انواع کندل‌های صعودی و نزولی؛ الگوهای شمعی مهم در تحلیل تکنیکال

کندل‌های نزولی کندل‌هایی‌اند که خبر از خستگیِ خریدارها و دستِ بالای فروشنده‌ها می‌دهند. مهم‌ترین‌شان مرد آویخته، ستارهٔ دنباله‌دار، دوجی سنگ قبر، پوشای نزولی، ابر سیاه، ستارهٔ شامگاهی، سه کلاغ سیاه و مارابوزوی نزولی است. کندل‌های صعودی درست آینهٔ همین‌ها هستند. ولی یک شرط دارند: هیچ‌کدام تنها و بی‌جا معنا ندارند.

خیلی‌ها اولین بار که نمودارِ یک سهم را باز می‌کنند، فقط یک مشت شمعِ سبز و قرمز می‌بینند. این متن کمک می‌کند همین شمع‌ها را مثلِ یک گزارشِ روزانه بخوانید: امروز چه کسی برنده شد، خریدار یا فروشنده؟ و آیا این برد ادامه دارد؟

کندل صعودی و کندل نزولی یعنی چه؟

هر کندل خلاصهٔ اتفاق‌های یک بازهٔ زمانی است؛ مثلاً یک روز. چهار عدد را نشان می‌دهد: قیمتِ آغاز، قیمتِ پایان، بالاترین قیمت و پایین‌ترین قیمت. اگر نمودار را تازه شناخته‌اید، اول نمودار کندل و اجزای آن را ببینید.

• کندلِ صعودی یعنی قیمتِ پایانی بالاتر از قیمتِ آغازین است. معمولاً سبز یا توخالی کشیده می‌شود.
• کندلِ نزولی یعنی قیمتِ پایانی پایین‌تر از قیمتِ آغازین است. معمولاً قرمز یا توپُر کشیده می‌شود.
• بدنه یعنی فاصلهٔ آغاز تا پایان. هرچه بلندتر، برندهٔ آن روز قاطع‌تر.
• سایه (یا شَدو) یعنی خطِ نازکِ بالا و پایینِ بدنه. نشان می‌دهد قیمت تا کجا رفت ولی آنجا نماند.

یک تشبیهِ ساده: کندل را مثلِ گزارشِ یک روزِ چانه‌زنی در بازارِ میوه ببینید. صبح میوه‌فروش قیمتی می‌گوید. ظهر مشتری‌ها هجوم می‌آورند و قیمت بالا می‌رود. عصر بازار خلوت می‌شود و قیمت کمی پایین می‌آید. سایهٔ بالا همان قیمتِ ظهر است که دوام نیاورد؛ بدنه همان چیزی است که آخرِ روز ماند.

پس رنگِ کندل فقط می‌گوید آن روز چه کسی برد. اینکه این برد مهم است یا نه، به شکل و جای کندل بستگی دارد.

پیش از هر چیز: جای کندل از شکلش مهم‌تر است

این مهم‌ترین قاعدهٔ این مقاله است. یک شکلِ واحد، در دو جای مختلف، دو معنای کاملاً متفاوت دارد. چکش و مرد آویخته دقیقاً هم‌شکل‌اند. اولی بعد از ریزش می‌آید و صعودی است؛ دومی بعد از رشد می‌آید و نزولی است.

پس پیش از اینکه اسمِ کندل را بپرسید، این سه سؤال را بپرسید:

1. قبل از این کندل، قیمت بالا می‌رفت یا پایین؟ روندِ واضحی بود یا بازار درجا می‌زد؟
2. کندل کنارِ یک ناحیهٔ حمایت یا مقاومت ساخته شده یا وسطِ راه؟
3. کندلِ بعدی حرفش را تأیید کرد یا نه؟

یک کندلِ برگشتی وسطِ یک بازارِ بی‌روند، بیشتر نویز است تا پیام. برای همین این مقاله کندل‌ها را بر اساسِ کاری که می‌کنند دسته‌بندی کرده، نه فقط رنگشان.

انواع کندل‌های صعودی

کندل‌های صعودی (یا الگوهای شمعیِ صعودی) معمولاً ته یک روندِ نزولی یا روی یک حمایت ظاهر می‌شوند. پیامشان این است: فروشنده‌ها خسته شده‌اند و خریدارها دارند برمی‌گردند. چند تا تک‌کندلی‌اند، چند تا دوکندلی و چند تا سه‌کندلی.

کندل چکش

چکش بدنهٔ کوچکی در بالا دارد و سایهٔ پایینِ بلندی که دست‌کم دو برابرِ بدنه است. سایهٔ بالا یا ندارد یا خیلی کوتاه است. معنایش این است که فروشنده‌ها در طولِ روز قیمت را حسابی پایین کشیدند، ولی خریدارها تا آخرِ روز آن را برگرداندند.

اگر چکش بعد از چند روز ریزش و روی یک حمایت بیاید، نشانهٔ خوبی است. دربارهٔ جزئیاتش در مقالهٔ الگوی چکش مفصل نوشته‌ایم. چکش در واقع نوعی پین‌بار صعودی است.

چکش وارونه

چکش وارونه همان چکش است، سر و ته. بدنهٔ کوچک پایین است و سایهٔ بلند بالا. ته یک روندِ نزولی یعنی خریدارها یک بار زورشان را امتحان کرده‌اند. هنوز نبرده‌اند، ولی آمده‌اند. سیگنالش از چکش ضعیف‌تر است و حتماً کندلِ تأییدِ بعدی را می‌خواهد.

دوجی سنجاقک

دوجی یعنی کندلی که قیمتِ آغاز و پایانش تقریباً یکی است؛ بدنه‌اش یک خطِ نازک است. دوجی سنجاقک شبیهِ حرفِ T است: سایهٔ پایینِ بلند و تقریباً بی سایهٔ بالا. ته یک ریزش، یعنی فروشنده‌ها قیمت را پایین بردند ولی خریدارها همه‌اش را پس گرفتند.

مارابوزوی صعودی

مارابوزو (یا ماروبوزو) یعنی کندلی که تقریباً هیچ سایه‌ای ندارد؛ از اول تا آخرِ روز یک‌طرفه رفته است. مارابوزوی صعودی یک بدنهٔ سبزِ بلند است که در پایین‌ترین قیمت باز شده و در بالاترین قیمت بسته شده. یعنی خریدارها از صبح تا عصر یک‌تنه بازار را دست داشتند. این کندل بیشتر ادامهٔ روند را تأیید می‌کند.

پوشای صعودی

پوشای صعودی (انگالفینگ صعودی) دوکندلی است. اول یک کندلِ نزولیِ کوچک می‌آید. بعد یک کندلِ صعودیِ بزرگ که بدنه‌اش کلِ بدنهٔ کندلِ قبلی را می‌پوشاند. یعنی خریدارها نه‌تنها ضررِ دیروز را جبران کردند، از آن هم جلوتر رفتند. ته یک روندِ نزولی، از قوی‌ترین الگوهای برگشتی است.

الگوی نافذ (خط نفوذی)

الگوی نافذ هم دوکندلی است و شبیهِ پوشا، ولی کم‌زورتر. اول یک کندلِ نزولیِ بلند. بعد یک کندلِ صعودی که پایین‌تر باز می‌شود، ولی تا بیش از نیمهٔ بدنهٔ کندلِ قرمز بالا می‌آید. اگر به نیمه نرسد، الگو ضعیف است.

هارامی صعودی

هارامی در ژاپنی یعنی «باردار». اول یک کندلِ نزولیِ بزرگ می‌آید، بعد یک کندلِ کوچک که کاملاً داخلِ بدنهٔ آن جا می‌شود. یعنی فشارِ فروش ناگهان کم شده است. هارامی بیشتر هشدارِ «ترمز» است تا «دور زدن»؛ برای همین تأیید می‌خواهد.

ستارهٔ صبحگاهی

ستارهٔ صبحگاهی سه‌کندلی است. یک کندلِ نزولیِ بلند، بعد یک کندلِ کوچک (گاهی دوجی) که تردید را نشان می‌دهد، و بعد یک کندلِ صعودیِ بلند که دست‌کم تا نیمهٔ کندلِ اول بالا می‌آید. اسمش خوب انتخاب شده: بعد از شبِ ریزش، ستارهٔ صبح پیدا می‌شود.

سه سرباز سفید

سه سرباز سفید یعنی سه کندلِ صعودیِ بلند پشتِ سرِ هم. هر کدام بالاتر از قبلی بسته می‌شود و سایهٔ بالایش کوتاه است. بعد از یک دورهٔ ریزش یا درجا زدن، یعنی خریدارها با نظم و پشتِ سرِ هم جلو می‌آیند.

پس تقریباً همهٔ کندل‌های صعودی یک داستان را تعریف می‌کنند: فروشنده زور زد، ولی خریدار حرفِ آخر را زد. حالا برویم سراغِ آینهٔ همین داستان.

مهم‌ترین کندل‌های نزولی کدام‌اند؟

کندل‌های نزولی یا الگوهای شمعیِ نزولی معمولاً بالای یک روندِ صعودی یا کنارِ یک مقاومت ساخته می‌شوند. پیامشان این است که خریدارها نفس‌شان بریده و فروشنده‌ها دارند میدان را می‌گیرند. تقریباً هر کندلِ صعودی یک جفتِ نزولی دارد.

مرد آویخته

مرد آویخته شکلِ چکش را دارد: بدنهٔ کوچک بالا و سایهٔ پایینِ بلند. فرقش فقط جایش است: بالای یک روندِ صعودی. یعنی در همان اوج، یک روز فروشنده‌ها قیمت را به‌شدت پایین بردند. خریدارها برش گرداندند، ولی همین که فروشنده توانست این‌قدر زور بزند، زنگِ خطر است.

ستارهٔ دنباله‌دار

ستارهٔ دنباله‌دار شکلِ چکش وارونه را دارد، ولی بالای روندِ صعودی. بدنهٔ کوچک پایین و سایهٔ بالای بلند. یعنی خریدارها قیمت را حسابی بالا بردند، ولی تا آخرِ روز همه‌اش را پس دادند. از کندل‌های نزولیِ معتبر است، به‌خصوص کنارِ مقاومت.

دوجی سنگ قبر

دوجی سنگ قبر شبیهِ حرفِ T وارونه است: سایهٔ بالای بلند و تقریباً بی سایهٔ پایین. قیمتِ آغاز و پایان هر دو نزدیکِ پایین‌ترین قیمت است. بالای یک رشد، یعنی خریدارها تلاش کردند و کاملاً شکست خوردند. اسمش ترسناک است، ولی باز هم تأیید می‌خواهد.

مارابوزوی نزولی

مارابوزوی نزولی یک بدنهٔ قرمزِ بلندِ بی‌سایه است. در بالاترین قیمت باز شده و در پایین‌ترین قیمت بسته شده. یعنی فروشنده‌ها از صبح تا عصر یک‌تنه بازار را دست داشتند. در روندِ نزولی، ادامهٔ ریزش را تأیید می‌کند. بعد از یک شکستِ حمایت، معمولاً نشانهٔ جدی‌بودنِ آن شکست است.

پوشای نزولی

پوشای نزولی آینهٔ پوشای صعودی است. اول یک کندلِ صعودیِ کوچک، بعد یک کندلِ نزولیِ بزرگ که کلِ بدنهٔ آن را می‌پوشاند. یعنی فروشنده‌ها کلِ رشدِ دیروز را پاک کردند و بیشتر. هرچه کندلِ دوم بلندتر و حجمِ آن روز بیشتر، الگو معتبرتر.

ابر سیاه

ابر سیاه (پوشش ابر سیاه) آینهٔ الگوی نافذ است. اول یک کندلِ صعودیِ بلند. بعد یک کندلِ نزولی که بالاتر باز می‌شود ولی تا زیرِ نیمهٔ بدنهٔ کندلِ سبز پایین می‌آید. مثلِ ابری که روی آسمانِ آفتابی می‌نشیند: هنوز نباریده، ولی هوا عوض شده.

هارامی نزولی

هارامی نزولی یعنی یک کندلِ صعودیِ بزرگ و بعد یک کندلِ کوچک که کاملاً داخلِ آن جا می‌شود. بالای یک رشد، یعنی خریدارها ناگهان کم‌زور شده‌اند. مثلِ هارامی صعودی، این هم هشدار است، نه حکم.

ستارهٔ شامگاهی

ستارهٔ شامگاهی آینهٔ ستارهٔ صبحگاهی است. یک کندلِ صعودیِ بلند، بعد یک کندلِ کوچکِ مردد، بعد یک کندلِ نزولیِ بلند که دست‌کم تا نیمهٔ کندلِ اول پایین می‌آید. یعنی روزِ رشد تمام شد و شب رسید.

سه کلاغ سیاه

سه کلاغ سیاه یعنی سه کندلِ نزولیِ بلند پشتِ سرِ هم. هر کدام پایین‌تر از قبلی بسته می‌شود و سایهٔ پایینش کوتاه است. بعد از یک رشدِ طولانی، یعنی فروشنده‌ها با نظم و بی‌وقفه جلو می‌آیند. از نشانه‌های جدیِ تغییرِ روند است.

پس کندل‌های نزولی همان داستانِ کندل‌های صعودی‌اند، برعکس: خریدار زور زد، ولی فروشنده حرفِ آخر را زد. ولی بعضی کندل‌ها هیچ طرفی را برنده نشان نمی‌دهند.

کندل spinning top یا اسپینینگ تاپ چیست؟

اسپینینگ تاپ (یا کندلِ فرفره) کندلی است با بدنهٔ کوچک در وسط و دو سایهٔ بالا و پایین که هر دو از بدنه بلندترند. معنایش بلاتکلیفی است. آن روز هم خریدار قیمت را بالا برد، هم فروشنده پایین. ولی آخرِ روز قیمت تقریباً همان‌جای اول بسته شد.

اسمش را از فرفرهٔ بچه‌ها گرفته‌اند: یک بدنهٔ کوچک که روی یک میله این‌طرف و آن‌طرف می‌چرخد و جلو نمی‌رود. رنگِ اسپینینگ تاپ خیلی مهم نیست. سبز یا قرمز، پیامش همان تردید است.

یک مثالِ عددی ساده

فرض کنیم سهمی امروز با ۱٬۰۰۰ تومان باز شود. صبح تا ۱٬۰۸۰ بالا برود. ظهر تا ۹۳۰ پایین بیاید. و عصر با ۱٬۰۱۰ تومان بسته شود. (عددها فقط مثال‌اند.)

• بدنه: ۱٬۰۱۰ منهای ۱٬۰۰۰، یعنی ۱۰ تومان.
• سایهٔ بالا: ۱٬۰۸۰ منهای ۱٬۰۱۰، یعنی ۷۰ تومان.
• سایهٔ پایین: ۱٬۰۰۰ منهای ۹۳۰، یعنی ۷۰ تومان.

کلِ نوسانِ روز ۱۵۰ تومان بوده، یعنی حدودِ ۱۵٪. ولی سهم آخرِ روز فقط ۱٪ بالاتر بسته شد. بدنه حدودِ ۷٪ کلِ کندل است و دو سایه تقریباً برابرند. این یک اسپینینگ تاپِ نمونه است: روزی پرهیاهو که برنده نداشت.

اسپینینگ تاپ کجا چه می‌گوید؟

• بالای یک رشدِ طولانی: خریدارها دیگر مثلِ قبل قاطع نیستند. اگر کندلِ بعدی نزولی بسته شود، هشدار جدی‌تر می‌شود.
• ته یک ریزش: فروشنده‌ها هم خسته شده‌اند. اگر کندلِ بعدی صعودی باشد، احتمالِ برگشت بیشتر است.
• وسطِ یک بازارِ بی‌روند: تقریباً هیچ پیامی ندارد. در بازار رنج این کندل زیاد دیده می‌شود.
• چند اسپینینگ تاپ پشتِ سرِ هم: تردید بیشتر شده و بازار منتظرِ یک خبر یا یک حرکتِ بزرگ است.

فرقِ اسپینینگ تاپ با دوجی و چکش

این سه کندل زیاد با هم قاطی می‌شوند. جدولِ زیر فرقشان را کنارِ هم نشان می‌دهد.

مقایسهٔ اسپینینگ تاپ، دوجی و چکش

ویژگی	اسپینینگ تاپ	دوجی	چکش
بدنه	کوچک، ولی دیده می‌شود	تقریباً صفر؛ یک خط	کوچک، در بالای کندل
سایه‌ها	هر دو بلند و نزدیک به هم	بسته به نوع؛ گاهی یکی، گاهی هر دو	فقط سایهٔ پایینِ بلند
پیامِ اصلی	تردید و کم‌شدنِ زورِ روند	تعادلِ کاملِ خریدار و فروشنده	برگشتِ احتمالی به بالا
جای معنادار	بعد از یک روندِ واضح	بعد از یک روندِ واضح	ته روندِ نزولی

خلاصه اینکه دوجی شکلِ افراطیِ اسپینینگ تاپ است و چکش یک‌طرفه‌اش. پس هر سه را با یک پرسش بسنجید: کندلِ بعدی به کدام طرف رفت؟

جدولِ کندل‌های صعودی و نزولی، جفت‌به‌جفت

بهترین راهِ حفظ‌کردنِ این کندل‌ها این است که جفت‌جفت یادشان بگیرید. هر کندلِ صعودی یک قرینهٔ نزولی دارد. جدولِ زیر همین جفت‌ها را کنارِ هم گذاشته است.

جفت‌های کندل صعودی و نزولی

تعدادِ کندل	کندلِ صعودی (ته ریزش)	کندلِ نزولی (سرِ رشد)	نکتهٔ تشخیص
یک	چکش	مرد آویخته	هم‌شکل‌اند؛ فقط جا فرق می‌کند
یک	چکش وارونه	ستارهٔ دنباله‌دار	هم‌شکل‌اند؛ نسخهٔ نزولی معتبرتر است
یک	دوجی سنجاقک	دوجی سنگ قبر	سایهٔ بلند پایین است یا بالا
یک	مارابوزوی صعودی	مارابوزوی نزولی	بیشتر ادامهٔ روند را تأیید می‌کنند
دو	پوشای صعودی	پوشای نزولی	کندلِ دوم کلِ بدنهٔ اول را بپوشاند
دو	الگوی نافذ	ابر سیاه	نفوذ از نیمهٔ بدنهٔ کندلِ اول بگذرد
دو	هارامی صعودی	هارامی نزولی	کندلِ دوم داخلِ بدنهٔ اول باشد
سه	ستارهٔ صبحگاهی	ستارهٔ شامگاهی	کندلِ سوم دست‌کم تا نیمهٔ اولی برسد
سه	سه سرباز سفید	سه کلاغ سیاه	سه بدنهٔ بلند با سایه‌های کوتاه

اگر فقط یک چیز از این جدول یادتان بماند، این باشد: نیمی از کار حفظ‌کردنِ شکل است و نیمِ دیگرش دیدنِ جای آن. اسپینینگ تاپ و دوجیِ معمولی در این جدول نیستند، چون طرفِ هیچ‌کس نیستند.

مثالِ قدم‌به‌قدم: پوشای نزولی را چطور تشخیص دهیم؟

بیایید با هم یک نمونهٔ فرضی را بخوانیم. سهمی دو هفته است بالا رفته و از ۸۰۰ به ۱٬۱۰۰ تومان رسیده؛ یعنی حدودِ ۳۷٪ رشد. حالا به سقفِ قبلیِ خودش نزدیک شده. (عددها مثال‌اند.)

1. روزِ اول: سهم با ۱٬۰۹۰ باز می‌شود و با ۱٬۱۱۰ بسته می‌شود. یک کندلِ صعودیِ کوچک با ۲۰ تومان بدنه.
2. روزِ دوم: با ۱٬۱۲۰ باز می‌شود؛ یعنی بالاتر از پایانِ دیروز. ولی فروش زیاد می‌شود و با ۱٬۰۶۰ بسته می‌شود.
3. شرطِ پوشا را چک کنید: بدنهٔ امروز از ۱٬۱۲۰ تا ۱٬۰۶۰ است. بدنهٔ دیروز از ۱٬۰۹۰ تا ۱٬۱۱۰ بود. بدنهٔ امروز کاملاً آن را پوشانده است.
4. جا را چک کنید: بعد از رشدِ ۳۷٪، کنارِ سقفِ قبلی. جای درستی است.
5. حجم را چک کنید: اگر حجمِ روزِ دوم از میانگینِ روزهای اخیر خیلی بیشتر باشد، الگو جدی‌تر است.
6. تأیید را صبر کنید: اگر روزِ سوم هم زیرِ ۱٬۰۶۰ بسته شود، پیام محکم‌تر شده است.

ببینید این الگو یک فرمانِ «بفروش» نیست. یک هشدار است که می‌گوید حواس‌تان به سهم باشد و حد ضرر خود را مرور کنید. تصمیمِ نهایی با خودتان است.

کندل‌ها در بورس ایران چه فرقی دارند؟

بیشترِ کتاب‌های کندل‌شناسی برای بازارهایی نوشته شده‌اند که سقف و کفِ قیمتِ روزانه ندارند. بورسِ ما دامنهٔ نوسانِ روزانه دارد و همین، شکلِ بعضی کندل‌ها را عوض می‌کند. این نکته را در کمتر جایی می‌بینید.

• روزِ صف: وقتی سهمی کلِ روز در صفِ خرید یا فروش قفل است، آغاز و پایان و بالا و پایینش یکی می‌شود. کندل یک خطِ افقیِ بی‌بدنه و بی‌سایه است؛ شبیهِ دوجی. این دوجی نشانهٔ تردید نیست؛ برعکس، نشانهٔ هجومِ یک‌طرفه است.
• مارابوزوهای کوتاه: سهمی که با قیمتِ پایه باز می‌شود و کلِ روز بالا می‌رود تا به سقفِ دامنه برسد، کندلی شبیهِ مارابوزو می‌سازد. ولی طولِ آن را دامنهٔ نوسان محدود کرده، نه زورِ بازار.
• گپ‌های بعد از صف: بعد از چند روز صف، سهم معمولاً با فاصله از روزِ قبل باز می‌شود. این فاصله‌ها را در انواع گپ قیمت توضیح داده‌ایم.
• افزایش سرمایه و سود نقدی: روی نمودارِ تعدیل‌نشده، بعد از مجمع یا افزایشِ سرمایه یک کندلِ نزولیِ بزرگِ ساختگی دیده می‌شود. پیش از تحلیل، فرقِ نمودار تعدیل‌شده و تعدیل‌نشده را بدانید.

پس در بورس ایران، پیش از خواندنِ هر کندل، نگاه کنید آیا آن روز صف بوده یا مجمع. اگر بوده، کتاب را کنار بگذارید و تابلو را بخوانید.

اشتباه‌های رایج در خواندنِ کندل‌های صعودی و نزولی

بیشترِ ضررهایی که از کندل‌ها می‌آید، تقصیرِ خودِ کندل نیست؛ تقصیرِ این است که از آن بیش از توانش انتظار داریم.

1. هر کندلِ قرمز را نزولی دانستن. یک کندلِ قرمزِ کوچک وسطِ یک روندِ صعودیِ قوی، فقط یک نفس‌گیری است.
2. جا را ندیدن. چکش وسطِ بازارِ رنج، چکش نیست؛ یک کندلِ معمولی است.
3. صبر نکردن برای تأیید. کندل وقتی معنا دارد که بسته شده باشد. وسطِ روز، شکلِ کندل هنوز عوض می‌شود.
4. تایم‌فریمِ خیلی کوتاه. در نمودارِ پنج‌دقیقه‌ای، سیگنالِ اشتباه خیلی بیشتر است. کندلِ روزانه و هفتگی وزنِ بیشتری دارد. دربارهٔ تایم فریم جداگانه نوشته‌ایم.
5. حجم را ندیدن. پوشای نزولی با حجمِ ناچیز، خیلی کم‌جان‌تر از همان الگو با حجمِ بالاست.
6. فقط به کندل تکیه کردن. کندل یک ابزار است، نه همهٔ جعبه‌ابزار. آن را کنارِ روند، حمایت و مقاومت و یک اندیکاتور ببینید.

چک‌لیستِ پیش از اعتماد به یک کندل

پیش از اینکه به خاطرِ یک کندل تصمیمی بگیرید، این فهرست را یک بار مرور کنید:

• کندل بسته شده است؟
• پیش از آن روندِ واضحی بوده؟
• کنارِ یک حمایت یا مقاومتِ مهم است؟
• حجمِ آن روز از معمول بیشتر بوده؟
• آن روز سهم در صف نبوده یا مجمع و افزایش سرمایه نداشته؟
• کندلِ بعدی حرفش را تأیید کرده؟
• اگر اشتباه باشد، می‌دانم کجا خارج می‌شوم؟

هر چه تیک‌های بیشتری بخورد، اعتبارِ کندل بیشتر است. هیچ کندلی صد درصد درست از آب درنمی‌آید. پس کندل را مثلِ پیش‌بینیِ هوا ببینید: می‌گوید چتر بردارید یا نه، ولی قول نمی‌دهد باران ببارد.

اگر می‌خواهید کندل‌ها را در کنارِ بقیهٔ ابزارها و روی نمودارهای واقعی تمرین کنید، پرایس اکشن قدمِ بعدیِ طبیعی است. کارکردن با تریدینگ ویو هم برای دیدنِ کندل‌ها در تایم‌فریم‌های مختلف کمک می‌کند.

سوالات متداول

جمع‌بندی

کندل‌های صعودی و نزولی زبانِ ساده‌ای برای خواندنِ دعوای هر روزهٔ خریدار و فروشنده‌اند. کندل‌های نزولی مثلِ ستارهٔ دنباله‌دار و پوشای نزولی می‌گویند خریدار خسته شده. کندل‌های صعودی مثلِ چکش و ستارهٔ صبحگاهی می‌گویند فروشنده کم آورده. اسپینینگ تاپ و دوجی هم می‌گویند فعلاً برنده‌ای نیست.

پس دفعهٔ بعد که نمودار را باز کردید، اول بپرسید قبل از این کندل چه گذشته، بعد شکلش را نگاه کنید، و آخر صبر کنید کندلِ بعدی چه می‌گوید. این سه قدم شما را از بیشترِ اشتباه‌های رایج دور نگه می‌دارد.