مالیات سکه در ۱۴۰۵؛ قانون جدید، معافیتها و مثال عددی
فهرست مطالب۱۴ بخش
- مالیات سکه چیست و از کجا آمد؟
- خرید سکه مالیات دارد؟
- قانون مالیات سکه چه میگوید؟ پنج قاعدهی اصلی
- مالیات سکه از کی اجرا میشود؟ آیا لغو شده؟
- محاسبه مالیات سکه با مثال عددی
- حالت اول: یک سکه برای پسانداز
- حالت دوم: خرید و فروش زیاد در چند ماه
- حالت سوم: سکهای که سه سال نگه داشتهاید
- جدول مالیات سکه در حالتهای مختلف
- مالیات سکه در بورس؛ گواهی سپرده چه وضعی دارد؟
- مالیات ربع سکه، نیم سکه و سکه گرمی
- مالیات سکه مهریه و سکهی ارثی
- مالیات سکه ۹۸ و ۱۴۰۰؛ ماجرای سکههای بانک مرکزی
- اظهارنامه مالیات سکه لازم است؟
- چکلیست من برای کسی که سکه دارد
- سوالات متداول
- جمعبندی

خیلیها این روزها میپرسند: «اگر سکه بفروشم، باید مالیات بدهم؟» جواب کوتاه این است: مالیات سکه از قانون تازهی «مالیات بر سوداگری و سفتهبازی» میآید و فقط روی سودِ فروش سکهی فیزیکی است، نه روی خرید یا نگهداشتن آن. تا آبان ۱۴۰۵ هنوز از کسی گرفته نمیشود، چون اجرایش به آماده شدنِ سامانهها بسته است. گواهی سپردهی سکه در بورس هم معاف است.
پس اگر چند سکه برای روز مبادا یا جهیزیه کنار گذاشتهاید، نگران نباشید. ولی اگر زیاد خرید و فروش میکنید، بهتر است از همین امروز قاعدهها را بدانید. بیایید با هم، آرام و قدمبهقدم، ببینیم این قانون چه میگوید و با یک مثال عددی حساب کنیم.
مالیات سکه چیست و از کجا آمد؟
مالیات سکه یعنی بخشی از سودی که از فروش سکه به دست میآورید و باید به دولت بدهید. اسم رسمیاش «مالیات بر عایدی سرمایه» است. عایدی یعنی همان فرقِ قیمتِ فروش با قیمتِ خرید. اگر سکه را ۸۰ میلیون خریدهاید و ۱۰۰ میلیون فروختهاید، عایدی شما ۲۰ میلیون تومان است. (عددها مثالاند.)
این قانون تیر ۱۴۰۴ در مجلس تصویب و مرداد ۱۴۰۴ ابلاغ شد. در متن آن، «انواع طلا، نقره، پلاتین و مسکوکات آنها و جواهرآلات» در فهرست داراییهای مشمول آمده است. مسکوکات یعنی همین سکهها: تمام امامی، بهار آزادی، نیم، ربع و گرمی. اگر با انواع سکه آشنا نیستید، انواع سکه طلا و فرق آنها را ببینید.
یک تشبیه ساده: فرض کنید یک آپارتمان خریدهاید و چند ماه بعد گرانتر فروختهاید. دولت میگوید «از این سود، سهمی هم به ما برسد». حالا همین حرف را برای سکه، طلا، خودرو و ارز هم زده است. هدف قانون، کسانی است که برای سود سریع پشت سر هم میخرند و میفروشند، نه خانوادهای که چند سکه پسانداز دارد.
پس مالیات سکه، مالیات روی «سود فروش» است. خود سکه، نگهداشتنش و خریدنش مالیات جدا ندارد.
خرید سکه مالیات دارد؟
نه. وقتی از طلافروشی، صرافی مجاز یا بانک سکه میخرید، مالیاتی روی اصل سکه نمیدهید. سکه و طلای آبشده و شمش، مالیات بر ارزش افزوده هم ندارند. این مالیات فقط روی اجرت ساخت و سود فروشندهی طلای زینتی است.
یک نکتهی کوچک: اگر فروشنده جدا از قیمت سکه، کارمزد یا سود بنویسد، ممکن است روی همان مبلغ کوچک ۱۰٪ مالیات بر ارزش افزوده بیاید. ولی سکه اجرت ساخت ندارد و برای همین فاکتورش خیلی سادهتر از انگشتر و النگو است. حساب کامل مالیات طلای زینتی را در مقالهی مالیات طلا و اجرت ساخت در ۱۴۰۵ نوشتهام. دربارهی خودِ مالیات بر ارزش افزوده هم مالیات بر ارزش افزوده و نرخ ۱۰ درصدی آن را بخوانید.
پس موقع خرید سکه، تنها چیزی که باید حواستان باشد قیمت و حباب است، نه مالیات. قیمت روز را هم از صفحهی قیمت سکه امروز ببینید.
قانون مالیات سکه چه میگوید؟ پنج قاعدهی اصلی
متن قانون طولانی و پر از ماده و تبصره است. من آن را به پنج قاعدهی ساده خلاصه کردهام که هر کسی سکه دارد باید بداند.
- فقط سود مالیات دارد. اگر سکه را ارزانتر از قیمت خرید بفروشید، مالیاتی در کار نیست. زیان را هم میشود از سودِ همان سال یا سالهای بعد کم کرد.
- مدت نگهداری مهم است. اگر سکه را کمتر از یک سال نگه دارید، نرخ مالیات ۱۰ واحد بیشتر از بالاترین نرخ مادهی ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم است؛ یعنی امروز حدود ۳۵٪. اگر یک سال یا بیشتر نگه دارید، همان نرخهای پلکانی مادهی ۱۳۱ میآید که از ۱۵ تا ۲۵ درصد است.
- سهم تورم کم میشود. بخشی از سود شما فقط به خاطر گرانی عمومی است، نه سود واقعی. قانون میگوید اگر دو تا پنج سال نگه دارید، نصف این سهم تورمی از سود کم میشود. زیر دو سال چیزی کم نمیشود.
- هر سال یک معافیت دارید. هر فرد بالای ۱۸ سال هر سال به اندازهی معافیت مالیات حقوق (مادهی ۸۴) از مجموع این سودها معاف است. این عدد در ۱۴۰۵ طبق قانون بودجه سالی ۴۸۰ میلیون تومان است.
- بورس معاف است. سود فروش اوراق و کالاهایی که در بورس معامله میشوند، از جمله گواهی سپردهی سکه و صندوق طلا، مشمول این مالیات نیست.
این قاعدهی تورم را با یک مثال روزمره ببینیم. فرض کنید سه سال پیش با پول یک سکه میشد یک ماشین دستدوم کوچک خرید و امروز هم با همان سکه همان ماشین را میشود خرید. عددِ تومانی بالا رفته، ولی آیا شما واقعا پولدارتر شدهاید؟ نه. قانون هم تا حدی همین را قبول کرده و سهم تورم را جدا میکند.
یک نکتهی دیگر: طبق متن قانون، اگر سقف معافیت سالانه را برای سکههایی که بیش از یک سال نگه داشتهاید مصرف نکنید، باقیاش را میشود برای سکههای زیر یک سال هم به کار برد. پس برای بیشتر خانوادهها، معافیت سالانه کل سود را میپوشاند.
تا اینجا قاعدهها را دیدیم. ولی مهمترین پرسش این است: این قانون از کی اجرا میشود؟
مالیات سکه از کی اجرا میشود؟ آیا لغو شده؟
نه لغو شده و نه هنوز اجرا میشود. قانون گفته گرفتن این مالیات «مشروط به استقرار بستر اجرایی» است. یعنی اول باید سامانهها آماده شوند: صورتحساب الکترونیکی برای هر خرید و فروش، وصل شدن تراکنشهای بانکی به این صورتحسابها و جدا شدن حسابهای تجاری از حسابهای شخصی.
سازمان امور مالیاتی برای آماده کردن این بستر تا ۲۰ ماه پس از اجرایی شدن قانون فرصت دارد. گزارشهای تازه، شروع اجرا را حدود سال ۱۴۰۶ پیشبینی میکنند، ولی تاریخ قطعی هنوز اعلام نشده است. خبر رسمی را فقط از سایت سازمان امور مالیاتی کشور دنبال کنید.
پس اگر جایی خواندید «از اول ماه بعد مالیات سکه گرفته میشود»، اول بپرسید منبعش کجاست. تا آبان ۱۴۰۵ چنین اطلاعیهی رسمی منتشر نشده است.

محاسبه مالیات سکه با مثال عددی
بیایید با هم سه حالت را حساب کنیم. همهی عددها مثالاند و فرض کردهایم قانون اجرا شده و معافیت سالانه همان ۴۸۰ میلیون تومانِ ۱۴۰۵ است. عدد معافیت در سال اجرا ممکن است فرق کند.
حالت اول: یک سکه برای پسانداز
خانم احمدی یک سکهی امامی را ۸۰ میلیون تومان خریده و هشت ماه بعد ۱۰۰ میلیون فروخته است. سود او ۲۰ میلیون تومان است. چون کمتر از یک سال نگه داشته، سهم تورم کم نمیشود. ولی ۲۰ میلیون خیلی کمتر از معافیت ۴۸۰ میلیونی است. پس مالیات او صفر است.
حالت دوم: خرید و فروش زیاد در چند ماه
آقای رضایی ۵۰ سکه را هر کدام ۸۰ میلیون خریده (یعنی ۴ میلیارد تومان) و شش ماه بعد هر کدام را ۱۰۰ میلیون فروخته است (۵ میلیارد تومان). حساب او اینطور است:
- سود: ۵ میلیارد منهای ۴ میلیارد، میشود ۱ میلیارد تومان.
- کم کردن معافیت سالانه: ۱٬۰۰۰ منهای ۴۸۰، میشود ۵۲۰ میلیون تومان سود مشمول.
- نرخ زیر یک سال حدود ۳۵٪ است: ۵۲۰ ضرب در ۰٫۳۵، میشود ۱۸۲ میلیون تومان مالیات.
یعنی حدود ۱۸٪ از کل سود او به مالیات میرود. این عدد کم نیست. قانون دقیقا برای همین رفتار نوشته شده است.
حالت سوم: سکهای که سه سال نگه داشتهاید
فرض کنید سکهای را ۴۰ میلیون خریدهاید و بعد از سه سال ۱۰۰ میلیون فروختهاید. سود اسمی ۶۰ میلیون تومان است. حالا فرض کنید قیمت خرید شما با تورم این سه سال، امروز ۷۰ میلیون حساب شود. یعنی ۳۰ میلیون از سود فقط سهم تورم است.
چون بین دو تا پنج سال نگه داشتهاید، نصف این ۳۰ میلیون، یعنی ۱۵ میلیون، کم میشود. سود مشمول میشود ۴۵ میلیون تومان. این هم زیر معافیت سالانه است. پس باز مالیات شما صفر است.
پس برای آدمهای معمولی مثل من و شما که چند سکه دارند و سالی یکی دو بار معامله میکنند، معافیت سالانه معمولا همهی سود را میپوشاند. مالیات وقتی جدی میشود که حجم معامله بالا و فاصلهی خرید و فروش کوتاه باشد.
جدول مالیات سکه در حالتهای مختلف
در این جدول، وضعیت هر نوع معاملهی سکه را تا آبان ۱۴۰۵ و پس از اجرای قانون کنار هم گذاشتهام.
| نوع معامله | موقع خرید | موقع فروش پس از اجرای قانون |
|---|---|---|
| سکهی فیزیکی، کمتر از یک سال | بدون مالیات | سود پس از معافیت، با نرخ حدود ۳۵٪ |
| سکهی فیزیکی، یک تا دو سال | بدون مالیات | سود پس از معافیت، با نرخ پلکانی ۱۵ تا ۲۵ درصد |
| سکهی فیزیکی، دو تا پنج سال | بدون مالیات | مثل بالا، ولی نصف سهم تورم از سود کم میشود |
| گواهی سپردهی سکه در بورس | فقط کارمزد معامله | معاف از مالیات بر عایدی |
| صندوق طلا | فقط کارمزد معامله | معاف از مالیات بر عایدی |
| سکهی ارثی | انتقال ارث معاف است | مدت نگهداری از روز فوت حساب میشود |
| سکهی هدیه به خانواده | هبه معاف است، اگر بلاعوض ثبت شود | تاریخ و قیمت خرید اولیه به گیرنده میرسد |
نتیجهی جدول روشن است: تنها جایی که ممکن است مالیات جدی بدهید، فروش سکهی فیزیکی با سود زیاد و در مدت کوتاه است.
مالیات سکه در بورس؛ گواهی سپرده چه وضعی دارد؟
اگر سکه را به شکل گواهی سپرده در بورس کالا بخرید، طبق تبصرهی همین قانون، سود فروش آن مشمول مالیات بر عایدی نیست. خود معاملهی گواهی هم مالیات بر ارزش افزوده ندارد. تنها هزینههای شما کارمزد معامله و انبارداری است.
انبارداری طبق اطلاعیهی بورس کالا از فروردین ۱۴۰۵ روزانه ۲ هزار تومان برای هر سکه است، بهعلاوهی مالیات بر ارزش افزودهی همین مبلغ. یعنی سالی حدود ۸۰۰ هزار تومان برای هر سکه. این تنها «مالیاتی» است که در بورس روی سکه میبینید، آن هم روی کارمزد انبار، نه روی سود.
خود من در دورهی طلا گفتهام که فعلا مالیات خاصی برای معاملات گواهی سپرده نیست، ولی احتمال تغییر قانون همیشه هست. این حرف هنوز درست است. قدمبهقدمِ خرید را در راهنمای گواهی سپرده سکه طلا و برای ربع سکه در نحوه خرید ربع سکه از بورس نوشتهام. اگر صندوق طلا را ترجیح میدهید، نحوه خرید صندوق طلا را ببینید.
پس اگر برنامهتان خرید و فروش مکرر است، از نظر مالیات بورس جای امنتری است. ولی یادتان باشد که گواهی سپرده هم حباب دارد و حداقل خریدش یک سکهی کامل است.
مالیات ربع سکه، نیم سکه و سکه گرمی
قانون فرقی بین سکهی تمام و ربع و گرمی نگذاشته است. همه «مسکوکات طلا» هستند و قاعدهها برایشان یکی است. چیزی که حساب میشود سود شماست، نه نوع سکه.
یک نکتهی جالب: قانون برای تعیین ارزش منصفانهی طلا و سکه، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار را که بانک مرکزی اعلام میکند مبنا گذاشته است. پس سکههای کوچک که معمولا حباب بیشتری دارند، ممکن است در محاسبهی مالیاتی با قیمت بازارشان فرق کنند. جزییات این بخش باید در آییننامهی اجرایی روشن شود.
مالیات سکه مهریه و سکهی ارثی
خیلیها میپرسند اگر مهریه را سکه بگیرند یا سکهای از پدر و مادر به ارث برسد، مالیات دارد یا نه. جواب را جدا جدا ببینیم.
- ارث: انتقال قهری، یعنی همان ارث، از این مالیات معاف است. اگر وارث بعدا سکه را بفروشد، مدت نگهداری از روز فوت و قیمتش هم قیمت منصفانهی همان روز حساب میشود.
- هدیه: انتقال بلاعوض معاف است، به شرط آنکه «بلاعوض بودن» در سامانه ثبت شود. اگر هدیه به همسر، فرزند یا پدر و مادر باشد، تاریخ و قیمت خرید اولیه به گیرنده منتقل میشود.
- مهریه: متن قانون دربارهی مهریه حکم جداگانهای ندارد. پرداخت مهریه به خودی خود فروش نیست، ولی اگر بعدا سکهها فروخته شوند، فروش آنها مثل هر فروش دیگری است. اگر مهریهی بزرگی در کار است، پیش از تصمیم با مشاور مالیاتی صحبت کنید.
پس سکهای که به ارث رسیده یا هدیه گرفتهاید، هنگام انتقال مالیاتی ندارد. مالیات، اگر باشد، فقط وقتی است که آن را بفروشید.
مالیات سکه ۹۸ و ۱۴۰۰؛ ماجرای سکههای بانک مرکزی
اگر عبارت «مالیات سکه ۹۸» یا «مالیات سکه ۱۴۰۰» را جستوجو کردهاید، احتمالا دنبال ماجرای دیگری هستید. آن مالیات به قانون امروز ربطی ندارد. آن زمان سازمان امور مالیاتی از کسانی که از پیشفروش و حراج بانک مرکزی سکه گرفته بودند، مالیات مقطوع گرفت.
مالیات مقطوع یعنی مبلغی ثابت برای هر سکه، بدون حساب دقیق سود. مثلا طبق دستورالعمل اردیبهشت ۱۴۰۰، برای خریداران سال ۱۳۹۹ پنج سکهی اول معاف بود و از سکهی ششم به بعد، به ازای هر سکه مبلغ ثابتی گرفته میشد. آن پروندهها مال همان سالها بوده و بسته شده است.
تفاوت اصلی این است: آن مالیات فقط برای خریداران بانک مرکزی بود. قانون تازه، همهی فروشندگان غیرتجاری سکه را در بر میگیرد، ولی فقط روی سود واقعی و با معافیت سالانه.
اظهارنامه مالیات سکه لازم است؟
طبق قانون، وقتی بستر اجرایی آماده شد، سازمان امور مالیاتی بر اساس صورتحسابهای الکترونیکی مالیات را حساب و اعلام میکند. یعنی قرار است خودتان اظهارنامهی جدا پر نکنید. اشخاص غیرتجاری از روز اعلام، حداکثر سه ماه فرصت دارند مالیات را بپردازند یا اعتراض کنند.
دیرکرد هم جریمه دارد: برای هر ماه تاخیر، ۲٫۵٪ اصل بدهی. پرداخت زودتر از مهلت هم به همین نسبت تخفیف دارد. البته جزییات اجرایی هنوز اعلام نشده و ممکن است در آییننامه تغییر کند.
چکلیست من برای کسی که سکه دارد
تا قانون اجرا شود، این چند کار ساده جلوی دردسر بعدی را میگیرد:
- فاکتور خرید را هیچوقت گم نکنید. قیمت و تاریخ خرید، پایهی حساب سود شماست. اگر صورتحساب الکترونیکی نباشد، قانون خودش با قاعدهی خاصی قیمت و مدت را تعیین میکند.
- از فروشندهی مجاز بخرید؛ کسی که صورتحساب الکترونیکی صادر میکند.
- به مدت نگهداری فکر کنید. فروش زیر یک سال، با سود زیاد، گرانترین حالت است.
- هدیه به خانواده را بلاعوض ثبت کنید تا تاریخ و قیمت خرید شما به گیرنده برسد.
- اگر زیاد معامله میکنید، گواهی سپرده یا صندوق طلا را هم در نظر بگیرید؛ از نظر مالیات معافاند.
- به شایعه اعتماد نکنید. تاریخ اجرا را فقط از سازمان امور مالیاتی بپرسید.
سود واقعی در طلا و سکه بیشتر از مالیات، به خرید درست و حباب کم بستگی دارد. من در دورهی صفر تا صد سرمایهگذاری در طلا حساب حباب و مقایسهی سکه با آبشده و گواهی سپرده را با مثالهای واقعی قدمبهقدم نشان دادهام. برای آشنایی بیشتر با خود مفهوم عایدی هم سود سرمایهای و مالیات بر عایدی را بخوانید.
سوالات متداول
آیا فروش سکه الان مالیات دارد؟
تا آبان ۱۴۰۵ نه. قانون مالیات بر سوداگری ابلاغ شده، ولی گرفتن مالیات به آماده شدن سامانههای صورتحساب الکترونیکی بسته است و سازمان امور مالیاتی هنوز تاریخ قطعی شروع را اعلام نکرده است.
خرید سکه از صرافی یا طلافروشی مالیات دارد؟
نه. خرید سکه مالیات ندارد و اصل سکه مالیات بر ارزش افزوده هم ندارد. فقط اگر فروشنده کارمزد یا سود جدا بنویسد، ممکن است روی همان مبلغ کوچک ۱۰٪ مالیات بر ارزش افزوده بیاید.
مالیات سکه چند درصد است؟
پس از اجرای قانون، برای سکهای که کمتر از یک سال نگه داشتهاید حدود ۳۵٪ سود مشمول، و برای یک سال یا بیشتر نرخهای پلکانی ۱۵ تا ۲۵ درصد مادهی ۱۳۱. پیش از آن، معافیت سالانه از سود کم میشود.
معافیت مالیات سکه چقدر است؟
هر فرد بالای ۱۸ سال هر سال به اندازهی معافیت مالیات حقوق از مجموع سود فروش این داراییها معاف است. این عدد در ۱۴۰۵ سالی ۴۸۰ میلیون تومان است و برای بیشتر خانوادهها کل سود را میپوشاند.
خرید سکه در بورس مالیات دارد؟
نه. سود فروش گواهی سپردهی سکه و صندوق طلا طبق همین قانون از مالیات بر عایدی معاف است. فقط کارمزد معامله و هزینهی انبارداری دارید که روی هزینهی انبار مالیات بر ارزش افزوده میآید.
مالیات سکه مهریه چگونه است؟
قانون دربارهی مهریه حکم جداگانهای ندارد. پرداخت مهریه خودش فروش نیست؛ اما اگر سکهها بعدا فروخته شوند، مثل هر فروش دیگری با معافیت سالانه حساب میشوند. برای مبلغ بزرگ با مشاور مالیاتی صحبت کنید.
سکهی ارثی مالیات دارد؟
انتقال ارث از مالیات بر عایدی معاف است. اگر وارث بعدا سکه را بفروشد، مدت نگهداری از روز فوت و قیمت خرید هم ارزش منصفانهی همان روز حساب میشود. مالیات بر ارث قاعدهی جدای خودش را دارد.
آیا مالیات سکه لغو شده است؟
نه. قانون لغو نشده، فقط هنوز اجرا نشده است. گزارشها شروع اجرا را حدود ۱۴۰۶ پیشبینی میکنند. تاریخ قطعی را فقط از اطلاعیهی رسمی سازمان امور مالیاتی کشور بپذیرید.
جمعبندی
مالیات سکه روی خرید و نگهداری نیست؛ فقط روی سود فروش سکهی فیزیکی است و تا آبان ۱۴۰۵ هنوز گرفته نمیشود. وقتی اجرا شود، معافیت سالانه سود بیشتر خانوادهها را میپوشاند و فشار اصلی روی کسانی است که با حجم بالا و در مدت کوتاه خرید و فروش میکنند. گواهی سپردهی سکه و صندوق طلا هم معافاند.
پس دفعهی بعد که سکه خریدید، سه کار کنید: فاکتور را نگه دارید، تاریخ خرید را یادداشت کنید و قبل از فروش زیر یک سال، دوباره حساب کنید. تصمیم نهایی با خودتان است.
