شاخص CDD چیست؟ روزهای کوین ازبین‌رفته و پیام آن در تحلیل آنچین
فهرست مطالب۱۱ بخش
- شاخص CDD چیست؟ توضیح به زبان ساده
- CDD چطور محاسبه میشود؟
- یک مثالِ عددیِ قدم‌به‌قدم
- چرا سنِ سکهها این‌قدر مهم است؟
- افزایش CDD چه پیامی دارد؟
- CDD پایین چه می‌گوید؟
- چه ترکیب‌هایی را باید دید؟
- چهار جایی که CDD گول‌مان می‌زند
- نسخههای دیگرِ CDD کدامند؟
- CDD کنارِ MVRV و NVT
- CDD را از کجا ببینیم؟
- اشتباه‌های رایج در خواندنِ CDD
- چک‌لیستِ پیش از اعتماد به یک جهشِ CDD
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
خیلی‌ها می‌پرسند: «از کجا بفهمیم قدیمی‌های بازار بیتکوین دارند می‌فروشند؟» یکی از قدیمی‌ترین جواب‌ها شاخص CDD است. CDD یا «روزهای کوین ازبین‌رفته» نشان میدهد سکه‌هایی که امروز جابهجا شدند، روی هم چند روز خوابیده بودند. عددِ بالا یعنی سکههای قدیمی بیدار شدهاند؛ عددِ پایین یعنی بیشترِ جابهجایی کارِ تازه‌واردهاست.
در این راهنما با هم حساب می‌کنیم CDD از کجا می‌آید، با یک مثالِ عددیِ ساده محاسبه‌اش می‌کنیم، می‌بینیم جهشِ آن چه معنایی دارد و کجا گول‌مان می‌زند. آخرش هم سراغِ نسخههای دیگرش و جایی که نمودارش را میشود دید می‌رویم.
شاخص CDD چیست؟ توضیح به زبان ساده
یک قلک را تصور کنید. هر روز که پول در قلک می‌ماند و دست نمی‌خورد، یک امتیاز «صبر» میگیرد. هر چه پولِ بیشتری در قلک باشد و هر چه بیشتر بماند، امتیاز بزرگ‌تر میشود. روزی که قلک را بشکنید و پول را خرج کنید، همه‌ی آن امتیاز یک‌جا مصرف میشود و از نو صفر شروع می‌کنید.
CDD دقیقا همین حساب را برای بیتکوین نگه می‌دارد. هر بیتکوینی که یک روز تکان نخورد، یک «روز-کوین» (Coin Day) جمع میکند. وقتی آن بیتکوین خرج یا جابهجا شود، روز-کوین‌هایش «ازبین می‌رود» و در شاخص ثبت میشود. اسمِ کاملِ شاخص هم از همین‌جاست: Coin Days Destroyed.
این ایده حدودِ سالِ ۲۰۱۱ در انجمن‌های اولیه‌ی بیتکوین مطرح شد و از نخستین شاخص‌های تحلیل آنچین است. آنچین یعنی داده‌ای که مستقیم از خودِ بلاک‌چین می‌آید، نه از قیمت یا خبر. پس CDD به جای اینکه بپرسد «امروز چقدر بیتکوین معامله شد؟»، می‌پرسد «امروز چقدر صبر خرج شد؟».
CDD چطور محاسبه میشود؟
فرمول ساده است. برای هر تکه بیتکوینی که امروز جابهجا شد، مقدارش را در تعدادِ روزهایی که دستنخورده مانده بود ضرب می‌کنیم. بعد همه را با هم جمع می‌کنیم.
CDD روزانه = جمعِ (مقدارِ بیت‌کوینِ جابهجاشده × تعدادِ روزهایی که خوابیده بود)
شاید بپرسید از کجا معلوم است یک بیتکوین چند روز خوابیده؟ در بیتکوین، موجودیِ هر کیف‌پول از تکههای جدا ساخته شده که به آن‌ها UTXO می‌گویند. یعنی «خروجیِ خرج‌نشده». هر تکه روی بلاک‌چین تاریخِ تولد دارد. پس هر کسی میتواند ببیند آن تکه آخرین بار کی جابهجا شده است.
یک مثالِ عددیِ قدم‌به‌قدم
فرض کنیم در یک روزِ خیالی فقط سه جابهجایی روی شبکه انجام شده است. این عددها فقط مثال‌اند:
| جابهجایی | مقدار (بیتکوین) | روزهای خواب | روز-کوینِ ازبین‌رفته |
|---|---|---|---|
| یک معامله‌گرِ روزانه | ۱۰ | ۱ | ۱۰ |
| کسی که پارسال خریده بود | ۱ | ۳۶۵ | ۳۶۵ |
| یک دارندهی خیلی قدیمی | ۰٫۵ | ۴٬۰۰۰ | ۲٬۰۰۰ |
| جمعِ CDDِ آن روز | ۱۱٫۵ | — | ۲٬۳۷۵ |
به این جدول دقت کنید. معامله‌گرِ روزانه ۱۰ بیتکوین جابهجا کرد، یعنی ۲۰ برابرِ دارندهی قدیمی. ولی سهمش از CDD فقط ۱۰ است. نیم بیت‌کوینِ آن دارندهی قدیمی ۲٬۰۰۰ روز-کوین ساخت؛ یعنی حدودِ ۸۴٪ کلِ عددِ آن روز.
پس CDD حجمِ معامله را نمی‌شمارد؛ «وزنِ صبر» را میشمارد. ۱۰۰ بیتکوینی که دستبهدست می‌چرخد تقریبا هیچ اثری ندارد. ولی چند بیتکوینی که ده سال خوابیده بود، اگر بیدار شود، نمودار را بالا می‌برد.
چرا سنِ سکهها این‌قدر مهم است؟
در بازار رمزارز دو گروهِ مهم داریم. دارندگان کوتاهمدت کسانیاند که تازه خریده‌اند و با هر خبر و نوسانی ممکن است بفروشند. دارندگان بلندمدت کسانیاند که سکه‌شان ماه‌ها و سال‌ها تکان نخورده است. سایتهای دادهی آنچین معمولا مرزِ این دو گروه را حدودِ ۱۵۵ روز می‌گذارند، یعنی نزدیکِ پنج ماه.
دارندهی بلندمدت معمولا آدمِ صبورتری است. در ریزش‌ها کمتر می‌ترسد و در اوج‌ها سود برمی‌دارد. برای همین بازار دوست دارد بداند او چه میکند. همان بحثِ قدیمیِ هودل کردن اینجا به عدد تبدیل میشود.
مثلِ بازارِ بزرگِ تهران فکر کنید. اگر حجره‌دارهای تازه‌کار جنس جابهجا کنند، خبرِ خاصی نیست. ولی وقتی پیرمردی که سی سال جنسش را در انبار نگه داشته، یک‌دفعه انبار را خالی کند، همه کنجکاو می‌شوند: «او چه می‌داند که ما نمی‌دانیم؟» CDD همین کنجکاوی را به عدد تبدیل میکند.
افزایش CDD چه پیامی دارد؟
وقتی CDD ناگهان بالا می‌رود، یعنی سکههای قدیمی جابهجا شدهاند. در چرخه‌های گذشته‌ی بیتکوین، نزدیکِ اوج‌های بزرگِ قیمت، چند موجِ پشتِ سرِ همِ CDDِ بالا دیده شده است. برداشتِ رایج این است که دارندگان بلندمدت در آن دوره‌ها سود گرفته‌اند و سکه‌شان را به تازه‌واردها فروخته‌اند.
اما یک جهشِ تنها هنوز «فروش» نیست. CDD فقط می‌گوید سکه‌ی قدیمی حرکت کرد، نمی‌گوید چرا. صاحبش ممکن است آن را به کیف‌پولِ امن‌تری برده باشد، ارث داده باشد، یا واقعا به صرافی فرستاده باشد. پس جهش یک پرسش است، نه جواب.
CDD پایین چه می‌گوید؟
وقتی CDD مدت‌ها پایین می‌ماند، یعنی قدیمیها دست به سکه‌هایشان نمی‌زنند و بیشترِ جابهجایی کارِ دارندگان کوتاهمدت است. این حالت معمولا در دوره‌های آرام و کسل‌کننده‌ی بعد از ریزش دیده میشود؛ همان چیزی که به آن فاز انباشت بیت کوین می‌گویند. سکهها پیر می‌شوند و روز-کوین‌ها روی هم جمع می‌شوند.
چه ترکیب‌هایی را باید دید؟
عددِ CDD را همیشه کنارِ قیمت بخوانید. این جدول خلاصه‌ی برداشت‌های رایج است، نه قانونِ قطعی:
| وضعیت | برداشتِ رایج | احتیاط |
|---|---|---|
| قیمت در اوج، CDD چند هفته پشتِ سرِ هم بالا | قدیمیها دارند سود برمی‌دارند | با موجودیِ صرافی‌ها هم بسنجید |
| قیمت در اوج، CDD پایین | قدیمیها هنوز نفروخته‌اند | رالی بیشتر با پولِ تازه‌واردهاست |
| قیمت در کف، CDD پایین و طولانی | دوره‌ی صبر و انباشت | کف را به‌تنهایی تایید نمی‌کند |
| قیمت در کف، جهشِ ناگهانیِ CDD | ممکن است تسلیمِ قدیمیها باشد | اول جابهجاییِ داخلی را رد کنید |
پس CDD بیشتر حالِ دارندگان بلندمدت را نشان میدهد تا جهتِ فردای قیمت را.
چهار جایی که CDD گول‌مان می‌زند
این شاخص صادق است، ولی ساده‌لوح هم هست. هر جابهجایی را میشمارد، حتی آن‌هایی که هیچ ربطی به خرید و فروش ندارند.
- جابهجاییِ داخلیِ صرافی‌ها و امانت‌دارها. یک صرافیِ بزرگ یا شرکتی که بیت‌کوینِ مشتری‌ها را نگه می‌دارد، گاهی کیف‌پول‌هایش را مرتب میکند. سکههای چندساله جابهجا می‌شوند و نمودار جهش می‌زند، در حالی که هیچ‌کس چیزی نفروخته است.
- کیف‌پول‌های خیلی قدیمی. اگر چند بیتکوین از دورانِ اولیه، مثلا از نشانی‌های منسوب به ساتوشی ناکاموتو یا ماینرهای اول، تکان بخورد، CDD یک‌شبه غول‌آسا میشود. خبرش هم سروصدا میکند، ولی همیشه معنای فروش ندارد.
- رشدِ عرضه. هر روز بیت‌کوینِ تازه استخراج میشود و سکهها پیرتر می‌شوند. پس CDDِ امروز با CDDِ ده سال پیش قابلِ مقایسه‌ی مستقیم نیست. برای همین نسخهی «تعدیلشده با عرضه» ساخته شد.
- نویزِ یک‌روزه. عددِ روزانه پر از جهشِ تکی است. بیشترِ تحلیلگرها میانگینِ ۷ یا ۳۰ روزه را نگاه میکنند تا روند پیدا شود.
پس پیش از هر نتیجه‌ای، از خودتان بپرسید: «این سکهها به کجا رفتند؟» اگر به صرافی رفته باشند، احتمالِ فروش بیشتر است. ردیابیِ این مسیر همان کاری است که در ردیابی تراکنش نهنگ‌ها و شاخص whale ratio انجام میشود.
نسخههای دیگرِ CDD کدامند؟
چون عددِ خامِ CDD نویز دارد و با گذرِ زمان بزرگ میشود، چند نسخهی تمیزتر از آن ساختهاند. اسم‌ها را بشناسید، چون در سایتهای داده زیاد به آن‌ها برمی‌خورید:
| نام | چطور ساخته میشود | به چه کار می‌آید |
|---|---|---|
| Supply-Adjusted CDD | CDD تقسیم بر کلِ عرضه‌ی بیتکوین | مقایسه‌ی منصفانه‌ی سال‌های مختلف |
| Binary CDD | هر روز ۱ اگر CDDِ تعدیلشده بالاتر از میانگینِ تاریخی باشد، وگرنه ۰؛ بعد میانگینِ ۷ روزه | نشان میدهد چند روز از هفته قدیمیها فعال بودند |
| Dormancy (خواب‌آلودگی) | CDD تقسیم بر حجمِ جابهجاشده | میانگینِ سنِ هر بیت‌کوینِ خرج‌شده |
| Liveliness (سرزندگی) | جمعِ همه‌ی CDDهای تاریخ تقسیم بر جمعِ همه‌ی روز-کوین‌های ساخته‌شده | آیا بازار در کل دارد خرج میکند یا نگه می‌دارد |
| Coin Years Destroyed | جمعِ CDD در ۳۶۵ روزِ گذشته | دیدنِ روندِ بلندمدت بی نویزِ روزانه |
| Value Days Destroyed | CDD ضرب در قیمتِ همان روز | وزنِ بیشتر به فروشِ قدیمیها در قیمت‌های بالا |
اگر تازه شروع کرده‌اید، همه را لازم ندارید. Binary CDD از همه ساده‌تر خوانده میشود: عددِ نزدیکِ ۱ یعنی قدیمیها تقریبا هر روزِ هفته فعال بودهاند، و عددِ نزدیکِ صفر یعنی سکوت.
برای Liveliness هم یک قاعده‌ی ساده کافی است. وقتی رو به بالا می‌رود، یعنی بازار بیشتر از گذشته صبرش را خرج میکند. وقتی رو به پایین می‌رود، یعنی سکهها دارند پیر می‌شوند و نگه داشته می‌شوند.
CDD کنارِ MVRV و NVT
CDD تنها کار نمی‌کند. دو شاخصِ هم‌خانواده‌اش را هم بشناسید که هر کدام از زاویه‌ی دیگری به بازار نگاه میکنند:
| شاخص | به چه پرسشی جواب میدهد | نقطه‌ی ضعف |
|---|---|---|
| CDD | قدیمیها امروز چقدر فعال بودند؟ | دلیلِ جابهجایی را نمی‌گوید |
| نسبت MVRV | بازار به‌طورِ میانگین چقدر در سود یا ضرر است؟ | زمانِ دقیقِ اوج و کف را نمی‌دهد |
| نسبت NVT | ارزشِ شبکه نسبت به حجمِ تراکنش گران است یا ارزان؟ | تراکنش‌های بیرون از زنجیره را نمی‌بیند |
ترکیبِ این سه خیلی گویاتر از هر کدام به‌تنهایی است. وقتی MVRV بالاست، یعنی بیشترِ دارنده‌ها در سودِ زیادند. اگر هم‌زمان CDD چند هفته بالا بماند، یعنی قدیمیها واقعا دارند از آن سود استفاده میکنند. اینجا دو شاخص حرفِ همدیگر را تایید میکنند.
CDD را از کجا ببینیم؟
نمودارِ CDD و نسخههایش را سایتهای دادهی آنچین منتشر میکنند. دو نامِ شناخته‌شده‌تر سایت گلسنود و کریپتوکوانت است. بعضی نمودارها رایگاناند و بعضی نسخههای دقیق‌تر اشتراک میخواهند. دقیقا کدام نسخه رایگان است، هر از گاهی عوض میشود.
وقتی نمودار را باز کردید، این قدم‌ها را بروید:
- بازه‌ی زمانی را دست‌کم چند سال بگذارید تا چرخه‌های قبلی را ببینید.
- مقیاسِ لگاریتمی را روشن کنید. جهش‌های غول‌آسا بقیه‌ی نمودار را صاف نشان می‌دهند.
- به جای عددِ روزانه، میانگینِ ۷ یا ۳۰ روزه را ببینید.
- اگر هست، نسخهی تعدیلشده با عرضه را انتخاب کنید.
- قیمت را روی همان نمودار بیاورید و ببینید جهش‌ها در کدام بخشِ چرخه آمده‌اند.
- برای هر جهشِ بزرگ، خبرهای همان روز را بگردید؛ شاید جابهجاییِ داخلی بوده است.
قیمتِ روزِ بیتکوین را هم می‌توانید در صفحه‌ی قیمت ارزهای دیجیتال ببینید. ولی یادتان باشد، CDD ابزارِ نگاهِ بلندمدت است، نه نوسان‌گیریِ امروز تا فردا.
اشتباه‌های رایج در خواندنِ CDD
- هر جهش را فروش دانستن. بخشِ بزرگی از جهش‌ها جابهجاییِ داخلی است. اول مقصدِ سکهها را ببینید.
- مقایسه‌ی عددِ خام در سال‌های دور. عرضه بیشتر و سکهها پیرتر شدهاند. از نسخهی تعدیلشده استفاده کنید.
- معامله با یک شاخص. CDD را کنارِ MVRV، موجودیِ صرافی‌ها و روندِ قیمت بخوانید.
- انتظارِ زمان‌بندیِ دقیق. قدیمیها معمولا پله‌پله و در چند ماه می‌فروشند. شاخص می‌گوید «در منطقه‌ی خطریم»، نه «فردا ساعتِ ده بفروش».
- تعمیم به همه‌ی رمزارزها. این حساب برای بیتکوین و رمزارزهایی که مثلِ آن از تکههای UTXO ساخته شدهاند طبیعی است. برای شبکههایی با مدلِ حساب، مثلِ اتریوم، نسخههای تقریبی ساختهاند که دقتِ کمتری دارند.
چک‌لیستِ پیش از اعتماد به یک جهشِ CDD
- جهش فقط یک روز بوده یا چند هفته ادامه داشته؟
- میانگینِ ۷ یا ۳۰ روزه هم بالا رفته؟
- سکهها به صرافی رفته‌اند یا به کیف‌پولِ ناشناسِ تازه؟
- خبرِ جابهجاییِ داخلیِ یک امانت‌دارِ بزرگ در کار بوده؟
- MVRV چه می‌گوید؛ بازار در سودِ زیاد است یا نه؟
- قیمت در کدام بخشِ چرخه است: نزدیکِ اوج، وسطِ راه یا کف؟
اگر بیشترِ این پرسش‌ها جوابِ «بله، قدیمیها واقعا دارند می‌فروشند» داد، آن وقت جهش معنا پیدا میکند. تصمیمِ خرید و فروش هم با خودتان است، نه با یک نمودار.
سوالات متداول
شاخص CDD چیست؟
CDD یا Coin Days Destroyed شاخصی آنچین است که نشان میدهد بیتکوینهایی که امروز جابهجا شدند روی هم چند روز دستنخورده مانده بودند. عددِ بالا یعنی سکههای قدیمی بیدار شدهاند و دارندگان بلندمدت فعالاند؛ عددِ پایین یعنی بیشترِ جابهجایی کارِ دارندگان کوتاهمدت است.
CDD چطور محاسبه میشود؟
برای هر تکه بیتکوینی که امروز خرج شد، مقدارش را در تعدادِ روزهایی که خوابیده بود ضرب میکنند و همه را جمع میزنند. مثلا یک بیتکوین که ۳۶۵ روز تکان نخورده، با جابهجاشدن ۳۶۵ روز-کوین به CDDِ آن روز اضافه میکند.
افزایش CDD چه پیامی دارد؟
افزایش CDD یعنی سکههای قدیمی جابهجا شدهاند. اگر نزدیکِ اوجِ قیمت چند هفته ادامه پیدا کند، معمولا آن را نشانهی سودگیریِ دارندگان بلندمدت میدانند. ولی یک جهشِ تنها ممکن است فقط جابهجاییِ داخلیِ یک صرافی یا امانتدار باشد.
CDD را از کجا ببینیم؟
نمودارِ CDD و نسخههایش را سایتهای دادهی آنچین مثلِ گلسنود و کریپتوکوانت منتشر میکنند. بعضی نمودارها رایگاناند و بعضی اشتراک میخواهند. بهتر است میانگینِ ۷ یا ۳۰ روزه و نسخهی تعدیلشده با عرضه را ببینید.
Binary CDD چیست؟
Binary CDD هر روز را ۱ میگیرد اگر CDDِ تعدیلشده با عرضه از میانگینِ تاریخیاش بالاتر باشد و در غیرِ این صورت ۰، بعد میانگینِ ۷ روزه میگیرد. عددِ نزدیکِ ۱ یعنی قدیمیها تقریبا هر روزِ هفته فعال بودهاند.
فرق CDD با حجم معاملات چیست؟
حجم فقط مقدارِ جابهجاشده را میشمارد، ولی CDD سنِ سکهها را هم حساب میکند. صد بیتکوینی که هر روز دستبهدست میشود تقریبا اثری در CDD ندارد، ولی نیم بیتکوینی که ده سال خوابیده بود میتواند عددِ آن روز را چند برابر کند.
آیا CDD برای همه رمزارزها کار میکند؟
CDD برای بیتکوین و رمزارزهایی که مثلِ آن از تکههای UTXO ساخته شدهاند طبیعی و دقیق است. برای شبکههایی با مدلِ حساب، مثلِ اتریوم، نسخههای تقریبی ساختهاند که دقتِ کمتری دارند و باید با احتیاط خوانده شوند.
دارندگان بلندمدت در تحلیل آنچین چه کسانیاند؟
در بیشترِ سایتهای داده، دارندهی بلندمدت کسی است که سکهاش بیش از حدودِ ۱۵۵ روز، یعنی نزدیکِ پنج ماه، تکان نخورده است. کمتر از آن را دارندهی کوتاهمدت مینامند. CDD بیشتر رفتارِ گروهِ اول را نشان میدهد.
جمع‌بندی
شاخص CDD یک حرفِ ساده می‌زند: امروز چقدر صبر خرج شد؟ هر بیتکوینی که دست نخورد روز-کوین جمع میکند و روزی که جابهجا شود، آن روزها در شاخص ثبت میشود. جهشِ آن یعنی قدیمیها بیدار شدهاند و سکوتِ طولانی‌اش یعنی بازار دارد نگه می‌دارد.
ولی CDD دلیلِ جابهجایی را نمی‌داند. پس دفعه‌ی بعد که خبرِ «بیدار شدنِ بیت‌کوین‌های قدیمی» را دیدید، سه چیز را بپرسید: چند روز ادامه داشت، سکهها به کجا رفتند و MVRV چه می‌گوید. اگر می‌خواهید این شاخص‌ها را کنارِ نمودار و داده‌های کلان در یک روشِ منظم بخوانید، آموزش تحلیل بیت کوین را هم ببینید.