استیتمنت چیست؟ نحوهٔ خواندن گزارش عملکرد معاملاتی و تشخیص استیتمنت جعلی
فهرست مطالب۱۱ بخش
- استیتمنت معاملاتی چیست و به چه دردی می‌خورد؟
- داخلِ یک استیتمنت چه چیزهایی هست؟
- در استیتمنت به کدام اعداد دقت کنیم؟
- ۱. سود خالص و بازدهِ درصدی
- ۲. وین ریت (درصدِ برد)
- ۳. میانگینِ سود در برابرِ میانگینِ زیان
- ۴. فاکتور سود
- ۵. دراودان یا بیشترین افتِ حساب
- ۶. تعداد معاملات و طولِ دوره
- ۷. بزرگترین زیانِ تکمعامله
- مثالِ عددی: کدام استیتمنت بهتر است؟
- استیتمنت را به چه ترتیبی بخوانیم؟
- استیتمنت جعلی را چطور تشخیص دهیم؟
- نشانههای یک استیتمنتِ مشکوک
- ترفندِ «بهترین حساب را نشان بده»
- چند پرسش که جلوی فروشنده بپرسید
- صورتحساب کارگزاری بورس را از کجا بگیریم؟
- ۱. پنلِ معاملاتِ آنلاینِ کارگزاری
- ۲. سامانهٔ دارا (ذینفعانِ بازار سرمایه)
- فرقِ استیتمنت و ژورنال معاملاتی
- اشتباه‌های رایج در خواندنِ استیتمنت
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
استیتمنت چیست؟ استیتمنت یعنی کارنامهٔ معاملاتیِ یک حساب: گزارشی که همهٔ خرید و فروش‌ها، سود و زیانِ هر کدام، کارمزدها، واریز و برداشت‌ها و موجودیِ حساب را در یک بازهٔ زمانی نشان میدهد. با خواندنِ درستِ آن می‌فهمید یک معاملهگر واقعاً سود میکند یا فقط خوب تعریف میکند.
اسمش انگلیسی است (Statement یعنی «صورتحساب»)، ولی خودش چیزِ ناآشنایی نیست. همان کاری را میکند که دفترچهٔ حسابِ بانکیِ قدیمی برای پس‌انداز می‌کرد: هر پولی آمد و رفت، با تاریخ و مبلغ، آنجا نوشته شده. فرقش این است که کنارِ هر ردیف، سود یا زیانِ یک معامله هم آمده.
در این راهنما با هم یاد می‌گیریم استیتمنت معاملاتی چه بخش‌هایی دارد، به کدام عددهایش باید دقت کرد، یک استیتمنتِ جعلی را چطور از روی چند نشانه بشناسیم، و صورت‌حسابِ حسابِ بورسیِ خودمان را از کجا بگیریم.
استیتمنت معاملاتی چیست و به چه دردی می‌خورد؟
استیتمنت معاملاتی گزارشی است که خودِ سامانهٔ معاملاتی یا کارگزاری میسازد، نه خودِ معاملهگر. برای همین، اگر واقعی باشد، از هر ادعایی معتبرتر است. حرفِ آدم‌ها را میشود باور نکرد؛ ولی عددهای یک صورت‌حسابِ رسمی را نمی‌شود با حرف عوض کرد.
یک تشبیهِ ساده: استیتمنت مثلِ کارنامهٔ مدرسه است. بچه می‌گوید «امسال خیلی خوب درس خواندم». کارنامه می‌گوید ریاضی ۱۲ و علوم ۱۹. هر دو حرف درباره یک سال است، ولی فقط یکی سند دارد.
استیتمنت سه کار اصلی دارد:
- سنجیدنِ خودتان: می‌بینید کجا سود کرده‌اید، کجا زیان، و آیا روشتان در مجموع جواب میدهد یا نه.
- سنجیدنِ دیگران: وقتی کسی ادعای سودِ بالا دارد، استیتمنتِ واقعی تنها چیزی است که میشود به آن تکیه کرد.
- حساب و کتابِ رسمی: برای پیگیریِ کارمزدها، تطبیقِ واریز و برداشت و هر اختلافی با کارگزاری، صورتحساب مدرکِ شماست.
یک نکته را هم همین اول بگویم تا قاطی نشود. استیتمنتِ معاملاتی با «صورت‌های مالیِ» شرکت‌ها فرق دارد. صورت‌های مالی کارنامهٔ یک شرکت است: فروش، سود و بدهیِ آن. اگر دنبالِ آن هستید، مقالهٔ آشنایی با صورت‌های مالی را بخوانید. اینجا حرفِ ما کارنامهٔ یک حسابِ معاملاتی است.
پس استیتمنت یعنی سند، نه ادعا. بیایید ببینیم داخلِ این سند چه چیزهایی نوشته شده.
داخلِ یک استیتمنت چه چیزهایی هست؟
شکلِ استیتمنت‌ها در سامانه‌های مختلف فرق میکند، ولی تقریباً همه این چند بخش را دارند. جدولِ زیر هر بخش را به زبانِ ساده توضیح میدهد:
| بخش | چه چیزی نشان میدهد | چرا مهم است |
|---|---|---|
| فهرستِ معاملاتِ بسته‌شده | تاریخ و ساعت، نامِ نماد یا دارایی، خرید یا فروش، حجم، قیمتِ ورود و خروج، سود یا زیانِ هر معامله | دلِ استیتمنت است؛ همهٔ عددهای دیگر از همین ردیف‌ها حساب می‌شوند |
| معاملههای باز | معامله‌هایی که هنوز بسته نشده‌اند و سود یا زیانِ شناورِ آن‌ها | زیان‌های پنهان معمولاً اینجا قایم شده‌اند |
| واریز و برداشت | پولی که به حساب آمده یا از آن بیرون رفته | بدونِ آن نمی‌فهمید رشدِ موجودی از سود بوده یا از واریزِ تازه |
| هزینه‌ها | کارمزدِ خرید و فروش، مالیات و هزینه‌های دیگر | سودِ ناخالص با سودی که به جیب می‌رود فرق دارد |
| خلاصهٔ عملکرد | سودِ خالص، تعدادِ معاملات، درصدِ برد، بزرگترین سود و زیان، افتِ حساب | نگاهِ یک‌جا به کلِ کارنامه |
| نمودارِ موجودی | بالا و پایین رفتنِ موجودیِ حساب در طولِ زمان | با یک نگاه نشان میدهد مسیر آرام بوده یا پرتلاطم |
اگر فقط یک ردیف از این جدول را به خاطر بسپارید، «معاملههای باز» باشد. خیلی از استیتمنت‌های قشنگ، زیانِ بزرگی دارند که هنوز «بسته» نشده و برای همین در جمعِ سودها دیده نمی‌شود.
در استیتمنت به کدام اعداد دقت کنیم؟
یک استیتمنت ممکن است ده‌ها عدد داشته باشد. ولی برای قضاوت، هفت عدد کافی است. هر کدام را همان‌جا معنا می‌کنم:
۱. سود خالص و بازدهِ درصدی
سود خالص یعنی جمعِ همهٔ سودها منهای جمعِ همهٔ زیانها و هزینه‌ها. ولی عددِ خالی کافی نیست؛ باید آن را به درصدِ سرمایه تبدیل کنید. ۱۰ میلیون تومان سود روی حسابِ ۲۰ میلیونی یعنی ۵۰٪. همین سود روی حسابِ یک میلیاردی فقط ۱٪ است.
۲. وین ریت (درصدِ برد)
وین ریت یعنی از هر ۱۰۰ معامله، چندتا با سود بسته شده. اگر از ۲۰ معامله ۱۲تا سودده بوده، وین ریت ۶۰٪ است. این عدد جذاب‌ترین و گمراه‌کننده‌ترین عددِ استیتمنت است. چرا؟ چند خط پایین‌تر با مثال می‌بینیم.
۳. میانگینِ سود در برابرِ میانگینِ زیان
یعنی معاملههای سودده به‌طورِ متوسط چقدر سود داده‌اند و زیان‌ده‌ها چقدر زیان. این همان چیزی است که در مقالهٔ نسبت ریسک به ریوارد مفصل توضیح داده‌ایم. کسی که هر بار ۱ میلیون سود می‌گیرد و هر بار ۵ میلیون زیان میدهد، حتی با وین ریتِ بالا هم عقب می‌ماند.
۴. فاکتور سود
فاکتور سود (Profit Factor) یعنی جمعِ سودها تقسیم بر جمعِ زیانها. اگر روی هم ۳۶ میلیون سود کرده‌اید و ۲۰ میلیون زیان داده‌اید، فاکتور سود ۱٫۸ است. زیرِ ۱ یعنی حساب در مجموع زیانده است. بینِ ۱ تا ۱٫۳ یعنی سود هست ولی شکننده است. بالای ۱٫۵ تا ۲، اگر تعدادِ معاملات کافی باشد، نشانهٔ کارِ منظم است.
۵. دراودان یا بیشترین افتِ حساب
دراودان یعنی موجودیِ حساب از بالاترین نقطه‌اش تا پایین‌ترین نقطهٔ بعدی چند درصد پایین آمده. این عدد به شما می‌گوید در بدترین روزها چه حسی خواهید داشت. توضیحِ کاملش را در مقالهٔ دراودان یا افت سرمایه چیست؟ ببینید.
اینجا یک حسابِ ساده هست که خیلی‌ها نمی‌دانند. اگر حساب ۵۰٪ افت کند، برای برگشتن به جای اول ۱۰۰٪ سود لازم است. ۱۰۰ میلیون که ۵۰ میلیون شد، باید دو برابر شود تا دوباره ۱۰۰ شود. برای همین دراودانِ بزرگ از سودِ بزرگ مهم‌تر است.
۶. تعداد معاملات و طولِ دوره
سه معاملهٔ پرسود هیچ چیزی را ثابت نمی‌کند؛ ممکن است شانس باشد. مثلِ سکه‌ای است که سه بار پشتِ سرِ هم «شیر» بیاید. توصیهٔ من این است که به استیتمنتِ کمتر از چند ماه و کمتر از ۵۰ تا ۱۰۰ معامله، به چشمِ نمونهٔ اولیه نگاه کنید، نه کارنامهٔ قطعی. استیتمنتی که هم بازارِ بالارونده را دیده و هم بازارِ ریزشی را، خیلی بیشتر حرف برای گفتن دارد.
۷. بزرگترین زیانِ تکمعامله
یعنی بدترین معامله چقدر از حساب را برده. اگر یک معامله ۲۰٪ یا ۳۰٪ حساب را برده، یعنی معاملهگر حدِ ضرر ندارد یا به آن پایبند نیست. یک روزِ بد کافی است تا همهٔ سودها برود. دربارهٔ این موضوع مقالهٔ استراتژی حدضرر را بخوانید.
پس به‌جای اینکه فقط سودِ کل را نگاه کنید، این هفت عدد را کنارِ هم بگذارید. حالا بیایید با یک مثال ببینیم چرا یکی از آن‌ها، یعنی وین ریت، می‌تواند حسابی آدم را گول بزند.
مثالِ عددی: کدام استیتمنت بهتر است؟
فرض کنیم دو نفر به اسمِ «الف» و «ب»، هر کدام با ۱۰۰ میلیون تومان، ۲۰ معامله انجام داده‌اند. عددها فرضی‌اند و فقط برای فهمِ موضوع است.
آقای الف: از ۲۰ معامله، ۱۲تا سودده بوده و هر کدام به‌طورِ متوسط ۳ میلیون سود داده. ۸تا زیانده بوده و هر کدام ۲٫۵ میلیون زیان داده. حساب کنیم:
- جمعِ سودها: ۱۲ × ۳ = ۳۶ میلیون تومان
- جمعِ زیانها: ۸ × ۲٫۵ = ۲۰ میلیون تومان
- سودِ خالص: ۳۶ − ۲۰ = ۱۶ میلیون تومان، یعنی ۱۶٪ روی سرمایه
- وین ریت: ۱۲ از ۲۰ = ۶۰٪
- فاکتور سود: ۳۶ ÷ ۲۰ = ۱٫۸
آقای ب: از ۲۰ معامله، ۱۸تا سودده بوده ولی هر کدام فقط ۱ میلیون سود داده. ۲تا زیانده بوده و هر کدام ۱۵ میلیون زیان داده، چون حدِ ضرر نداشته و صبر کرده «برگردد».
- جمعِ سودها: ۱۸ × ۱ = ۱۸ میلیون تومان
- جمعِ زیانها: ۲ × ۱۵ = ۳۰ میلیون تومان
- نتیجه: ۱۸ − ۳۰ = ۱۲ میلیون تومان زیان، یعنی ۱۲٪ از سرمایه رفته
- وین ریت: ۱۸ از ۲۰ = ۹۰٪
- فاکتور سود: ۱۸ ÷ ۳۰ = ۰٫۶
آقای ب در ۹ معامله از ۱۰ معامله برنده بوده. اگر فقط همین یک عدد را تبلیغ کند، خیلی‌ها پشتِ سرش صف می‌کشند. ولی حسابش ۱۲٪ زیان داده و در بدترین نقطه حدودِ ۲۳٪ از قله‌اش پایین آمده. آقای الف ۴۰٪ وقت‌ها باخته، ولی حسابش ۱۶٪ سود کرده و بیشترین افتش حدودِ ۹٪ بوده.
| عدد | آقای الف | آقای ب |
|---|---|---|
| وین ریت | ۶۰٪ | ۹۰٪ |
| میانگینِ سود / میانگینِ زیان | ۳ / ۲٫۵ میلیون | ۱ / ۱۵ میلیون |
| فاکتور سود | ۱٫۸ | ۰٫۶ |
| بیشترین افتِ حساب | حدودِ ۹٪ | حدودِ ۲۳٪ |
| نتیجهٔ نهایی | ۱۶٪ سود | ۱۲٪ زیان |
این جدول یک درسِ مهم دارد. وین ریتِ بالا وقتی با زیان‌های بزرگ همراه باشد، مثلِ این است که هر روز ده هزار تومان سود کنید و آخرِ ماه یک میلیون جریمه بدهید. پس هیچ‌وقت وین ریت را تنها نگاه نکنید؛ همیشه کنارش فاکتور سود و دراودان را بخواهید.
استیتمنت را به چه ترتیبی بخوانیم؟
وقتی یک استیتمنت جلوی شماست، چه مالِ خودتان چه مالِ کسی دیگر، این قدم‌ها را به ترتیب بروید:
- بازهٔ زمانی را ببینید. از کی تا کی؟ چند ماه؟ استیتمنتِ دو هفته‌ای را کنار بگذارید.
- واریز و برداشت را جدا کنید. موجودی از ۱۰۰ به ۱۵۰ رسیده؟ شاید ۴۰ میلیونش واریزِ تازه بوده و سودِ واقعی فقط ۱۰ میلیون است.
- سودِ خالص را به درصد تبدیل کنید و با یک گزینهٔ بی‌دردسر مقایسه کنید؛ مثلاً سودِ سپردهٔ بانکی یا صندوقِ درآمد ثابت در همان مدت. اگر با این همه زحمت، کمتر از آن‌ها شده، معامله‌گری فعلاً به‌صرفه نبوده.
- هزینه‌ها را کم کنید. کارمزدِ معاملههای زیاد در کوتاه‌مدت می‌تواند بخشِ بزرگی از سود را بخورد.
- وین ریت و فاکتور سود را با هم ببینید، همان‌طور که در مثال دیدیم.
- دراودان و بزرگترین زیان را بخوانید و از خودتان بپرسید: «اگر حسابِ من این‌قدر پایین برود، آرام می‌مانم؟»
- معاملههای باز را نگاه کنید. زیانِ شناورِ بزرگ یعنی خلاصهٔ عملکرد هنوز کامل نیست.
- نمودارِ موجودی را ببینید. مسیرِ پله‌پلهٔ بالارونده با افت‌های کوچک، از مسیرِ صاف که ناگهان سقوط میکند، سالم‌تر است.
پس خواندنِ استیتمنت کارِ پیچیده‌ای نیست؛ فقط باید به ترتیب و با حوصله جلو بروید. ولی همهٔ این‌ها به یک شرط ارزش دارد: اینکه خودِ استیتمنت واقعی باشد.
استیتمنت جعلی را چطور تشخیص دهیم؟
در کانال‌ها و صفحه‌های سیگنال‌فروشی، تصویرِ استیتمنت پر است: عددهای سبز، سودهای چند ده درصدی، نمودارِ رو به آسمان. بیشترِ این تصویرها یا کامل جعلی‌اند یا نیمی از حقیقت را نشان می‌دهند. خبرِ خوب این است که با چند پرسشِ ساده میشود بیشترشان را شناخت.
نشانههای یک استیتمنتِ مشکوک
- فقط عکس است، نه گزارش. اسکرین‌شات را هر کسی با یک برنامهٔ ساده در چند دقیقه ویرایش میکند. عکس سند نیست.
- هیچ معاملهٔ زیان‌ده‌ای ندارد. در دنیای واقعی، حتی بهترین معامله‌گرها هم زیان می‌دهند. استیتمنتِ بیزیان یا دستچین شده یا ساختگی است.
- فقط یک تکهٔ کوتاه را نشان میدهد. «ببینید این هفته چقدر سود کردیم!» ولی از ماه‌های قبل خبری نیست.
- واریز و برداشت ندارد. اگر نمی‌دانید سرمایهٔ اول چقدر بوده، درصدِ سود را هم نمی‌دانید.
- معاملههای باز را پنهان کرده. سودها بسته شده‌اند ولی زیانها باز مانده‌اند تا در جمع دیده نشوند.
- سودِ ماهانهٔ ثابت و خیلی بالا. هر ماه دقیقاً ۲۰٪ یا ۳۰٪ سود، بی هیچ ماهِ بد، بیشتر شبیهِ قصه است تا بازار.
- حجمِ معامله‌ها ناگهان عوض میشود. حجمِ کوچک در معاملههای زیانده و حجمِ بزرگ در سودده‌ها، اغلب نشانهٔ دست‌کاری یا تکه‌چسبانی است.
- حسابِ آزمایشی است. بعضی سامانه‌ها حسابِ تمرینی با پولِ مجازی دارند. سود در آن، سودِ واقعی نیست، چون ترس و طمعِ پولِ واقعی در کار نبوده.
ترفندِ «بهترین حساب را نشان بده»
یک ترفندِ زیرکانه‌تر هم هست که حتی استیتمنتِ واقعی را گمراه‌کننده میکند. فرض کنید کسی ده حسابِ کوچک باز کند و در هر کدام روشِ متفاوتی را امتحان کند. بعد از سه ماه، یکی دوتا از این حساب‌ها به‌طورِ اتفاقی سودِ خیلی خوبی کرده‌اند. او همان‌ها را نشان میدهد و از هشت حسابِ دیگر حرفی نمی‌زند.
این استیتمنت جعلی نیست، ولی صادقانه هم نیست. مثلِ کسی است که از ده بلیتِ بخت‌آزمایی فقط بلیتِ برنده را قاب کند. برای همین بپرسید: «همهٔ حساب‌هایتان را نشان می‌دهید؟»
چند پرسش که جلوی فروشنده بپرسید
- گزارشِ کامل را بهصورتِ فایل از خودِ سامانه یا کارگزاری می‌دهید، نه عکس؟
- این گزارش از کی شروع میشود و سرمایهٔ اولِ حساب چقدر بوده؟
- بزرگترین افتِ حسابتان چند درصد بوده؟
- اگر روشتان این‌قدر سود میدهد، چرا آن را به من می‌فروشید؟
- مجوزِ مشاورهٔ سرمایه‌گذاری از سازمان بورس دارید؟
پرسشِ چهارم را جدی بگیرید. کسی که واقعاً ماهی ۳۰٪ سود میکند، با سرمایهٔ خودش در چند سال ثروتمند میشود و نیازی به فروختنِ اشتراکِ ماهانه ندارد. وقتی درآمدِ اصلیِ کسی از فروشِ سیگنال است، نه از معامله، انگیزه‌اش هم همان است. در مقالهٔ خطرات پنهان سیگنال‌های تقلبی و گروه‌های پامپ و دامپ نشان داده‌ایم این بازی معمولاً چطور به ضررِ عضوها تمام میشود.
دربارهٔ پرسشِ پنجم هم: سازمان بورس بارها هشدار داده که مشاوره و توصیهٔ خرید و فروش در بازار سرمایه فقط کارِ نهادهای دارای مجوز است. اگر از چنین کانال‌هایی آسیب دیده‌اید، می‌توانید ماجرا را در فرم گزارش قربانیان کلاهبرداری برای ما بنویسید.
پس قاعدهٔ ساده این است: عکس سند نیست، استیتمنتِ بیزیان واقعی نیست، و سودِ ثابتِ خیلی بالا قصه است. تصمیمِ نهایی با خودتان، ولی پیش از پرداختِ حتی یک تومان، این پرسش‌ها را بپرسید.
صورتحساب کارگزاری بورس را از کجا بگیریم؟
اگر در بورسِ تهران یا فرابورس سهام و صندوق می‌خرید، شما هم استیتمنت دارید؛ فقط اسمش «صورتحساب» یا «گردشِ حساب» است. دو جای اصلی برای دیدنش هست.
۱. پنلِ معاملاتِ آنلاینِ کارگزاری
در سامانهٔ معاملاتِ برخطِ هر کارگزاری، بخشی با نامی مثلِ «گزارشها»، «گردشِ حساب» یا «صورتحساب» هست. آنجا واریز و برداشت، خرید و فروش‌ها و کارمزدها با تاریخ آمده و معمولاً میشود بازهٔ زمانی را انتخاب کرد و خروجی گرفت. نام و جای این بخش در سامانه‌های مختلف کمی فرق دارد. اگر پیدایش نکردید، از پشتیبانیِ کارگزاری بخواهید گزارشِ بازهٔ موردنظرتان را بفرستد. اگر هنوز با این سامانه‌ها آشنا نیستید، مقالهٔ معاملات آنلاین چیست؟ و کارگزاری بورس چیست؟ نقطهٔ شروعِ خوبی است.
۲. سامانهٔ دارا (ذینفعانِ بازار سرمایه)
اگر در چند کارگزاری حساب دارید، سامانهٔ دارا جای خیلی خوبی است. در بخشِ «گردشِ معاملات» خرید و فروش‌های شما در همهٔ کارگزاریها یک‌جا آمده و می‌توانید سال‌ها عقب بروید. آموزشِ قدم‌به‌قدمِ ورود و کار با آن را در مقالهٔ ذینفعان بازار سرمایه (دارا) نوشته‌ایم.
یک نکته: این گزارشها معمولاً فقط خرید و فروش را نشان می‌دهند و آن عددهای خلاصه‌ای که بالاتر گفتیم، مثلِ وین ریت و فاکتور سود، را خودشان حساب نمی‌کنند. پس خروجی را در یک جدولِ ساده بریزید و این عددها را خودتان حساب کنید. چند بار که انجامش بدهید، کمتر از نیم ساعت طول می‌کشد.
یک فایده دیگر هم دارد. هر چند ماه یک بار گردشِ حساب را مرور کنید؛ اگر معامله‌ای دیدید که آن را نمی‌شناسید، زودتر می‌فهمید کسی به حسابتان دست زده.
فرقِ استیتمنت و ژورنال معاملاتی
این دو را زیاد با هم اشتباه می‌گیرند، ولی مکملِ هماند. استیتمنت می‌گوید چه شد؛ ژورنال می‌گوید چرا شد.
| ویژگی | استیتمنت | ژورنال معاملاتی |
|---|---|---|
| چه کسی میسازد؟ | سامانهٔ معاملاتی یا کارگزاری، خودکار | خودِ معاملهگر، دستی |
| چه چیزی ثبت میشود؟ | عدد: قیمت، حجم، سود و زیان، کارمزد | دلیلِ ورود، حدِ ضرر، هدف، حال و هوا، درسِ گرفته‌شده |
| قابلِ اعتماد برای دیگران؟ | بله، اگر اصل باشد | نه، چون خودتان می‌نویسید |
| به چه کار می‌آید؟ | سنجیدنِ نتیجه | پیدا کردنِ علتِ نتیجه و اصلاحِ روش |
مثلاً استیتمنت به شما می‌گوید معاملههای روزهای پرنوسانِ شما بیشتر زیان داده‌اند. ژورنال به شما می‌گوید آن روزها با عجله و از ترسِ جاماندن خریده‌اید. با هم که بخوانیدشان، اشتباه پیدا میشود. برای شروع، مقالهٔ ژورنال معاملاتی چیست؟ را بخوانید.
پس اگر معامله می‌کنید، هر دو را داشته باشید. استیتمنت آینه است؛ ژورنال توضیحِ چیزی است که در آینه می‌بینید.
اشتباه‌های رایج در خواندنِ استیتمنت
- دیدنِ سودِ کل بی درصد. «۵۰ میلیون سود کرده» تا وقتی ندانید روی چه سرمایه‌ای، معنایی ندارد.
- دل بستن به وین ریت. همان‌طور که در مثالِ آقای ب دیدیم، ۹۰٪ برد می‌تواند به زیان ختم شود.
- یکی گرفتنِ واریز با سود. رشدِ موجودی همیشه از سود نیست.
- فراموش کردنِ کارمزد. معاملههای زیادِ کوتاه‌مدت، کارمزدِ زیادی هم دارند.
- قضاوت با دورهٔ کوتاه. سه ماه در یک بازارِ بالارونده، همه را برنده نشان میدهد.
- مقایسه نکردن با گزینهٔ ساده. اگر سودِ یک سالِ معامله‌گری از سودِ یک صندوقِ کم‌ریسک کمتر بوده، این را باید صادقانه به خودمان بگوییم.
پس هر بار که استیتمنتی دیدید، چه مالِ خودتان چه مالِ یک «استاد»، این فهرست را یک بار مرور کنید. اگر می‌خواهید این عددها را در یک نظامِ کامل‌تر ببینید، مقالهٔ مدیریت سرمایه و ریسک چیست؟ قدمِ بعدیِ خوبی است.
سوالات متداول
استیتمنت معاملاتی چیست؟
استیتمنت معاملاتی گزارشی است که سامانهٔ معاملاتی یا کارگزاری از یک حساب میسازد. همهٔ خرید و فروش‌ها، سود و زیانِ هر معامله، کارمزدها، واریز و برداشت و موجودیِ حساب در یک بازهٔ زمانی در آن آمده است؛ یعنی کارنامهٔ رسمیِ یک حساب.
در استیتمنت به کدام اعداد دقت کنیم؟
هفت عدد مهمترند: سودِ خالص به درصد، وین ریت، میانگینِ سود در برابرِ میانگینِ زیان، فاکتور سود، دراودان یا بیشترین افتِ حساب، تعدادِ معاملات و طولِ دوره، و بزرگترین زیانِ تکمعامله. هیچکدام را تنها نگاه نکنید.
استیتمنت جعلی را چطور تشخیص دهیم؟
عکس را سند ندانید و گزارشِ کامل را بهصورتِ فایل بخواهید. استیتمنتِ بیزیان، دورهٔ خیلی کوتاه، نبودِ واریز و برداشت، معاملههای بازِ پنهان، سودِ ماهانهٔ ثابت و خیلی بالا و حسابِ آزمایشی نشانههای رایجِ جعل یا دستچین کردناند.
صورتحساب کارگزاری بورس را از کجا بگیریم؟
در سامانهٔ معاملاتِ آنلاینِ کارگزاری، بخشِ گزارشها یا گردشِ حساب را ببینید یا از پشتیبانی بخواهید. برای دیدنِ خرید و فروش در همهٔ کارگزاریها با هم، بخشِ گردشِ معاملات در سامانهٔ دارا یعنی سامانهٔ ذینفعانِ بازار سرمایه کاربردی است.
وین ریت خوب چند درصد است؟
عددِ ثابتی ندارد، چون به اندازهٔ سود و زیانها بستگی دارد. با وین ریتِ ۴۰٪ هم میشود سود کرد اگر سودها خیلی بزرگتر از زیانها باشند، و با ۹۰٪ هم میشود زیان داد. برای همین وین ریت را همیشه کنارِ فاکتور سود ببینید.
فاکتور سود چیست و چطور حساب میشود؟
فاکتور سود یعنی جمعِ همهٔ سودها تقسیم بر جمعِ همهٔ زیانها. اگر ۳۶ میلیون سود و ۲۰ میلیون زیان داشتهاید، فاکتور سود ۱٫۸ است. زیرِ ۱ یعنی حساب در مجموع زیانده است و هرچه بالاتر باشد، سودها نسبت به زیانها بزرگترند.
فرق استیتمنت با ژورنال معاملاتی چیست؟
استیتمنت را سامانه خودکار میسازد و عددها را نشان میدهد، یعنی چه اتفاقی افتاد. ژورنال را خودِ معاملهگر مینویسد و دلیلِ ورود، حال و هوا و درسِ هر معامله را ثبت میکند، یعنی چرا آن اتفاق افتاد. این دو مکملِ هماند.
استیتمنت حساب آزمایشی معتبر است؟
برای تمرین و آزمودنِ روش مفید است، ولی سندِ موفقیت نیست. در حسابِ آزمایشی پولِ واقعی در کار نیست و ترس و طمع، که بیشترِ اشتباه‌ها از آن‌هاست، خودشان را نشان نمی‌دهند. نتیجهٔ حسابِ واقعی معمولاً با آن فرق دارد.
جمع‌بندی
استیتمنت کارنامهٔ رسمیِ یک حسابِ معاملاتی است و تنها چیزی است که میشود به جای حرف به آن تکیه کرد. ولی خواندنش یک قاعده دارد: هیچ عددی را تنها نگاه نکنید. سودِ خالص را به درصد ببرید، وین ریت را کنارِ فاکتور سود بگذارید، و دراودان و بزرگترین زیان را جدی بگیرید.
پس دفعهٔ بعد که کسی تصویرِ یک استیتمنتِ پرسود را نشانتان داد، سه چیز بخواهید: گزارشِ کامل بهصورتِ فایل، بیشترین افتِ حساب، و همهٔ معاملههای زیانده. و برای حسابِ خودتان هم همین امروز گردشِ حسابِ چند ماهِ اخیر را از کارگزاری یا سامانهٔ دارا بگیرید و این هفت عدد را یک بار حساب کنید. شاید چیزی ببینید که تا حالا ندیده بودید.