صنایع بورس ایران: فهرست گروهها، طبقهبندی و وزن هر صنعت در شاخص
فهرست مطالب۱۲ بخش
- صنعت در بورس یعنی چه و چرا باید بدانیم؟
- طبقهبندی صنایع بورس از کجا آمده؟ (ISIC به زبانِ ساده)
- فهرست گروههای بورسی در یک نگاه
- کدام صنعت بیشترین وزن را در شاخص دارد؟
- وزن صنعت در شاخص چطور حساب میشود؟
- نمادهای شاخص‌ساز کدام‌اند؟
- مهم‌ترین صنایع بورس ایران را بشناسید
- فلزات اساسی
- محصولات شیمیایی (پتروشیمی)
- فرآورده‌های نفتی (پالایش)
- بانکها و موسسات اعتباری
- شرکتهای چندرشته‌ای و سرمایهگذاریها
- دارو
- سیمان
- خودرو و ساخت قطعات
- صنایع دلاری و ریالی کدام‌اند؟
- صنایع ادواری و دفاعی: یک طبقه‌بندیِ دیگر
- صنعتِ هر سهم را از کجا پیدا کنیم؟
- چطور صنعتِ مناسب را برای سرمایهگذاری انتخاب کنیم؟
- سه اشتباهِ رایج دربارهٔ صنایع بورس
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
«آقا، این همه نماد هست. از کجا شروع کنم؟» این پرسشی است که خیلی‌ها از من می‌پرسند. جوابِ کوتاه این است: صنایع بورس یعنی گروه‌هایی که شرکتهای بورسی بر اساسِ کارشان در آنها دستهبندی شده‌اند؛ مثلِ فلزات اساسی، محصولات شیمیایی (پتروشیمیها)، پالایش، بانک، دارو، سیمان و خودرو. شرکتهای بورس و فرابورس در حدودِ ۵۰ صنعتِ فعال جا گرفته‌اند. ولی فقط چهار پنج صنعت بیش از نیمی از ارزشِ کلِ بازار را در دست دارند.
در این راهنما با هم می‌بینیم صنایع فعال در بورس کدام‌اند، این طبقهبندی از کجا آمده، کدام صنعت بیشترین وزن را در شاخص دارد، صنایع دلاری و ریالی چه فرقی دارند، و چطور خودمان صنعتِ یک سهم را پیدا کنیم و بسنجیم.
صنعت در بورس یعنی چه و چرا باید بدانیم؟
یک بازارِ میوه‌وتره‌بار را تصور کنید. غرفه‌های سیب کنارِ هم‌اند، غرفه‌های پرتقال کنارِ هم. اگر سرما بزند و باغ‌های سیب آسیب ببینند، قیمتِ همهٔ غرفه‌های سیب با هم بالا می‌رود. بورس هم همین‌طور است. شرکت‌هایی که کارِ مشابه دارند در یک «صنعت» یا «گروه» کنارِ هم می‌نشینند.
چرا این مهم است؟ چون سهمهای یک صنعت معمولاً با هم بالا و پایین می‌روند. وقتی قیمتِ جهانیِ فولاد بالا می‌رود، تقریباً همهٔ فولادی‌ها خوشحال‌اند. وقتی دولت قیمتِ خودرو را قفل می‌کند، همهٔ خودروییها ضرر می‌بینند. پس پیش از اینکه دربارهٔ یک شرکت فکر کنید، باید بدانید در کدام صنعت است و آن صنعت این روزها چه حالی دارد.
یک فایدهٔ دیگر هم دارد. اگر همهٔ پول‌تان را در پنج سهم از یک صنعت بگذارید، در واقع یک سهم خریده‌اید، نه پنج سهم. تنوع‌بخشیِ واقعی یعنی پخش‌کردنِ پول بینِ صنعت‌های مختلف. من در مقالهٔ پرتفوی یا سبد سرمایهگذاری این را مفصل توضیح داده‌ام.
پس صنعت، اولین «آدرسِ» هر سهم است. بدونِ آن، تحلیلِ شرکت مثلِ پیدا کردنِ خانه بدونِ نامِ محله است.
طبقهبندی صنایع بورس از کجا آمده؟ (ISIC به زبانِ ساده)
دسته‌بندیِ صنایع در بورسِ تهران از یک الگوی جهانی گرفته شده است. اسمش ISIC است؛ یعنی «طبقه‌بندیِ استانداردِ بینالمللیِ فعالیت‌های اقتصادی» که سازمانِ ملل منتشر می‌کند. مرکزِ آمارِ ایران هم کارگاه‌ها و کارخانه‌ها را با همین الگو دستهبندی می‌کند.
این الگو مثلِ قفسه‌بندیِ یک کتابخانهٔ بزرگ است. اول قفسه‌های اصلی هست (کشاورزی، معدن، ساخت و تولید، خدمات)، بعد قفسه‌های ریزتر. هر قفسه یک شمارهٔ دورقمی دارد. مثلاً در نسخهٔ سومِ ISIC، قفسهٔ ۲۷ «ساختِ فلزاتِ اساسی» است و قفسهٔ ۳۴ «ساختِ وسایلِ نقلیهٔ موتوری».
اگر به نام‌های صنایع در سایت TSETMC نگاه کنید، ردِ پای این الگو را می‌بینید. نامِ عجیبِ «فرآورده‌های نفتی، کک و سوخت هسته‌ای» تقریباً ترجمهٔ کلمه‌به‌کلمهٔ یکی از همین قفسه‌هاست؛ با اینکه هیچ شرکتِ بورسیِ ما سوختِ هسته‌ای نمی‌سازد و این گروه در عمل یعنی پالایشگاهها.
ولی بورس کاملاً هم از این الگو پیروی نکرده است. چند گروهِ پرطرفدار را جدا کرده تا برای سرمایه‌گذار روشن‌تر باشد:
- سیمان، آهک و گچ و کاشی و سرامیک از گروهِ بزرگِ «کانی‌های غیرفلزی» جدا شده‌اند.
- مواد و محصولات دارویی از «محصولات شیمیایی» جدا شده است؛ پس پتروشیمیها و داروسازها دو گروهِ جدا هستند.
- قند و شکر از «محصولات غذایی» جدا شده است.
- سرمایهگذاریها، شرکتهای چندرشته‌ای صنعتی (هلدینگها) و صندوق‌های قابل معامله گروه‌هایی هستند که در خودِ ISIC به این شکل نیستند و بورس برای نیازِ خودش ساخته است.
پس وقتی در سایت‌ها می‌خوانید «۶۵ صنعت در بورس»، منظور فهرستِ کاملِ گروه‌هاست؛ از جمله گروه‌هایی که الان شرکتِ فعالی ندارند یا مالِ صندوقها و اوراق‌اند. عددِ صنایعی که واقعاً شرکتِ فعال دارند کمتر است. خبرگزاری مهر در مرداد ۱۴۰۵ ارزشِ ۸۰۳ شرکتِ فعال را در ۴۸ صنعت رتبه‌بندی کرده است.
فهرست گروههای بورسی در یک نگاه
فهرستِ کاملِ گروهها طولانی است و بیشترش برای شروع لازم نیست. برای اینکه گیج نشوید، من آنها را در چند خانوادهٔ بزرگ دستهبندی کرده‌ام. این جدول را مثلِ نقشهٔ شهر ببینید:
| خانواده | گروههای مهم در TSETMC | به زبانِ ساده چه میکنند؟ |
|---|---|---|
| معدن | استخراج کانههای فلزی، استخراج زغال‌سنگ، استخراج سایر معادن | سنگِ آهن، مس، روی و… را از دلِ زمین بیرون می‌آورند. |
| فلز | فلزات اساسی، ساخت محصولات فلزی | فولاد، مس، آلومینیوم و روی می‌سازند. |
| نفت و گاز و شیمی | محصولات شیمیایی، فرآورده‌های نفتی، لاستیک و پلاستیک | پتروشیمیها (اوره، متانول، پلیمر) و پالایشگاهها (بنزین، گازوئیل). |
| مالی | بانکها و موسسات اعتباری، بیمه، سرمایهگذاریها، لیزینگ، واسطه‌گری‌های مالی | با پول کار میکنند: سپرده می‌گیرند، وام می‌دهند، بیمه می‌فروشند یا سهامِ شرکتهای دیگر را نگه می‌دارند. |
| ساختمان | سیمان، کاشی و سرامیک، سایر کانی‌های غیرفلزی، انبوه‌سازی و املاک | مصالح و خودِ ساختمان؛ حالشان به بازارِ مسکن بسته است. |
| مصرفی | دارو، غذایی، قند و شکر، زراعت | چیزهایی که مردم هر روز لازم دارند: دارو، روغن، لبنیات، شکر. |
| خودرو و ماشین‌آلات | خودرو و ساخت قطعات، ماشین‌آلات و تجهیزات، دستگاه‌های برقی | خودرو، قطعه، موتور، کابل و ترانسفورماتور. |
| خدمات و فناوری | مخابرات، رایانه، اطلاعات و ارتباطات، حمل‌ونقل، عرضهٔ برق | اینترنت و تلفن، نرم‌افزار، کشتیرانی، نیروگاه. |
| شرکتهای مادر | شرکتهای چندرشته‌ای صنعتی | هلدینگ‌هایی که سهامِ چند شرکت در صنعت‌های مختلف را دارند. |
اگر این نُه خانواده را بشناسید، تقریباً هر نمادی را که ببینید می‌توانید در ذهن‌تان جایی بگذارید. بقیهٔ گروهها (چاپ، چرم، منسوجات، هتل و رستوران و…) شرکتهای کمی دارند و وزنشان در بازار ناچیز است.
کدام صنعت بیشترین وزن را در شاخص دارد؟
جوابِ کوتاه: فلزات اساسی و محصولات شیمیایی. این دو صنعت روی هم نزدیکِ ۴۰٪ ارزشِ کلِ بازار را دارند. یعنی از هر ۱۰۰ تومانی که بورس و فرابورس می‌ارزند، حدودِ ۴۰ تومانش مالِ فولادی‌ها، مسی‌ها و پتروشیمی‌هاست.
این جدول از گزارشِ خبرگزاری مهر (۱۳ مرداد ۱۴۰۵) آمده است. درصدها را من از روی ارزشِ هر صنعت نسبت به کلِ بازار حساب کرده‌ام و گرد کرده‌ام:
| رتبه | صنعت | تعداد شرکت | سهم از ارزشِ کلِ بازار |
|---|---|---|---|
| ۱ | فلزات اساسی | ۵۴ | حدود ۲۰٪ |
| ۲ | محصولات شیمیایی | ۷۱ | حدود ۲۰٪ |
| ۳ | فرآورده‌های نفتی (پالایش) | ۱۳ | حدود ۱۱٪ |
| ۴ | بانکها و موسسات اعتباری | ۱۸ | حدود ۹٪ |
| ۵ | شرکتهای چندرشته‌ای صنعتی | ۹ | حدود ۶٪ |
| ۶ | استخراج کانههای فلزی | ۱۶ | حدود ۵٪ |
| ۷ | سرمایهگذاریها | ۷۱ | حدود ۴٫۵٪ |
| ۸ | مواد و محصولات دارویی | ۵۱ | حدود ۴٪ |
| ۹ | سیمان، آهک و گچ | ۴۳ | حدود ۳٪ |
| ۱۰ | خودرو و ساخت قطعات | ۴۲ | حدود ۲٪ |
به دو چیز در این جدول دقت کنید. اول، ده صنعتِ اول روی هم حدودِ ۸۵٪ بازار را دارند و ۳۸ صنعتِ دیگر فقط ۱۵٪. دوم، تعدادِ شرکت با وزن یکی نیست. پالایش فقط ۱۳ شرکت دارد ولی از خودرو با ۴۲ شرکت حدودِ پنج برابر بزرگ‌تر است. پس صنعتی که «زیاد اسمش را می‌شنوید» لزوماً صنعتِ سنگینِ بازار نیست.
این رتبه‌ها ثابت نیستند. مثلاً در گزارش‌های ۱۴۰۴ محصولات شیمیایی جای اول بود و حالا فلزات اساسی کمی جلو افتاده است. وزنِ هر صنعت با قیمتِ سهم‌هایش بالا و پایین می‌رود. پس این جدول را عکسِ یک لحظه ببینید، نه قانونِ همیشگی.
وزن صنعت در شاخص چطور حساب میشود؟
شاخص کل بورس بر اساسِ ارزشِ بازارِ شرکت‌ها ساخته میشود. ارزشِ بازار یعنی قیمتِ هر سهم ضرب در تعدادِ کلِ سهمهای شرکت. هرچه شرکت بزرگ‌تر، صدایش در شاخص بلندتر. برای همین وزنِ هر صنعت در شاخص کل تقریباً همان سهمِ آن از ارزشِ بازار است.
بیایید با یک مثالِ ساده حساب کنیم. فرض کنید فلزات اساسی ۲۰٪ بازار باشد و خودرو ۲٪:
- اگر همهٔ سهمهای فلزی ۵٪ رشد کنند، شاخص فقط از همین بابت حدودِ ۲۰٪ × ۵٪ = ۱٪ بالا می‌رود.
- اگر همهٔ سهمهای خودرویی ۵٪ رشد کنند، شاخص حدودِ ۲٪ × ۵٪ = ۰٫۱٪ بالا می‌رود.
- یعنی رشدِ یکسان در فلزات اساسی، ده برابرِ خودرو شاخص را تکان میدهد.
این حساب یک درسِ مهم دارد. روزهایی هست که شاخص سبز است ولی بیشترِ سهمهای شما قرمزند. معمولاً علتش این است که چند غولِ فلزی و پتروشیمی بالا رفته‌اند و بقیه جا مانده‌اند. برای دیدنِ حالِ «بیشترِ سهم‌ها» باید شاخص هم‌وزن را هم نگاه کنید. پس شاخص کل بیشتر حالِ چند صنعتِ بزرگ را می‌گوید، نه حالِ کلِ بازار را.
نمادهای شاخص‌ساز کدام‌اند؟
به شرکت‌هایی که وزنِ زیادی در شاخص دارند «شاخص‌ساز» یا «بزرگانِ بازار» می‌گویند. بیشترشان در همان پنج صنعتِ اول‌اند: شرکتهای بزرگِ فولاد و مس در فلزات اساسی، هلدینگها و پتروشیمی‌های بزرگ در محصولات شیمیایی، پالایشگاه‌های بزرگ، چند بانکِ بزرگ و هلدینگ‌های چندرشته‌ای. نامِ این‌ها را فقط برای شناختِ بازار بدانید؛ بزرگ بودن به معنیِ خوب بودن برای خرید نیست. فهرستِ روزِ بزرگانِ بازار و شاخص را در صفحهٔ شاخص کل بورس امروز و تابلوی کاملِ بازار ببینید.
مهم‌ترین صنایع بورس ایران را بشناسید
حالا برویم سراغِ صنایعی که بیشترین وزن یا بیشترین طرفدار را دارند. برای هر کدام سه چیز را می‌گویم: چه میکنند، سود و زیانشان به چه بسته است، و نمادهایشان معمولاً با چه حرفی شروع میشود.
فلزات اساسی
فولادسازها، شرکتهای مس، روی و آلومینیوم در این گروه‌اند. بیشترِ محصولشان به قیمتِ جهانی و دلار فروخته میشود؛ چه صادرات و چه فروش در بورس کالا. پس دو چیز سرنوشتشان را تعیین می‌کند: قیمتِ جهانیِ فلز و نرخِ دلار. یک چیزِ سوم هم هست که خیلی‌ها فراموش میکنند: برق و گاز. فولادسازی پرمصرف است و قطعیِ برقِ تابستان یعنی تولیدِ کمتر. نمادهای این گروه اغلب با «ف» شروع میشوند، البته با استثنا. برای شناختِ عمیق‌تر، تحلیل صنعت فلزات اساسی را بخوانید.
محصولات شیمیایی (پتروشیمی)
پتروشیمیها گاز یا محصولاتِ نفتی را می‌گیرند و از آن اوره، متانول، پلیمر و ده‌ها مادهٔ دیگر می‌سازند. بیشترِ این‌ها صادر میشود. پس این صنعت هم دلاری است. ولی یک عددِ حساس دارد: قیمتِ خوراک. خوراک یعنی گازی که پتروشیمی از دولت می‌خرد. هر وقت دولت نرخِ خوراک را بالا ببرد، سودِ این شرکت‌ها کم میشود؛ حتی اگر دلار بالا رفته باشد. نمادهای پتروشیمی اغلب با «ش» شروع میشوند، ولی چند تا از بزرگ‌ترین‌ها اسمِ خودشان را دارند. جزئیات را در تحلیل صنعت پتروشیمی نوشته‌ام.
فرآورده‌های نفتی (پالایش)
پالایشگاهها نفتِ خام یا میعانات را می‌خرند و بنزین، گازوئیل، نفت‌کوره و… تحویل می‌دهند. سودشان از فاصلهٔ قیمتِ محصول با قیمتِ نفتِ خام می‌آید که به آن «کِرَک اسپرد» می‌گویند؛ یعنی هر بشکه نفت که پالایش میشود چقدر سود باقی می‌گذارد. بخشی از قیمت‌گذاریِ این صنعت هم دستِ دولت است. نمادهای پالایشی معمولاً با «ش» شروع میشوند.
بانکها و موسسات اعتباری
بانکها پول می‌گیرند (سپرده) و پول قرض می‌دهند (وام). سودشان از فاصلهٔ سودِ وام با سودِ سپرده می‌آید. هر تصمیمِ بانک مرکزی دربارهٔ نرخِ سود و سقفِ وام مستقیم به جیبِ آنها می‌خورد. بانکها صنعتی ریالی‌اند و صورت‌های مالی‌شان از بیشترِ صنایع پیچیده‌تر است. نمادهای بانکی با «و» شروع میشوند (مثلِ وبملت و وتجارت)، ولی هر نمادی که با «و» شروع شود بانک نیست؛ بیشترِ شرکتهای سرمایهگذاری هم همین حرف را دارند.
شرکتهای چندرشته‌ای و سرمایهگذاریها
این دو گروه کارخانه ندارند؛ صاحبِ سهامِ کارخانه‌ها هستند. مثلِ پدربزرگی که در چند مغازهٔ بازار شریک است. ارزشِ آنها به ارزشِ همان سهم‌هایی بسته است که در جیب دارند. برای همین روشِ ارزش‌گذاری‌شان هم فرق دارد و بیشتر با «خالصِ ارزشِ دارایی‌ها» سنجیده میشوند. اگر می‌خواهید با خریدِ یک سهم در چند صنعت شریک شوید، این گروهها را بشناسید.
دارو
داروسازها نیازِ همیشگیِ مردم را می‌سازند. مردم در رکود هم دارو می‌خرند. ولی قیمتِ دارو را دولت تعیین می‌کند و ارزِ مواد اولیه هم دستِ دولت است. پس سودِ این صنعت بیشتر به تصمیم‌های سازمان غذا و دارو و تخصیصِ ارز بسته است تا به تقاضا. نمادهای دارویی اغلب با «د» شروع میشوند. برای جزئیات، تحلیل صنعت دارو را بخوانید.
سیمان
سیمان مصالحِ اصلیِ ساختمان است و صادرات هم دارد. ولی سیمان را نمی‌شود دورِ دنیا برد؛ سنگین است و کرایه‌اش گران. برای همین حالِ این صنعت بیشتر به بازارِ ساخت‌وسازِ داخل و قیمت‌گذاری در بورس کالا بسته است. قطعیِ برق و گازِ کارخانه‌ها هم در سال‌های اخیر ضربهٔ جدی زده است. نمادهای سیمانی معمولاً با «س» شروع میشوند. تحلیل صنعت سیمان را هم ببینید.
خودرو و ساخت قطعات
خودروسازها و قطعه‌سازها پرطرفدارترین گروه بینِ تازه‌واردها هستند، ولی همان‌طور که در جدول دیدید، وزنشان در بازار کم است. سال‌ها قیمتِ خودرو دستوری بوده و خودروسازهای بزرگ زیانِ انباشته ساخته‌اند. هر خبری دربارهٔ آزادسازیِ قیمت یا واگذاریِ سهامِ دولت در این شرکت‌ها، این گروه را تکان میدهد. نمادها با «خ» شروع میشوند. داستانِ کامل را در همه چیز درباره صنعت خودرو در بورس نوشته‌ایم.
پس هر صنعت یک «کلیدِ اصلی» دارد: برای فلزی‌ها قیمتِ جهانی و دلار، برای پتروشیمیها نرخِ خوراک، برای بانکها نرخِ سود، برای دارو و خودرو قیمت‌گذاریِ دولت. اگر کلیدِ صنعت را بدانید، نیمی از خبرها را خودتان می‌توانید معنا کنید.
صنایع دلاری و ریالی کدام‌اند؟
این یکی از پرتکرارترین پرسش‌هاست. صنعتِ دلاری یعنی صنعتی که محصولش را به قیمتِ دلاری می‌فروشد؛ یا صادر می‌کند، یا قیمتش در داخل هم به نرخِ جهانی و دلار بسته است. وقتی دلار گران میشود، درآمدِ ریالیِ این شرکت‌ها هم بالا می‌رود. صنعتِ ریالی برعکس، بیشترِ درآمدش از فروش به ریال در بازارِ داخل است.
این جدول را برای مقایسه ببینید:
| ویژگی | صنایع دلاری | صنایع ریالی |
|---|---|---|
| نمونه‌ها | فلزات اساسی، محصولات شیمیایی، پالایش، کانههای فلزی | بانک، خودرو، دارو، غذایی، بیمه، خدمات |
| وقتی دلار گران میشود | معمولاً درآمد بالا می‌رود | هزینه‌ها بالا می‌رود؛ اثر روی سود دیرتر و نامطمئن‌تر است |
| ریسکِ اصلی | افتِ قیمتِ جهانی، تحریم و مشکلِ برگشتِ ارز، نرخِ خوراک و انرژی | قیمت‌گذاریِ دستوری، رکودِ داخلی، نرخِ سودِ بانکی |
| وزن در شاخص | بیشترِ وزنِ شاخص | وزنِ کمتر، ولی تعدادِ شرکتِ بیشتر |
یک هشدار هم بدهم. «دلاری» بودن به معنیِ سودِ تضمینی نیست. اگر قیمتِ جهانیِ فولاد ۳۰٪ بیفتد و دلار فقط ۱۰٪ بالا برود، فولادساز ضرر می‌کند. فهرستِ کامل‌تر و جزئیاتش را در سهام دلاری بورس بخوانید. پس دلاری یا ریالی بودن فقط یکی از سؤال‌هاست، نه همهٔ آن.
صنایع ادواری و دفاعی: یک طبقه‌بندیِ دیگر
غیر از طبقه‌بندیِ رسمی، تحلیل‌گرها صنایع را به شکلِ دیگری هم دستهبندی میکنند: بر اساسِ اینکه با حالِ اقتصاد چقدر بالا و پایین می‌روند.
- صنایع ادواری (کالایی) مثلِ فلزات و پتروشیمی، با رونق و رکودِ جهانی سود و زیانِ بزرگ می‌سازند. مثلِ کشاورزی که سالِ پرباران و سالِ خشک دارد.
- صنایع دفاعی مثلِ دارو و غذا، در رکود هم فروش دارند، چون مردم نان و دارو را کنار نمی‌گذارند. نوسانشان کمتر است. بیشتر را در سهام دفاعی چیست؟ بخوانید.
- صنایع رشدی مثلِ فناوری و نرم‌افزار، هنوز در حالِ بزرگ شدن‌اند. سودِ امروزشان شاید کم باشد ولی بازار به آینده‌شان امید دارد.
پس یک سبدِ متعادل معمولاً از هر کدام کمی دارد، نه همه از یک نوع.
صنعتِ هر سهم را از کجا پیدا کنیم؟
این کار پنج دقیقه هم طول نمی‌کشد. این قدم‌ها را دنبال کنید:
- نامِ نماد را در سایت TSETMC جست‌وجو کنید و صفحهٔ نماد را باز کنید. کارِ با این سایت را در آموزش TSETMC قدم‌به‌قدم گفته‌ایم.
- در بخشِ «شناسه» یا مشخصاتِ نماد، نامِ «گروه صنعت» را ببینید.
- در بخشِ شاخص‌ها، «شاخص صنعت» همان گروه را پیدا کنید و نمودارش را با شاخص کل مقایسه کنید. شاخص صنعت یعنی میانگینِ وزنیِ قیمتِ سهمهای همان گروه.
- بقیهٔ شرکتهای همان گروه را ببینید. سهمِ شما در گروهش بزرگ است یا کوچک؟ سودآوری‌اش از هم‌گروهی‌ها بهتر است یا بدتر؟
- برای فعالیتِ دقیقِ شرکت، گزارشِ فعالیتِ هیئت‌مدیره را در سایت کدال بخوانید. گاهی نامِ گروه با کارِ اصلیِ شرکت فرق دارد.
آخرین قدم را جدی بگیرید. بعضی شرکت‌ها در گروهی ثبت شده‌اند که سال‌ها پیش کارشان بوده و امروز کارِ دیگری میکنند. پس به نامِ گروه بسنده نکنید؛ ببینید پولِ شرکت واقعاً از کجا می‌آید.
چطور صنعتِ مناسب را برای سرمایهگذاری انتخاب کنیم؟
من نماد پیشنهاد نمی‌کنم و صنعتِ «همیشه برنده» هم وجود ندارد. ولی پیش از اینکه پول‌تان را در یک صنعت بگذارید، این چک‌لیست را از خودتان بپرسید:
- کلیدِ اصلیِ این صنعت چیست؟ دلار، قیمتِ جهانی، نرخِ سود، یا تصمیمِ دولت؟
- این کلید الان به کدام طرف می‌چرخد و من از کجا خبرش را می‌گیرم؟
- محصولِ این صنعت را مردم یا کارخانه‌ها در هر شرایطی لازم دارند، یا فقط در رونق؟
- قیمتِ محصول را بازار تعیین می‌کند یا دولت؟
- این صنعت به برق، گاز یا ارزِ دولتی وابسته است؟ قطعیِ تابستان و زمستان چقدر به آن ضربه می‌زند؟
- سبدِ من الان چقدر در همین صنعت است؟ اگر این صنعت ۳۰٪ بیفتد، چند درصدِ کلِ پولم آسیب می‌بیند؟
اگر جوابِ این شش پرسش را نمی‌دانید، هنوز برای خریدِ سهم در آن صنعت زود است. برای تحلیلِ دقیق‌ترِ خودِ شرکت، از تحلیل بنیادی شروع کنید.
سه اشتباهِ رایج دربارهٔ صنایع بورس
- شاخص را با حالِ سهمهای خودشان یکی می‌گیرند. شاخص کل بیشتر حالِ فلزی‌ها و پتروشیمی‌هاست. اگر سبدِ شما خودرویی و دارویی است، شاخص هم‌وزن و شاخص صنعتِ خودتان را ببینید.
- پنج سهم از یک گروه می‌خرند و فکر میکنند تنوع داده‌اند. وقتی خبرِ بدی برای آن صنعت بیاید، هر پنج سهم با هم می‌افتند. تنوع یعنی چند صنعتِ مختلف.
- از روی اسمِ صنعت قضاوت میکنند. «دارو حیاتی است، پس سهمش امن است.» ولی وقتی قیمتِ دارو قفل باشد و هزینه‌ها بالا برود، داروساز هم زیان میدهد. مهم‌تر از اسم، این است که سود از کجا می‌آید و چه کسی قیمت را تعیین می‌کند.
پس دفعهٔ بعد که اسمِ یک نماد را شنیدید، اول بپرسید: «در کدام صنعت است، کلیدِ آن صنعت چیست، و این صنعت چند درصدِ سبدِ من است؟»
سوالات متداول
مهم‌ترین صنایع بورس ایران کدامند؟
بر اساسِ ارزشِ بازار در مرداد ۱۴۰۵، فلزات اساسی، محصولات شیمیایی، فرآورده‌های نفتی، بانکها، شرکتهای چندرشته‌ای صنعتی و استخراج کانههای فلزی بزرگ‌ترین صنایع‌اند. دارو، سیمان و خودرو هم وزنِ کمتری دارند ولی طرفدارِ زیادی دارند.
کدام صنعت بیشترین وزن را در شاخص دارد؟
فلزات اساسی و محصولات شیمیایی هر کدام حدودِ یکپنجمِ ارزشِ بازار را دارند و روی هم نزدیکِ ۴۰٪ هستند. چون شاخص کل بر اساسِ ارزشِ بازار ساخته میشود، این دو صنعت بیشترین اثر را روی شاخص دارند. رتبهٔ این دو گاهی جابهجا میشود.
صنایع دلاری بورس کدامند؟
صنایعی که محصولشان را صادر میکنند یا قیمتش به نرخِ جهانی و دلار بسته است؛ مثلِ فلزات اساسی، پتروشیمیها، پالایشگاهها و شرکتهای استخراجِ کانههای فلزی. گران شدنِ دلار معمولاً درآمدِ ریالیِ آنها را بالا میبرد، ولی سودِ تضمینی نیست.
طبقهبندی صنایع بورس چطور است؟
بورس تهران صنایع را بر پایهٔ الگوی بینالمللیِ ISIC دستهبندی کرده و چند گروه مثلِ سیمان، دارو، قند و شکر، سرمایهگذاریها و هلدینگها را جدا کرده است. هر شرکت بر اساسِ فعالیتِ اصلیاش در یک گروه قرار میگیرد.
چند صنعت در بورس ایران فعال است؟
فهرستِ گروهها در سایت TSETMC بیش از ۶۰ عنوان دارد، ولی بعضی مالِ صندوقها، اوراق یا گروههای بیشرکتاند. طبقِ گزارشِ مرداد ۱۴۰۵ خبرگزاری مهر، ۸۰۳ شرکتِ فعال در ۴۸ صنعت حضور دارند.
شاخص صنعت چیست؟
شاخص صنعت میانگینِ وزنیِ قیمتِ سهمهای یک گروه است و نشان میدهد آن صنعت در کل بالا رفته یا پایین. با مقایسهٔ آن با شاخص کل میفهمید صنعتِ شما از بازار جلوتر است یا عقبتر.
صنعتِ یک نماد را از کجا بفهمیم؟
صفحهٔ نماد را در سایت TSETMC باز کنید؛ نامِ گروه صنعت در مشخصاتِ نماد آمده است. برای اینکه بدانید شرکت واقعاً از کجا پول درمی‌آورد، گزارشِ فعالیتِ هیئت‌مدیره را در کدال هم بخوانید.
آیا نمادهای هر صنعت با یک حرفِ خاص شروع میشوند؟
در بسیاری از گروهها بله؛ مثلاً بانکها با «و»، خودروییها با «خ»، سیمانیها با «س» و داروییها با «د». ولی استثنا زیاد است و شرکتهای سرمایهگذاری هم با «و» شروع میشوند. پس برای اطمینان گروه صنعت را در مشخصاتِ نماد ببینید.
جمع‌بندی
صنایع بورس نقشهٔ بازارند. ده‌ها گروه هست، ولی چند صنعتِ بزرگ (فلزات اساسی، پتروشیمی، پالایش، بانک) بیشترِ وزنِ شاخص را دارند و بقیه با هم یک سهمِ کوچک. هر صنعت یک کلیدِ اصلی دارد که سود و زیانش را می‌چرخاند؛ دلار، قیمتِ جهانی، نرخِ خوراک، نرخِ سود یا قیمت‌گذاریِ دولت.
پس پیش از خریدِ هر سهم، صنعتش را پیدا کنید، کلیدِ آن صنعت را بشناسید و ببینید چند درصدِ سبدتان در همان صنعت است. تصمیمِ نهایی با خودتان؛ ولی با این نقشه دیگر در بازار گم نمی‌شوید.
عالی بود 👌 به نظرم بنیاد استخراج فلزات هم در بلندمدت جذابه
شصت و پنج صنعت، به اشتباه 95 صنعت فعال در متن ذکر شده
سلام وتشکر از مطالب خوب و آموزنده شما،
با آرزوی موفقیت
با سلام بسیار خوب و مفید
ممنون از راهنماتون , عالی بود
اگه سودمند هستند برای حقوقی و بازیگر،دو ساله که برای بیشتر افراد فقط ضرر میدند،واقعیت این نیست،صنایع برای مردم فقط زیان دارند
عالی بود
بسیارعالی
عالی بود