرابورسی باید خبرهایش را اول آنجا اعلام کند: صورت‌های مالی، گزارشِ فروشِ ماهانه، آگهی و تصمیماتِ مجمع، افزایش سرمایه و هر خبرِ مهمِ دیگر. به زبانِ ساده، کدال تابلوی اعلاناتِ رسمیِ شرکت‌های بورسی است و هر عددِ رسمی دربارهٔ یک سهم، اول آنجا دیده می‌شود.

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «این خبری که در گروه دست‌به‌دست می‌شود راست است؟» جوابِ من همیشه یکی است: بروید ببینید در کدال آمده یا نه. در این راهنما با هم قدم‌به‌قدم یاد می‌گیریم کدال چیست، کدام بخش‌هایش به کارِ ما می‌آید، گزارشِ یک شرکت را چطور در یک دقیقه پیدا کنیم و چطور عددهایش را بخوانیم که گولِ عددِ درشت را نخوریم.

کدال چیست؟

کدال (CODAL) کوتاه‌شدهٔ یک عبارتِ انگلیسی است، یعنی «پایگاهِ جامعِ اطلاعاتِ همهٔ شرکت‌های پذیرفته‌شده». نامِ رسمی‌اش «سامانهٔ جامع اطلاع‌رسانی ناشران» است. «ناشر» یعنی شرکتی که سهمش در بورس خرید و فروش می‌شود. صاحبِ کدال سازمان بورس و اوراق بهادار است و نگه‌داری‌اش با شرکت رایان بورس است.

چرا شرکت‌ها مجبورند آنجا گزارش بدهند؟ چون قانون بازار اوراق بهادار (مصوب آذر ۱۳۸۴) این را خواسته است. طبقِ این قانون، شرکت‌ها باید صورت‌های مالی، گزارشِ هیئت‌مدیره و هر خبری را که روی قیمتِ سهم اثر دارد، منتشر کنند. اسمِ این کار «افشای اطلاعات» است و جایش کدال است.

فقط شرکت‌های بورسی در کدال اطلاعیه نمی‌گذارند. این گروه‌ها هم آنجا هستند:

• ناشران: شرکت‌های بورس تهران و فرابورس. بیشترِ اطلاعیه‌ها مالِ این‌هاست.
• نهادهای مالی: صندوق‌های سرمایه‌گذاری، شرکت‌های تأمین سرمایه، سبدگردان‌ها و مشاوران سرمایه‌گذاری.
• کارگزاران: کارگزاری‌هایی که مجوز دارند.
• شرکت‌های دولتی و عمومی: شرکت‌هایی که بورسی نیستند، ولی قانون از آن‌ها هم گزارش خواسته است.

چرا کدال مهم‌ترین سایت برای سهامدار است؟

قیمتِ سهم با خبر تکان می‌خورد. خبرِ رسمی هم فقط از یک در وارد بازار می‌شود: کدال. گران‌شدنِ محصولِ شرکت، قراردادِ تازه، سودی که مجمع تقسیم کرده، زیانِ غیرمنتظره، بسته‌شدنِ نماد؛ همه اول اینجا اعلام می‌شوند.

مثلِ اعلامِ نتیجهٔ کنکور است. تا سازمانِ سنجش نتیجه را اعلام نکرده، هر حرفی فقط حدس است، حتی اگر از دهانِ آدمِ مطمئنی بیرون آمده باشد. در بورس هم خبری که در کانال‌ها می‌چرخد ولی در کدال نیست، هنوز «شایعه» است.

توصیهٔ من این است: پیش از خریدِ هر سهم، ده دقیقه وقت بگذارید و آخرین اطلاعیه‌هایش را در کدال بخوانید. این ارزان‌ترین بیمه‌ای است که در بورس پیدا می‌کنید.

یک گزارش چطور به دستِ ما می‌رسد؟

هر گزارش از پنج ایستگاه می‌گذرد تا به صفحهٔ کدال برسد:

1. شرکت گزارش را آماده می‌کند و در سامانه ثبت می‌کند.
2. سامانه گزارش را دریافت و پذیرش می‌کند.
3. گزارش ذخیره می‌شود تا همیشه بشود پیدایش کرد.
4. کارشناسانِ سازمان بورس بر آن نظارت می‌کنند.
5. گزارش برای همهٔ مردم منتشر می‌شود.

هدفِ این زنجیره ساده است: همهٔ سهامداران، از مدیرِ صندوقِ بزرگ تا بازنشسته‌ای که چند سهم دارد، یک خبر را هم‌زمان ببینند. کسی نباید فقط چون زودتر خبردار شده، سودِ ناعادلانه ببرد.

آدرس سایت کدال و بخش‌های آن

نشانیِ رسمیِ سایت کدال codal.ir است. کافی است «کدال» را جست‌وجو کنید یا نشانی را مستقیم بزنید. صفحهٔ اول فهرستِ آخرین اطلاعیه‌هاست و با هر خبرِ تازه به‌روز می‌شود. کنارِ این نسخهٔ آشنا، نسخهٔ تازه‌تری هم با نامِ «کدال من» روی my.codal.ir هست که با گوشی راحت‌تر کار می‌کند.

منوی بالای سایت چند بخش دارد. همه‌شان به کارِ سهامدارِ معمولی نمی‌آیند. در این جدول نوشته‌ام هرکدام چه دارد و به دردِ چه کسی می‌خورد:

بخش‌های اصلی سایت کدال و کاربردِ هرکدام

بخش	چه چیزی در آن هست	به کارِ چه کسی می‌آید
خانه (اطلاعیه‌ها)	فهرستِ زندهٔ اطلاعیه‌ها، جست‌وجوی اطلاعیه‌ها و اطلاعیه‌های قدیمی	همهٔ سهامداران؛ مهم‌ترین بخش
ناشران	فهرستِ شرکت‌ها با نماد، سال مالی، شناسهٔ ملی، موضوعِ فعالیت، نشانی و حسابرس	کسی که می‌خواهد شرکت را بشناسد
نهادهای مالی	مشخصات و مجوزِ کارگزاری‌ها، صندوق‌ها، سبدگردان‌ها، تأمین سرمایه‌ها و مشاوران	کسی که می‌خواهد بداند یک نهادِ مالی مجوز دارد یا نه
سامانهٔ سنم	نظارت بر صندوق‌های سرمایه‌گذاری؛ مدیرانِ صندوق هر روز اطلاعات را بارگذاری می‌کنند	بیشتر ناظر و مدیرانِ صندوق
سامانهٔ تِدان	«تحلیل داده‌های ناشران»؛ از خرداد ۱۳۹۴ برای پرسش و پاسخِ تحلیلگران با شرکت‌ها	تحلیلگران و پیگیرانِ کنفرانس‌های شرکت‌ها
سامانهٔ صورتحساب	صورتحساب‌ها و بدهی‌های نهادهای مالی به سازمان	فقط نهادهای مالی
اخبار	خبرهای خودِ سامانه و اطلاعیه‌های فنی	کنجکاوها

پس اگر تازه شروع کرده‌اید، فعلاً فقط بخشِ «اطلاعیه‌ها» را جدی بگیرید. بقیه را هر وقت لازم شد سر بزنید.

دو نکتهٔ کوچک ولی کاربردی. اول اینکه اطلاعیه‌های سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۹، که پیش از راه‌افتادنِ کاملِ کدال روی سایتِ سازمان بورس منتشر می‌شدند، در بخشِ «اطلاعیه‌های قدیمی» مانده‌اند؛ برای دیدنِ گذشتهٔ یک شرکتِ قدیمی به کار می‌آیند. دوم اینکه اگر پشتِ سرِ هم جست‌وجوهای زیادی بزنید، کدال پنجرهٔ «تأیید امنیتی» با کدِ تصویری نشان می‌دهد. نگران نشوید؛ کد را بزنید و ادامه دهید. ایراد از شما نیست.

آموزش سایت کدال: جست‌وجوی اطلاعیه‌ها قدم‌به‌قدم

قلبِ کدال صفحهٔ «جستجوی اطلاعیه‌ها» است. در کدال صدها هزار اطلاعیه هست. پیدا کردنِ یکی از آن‌ها بدونِ فیلتر مثلِ گشتن دنبالِ یک قبض در کمدِ پر از کاغذ است. فیلترها همان پوشه‌های مرتبِ آن کمدند. این‌ها فیلترهای جست‌وجوی پیشرفته در مهر ۱۴۰۵ هستند:

1. نماد و نام: نمادِ سهم را بنویسید (مثلاً «فولاد») و از فهرستی که باز می‌شود انتخاب کنید. اگر نماد را نمی‌دانید، بخشی از نامِ شرکت هم کافی است.
2. وضعیت ناشر: مثلاً پذیرفته‌شده در بورس، فرابورس یا فقط ثبت‌شده نزدِ سازمان.
3. ماهیت و نوع شرکت: تولیدی، خدماتی، سرمایه‌گذاری، بانک، بیمه و مانندِ این‌ها. برای مقایسهٔ شرکت‌های شبیهِ هم خوب است.
4. نوع صنعت: همان کدِ صنعت. مثلاً همهٔ اطلاعیه‌های گروهِ سیمان را با هم می‌آورد.
5. گروه اطلاعیه: دستهٔ کلی؛ مثلِ «اطلاعات و صورت مالی سالانه»، «گزارش عملکرد ماهانه» یا «آگهی دعوت به مجامع و تصمیمات».
6. نوع اطلاعیه: زیرِ هر گروه، دقیق‌تر؛ مثلِ «گزارش فعالیت ماهانه» یا «تصمیمات مجمع عمومی عادی سالیانه».
7. موضوع، شمارهٔ پیگیری و کدِ اطلاعیه: اگر بخشی از عنوان، شمارهٔ پیگیری یا کد (مثلاً ن-۳۰) را بدانید، یک‌راست به همان گزارش می‌رسید.
8. طول دوره: از ۱ تا ۱۲ ماه. برای صورت مالی، ۳، ۶، ۹ یا ۱۲ را بزنید.
9. از تاریخ / تا تاریخ: بازهٔ زمانیِ انتشار را محدود می‌کند.
10. حسابرسی‌شده یا نشده، اصلی یا تلفیقی: دو تیکِ مهم برای صورت‌های مالی. پایین‌تر معنای هر دو را توضیح داده‌ام.
11. فقط شرکت اصلی / فقط زیرمجموعه‌ها: هلدینگ یعنی شرکتی که چند شرکتِ دیگر را در مالکیت دارد. هلدینگ‌ها گزارشِ شرکت‌های زیرمجموعه را هم منتشر می‌کنند و این گزینه آن‌ها را جدا می‌کند.
12. مؤسسهٔ حسابرسی و سال مالی منتهی به: برای پیدا کردنِ گزارشِ یک سالِ مشخص.
13. فقط اطلاعیه‌های منتشره از طرف سازمان: اطلاعیه‌هایی که خودِ سازمان یا بورس دربارهٔ یک شرکت داده؛ مثلِ بسته‌شدنِ نماد یا درخواستِ شفاف‌سازی.

نتیجهٔ جست‌وجو یک جدول است با ستون‌های «نماد»، «نام شرکت»، «عنوان اطلاعیه»، «کد»، «زمان ارسال» و «زمان انتشار». روی عنوان بزنید تا متنِ اطلاعیه باز شود. آیکون‌های کنارِ هر ردیف نسخهٔ PDF، فایلِ Excel و پیوست‌ها را می‌دهند.

حواسمان به یک برچسب هم باشد. اگر کنارِ نمادی نوشته بود «مشمول فرآیند تعلیق»، یعنی شرکت به خاطرِ تخلف یا دیر گزارش‌دادن زیرِ ذره‌بینِ ناظر است. این یک چراغِ زرد است.

چطور در کدال گزارش ماهانه یک شرکت را ببینیم؟

گزارشِ ماهانه یعنی شرکت هر ماه می‌گوید چقدر تولید کرده و چقدر فروخته. پیدا کردنش پنج قدم است:

1. در صفحهٔ اولِ کدال، «جستجوی اطلاعیه‌ها» را باز کنید.
2. در خانهٔ «نماد»، نمادِ شرکت را بنویسید و انتخاب کنید.
3. در «گروه اطلاعیه»، گزارش عملکرد ماهانه را بزنید.
4. در «نوع اطلاعیه»، گزارش فعالیت ماهانه را انتخاب کنید و «جستجو» را بزنید.
5. ردیف‌ها از تازه به قدیم مرتب‌اند. عنوان را نگاه کنید، مثلاً «دوره ۱ ماهه منتهی به ۱۴۰۵/۰۶/۳۱»، و بازش کنید.

یک مثالِ واقعی: فولاد مبارکه گزارشِ فعالیتِ ماهانهٔ شهریور ۱۴۰۵ را روزِ ۷ مهر در کدال گذاشت و گزارشِ مرداد را روزِ ۴ شهریور. بیشترِ شرکت‌ها هم گزارشِ هر ماه را در روزهای اولِ ماهِ بعد منتشر می‌کنند. پس اوایلِ هر ماه، فصلِ خواندنِ گزارش‌های ماهانه است.

یک ریزه‌کاری هم هست. کدِ گزارشِ ماهانهٔ شرکت‌های تولیدی و خدماتی معمولاً ن-۳۰ است. ولی شرکت‌های سرمایه‌گذاری و هلدینگ‌ها گزارشِ ماهانه‌شان را با کدِ ن-۳۱ منتشر می‌کنند. در این گزارش به‌جای جدولِ تولید و فروش، وضعیتِ سبدِ سهامِ شرکت را می‌بینید.

پیدا کردن صورت‌های مالی سالانه و میان‌دوره‌ای در کدال

صورت‌های مالی کارنامهٔ شرکت‌اند: چقدر فروخته، چقدر خرج کرده، چقدر سود برده و چقدر بدهی دارد. «میان‌دوره‌ای» یعنی کارنامه‌ای که وسطِ سال می‌دهند، مثلِ کارنامهٔ ثلثِ مدرسه.

برای پیدا کردنشان، «گروه اطلاعیه» را روی اطلاعات و صورت مالی سالانه و «نوع اطلاعیه» را روی اطلاعات و صورت‌های مالی میان‌دوره‌ای بگذارید. بعد با «طول دوره» انتخاب کنید کدام را می‌خواهید: ۳ ماهه، ۶ ماهه، ۹ ماهه یا ۱۲ ماهه. اگر فقط نسخهٔ نهایی را می‌خواهید، تیکِ «حسابرسی شده» را بزنید.

اگر خواندنِ صورت‌های مالی برایتان تازه است، اول مقالهٔ آشنایی با صورت‌های مالی را بخوانید. هر سه صورتِ اصلی، یعنی ترازنامه، صورت سود و زیان و صورت جریان‌های نقدی، در همین اطلاعیه‌ها هستند.

مهم‌ترین اطلاعیه‌های کدال و کدِ هرکدام

هر اطلاعیه در کدال یک کدِ کوتاه دارد که در ستونِ «کد» می‌آید. این کدها مثلِ شمارهٔ اتاق‌ها در یک بیمارستان‌اند: وقتی بدانید کدام شماره کجاست، با یک نگاه می‌فهمید چه خبر است. کمتر جایی این کدها را کنارِ هم توضیح داده است. جدولِ زیر را از روی اطلاعیه‌های منتشرشده در کدال تا مهر ۱۴۰۵ آماده کرده‌ام:

کدهای پرکاربرد اطلاعیه‌ها در کدال (بررسی‌شده روی اطلاعیه‌های مهر ۱۴۰۵)

کد	عنوان اطلاعیه	چرا برای سهامدار مهم است
ن-۱۰	اطلاعات و صورت‌های مالی (میان‌دوره‌ای و سالانه)	سود، فروش، بدهی و پولِ نقدِ شرکت؛ پایهٔ هر تحلیل بنیادی
ن-۱۱	گزارش فعالیت هیئت‌مدیره	روایتِ مدیران از سالِ گذشته و برنامهٔ سالِ بعد
ن-۱۳	زمان‌بندی پرداخت سود	کی سودِ نقدی به حسابِ هر گروه از سهامداران می‌آید
ن-۲۰	افشای اطلاعات بااهمیت (گروه الف و ب)	قرارداد، تغییرِ قیمتِ فروش، دعوای حقوقی، خرید و فروشِ دارایی؛ اغلب قیمت را تکان می‌دهد
ن-۲۱	شفاف‌سازی دربارهٔ شایعه، خبر یا گزارشِ منتشرشده	جوابِ رسمیِ شرکت به حرف‌های بیرون
ن-۲۲	شفاف‌سازی دربارهٔ نوسانِ قیمتِ سهم	وقتی سهم بی‌دلیلِ روشن تند بالا یا پایین رفته
ن-۳۰	گزارش فعالیت ماهانه	تولید، فروش و قیمتِ هر محصول در هر ماه
ن-۳۱	گزارش فعالیت ماهانهٔ شرکت‌های سرمایه‌گذاری	ترکیب و ارزشِ سبدِ سهامِ شرکت
ن-۵۰	آگهی دعوت به مجمع عمومی عادی سالیانه	تاریخ، مکان و دستورِ جلسهٔ مجمع
ن-۵۱	خلاصهٔ تصمیمات مجمع	زودترین خبرِ رسمی از سودی که تقسیم شده
ن-۵۲	تصمیمات مجمع عمومی عادی سالیانه	متنِ کاملِ تصمیم‌ها، سودِ هر سهم و حسابرسِ تازه
ن-۵۶	آگهی دعوت به مجمع عمومی فوق‌العاده	معمولاً برای افزایش سرمایه یا تغییرِ اساسنامه
ن-۶۰	پیشنهاد هیئت‌مدیره به مجمع فوق‌العاده دربارهٔ افزایش سرمایه	شروعِ رسمیِ افزایش سرمایه و درصدِ آن
ن-۶۴	مهلت استفاده از حق تقدم خرید سهام	اگر مهلت بگذرد، حق تقدم از دست می‌رود
ن-۷۱ و ن-۷۳	زمانِ جلسه و تصمیماتِ هیئت‌مدیره دربارهٔ افزایش سرمایه	وقتی مجمع اختیارِ افزایش سرمایه را به هیئت‌مدیره داده است

لازم نیست همهٔ این کدها را حفظ کنید. اگر فقط چهار تا را بشناسید کارتان راه می‌افتد: ن-۱۰ صورت مالی، ن-۳۰ گزارشِ ماهانه، ن-۲۰ خبرِ مهم و ن-۵۲ تصمیماتِ مجمع.

کد فقط برای تشخیصِ سریع است و جای خواندنِ متن را نمی‌گیرد. هر از گاهی کدی اضافه یا عوض می‌شود و حرفِ آخر را همیشه عنوانِ اطلاعیه می‌زند. اگر در عنوان کلمهٔ «(اصلاحیه)» دیدید، یعنی شرکت نسخهٔ قبلی را درست کرده است. پس همیشه آخرین نسخه را ملاک بگیرید.

صورت مالیِ اصلی یا تلفیقی؟

فرض کنید پدری یک مغازه دارد و سه پسرش هم هرکدام مغازهٔ خودشان را دارند، با سرمایهٔ پدر. اگر فقط حسابِ مغازهٔ پدر را ببینید، این می‌شود صورت مالیِ اصلی. مغازهٔ پسرها در آن فقط یک خط است: «سرمایه‌ای که در مغازهٔ بچه‌ها گذاشته‌ام».

اگر حسابِ هر چهار مغازه را روی هم بریزید، این می‌شود صورت مالیِ تلفیقی. حالا یک نکتهٔ ظریف: اگر پدر به یکی از پسرها جنس فروخته باشد، این فروش در حسابِ تلفیقی حذف می‌شود. چرا؟ چون پول فقط از یک جیبِ خانواده به جیبِ دیگرش رفته و کسی از بیرون چیزی نخریده است.

شرکت‌های بورسی هم همین‌طورند. شرکتی که چند شرکتِ زیرمجموعه دارد، هر دو نسخه را منتشر می‌کند. در کدال هم «صورت‌های مالی سال مالی منتهی به …» می‌بینید و هم «صورت‌های مالی تلفیقی سال مالی منتهی به …». پس برای سنجیدنِ قدرتِ واقعیِ هلدینگ‌ها، نسخهٔ تلفیقی تصویرِ کامل‌تری می‌دهد.

حسابرسی‌شده یا حسابرسی‌نشده؟

صورت مالیِ حسابرسی‌نشده را حسابدارانِ خودِ شرکت نوشته‌اند؛ مثلِ برگهٔ امتحانی که دانش‌آموز خودش تصحیح کرده باشد. وقتی یک حسابرسِ مستقل آن را بررسی کرد و نظرش را نوشت، نسخهٔ حسابرسی‌شده منتشر می‌شود؛ یعنی معلم برگه را دیده و امضا کرده.

در نسخهٔ حسابرسی‌شده، حتماً نظرِ حسابرس را بخوانید. «مقبول» یعنی حسابرس ایرادی ندیده و بهترین حالت است. «مشروط» یعنی حسابرس دربارهٔ بخشی از عددها شک یا ایراد دارد؛ آن «بندهای شرط» را باید یکی‌یکی خواند. صورت‌های ۶ ماهه و سالانه حسابرسی می‌شوند؛ ۳ ماهه و ۹ ماهه معمولاً نه.

کنارِ صورت‌های میان‌دوره‌ای، «گزارش تفسیری مدیریت» هم منتشر می‌شود. در آن مدیران برنامه‌ها و نگاهشان به آینده را توضیح می‌دهند. اطلاعیهٔ قدیمیِ «پیش‌بینی درآمد هر سهم» هنوز در فهرستِ کدال هست، ولی قاعده‌اش در این سال‌ها چند بار عوض شده است. امروز نگاهِ مدیران به آینده را بیشتر در همین گزارشِ تفسیری پیدا می‌کنید.

گزارش فعالیت ماهانه و خواندنِ عددهای درشت

گزارشِ ماهانه زودترین عددِ رسمی دربارهٔ کسب‌وکارِ شرکت است؛ ماه به ماه، نه سه ماه به سه ماه. مثلِ دفترِ فروشِ آخرِ ماهِ یک مغازه است. در گزارشِ یک شرکتِ تولیدی، برای هر محصول چهار عدد می‌بینید: مقدارِ تولید، مقدارِ فروش، قیمتِ فروش و مبلغِ فروش. این عددها برای همان ماه، برای جمعِ ماه‌های گذشتهٔ سال و برای همان دوره در سالِ قبل آمده‌اند. فروشِ داخلی و صادراتی هم جدا نوشته می‌شوند.

اینجا یک دامِ رایج هست: واحدِ پول. مبلغ‌های گزارشِ ماهانه معمولاً به میلیون ریال است، نه تومان. برای خواندنِ این عددهای درشت، یک روشِ چهارقدمیِ ساده هست:

1. بالای جدول را ببینید و واحد را پیدا کنید؛ مثلاً «میلیون ریال».
2. عدد را با همان واحد بخوانید. مثلاً ۱٬۰۲۰٬۰۰۰ میلیون ریال یعنی ۱٬۰۲۰ میلیارد ریال.
3. یک صفر را بردارید تا تومان شود: ۱۰۲ میلیارد تومان.
4. اگر عدد خیلی بزرگ بود، سه رقمِ دیگر را هم بزنید و با «همت» بخوانید. همت یعنی هزار میلیارد تومان. مثلاً ۱۷٬۲۳۰ میلیارد ریال می‌شود ۱٬۷۲۳ میلیارد تومان، یعنی حدودِ ۱٫۷ همت.

پس پیش از هر حسابی، اول واحد را چک کنید. وگرنه ممکن است عددی را ده برابر یا هزار برابر اشتباه بخوانید.

افشای اطلاعات بااهمیت و شفاف‌سازی

هر اتفاقی که بتواند قیمتِ سهم یا سودِ شرکت را جابه‌جا کند، باید فوری در کدال اعلام شود. این اطلاعیه‌ها با کدِ ن-۲۰ می‌آیند و در عنوانشان نوشته است «گروه الف» یا «گروه ب». خبرِ گروه الف مستقیم روی سودِ شرکت اثر دارد و معمولاً نماد را مدتی می‌بندد. گروه ب هم مهم است، ولی اثرِ مستقیمش کمتر است. فرقِ این دو را در مقالهٔ افشای اطلاعات گروه الف و ب مفصل توضیح داده‌ام.

اگر سهم بی هیچ خبرِ رسمی تند بالا یا پایین برود، بورس از شرکت می‌خواهد دربارهٔ این نوسان توضیح بدهد (ن-۲۲). اگر شایعه‌ای پخش شود، شرکت باید درباره‌اش شفاف‌سازی کند (ن-۲۱). شرکتی که به این درخواست‌ها جواب ندهد، ممکن است نمادش بسته یا تعلیق شود.

آگهی مجمع، تصمیمات و زمان‌بندی سود

مجمع یعنی جلسهٔ سالانهٔ صاحبانِ سهم، که در آن دربارهٔ سود و کارنامهٔ شرکت تصمیم می‌گیرند. آگهیِ دعوت به مجمع (ن-۵۰) تاریخ، ساعت، مکان و دستورِ جلسه را اعلام می‌کند. طبقِ قانون تجارت، مجمعِ عادیِ سالیانه باید تا چهار ماه بعد از پایانِ سال مالی برگزار شود و آگهی دست‌کم ده روز پیش از مجمع منتشر شود.

بعد از مجمع، اول «خلاصهٔ تصمیمات» (ن-۵۱) می‌آید و بعد متنِ کاملِ «تصمیمات مجمع» (ن-۵۲) که سودِ نقدیِ هر سهم را مشخص می‌کند. پس از آن، اطلاعیهٔ «زمان‌بندی پرداخت سود» (ن-۱۳) می‌گوید سودِ هر گروه از سهامداران کی و از چه راهی پرداخت می‌شود. برای جزئیات، مقاله‌های مجمع عمومی چیست و سود سهام (DPS) چیست را بخوانید.

افزایش سرمایه و حق تقدم

افزایش سرمایه یک خبرِ تک نیست؛ زنجیره‌ای از اطلاعیه‌هاست که پشتِ سرِ هم می‌آیند:

1. پیشنهادِ هیئت‌مدیره به مجمعِ فوق‌العاده (ن-۶۰).
2. گزارشِ توجیهی و نظرِ حسابرس، و بعد مجوزِ سازمان بورس.
3. آگهیِ دعوت به مجمعِ فوق‌العاده (ن-۵۶) و تصمیماتِ مجمع.
4. اگر افزایش سرمایه از پولِ نقدِ سهامداران باشد، «مهلت استفاده از حق تقدم» (ن-۶۴).

این آخری را جدی بگیرید؛ اگر مهلت بگذرد و کاری نکنید، حق تقدمتان از دست می‌رود. مراحلِ کامل را در مقالهٔ افزایش سرمایه چیست و روشِ استفاده یا فروشِ حق تقدم را در مقالهٔ حق تقدم خرید سهام چیست آورده‌ام.

یک سال مالی در کدال: کدام اطلاعیه کی می‌آید؟

وقتی ترتیبِ اطلاعیه‌ها را بدانید، می‌دانید هر ماه منتظرِ چه باشید. مثلِ تقویمِ قبض‌هاست: می‌دانید قبضِ آب کی می‌آید و قبضِ گاز کی. شکلِ زیر سالِ شرکتی را نشان می‌دهد که سالِ مالی‌اش ۲۹ اسفند تمام می‌شود. برای شرکتی با سالِ مالیِ دیگر، همین الگو جابه‌جا می‌شود.

• هر ماه: گزارشِ فعالیتِ ماهانهٔ ماهِ قبل.
• بعد از پایانِ ماهِ سوم، ششم و نهم: صورت‌های مالیِ ۳، ۶ و ۹ ماهه. نسخهٔ حسابرسی‌شدهٔ ۶ ماهه کمی بعدتر می‌آید.
• بعد از پایانِ سال مالی: صورت‌های مالیِ ۱۲ ماههٔ حسابرسی‌نشده، بعد حسابرسی‌شده، همراهِ گزارشِ فعالیتِ هیئت‌مدیره.
• تا چهار ماه بعد از سال مالی: آگهیِ دعوت، مجمع، تصمیمات و زمان‌بندیِ پرداختِ سود.
• در طولِ سال: هر خبرِ مهم، شفاف‌سازی‌ها و اطلاعیه‌های افزایش سرمایه.

مهلتِ دقیقِ هر گزارش را دستورالعمل افشای اطلاعات سازمان بورس تعیین می‌کند و سازمان گاهی برای بعضی دوره‌ها مهلتِ اضافه می‌دهد. شرکتی که مدام دیر گزارش می‌دهد، در رتبه‌بندیِ کیفیتِ افشا امتیازِ کمتری می‌گیرد و ممکن است مشمولِ فرایندِ تعلیق شود. پس دیر گزارش‌دادن خودش یک نشانهٔ هشدار است.

چطور یک گزارش فعالیت ماهانه را بخوانیم؟ (مثال عددی)

بیایید با هم یک گزارشِ ماهانه را بخوانیم. فرض کنید شرکتی فقط یک محصول دارد و این عددها را در گزارشِ شهریور منتشر کرده است. عددها فرضی‌اند و فقط برای یادگرفتن:

مثال فرضی: فروشِ یک شرکت تولیدی در گزارش فعالیت ماهانه (مبلغ‌ها به میلیون ریال)

دوره	مقدار فروش (تن)	قیمت فروش (میلیون ریال برای هر تن)	مبلغ فروش
شهریورِ امسال	۱۲٬۰۰۰	۸۵	۱٬۰۲۰٬۰۰۰
مردادِ امسال	۱۰٬۰۰۰	۸۰	۸۰۰٬۰۰۰
شهریورِ سالِ قبل	۱۱٬۰۰۰	۵۵	۶۰۵٬۰۰۰

اول واحد را به تومان برگردانیم. فروشِ شهریورِ امسال ۱٬۰۲۰٬۰۰۰ میلیون ریال است؛ یعنی ۱۰۲ میلیارد تومان. فروشِ مرداد ۸۰ میلیارد تومان و فروشِ شهریورِ پارسال حدودِ ۶۰٫۵ میلیارد تومان بوده است.

مقایسه با ماهِ قبل: مبلغِ فروش ۲۷٫۵٪ بالا رفته است. خوب به نظر می‌رسد، ولی این رشد دو تکه دارد. مقدارِ فروش ۲۰٪ بیشتر شده و قیمت حدودِ ۶٪. رشدِ مقدار ممکن است فقط به خاطرِ خالی‌کردنِ انبار یا جابه‌جا شدنِ یک محموله از ماهِ قبل باشد. پس یک ماهِ خوب را با یک روندِ خوب اشتباه نگیرید.

مقایسه با شهریورِ پارسال: مبلغ ۶۸٫۶٪ بیشتر است. ولی مقدار فقط ۹٪ رشد کرده و تقریباً همهٔ رشد از قیمت آمده (۵۴٫۵٪). یعنی شرکت تقریباً همان‌قدر جنس فروخته، فقط گران‌تر.

این را با تورم بسنجیم. اگر قیمتِ نان و اجاره هم در همین یک سال حدودِ نصف گران شده باشد، این شرکت واقعاً جلو نرفته؛ فقط همراهِ تورم آمده است. مثلِ حقوق‌بگیری که حقوقش ۵۰٪ زیاد شده ولی خرجش هم ۵۰٪ بالا رفته. پرسشِ درست این است: آیا هزینه‌های شرکت هم همین‌قدر گران شده؟ جوابش را صورت سود و زیانِ فصلِ بعد می‌دهد، نه گزارشِ ماهانه.

این چک‌لیستِ من برای خواندنِ هر گزارشِ ماهانه است:

1. اثرِ قیمت و مقدار را جدا کنید. رشدِ مقدار باکیفیت‌تر از رشدی است که فقط از گران‌شدن آمده.
2. همیشه با همان ماهِ سالِ قبل مقایسه کنید تا اثرِ فصل حذف شود. سیمان در زمستان کم می‌فروشد و کولرسازی در پاییز.
3. ستونِ جمعِ از ابتدای سال را ببینید. یک ماه می‌تواند استثنا باشد؛ شش ماه نه.
4. ستونِ اصلاحات را نادیده نگیرید. گاهی فروشِ ماه‌های قبل در گزارشِ تازه درست می‌شود.
5. سهمِ صادرات را ببینید. قیمتِ دلار روی آن اثرِ مستقیم دارد.
6. فروش را با صورت مالیِ همان دوره تطبیق دهید. فروشِ زیاد با سودِ کم در هر واحد، سودِ زیادی نمی‌سازد.

اگر به‌جای سهم، صندوق دارید

صندوق‌های سرمایه‌گذاری هم در بخشِ «نهادهای مالی» کدال هستند و مشخصات و مجوزشان را آنجا می‌بینید. ولی برای صندوق، عددِ مهم یک چیزِ دیگر است: NAV. یعنی ارزشِ واقعیِ هر واحدِ صندوق؛ اگر امروز همهٔ دارایی‌اش را بفروشند، به هر واحد چقدر می‌رسد.

برای صندوق‌های طلا یک قدم جلوتر هم می‌شود رفت. فاصلهٔ قیمتِ واحد با NAV فقط «حبابِ اسمی» است. ولی خودِ سکه‌ها و گواهی‌هایی که صندوق نگه داشته هم ممکن است حباب داشته باشند؛ یعنی حباب تو حباب. برای دیدنِ این حبابِ پنهان، من سراغِ گزارشِ «صورت وضعیت پرتفوی» می‌روم. پرتفوی یعنی سبدِ دارایی‌های صندوق. صندوق‌ها این گزارش را مرتب در سایتِ خودشان می‌گذارند و نشانیِ سایتِ هر صندوق را در سایتِ فیپیران پیدا می‌کنید.

در این گزارش اول نگاه کنید چند درصدِ دارایی واقعاً طلاست و چند درصد سپردهٔ بانکی. صندوقی که می‌خواهید با آن طلا بخرید، بهتر است بیشترِ دارایی‌اش واقعاً طلا باشد. عددهای این گزارش را هم با همان روشِ بالا بخوانید: ریال را تومان کنید و اگر بزرگ بود، با همت. من در دورهٔ صفر تا صد سرمایه‌گذاری در طلا همین گزارش را برای یک صندوقِ واقعی باز کرده‌ام و حبابِ واقعی‌اش را قدم‌به‌قدم حساب کرده‌ام. اگر هنوز صندوق انتخاب نکرده‌اید، مقالهٔ بهترین صندوق طلا معیارهای انتخاب را کنارِ هم گذاشته است.

اشتباه‌های رایج در کار با سایت کدال

این هفت اشتباه خیلی رایج‌اند و هرکدام می‌تواند یک تصمیمِ خوب را خراب کند:

• فقط عنوان را خواندن: عنوانِ «افشای اطلاعات بااهمیت» چیزی نمی‌گوید. خبرِ اصلی در متن و پیوست است.
• ندیدنِ اصلاحیه: نسخهٔ قدیمیِ گزارشی را تحلیل کردن که اصلاحیه‌اش آمده است.
• قاطی کردنِ اصلی و تلفیقی: سودِ تلفیقیِ امسال را با سودِ اصلیِ پارسال مقایسه کردن. نتیجه‌اش غلط است.
• اعتمادِ کامل به حسابرسی‌نشده: عددهای حسابرسی‌نشده گاهی در نسخهٔ نهایی عوض می‌شوند؛ مخصوصاً وقتی حسابرس بندِ شرط گذاشته.
• خریدن پیش از کدال: خریدن با «خبرِ خوب» در گروه‌ها، پیش از هر اطلاعیهٔ رسمی. اگر خبر راست باشد، در کدال هم می‌آید.
• فروش را سود دیدن: گزارشِ ماهانه فقط فروش را نشان می‌دهد، نه هزینه و سود را.
• اشتباه در واحد: خواندنِ میلیون ریال به‌جای میلیون تومان؛ یعنی اختلافی ده‌برابری.

پس دفعهٔ بعد که اطلاعیه‌ای را باز کردید، سه سؤال بپرسید: آخرین نسخه است؟ اصلی است یا تلفیقی؟ واحدش چیست؟

کدال در کنار TSETMC و ابزارهای دیگر

کدال سندهای رسمیِ شرکت‌ها را نگه می‌دارد، ولی قیمت، حجمِ معاملات و صفِ خرید و فروش را نشان نمی‌دهد. برای این‌ها سراغِ سایتِ شرکت مدیریت فناوری بورس تهران بروید که در مقالهٔ آموزش TSETMC توضیحش داده‌ام.

یک روالِ ساده این است: خبر را در کدال بخوانید، واکنشِ قیمت و حجم را در TSETMC ببینید و تصمیم را با فکرِ خودتان بگیرید. یکی خبر را می‌دهد، دیگری نشان می‌دهد بازار با آن چه کرد.

در «کدال من» می‌توانید نمادهای دلخواه را نشان کنید و سرویسِ اعلانی به نامِ «گوش‌بزنگ» را روشن کنید تا از اطلاعیه‌های تازه باخبر شوید. دیدنِ اطلاعیه‌ها نه ثبت‌نام می‌خواهد و نه پول؛ فقط این امکاناتِ شخصی ورود می‌خواهند. شرکت‌ها و تحلیلگرانی که دادهٔ زیادی لازم دارند هم می‌توانند از وب‌سرویسِ رسمیِ کدال استفاده کنند.

کدال مصالحِ ساختمان را می‌دهد: آجر، سیمان، آهن. اینکه با آن‌ها چه بسازید را تحلیل بنیادی یاد می‌دهد؛ یعنی رسیدن از عددهای کدال به ارزشِ واقعیِ یک سهم.

سوالات متداول

جمع‌بندی

کدال تنها منبعِ رسمیِ خبرهای شرکت‌های بورسی است و یادگرفتنش بیشتر از یک ساعت وقت نمی‌گیرد. فیلترهای «گروه اطلاعیه» و «نوع اطلاعیه» را بشناسید، چهار کدِ اصلی را به خاطر بسپارید، اصلاحیه‌ها را دنبال کنید، واحدِ پول را چک کنید و گزارشِ ماهانه را همیشه با همان ماهِ پارسال بسنجید.

پس از امروز، پیش از خریدِ هر سهم، اول آخرین اطلاعیه‌هایش را در کدال بخوانید. اگر خواستید خواندنِ صورت‌های مالی و ارزش‌گذاری را منظم و با مثال‌های واقعی یاد بگیرید، دورهٔ آموزشی تحلیل بنیادی برای همین ساخته شده است. تصمیمِ نهایی همیشه با خودتان است.