اجرای بازار و اجرای فوری چیست؟ تفاوت، ریکوت و اسلیپیج به زبان ساده

اجرای بازار (Market Execution) یعنی سفارش شما با بهترین قیمتی که در لحظه‌ی رسیدن به بازار هست پر می‌شود؛ معامله حتما انجام می‌شود، ولی قیمتش ممکن است کمی با قیمتِ روی صفحه فرق کند. اجرای فوری (Instant Execution) برعکس است: فقط با همان قیمتی که دیدید انجام می‌شود و اگر قیمت عوض شده باشد، قیمتِ تازه‌ای به شما پیشنهاد می‌شود که به آن «ریکوت» می‌گویند.

یک جمله‌ی کوتاه همه چیز را خلاصه می‌کند: اجرای فوری قیمت را تضمین می‌کند ولی انجام شدن را نه؛ اجرای بازار انجام شدن را تضمین می‌کند ولی قیمت را نه. بقیه‌ی این متن باز کردنِ همین یک جمله است، با مثال و عدد.

پیش از شروع یک نکته را صادقانه بگویم. این متن آموزشِ مفهوم است، نه دعوت به معامله در فارکس. فارکس بازاری پرریسک است و در ایران هیچ کارگزاری فارکسی از نهادهای رسمی مجوز ندارد. ولی این دو مفهوم را هر کسی که با سفارش‌های کوتاه‌مدت سر و کار دارد، چه در رمزارز و چه در هر بازار دیگری، باید بشناسد.

یک مثال از صرافیِ سرِ کوچه

فرض کنید به صرافیِ محل زنگ می‌زنید. می‌گوید دلار ۱۰۰ هزار تومان است. می‌گویید «۱۰ تا برایم بخر». تا تلفن را قطع کند و سراغِ فروشنده برود، قیمت در بازار شده ۱۰۱ هزار تومان. حالا دو جور صراف داریم.

• صرافِ اول دوباره زنگ می‌زند: «قیمت عوض شد، الان ۱۰۱ است؛ بخرم یا نه؟» شما تصمیم می‌گیرید. این همان اجرای فوری و ریکوت است.
• صرافِ دوم از اول با شما قرار گذاشته که «هر قیمتی لحظه‌ی خرید بود، همان». او دلارها را ۱۰۱ می‌خرد و بعد خبر می‌دهد. این همان اجرای بازار است و آن هزار تومان اختلاف، اسلیپیج یا لغزش قیمت است.

هیچ‌کدام کلاه سرتان نگذاشته‌اند. فقط قرارِ کار فرق دارد. پس پیش از هر معامله باید بدانید قرارِ شما با سامانه کدام است.

اجرای بازار چیست و چطور کار می‌کند؟

در اجرای بازار، وقتی دکمه‌ی خرید را می‌زنید، فقط می‌گویید «چقدر» می‌خواهید، نه «به چه قیمتی». سفارش به سمتِ تامین‌کننده‌های نقدینگی می‌رود. تامین‌کننده‌ی نقدینگی یعنی بانک‌ها و نهادهای بزرگی که همیشه آماده‌اند بخرند یا بفروشند. سفارش با بهترین قیمتی که آن‌ها در آن لحظه می‌دهند پر می‌شود.

این روش معمولا در کارگزارهایی دیده می‌شود که خودشان طرفِ معامله‌ی شما نمی‌شوند و سفارش را به بیرون می‌فرستند. به این مدل‌ها ECN یا STP می‌گویند. ECN یعنی شبکه‌ای که سفارش‌های خریداران و فروشندگانِ مختلف را به هم وصل می‌کند؛ STP یعنی سفارش بی دست‌کاری مستقیم به تامین‌کننده‌ی نقدینگی می‌رود.

مثالِ عددیِ اسلیپیج در اجرای بازار

بیایید با هم حساب کنیم. عددها فقط مثال‌اند.

1. روی صفحه قیمتِ خریدِ یورو به دلار 1.08500 است.
2. شما ۰٫۱ لات می‌خرید. در این جفت‌ارز، هر پیپ برای ۰٫۱ لات حدودِ ۱ دلار ارزش دارد. پیپ یعنی کوچک‌ترین واحدِ رایجِ حرکتِ قیمت؛ اینجا رقمِ چهارمِ اعشار.
3. در کسری از ثانیه قیمت بالا رفته و سفارش با 1.08520 پر می‌شود.
4. اختلاف ۲ پیپ است؛ یعنی حدودِ ۲ دلار گران‌تر از آنچه فکر می‌کردید خریدید.

شاید ۲ دلار کم به نظر برسد. ولی اگر کسی روزی ۲۰ معامله کند و هر بار همین‌قدر بلغزد، ماهانه رقمِ قابلِ توجهی از جیبش می‌رود. اگر با واحدِ لات راحت نیستید، لات در فارکس و محاسبه‌ی ارزش پیپ را ببینید.

یک خبرِ خوب هم هست. اسلیپیج همیشه به ضررِ شما نیست. اگر در همان لحظه قیمت به نفعِ شما جابه‌جا شود، ممکن است ارزان‌تر بخرید. به این «اسلیپیجِ مثبت» می‌گویند. پس در اجرای بازار، قیمتِ نهایی می‌تواند هم بدتر و هم بهتر باشد.

اجرای فوری چیست و ریکوت چرا رخ می‌دهد؟

در اجرای فوری، سفارش همراه با قیمتی که روی صفحه دیدید فرستاده می‌شود. معنایش این است: «فقط با همین قیمت». اگر وقتی سفارش رسید قیمت هنوز همان بود، معامله انجام می‌شود. اگر نبود، سامانه سفارش را رد می‌کند و قیمتِ تازه‌ای پیشنهاد می‌دهد. این پیشنهادِ دوباره، ریکوت (Requote) است؛ یعنی «قیمت‌دهیِ دوباره».

ریکوت معمولا به چهار دلیل پیش می‌آید:

• تاخیرِ زمانی: از لحظه‌ای که دکمه را می‌زنید تا لحظه‌ای که سفارش به سرور می‌رسد، چند میلی‌ثانیه یا گاهی یکی دو ثانیه می‌گذرد. در بازارِ پرجنب‌وجوش همین کافی است که قیمت عوض شود.
• نوسانِ خبری: در لحظه‌ی انتشارِ خبرهای مهم، قیمت در چند ثانیه چند بار عوض می‌شود. ریکوت در این لحظه‌ها پشتِ سرِ هم می‌آید.
• نقدینگیِ کم: در ساعت‌های خلوت، یا در جفت‌ارزهای کم‌معامله، طرفِ مقابل به اندازه‌ی کافی نیست. اگر با مفهومِ نقدینگی آشنا نیستید، نقدشوندگی و اهمیتِ آن را بخوانید.
• مدلِ کارگزار: اجرای فوری بیشتر در کارگزارهایی است که خودشان قیمت می‌دهند و طرفِ معامله‌ی شما هستند. به آن‌ها «مارکت میکر» یا «دیلینگ دسک» می‌گویند. چنین کارگزاری وقتی قیمت به ضررش جابه‌جا شود، انگیزه دارد ریکوت بدهد.

بعضی پلتفرم‌ها گزینه‌ای به نامِ «انحرافِ مجاز» (Deviation) دارند. با آن می‌گویید «اگر قیمت حداکثر این‌قدر عوض شد، بی‌پرسیدن انجام بده». یعنی کمی اسلیپیج را می‌پذیرید تا ریکوت نگیرید. پس اجرای فوری با انحرافِ مجاز، چیزی بینِ این دو روش می‌شود.

یک نکته‌ی ظریف را هم بدانید: ریکوت را «ضرر» نشمارید. ریکوت یعنی معامله‌ای انجام نشد. ضررش فرصتی است که از دست رفت؛ مخصوصا وقتی قیمت بی شما همان مسیری را رفت که انتظار داشتید.

تفاوت اجرای بازار و اجرای فوری در یک جدول

این جدول مهم‌ترین تفاوت‌ها را کنار هم می‌گذارد. «معمولا» در خانه‌ها یعنی همه‌ی کارگزارها و پلتفرم‌ها دقیقا یکسان رفتار نمی‌کنند.

مقایسه‌ی اجرای بازار و اجرای فوری

ویژگی	اجرای بازار	اجرای فوری
قیمت تضمین است؟	نه	بله، یا معامله انجام نمی‌شود
انجام شدن تضمین است؟	تقریبا بله	نه
ریکوت	ندارد	دارد
اسلیپیج	دارد (مثبت یا منفی)	ندارد، مگر با انحرافِ مجاز
رفتار در لحظه‌ی خبر	انجام می‌شود، شاید با لغزشِ زیاد	ریکوت‌های پشتِ سرِ هم
نوعِ کارگزار	معمولا ECN یا STP	معمولا مارکت میکر
شکلِ رایجِ اسپرد	شناور، اغلب همراه با کمیسیون	اغلب ثابت در ساعت‌های عادی
مناسبِ چه کسی	کسی که ورود و خروجِ سریع برایش مهم‌تر است	کسی که قیمتِ دقیق برایش مهم‌تر است

پس هیچ‌کدام «بهتر» مطلق نیست. سوالِ درست این است: برای شما کدام مهم‌تر است، قیمتِ دقیق یا انجام شدنِ حتمی؟

نوع اجرا و اسپرد چه ربطی به هم دارند؟

اسپرد یعنی فاصله‌ی قیمتِ خرید و قیمتِ فروش در یک لحظه. مثلِ همان صرافی که دلار را ارزان‌تر از شما می‌خرد و گران‌تر به شما می‌فروشد. نوع اجرا و شکلِ اسپرد معمولا با هم می‌آیند.

در اجرای فوری، کارگزار خودش قیمت می‌دهد و می‌تواند اسپرد را در ساعت‌های عادی ثابت نگه دارد. در اجرای بازار، اسپرد همان چیزی است که بازار می‌دهد: در ساعت‌های شلوغ خیلی کم، و در لحظه‌ی خبر یا ساعت‌های خلوت چند برابر. برای همین در این حساب‌ها اغلب یک کمیسیونِ جدا هم گرفته می‌شود.

پس وقتی هزینه‌ی واقعیِ یک معامله را حساب می‌کنید، اسپرد، کمیسیون و اسلیپیج را با هم ببینید؛ نه فقط یکی را.

سفارش‌های معلق و حد ضرر در هر نوع اجرا

تا اینجا درباره‌ی سفارشی حرف زدیم که همین الان فرستاده می‌شود. ولی خیلی‌ها سفارشِ خود را از قبل می‌گذارند تا وقتی قیمت به عددی رسید فعال شود. این‌ها سفارشِ معلق‌اند و رفتارشان کمی فرق دارد.

• سفارشِ لیمیت (حد سود هم یک جور لیمیت است) معمولا با همان قیمت یا بهتر پر می‌شود. فرقش را با سفارشِ مارکت در آموزش سفارش لیمیت و مارکت با مثال گفته‌ام.
• سفارشِ استاپ، از جمله حد ضرر، وقتی قیمت به آن رسید به یک سفارشِ بازار تبدیل می‌شود. پس در هر دو مدلِ اجرا ممکن است کمی بدتر از عددی که گذاشته‌اید بسته شود.
• اگر بازار با فاصله باز شود، مثلا بعد از تعطیلیِ آخرِ هفته، حد ضرر با اولین قیمتِ موجود اجرا می‌شود؛ گاهی خیلی دورتر. این همان گپ قیمتی است.

پس حد ضرر کمربندِ ایمنی است، نه دیوارِ بتنی. بیشترِ وقت‌ها کار می‌کند، ولی در تصادفِ سخت ممکن است کمی جابه‌جا شود.

دو حالتِ دیگر: اجرای درخواستی و اجرای بورسی

در توضیحِ مشخصاتِ حساب‌ها گاهی دو اصطلاحِ دیگر هم می‌بینید. بد نیست بشناسیدشان.

• اجرای درخواستی (Request Execution): اول از کارگزار قیمت می‌خواهید، قیمت می‌دهد و شما در چند ثانیه تایید می‌کنید یا نه. شبیهِ اجرای فوری است، با یک مرحله‌ی پرسیدن در ابتدا.
• اجرای بورسی (Exchange Execution): سفارش به یک بورسِ واقعی با دفترِ سفارش می‌رود و آنجا با سفارش‌های دیگران جفت می‌شود. منطقش به اجرای بازار نزدیک است.

کدام نوع اجرا برای اسکالپ بهتر است؟

اسکالپ یعنی معامله‌های خیلی کوتاه که گاهی چند ثانیه یا چند دقیقه باز می‌مانند و دنبالِ سودهای کوچک‌اند. اگر با این سبک آشنا نیستید، تفاوت اسکالپ و سویینگ را ببینید.

برای اسکالپر، ریکوت دردسرِ بزرگی است. فرض کنید هدفتان ۵ پیپ سود است و درست در لحظه‌ی ورود ریکوت می‌گیرید. تا دوباره تایید کنید، فرصت رفته. برای همین بیشترِ معامله‌گرانِ کوتاه‌مدت اجرای بازار را ترجیح می‌دهند.

ولی اسلیپیج هم برای اسکالپر گران است. بیایید حساب کنیم (این هم مثال است):

1. هدفِ سود در هر معامله ۵ پیپ است.
2. در ورود ۱ پیپ و در خروج هم ۱ پیپ اسلیپیجِ منفی می‌خورید.
3. از ۵ پیپ، فقط ۳ پیپ می‌ماند؛ یعنی ۴۰٪ سودتان پیش از حسابِ اسپرد و کمیسیون رفته است.

پس جوابِ صادقانه این است: برای اسکالپ، اجرای بازار در بازارِ پرنقدینگی معمولا منطقی‌تر است، به شرطی که اسلیپیجِ واقعی را مرتب بسنجید. اسکالپ با هر نوع اجرایی برای تازه‌کار مناسب نیست.

در لحظه‌ی خبر چه اتفاقی می‌افتد؟

لحظه‌ی انتشارِ خبرهای مهم، مثلِ نرخِ بهره یا آمارِ اشتغالِ آمریکا، سخت‌ترین آزمونِ هر دو روش است. تامین‌کننده‌های نقدینگی نمی‌دانند قیمت به کدام طرف می‌رود؛ یا قیمت نمی‌دهند یا اسپرد را زیاد می‌کنند.

• در اجرای فوری، سفارش‌ها یکی‌یکی ریکوت می‌خورند و ممکن است اصلا وارد نشوید.
• در اجرای بازار، وارد می‌شوید، ولی شاید چند پیپ دورتر از قیمتی که دیدید.

پیشنهادِ من به تازه‌کارها ساده است: چند دقیقه پیش و بعد از خبرهای بزرگ معامله‌ی تازه باز نکنید. ساعتِ این خبرها و اثرشان را در اخبار اقتصادی فارکس و تقویم اقتصادی توضیح داده‌ام.

این مفهوم در بورس تهران و بازارهای داخلی

شاید بپرسید «من فقط در بورسِ تهران یا صرافی‌های رمزارزِ داخلی معامله می‌کنم؛ این‌ها به کارم می‌آید؟» بله، با کمی تفاوت.

در بورسِ تهران هر سفارش یک قیمتِ مشخص دارد که باید داخلِ دامنه‌ی نوسانِ روز باشد. سفارش در صف می‌نشیند و با سفارش‌های دیگران جفت می‌شود. پس ریکوتی به معنای فارکس نداریم؛ خطرِ اصلی «انجام نشدن» است، مثلا وقتی سهم در صفِ فروش گیر می‌کند. انواعِ سفارش در بورس را در اوردر چیست و انواع سفارش ببینید.

در صرافی‌های رمزارزِ داخلی، سفارشِ مارکت دقیقا منطقِ اجرای بازار را دارد: انجام می‌شود، با هر قیمتی که در دفترِ سفارش هست. در بازارِ کم‌عمق ممکن است چند درصد گران‌تر بخرید. پس همان درسِ اسلیپیج اینجا هم صدق می‌کند.

اشتباه‌های رایج درباره‌ی نوع اجرا

• فکر کردن به اینکه ریکوت یعنی تقلب. بیشترِ ریکوت‌ها از تکان خوردنِ قیمت است. ولی اگر در بازارِ آرام هم مدام ریکوت می‌گیرید، حق دارید به رفتارِ کارگزار شک کنید.
• یکی دانستنِ اسلیپیج و کارمزد. کارمزد ثابت و از پیش معلوم است؛ اسلیپیج هر بار فرق می‌کند و باید خودتان ثبتش کنید.
• اعتماد به نتیجه‌ی حسابِ آزمایشی. در حساب دمو سفارش‌ها معمولا تمیزتر از واقعیت پر می‌شوند. اسلیپیج و ریکوتِ واقعی را آنجا نمی‌بینید.
• ندانستنِ نوعِ اجرای حساب. خیلی‌ها سال‌ها معامله می‌کنند و نمی‌دانند حسابشان اجرای بازار است یا اجرای فوری. این در مشخصاتِ حساب نوشته شده است.
• حد ضرر را عددِ قطعی دانستن. در گپ و خبر، حد ضرر ممکن است بدتر پر شود؛ اندازه‌ی معامله را با همین فرض بچینید.

چک‌لیستِ کوتاه پیش از هر معامله‌ی کوتاه‌مدت

• می‌دانم نوعِ اجرای حسابم اجرای بازار است یا اجرای فوری.
• هزینه‌ی کل را حساب کرده‌ام: اسپرد، کمیسیون و اسلیپیجِ معمول.
• ساعتِ خبرهای مهمِ امروز را می‌دانم و نزدیکِ آن‌ها وارد نمی‌شوم.
• اگر قیمتِ دقیق برایم حیاتی است، به جای سفارشِ مارکت از سفارشِ لیمیت استفاده می‌کنم.
• قیمتی که دیدم و قیمتی که گرفتم را هر بار یادداشت می‌کنم تا اسلیپیجِ واقعی‌ام را بدانم.

سوالات متداول

جمع‌بندی

اجرای بازار و اجرای فوری دو قرارِ متفاوت با بازارند. اولی می‌گوید «حتما انجام بده، قیمت هرچه شد»؛ دومی می‌گوید «فقط با همین قیمت، وگرنه نه». اولی اسلیپیج دارد و دومی ریکوت. هیچ‌کدام بهترِ مطلق نیست؛ به سبکِ معامله و به اینکه قیمتِ دقیق برایتان مهم‌تر است یا انجام شدنِ حتمی، بستگی دارد.

پس دفعه‌ی بعد که سراغِ هر معامله‌ی کوتاه‌مدتی رفتید، پیش از زدنِ دکمه سه چیز را بدانید: نوعِ اجرای حسابتان، هزینه‌ی کلِ معامله، و ساعتِ خبرهای مهمِ همان روز. اگر تازه با اصطلاح‌هایی مثلِ پیپ و لات آشنا شده‌اید، واژه‌نامه‌ی اصطلاحات فارکس جای خوبی برای شروع است. تصمیمِ نهایی با خودتان.