لانگ چیست؟ پوزیشن لانگ و شورت به زبان ساده با مثال از بازار ایران
فهرست مطالب۱۱ بخش
- لانگ یعنی چی؟ معنیِ لانگ به زبانِ ساده
- پوزیشن یعنی چه؟ پوزیشنِ باز، بسته و حجمِ پوزیشن
- پوزیشن شورت چیست؟ سود از ارزان شدن
- تفاوت لانگ و شورت در یک نگاه
- معامله لانگ چیست و چطور انجام میشود؟
- ۱. لانگِ نقدی (بیاهرم)
- ۲. لانگِ اهرمی
- ریسک پوزیشن لانگ با اهرم: لیکوئید، حد ضرر و نرخ تأمین مالی
- لیکوئید شدن یعنی چه؟
- حد ضرر کجا باشد؟
- نرخ تأمین مالی: کرایهٔ روزانهٔ پوزیشن
- در بورس ایران میشود لانگ و شورت گرفت؟
- بازار سهام: تقریباً فقط لانگ
- اختیار معامله: لانگ و شورت با زیانِ محدود
- بازار آتی بورس کالا: جای اصلیِ لانگ و شورت در ایران
- مثالِ عددی: لانگ و شورت در آتی صندوق طلا
- پوزیشن تریدینگ چیست و چه ربطی به لانگ دارد؟
- هفت اشتباهی که در لانگ و شورت پولتان را میبرد
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
لانگ (Long) یعنی چیزی را بخرید به این امید که گران‌تر شود. پس جوابِ کوتاهِ «لانگ چیست» این است: هر معامله‌ای که از بالا رفتنِ قیمت سود میبرد. نقطهٔ مقابلش شورت (Short) است؛ معامله‌ای که از پایین آمدنِ قیمت سود میبرد. اگر تا حالا سکهٔ عید خریده و نگه داشته‌اید، بی‌آنکه اسمش را بدانید، لانگ بوده‌اید.
این دو کلمه را این روزها زیاد می‌شنویم. یکی می‌گوید «روی بیتکوین لانگ گرفتم» و دیگری می‌گوید «من شورت باز کرده‌ام». بیایید با هم، قدم‌به‌قدم و با مثالِ عددی ببینیم هر کدام یعنی چه، چه فرقی با هم دارند، خطرِ لانگ با اهرم کجاست و در بورس ایران چطور میشود لانگ و شورت گرفت.
لانگ یعنی چی؟ معنیِ لانگ به زبانِ ساده
«لانگ» در انگلیسی یعنی «بلند». ولی در بازار هیچ ربطی به مدتِ نگهداری ندارد. می‌توانید ده دقیقه لانگ باشید و می‌توانید ده سال. لانگ بودن فقط یعنی صاحبِ دارایی هستید، یا قراردادی دارید که با گران شدنِ آن دارایی سود میدهد.
برای همین به لانگ «موقعیتِ خرید» هم می‌گویند. وقتی سهمی را در بورس تهران میخرید، لانگ هستید. وقتی سکه یا واحدِ صندوقِ طلا میخرید، لانگ هستید. وقتی بیتکوین را با پولِ خودتان میخرید هم لانگ هستید. سودتان فرقِ قیمتِ فروش و قیمتِ خرید است، منهای کارمزد.
یک مثالِ ساده: فرض کنید سکه‌ای را ۵۰ میلیون تومان خریده‌اید. اگر بعداً ۵۵ میلیون بفروشید، ۵ میلیون تومان سود کرده‌اید؛ یعنی ۱۰٪. اگر ۴۵ میلیون بفروشید، همان ۱۰٪ را زیان کرده‌اید. (عددها فقط مثال‌اند؛ قیمتِ امروز را در صفحهٔ قیمت سکه ببینید.)
چند اصطلاحِ هم‌خانواده را هم بشناسید:
- لانگ گرفتن یا لانگ زدن: یعنی باز کردنِ پوزیشنِ خرید.
- بستنِ لانگ: یعنی فروختنِ همان دارایی و بیرون آمدن از معامله.
- لانگِ اهرمی: یعنی خرید با پولِ قرضی یا با وجه تضمین؛ که پایین‌تر مفصل درباره‌اش حرف می‌زنیم.
پس لانگ چیزِ عجیبی نیست. همان خریدِ همیشگیِ خودمان است که یک اسمِ انگلیسی پیدا کرده.
پوزیشن یعنی چه؟ پوزیشنِ باز، بسته و حجمِ پوزیشن
پوزیشن (Position) یعنی وضعیتی که الان در یک معامله دارید. خیلی‌ها می‌پرسند «پوزیشن گرفتم» یعنی چه. یعنی وارد معامله شده‌ام و هنوز بیرون نیامده‌ام.
تا وقتی دارایی را نگه داشته‌اید، پوزیشنِ باز دارید. سود و زیانتان هنوز روی کاغذ است و با هر تکانِ قیمت عوض میشود. وقتی دارایی را فروختید و بیرون آمدید، پوزیشن بسته شده و سود یا زیان قطعی میشود. مثلِ خانه‌ای که قیمتش بالا رفته؛ تا نفروشید، آن سود فقط روی کاغذ است.
هر پوزیشن سه مشخصهٔ اصلی دارد:
- جهت: لانگ (خرید) یا شورت (فروش).
- حجمِ پوزیشن: ارزشِ کلِ معامله؛ مثلاً هزار سهم یا یک قرارداد آتی. با اهرم، حجمِ پوزیشن از پولی که گذاشته‌اید بزرگ‌تر است.
- قیمتِ ورود: قیمتی که وارد شده‌اید. سود و زیان، حد ضرر و قیمتِ لیکوئید شدن همه از روی همین حساب می‌شوند.
پس دفعهٔ بعد که کسی گفت «پوزیشن گرفتم»، سه سؤال بپرسید: لانگ یا شورت؟ با چه حجمی؟ با اهرم یا بیاهرم؟ جوابِ این سه سؤال می‌گوید آن معامله چقدر خطر دارد.
پوزیشن شورت چیست؟ سود از ارزان شدن
پوزیشن شورت یعنی معامله‌ای که با پایین آمدنِ قیمت سود میدهد. شاید بپرسید: مگر میشود از ارزان شدنِ چیزی سود کرد؟ بله، به شرطی که اول بفروشید و بعد بخرید.
بیایید با یک مثالِ آشنا شروع کنیم. فرض کنید از همسایه یک کیسه برنج قرض میگیرید و قول می‌دهید ماهِ بعد یک کیسهٔ مثلِ همان پس بدهید. همین امروز آن را ۲ میلیون تومان میفروشید. ماهِ بعد برنج ارزان شده و یک کیسه را ۱٫۵ میلیون میخرید و پس می‌دهید. ۵۰۰ هزار تومان برایتان ماند. این همان شورت است.
اسمِ رسمیِ این کار فروش استقراضی است: دارایی‌ای را که ندارید قرض میگیرید و میفروشید، بعد ارزان‌تر میخرید و پس می‌دهید. ولی حواسمان باشد که برعکسش هم ممکن است. اگر ماهِ بعد برنج ۳ میلیون شده باشد، باید یک میلیون تومان از جیب بدهید تا قرضتان را پس بدهید.
همین را با بیتکوین ببینیم. فرض کنید یک بیتکوین قرض میگیرید و به ۶۰٬۰۰۰ دلار میفروشید. اگر قیمت به ۵۵٬۰۰۰ دلار برسد، ۵٬۰۰۰ دلار سود دارید، منهای کارمزد و بهرهٔ قرض. اگر به ۷۰٬۰۰۰ دلار برسد، ۱۰٬۰۰۰ دلار زیان کرده‌اید. (عددها مثال‌اند؛ قیمتِ روز را در صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال ببینید.)
امروز در بیشترِ بازارها شورت را با قرارداد آتی می‌گیرند، نه با قرضِ واقعی. قرارداد آتی یعنی تعهد می‌کنید چیزی را در آینده به قیمتی که امروز توافق شده بفروشید. اگر تا آن روز قیمت پایین بیاید، همین تعهد برایتان سود دارد. نتیجهٔ اقتصادی همان کیسهٔ برنج است. پس شورت یعنی «اول گران بفروش، بعد ارزان بخر».
تفاوت لانگ و شورت در یک نگاه
تا اینجا هر دو را جداجدا دیدیم. حالا بیایید کنارِ هم بگذاریمشان تا فرقشان روشن شود.
| ویژگی | پوزیشن لانگ | پوزیشن شورت |
|---|---|---|
| کِی سود میدهد | وقتی قیمت بالا برود | وقتی قیمت پایین بیاید |
| کارِ اول | خرید | فروش (با قرض یا با قرارداد آتی) |
| بستنِ پوزیشن | فروش | دوباره خریدن (بازخرید) |
| بیشترین سودِ ممکن | در نظریه بی‌سقف | محدود؛ قیمت از صفر پایین‌تر نمی‌رود |
| بیشترین زیانِ ممکن (بیاهرم) | همهٔ پولی که داده‌اید | در نظریه بی‌سقف |
| هزینهٔ نگهداری | در خریدِ نقدی تقریباً صفر | بهرهٔ قرض یا هزینهٔ تأمین مالی |
| نگاهِ معامله‌گر | صعودی (گاوی) | نزولی (خرسی) |
| در ایران | در همهٔ بازارها | فقط با چند ابزارِ مشتقه |
مهم‌ترین ردیفِ این جدول «بیشترین زیان» است. در لانگِ بیاهرم، بدترین اتفاق این است که دارایی بی‌ارزش شود و همهٔ پولتان برود. تلخ است، ولی سقف دارد. در شورت، قیمت می‌تواند دو برابر، سه برابر یا ده برابر شود و زیانِ شما هم پابه‌پایش بالا میرود.
نمودارِ زیر همین را نشان میدهد. خطِ لانگ با بالا رفتنِ قیمت بالا میرود و خطِ شورت درست برعکس است. هر دو در قیمتِ ورود سربه‌سرند.
یک خطرِ دیگرِ شورت اسم دارد: شورت اسکوییز (Short Squeeze). وقتی عدهٔ زیادی شورت باشند و قیمت ناگهان بالا برود، همه با هم می‌دوند تا بخرند و قرضشان را پس بدهند. همین هجوم قیمت را باز هم بالاتر میبرد. درست مثلِ وقتی که همهٔ کسانی که برنج قرض گرفته‌اند یک روز با هم به بازار بروند.
این را هم بدانید که لانگ و شورت فقط برای سفته‌بازی نیستند. کسی که سکه دارد و نمی‌خواهد بفروشد، می‌تواند با یک شورت در بازارِ آتی، خودش را در برابرِ ریزشِ موقت بیمه کند. اگر قیمت افتاد، سودِ شورت زیانِ سکه را جبران می‌کند. به این کار پوشش ریسک یا هج می‌گویند. پس لانگ و شورت دو جهتِ یک ابزارند؛ خوب یا بد بودنشان به نحوهٔ استفاده بستگی دارد.
معامله لانگ چیست و چطور انجام میشود؟
معامله لانگ یعنی خرید با انتظارِ گران شدن و فروش در قیمتِ بالاتر. این معامله دو شکل دارد که خطرشان زمین تا آسمان فرق می‌کند.
۱. لانگِ نقدی (بیاهرم)
همان خریدِ معمولی است. سهم، صندوق، سکه یا رمزارز را با پولِ خودتان میخرید. در ارز دیجیتال به این کار اسپات تریدینگ می‌گویند. اینجا کسی پوزیشنتان را به‌زور نمی‌بندد. اگر قیمت پایین آمد، می‌توانید صبر کنید. بیشترین زیان همان پولی است که گذاشته‌اید.
۲. لانگِ اهرمی
اینجا فقط بخشی از ارزشِ معامله را می‌گذارید که به آن وجه تضمین (Margin) می‌گویند. بقیه را کارگزار یا پلتفرم «قرض» میدهد، یا خودِ قرارداد آتی اهرم می‌سازد. معاملات فیوچرز در کریپتو، قرارداد آتی در بورس کالا و خریدِ اعتباری در بورس، همه از این نوع‌اند.
اهرم یعنی با پولِ کم، معاملهٔ بزرگ‌تر. فرض کنید پولِ یک سکه را دارید و با اهرمِ ۵ لانگ میگیرید. اگر سکه ۱۰٪ گران شود، شما ۵۰٪ سود می‌کنید. ولی اگر سکه ۱۰٪ ارزان شود، ۵۰٪ زیان کرده‌اید. اهرم شمشیرِ دولبه است؛ هر دو طرفش را باید دید.
گام‌های یک معامله لانگ، چه نقدی چه اهرمی، این‌هاست:
- دلیلِ خریدتان را بنویسید. تحلیل تکنیکال، تحلیل بنیادی یا یک خبرِ مشخص. «همه می‌گویند بالا میرود» دلیل نیست.
- سه عدد را پیش از خرید روشن کنید: قیمتِ ورود، حد ضرر و هدفِ سود.
- حجم را از روی حد ضرر حساب کنید، نه از روی هیجان. قاعدهٔ رایج این است که زیانِ هر معامله بیشتر از ۱ تا ۲ درصدِ کلِ سرمایه نشود. مثلاً با ۱۰۰ میلیون تومان سرمایه، زیانِ هر معامله بیشتر از ۱ تا ۲ میلیون نباشد.
- سفارش را ثبت کنید و حد ضرر را همان لحظه بگذارید. نگذارید برای بعد.
- در هدف یا حد ضرر بیرون بیایید و نتیجه را در یک دفترچه بنویسید تا از معامله‌هایتان یاد بگیرید.
ریسک پوزیشن لانگ با اهرم: لیکوئید، حد ضرر و نرخ تأمین مالی
با اهرمِ ۱۰، هر ۱٪ تکانِ قیمت ۱۰٪ روی پولِ شما اثر می‌گذارد؛ هم در سود، هم در زیان. جزئیاتِ کامل را در راهنمای اهرم در معاملات ارز دیجیتال نوشته‌ایم. اینجا فقط سه خطرِ اصلی را با یک مثالِ عددی می‌بینیم.
فرض کنید ۱۰۰ دلار وجه تضمین گذاشته‌اید. جدولِ زیر نشان میدهد با اهرم‌های مختلف، ۵٪ بالا یا پایین رفتنِ قیمت چه بر سرِ همین ۱۰۰ دلار می‌آورد.
| اهرم | حجمِ پوزیشن | اگر قیمت ۵٪ بالا برود | اگر قیمت ۵٪ پایین بیاید | افتِ تقریبی تا لیکوئید |
|---|---|---|---|---|
| ۱ (بیاهرم) | ۱۰۰ دلار | +۵ دلار (۵٪) | −۵ دلار (۵٪) | لیکوئید نمیشود |
| ۳ | ۳۰۰ دلار | +۱۵ دلار (۱۵٪) | −۱۵ دلار (۱۵٪) | حدودِ ۳۰ تا ۳۳٪ |
| ۱۰ | ۱٬۰۰۰ دلار | +۵۰ دلار (۵۰٪) | −۵۰ دلار (۵۰٪) | کمتر از ۱۰٪ |
| ۵۰ | ۵٬۰۰۰ دلار | +۲۵۰ دلار (۲۵۰٪) | همهٔ وجه تضمین از دست رفته | کمتر از ۲٪ |
ردیفِ آخر را دوباره نگاه کنید. با اهرمِ ۵۰، یک تکانِ کوچکِ ۲ درصدی کافی است تا همهٔ پولتان برود. در بیتکوین، چنین تکانی گاهی در چند ساعت رخ میدهد.
لیکوئید شدن یعنی چه؟
لیکوئید شدن یعنی زیانِ شما آنقدر بزرگ شده که وجه تضمین دیگر کافی نیست و پلتفرم پوزیشن را خودکار میبندد. از شما نمی‌پرسد. پلتفرم همیشه یک «حداقل وجه تضمین» نگه می‌دارد؛ برای همین لیکوئید شدن کمی زودتر از رسیدنِ زیان به ۱۰۰٪ اتفاق می‌افتد. سازوکارِ کاملش را در مقالهٔ لیکوییدیشن چیست بخوانید.
فرقِ بزرگِ لانگِ نقدی و اهرمی همین‌جاست. در خریدِ نقدی، اگر قیمت افتاد و بعد برگشت، شما هنوز دارایی را دارید. در لانگِ اهرمی، ممکن است قیمت برگردد ولی شما دیگر در معامله نباشید.
حد ضرر کجا باشد؟
حد ضرر باید پیش از قیمتِ لیکوئید باشد. فرض کنید تحلیلتان می‌گوید حد ضرر ۸٪ پایین‌تر است. با اهرمِ ۱۰، پلتفرم قبل از رسیدن به حد ضررِ شما، پوزیشن را میبندد. یعنی پلتفرم زودتر از شما تصمیم می‌گیرد.
راهِ درست برعکسِ کاری است که بیشترِ تازهکارها می‌کنند. اول حد ضرر را از روی نمودار پیدا کنید. بعد اهرم و حجم را طوری بچینید که زیان در آن نقطه قابلِ تحمل باشد.
نرخ تأمین مالی: کرایهٔ روزانهٔ پوزیشن
در قراردادهای آتیِ دائمیِ رمزارزها (Perpetual) سررسید نیست. برای اینکه قیمتِ قرارداد از قیمتِ نقدی دور نشود، هر چند ساعت یک‌بار پولی بینِ لانگ‌ها و شورت‌ها جابه‌جا میشود. به آن «نرخ تأمین مالی» (Funding Rate) می‌گویند.
وقتی بازار پر از لانگ است، این نرخ معمولاً مثبت است و لانگ‌ها به شورت‌ها پول می‌دهند. مثلِ کرایه‌ای است که هر روز برای نگه‌داشتنِ پوزیشن می‌پردازید. یعنی لانگِ اهرمیِ طولانی، حتی اگر قیمت تکان نخورد، کم‌کم از پولتان می‌خورد.
توصیهٔ من این است: اگر تازه شروع کرده‌اید، اهرم نگیرید. اگر هم میگیرید، اهرمِ ۲ تا ۳ با حد ضررِ مشخص برای یادگرفتن کافی است. بیشترِ کسانی که با اهرم حسابشان صفر میشود، لزوماً جهت را اشتباه تشخیص نداده‌اند؛ حجمِ معامله‌شان زیادی بزرگ بوده. پس مدیریتِ سرمایه از انتخابِ جهتِ معامله مهم‌تر است.
در بورس ایران میشود لانگ و شورت گرفت؟
لانگ در همهٔ بازارهای ایران ممکن است. هر خریدِ سهم، صندوق، سکه یا گواهی سپرده یک پوزیشن لانگ است. شورت اما فقط با چند ابزارِ مشخص و محدود شدنی است. در بازارِ معمولیِ سهام نمی‌توانید سهمی را که ندارید بفروشید.
جدولِ زیر نشان میدهد هر ابزار در ایران چه امکانی میدهد.
| ابزار | بازار | لانگ | شورت | اهرم |
|---|---|---|---|---|
| خریدِ سهم و صندوق | بورس و فرابورس | بله | خیر | ندارد (مگر خریدِ اعتباری) |
| صندوق اهرمی | بورس و فرابورس | بله، اهرمی از ساختارِ خودِ صندوق | خیر | دارد |
| اختیار معامله | بورس، فرابورس و بورس کالا | خریدِ اختیارِ خرید | خریدِ اختیارِ فروش | دارد |
| قرارداد آتی سهام | بورس تهران | بله | بله | دارد؛ برای نمادهای محدود |
| قرارداد آتی صندوق طلا | بورس کالا | بله | بله | دارد |
| فروش تعهدی | بورس تهران | — | در نظریه بله | — |
پس اگر دنبالِ شورت در ایران هستید، تقریباً همیشه باید سراغِ بازار مشتقه بروید. برای این بازار کدِ بورسیِ معمولی کافی نیست و باید کدِ معاملاتیِ جداگانه از کارگزاری بگیرید.
بازار سهام: تقریباً فقط لانگ
در بورس و فرابورس فقط وقتی می‌توانید بفروشید که سهم را داشته باشید. پس سهام‌دارِ ایرانی تقریباً همیشه لانگ است. در بازارِ نزولی، بهترین کارش کم کردنِ حجم یا رفتن به سمتِ دارایی‌های کمخطرتر است، نه شورت. صندوق‌های اهرمی هم فقط لانگِ اهرمی‌اند و راهی برای سود از ریزش نیستند.
سازوکاری به نامِ «فروش تعهدی»، یعنی نسخهٔ ایرانیِ فروش استقراضی، در اسفند ۱۳۹۸ برای چند نمادِ محدود راه افتاد. ولی در عمل جا نیفتاد و برای بیشترِ مردم گزینهٔ واقعی‌ای نیست. قرارداد آتی سهام هم هست، اما فقط برای شمارِ کمی از نمادها و با معامله‌های کم‌حجم.
اختیار معامله: لانگ و شورت با زیانِ محدود
نزدیک‌ترین ابزار به شورت برای سهام‌دارِ ایرانی اختیار معامله است. اختیار معامله را مثلِ بیعانه‌ای ببینید که حقِ خرید یا فروش را برایتان نگه می‌دارد. خریدِ اختیارِ خرید یعنی نگاهِ لانگ و خریدِ اختیارِ فروش یعنی نگاهِ شورت.
خوبیِ این روش برای خریدارِ اختیار این است که بیشترین زیانش همان مبلغی است که برای اختیار پرداخته. به این مبلغ پرمیوم می‌گویند. لیکوئید شدن هم ندارد. در بورس کالا اختیار معامله روی صندوق‌های طلا هم معامله میشود.
بازار آتی بورس کالا: جای اصلیِ لانگ و شورت در ایران
بازار آتی سکه سال‌ها مهم‌ترین بازارِ لانگ و شورت در ایران بود، اما مدت‌هاست تعطیل است. جایش را قرارداد آتی صندوق طلا گرفته که از تیر ۱۴۰۰ در بورس کالا معامله میشود. دارایی پایه‌اش واحدهای صندوق‌های طلاست و هر قرارداد معادلِ ۱٬۰۰۰ واحد صندوق است. اگر با خودِ صندوق آشنا نیستید، اول صندوق طلا چیست را بخوانید.
این بازار دوطرفه است؛ یعنی هم از بالا رفتنِ طلا میشود سود کرد و هم از پایین آمدنش. البته در هر دو جهت هم میشود زیان کرد. همه‌چیز به این بستگی دارد که شما در کدام طرف ایستاده‌اید.
سازوکارش شبیهِ پیش‌خریدِ آپارتمان است. شما همهٔ پول را نمی‌دهید؛ فقط یک وجه تضمین می‌گذارید و متعهد میشوید. خریدار و فروشنده هر دو وجه تضمین می‌گذارند. سود و زیان هر روز با قیمتِ تسویه حساب میشود و به حسابِ هر طرف واریز یا از آن کم میشود.
اگر موجودیِ حساب به زیرِ «حداقل وجه تضمین» برسد، اخطار می‌آید که حساب را شارژ کنید. به این اخطار «کال مارجین» می‌گویند. اگر شارژ نکنید، پوزیشن بسته میشود. مبلغِ وجه تضمین و حداقلِ آن ثابت نیست و بورس کالا مرتب عوضشان می‌کند. پیش از هر معامله عددِ روز را از سایتِ بورس کالای ایران یا کارگزاری‌تان بگیرید.
مثالِ عددی: لانگ و شورت در آتی صندوق طلا
بیایید با هم حساب کنیم. عددها گرد و فرضی‌اند تا حساب روشن باشد؛ قیمتِ امروزِ طلا را در صفحهٔ قیمت طلا امروز ببینید.
- فرض کنید قیمتِ هر واحد در قرارداد آتی ۵۰٬۰۰۰ تومان است.
- هر قرارداد ۱٬۰۰۰ واحد است؛ پس ارزشِ یک قرارداد ۵۰ میلیون تومان میشود.
- فرض کنید وجه تضمینِ اولیه ۱۰ میلیون تومان باشد؛ یعنی ۲۰٪ ارزشِ قرارداد. پس اهرمِ شما حدودِ ۵ است.
- فرض کنید حداقل وجه تضمین ۷ میلیون تومان باشد.
حالا ببینیم با تغییرِ قیمت، چه بر سرِ لانگ و شورت می‌آید.
| قیمتِ هر واحد | تغییر | نتیجهٔ لانگ | نتیجهٔ شورت | حسابِ طرفِ زیان‌ده |
|---|---|---|---|---|
| ۵۲٬۰۰۰ تومان | +۴٪ | +۲ میلیون (۲۰٪ وجه تضمین) | −۲ میلیون | ۸ میلیون؛ بالای حداقل |
| ۴۸٬۰۰۰ تومان | −۴٪ | −۲ میلیون | +۲ میلیون (۲۰٪ وجه تضمین) | ۸ میلیون؛ بالای حداقل |
| ۴۷٬۰۰۰ تومان | −۶٪ | −۳ میلیون | +۳ میلیون | ۷ میلیون؛ مرزِ کال مارجین |
| ۴۵٬۰۰۰ تومان | −۱۰٪ | −۵ میلیون (نصفِ وجه تضمین) | +۵ میلیون | ۵ میلیون؛ باید شارژ کند وگرنه پوزیشن بسته میشود |
این جدول دو درس دارد. اول، ۴٪ تکانِ طلا ۲۰٪ روی پولِ شما اثر گذاشت؛ این یعنی اهرم. دوم، لانگی که فقط ۶٪ اشتباه کند به کال مارجین می‌رسد، حتی اگر طلا بعداً برگردد.
یک نکتهٔ دیگر هم مانده: سررسید. اگر لانگ را تا سررسید نگه دارید، باید کلِ ارزشِ قرارداد را بپردازید و واحدهای صندوق را تحویل بگیرید. بیشترِ معامله‌گران پیش از سررسید پوزیشن را می‌بندند. اگر می‌خواهید این بازار را اصولی یاد بگیرید، دورهٔ آموزشی بازار آتی و آپشن برای همین ساخته شده است. پس قرارداد آتی ابزارِ حرفه‌ای است؛ اول یاد بگیرید، بعد با حجمِ کم امتحان کنید.
پوزیشن تریدینگ چیست و چه ربطی به لانگ دارد؟
«پوزیشن تریدینگ» (Position Trading) را با «پوزیشن» اشتباه نگیرید. پوزیشن یعنی وضعیتِ شما در معامله. پوزیشن تریدینگ اسمِ یک سبکِ معامله‌گریِ بلندمدت است. معامله‌گر بر اساسِ روندِ اصلی و تحلیلِ بنیادی وارد میشود و پوزیشن را هفته‌ها تا ماه‌ها نگه می‌دارد.
جدولِ زیر این سبک را کنارِ سبک‌های کوتاه‌مدت‌تر نشان میدهد.
| سبک | مدتِ نگهداری | مبنای تصمیم | اهرمِ رایج |
|---|---|---|---|
| اسکالپینگ | چند ثانیه تا چند دقیقه | نوسان‌های خیلی ریز | زیاد |
| معامله‌گریِ روزانه | درونِ یک روز | تحلیل تکنیکالِ کوتاه‌مدت | متوسط تا زیاد |
| سوئینگ تریدینگ | چند روز تا چند هفته | موج‌های قیمت | کم تا متوسط |
| پوزیشن تریدینگ | چند هفته تا چند ماه | روندِ اصلی و بنیاد | کم یا بیاهرم |
پوزیشن تریدرها هم لانگ می‌گیرند و هم شورت. ولی چون مدتِ نگهداری طولانی است، کرایهٔ روزانهٔ اهرم برایشان سنگین میشود. برای همین معمولاً بیاهرم یا با اهرمِ خیلی کم کار می‌کنند. در ایران بیشترِ سهام‌دارانِ میان‌مدت، بی‌آنکه اسمش را بدانند، پوزیشن تریدرِ لانگ‌اند.
هفت اشتباهی که در لانگ و شورت پولتان را میبرد
این‌ها اشتباه‌هایی‌اند که بارها و بارها تکرار می‌شوند. پیش از اولین معامله، یک‌بار با دقت بخوانیدشان.
- شورت کردن فقط چون «زیادی بالا رفته»: در بازارِ صعودی، قیمتی که زیادی بالا رفته می‌تواند باز هم بالاتر برود. شورتِ خلافِ روند یکی از سریع‌ترین راه‌های لیکوئید شدن است.
- لانگِ اهرمی بی حد ضرر: «صبر می‌کنم برگردد» در خریدِ نقدی گاهی جواب میدهد. با اهرم نه؛ پیش از برگشتنِ قیمت، پوزیشن بسته شده است.
- یکی گرفتنِ حجمِ پوزیشن و پولِ خودتان: با ۱۰ میلیون تومان و اهرمِ ۵، شما با خطرِ ۵۰ میلیون تومان بازی می‌کنید.
- فراموش کردنِ هزینه‌ها: کارمزدِ ورود و خروج، نرخ تأمین مالی و بهرهٔ قرض، سودِ معامله‌های کوچک را آرام‌آرام می‌خورند.
- بی‌توجهی به سررسید: در قرارداد آتی بورس کالا، باز ماندنِ پوزیشن تا سررسید یعنی تحویل یا تسویهٔ اجباری.
- لانگ و شورتِ هم‌زمان روی یک دارایی، بی‌برنامه: این کار بیشتر کارمزد می‌سازد تا سود؛ مگر هدفِ مشخصِ پوشش ریسک داشته باشید.
- معامله با سیگنالِ دیگران: کانالی که می‌گوید «الان لانگ بگیر»، زیانِ شما را جبران نمی‌کند.
پس پیش از هر پوزیشن از خودتان بپرسید: دلیلم چیست، حد ضررم کجاست و اگر اشتباه کنم چقدر از دست می‌دهم؟ اگر جوابِ هر سه را نمی‌دانید، هنوز وقتِ معامله نیست.
سوالات متداول
لانگ یعنی چی؟
لانگ یعنی پوزیشنِ خرید؛ یعنی دارایی را میخرید یا قراردادی میگیرید که با بالا رفتنِ قیمت سود میدهد. لانگ ربطی به مدتِ نگهداری ندارد. خریدِ سادهٔ سهم، سکه یا بیتکوین هم یک پوزیشن لانگ است.
معامله لانگ چیست؟
معامله لانگ یعنی خرید با انتظارِ گران شدن و فروش در قیمتِ بالاتر. می‌تواند نقدی و بیاهرم باشد، مثلِ خریدِ سهم، یا اهرمی، مثلِ قرارداد آتی و فیوچرز که سود و زیان را چند برابر می‌کند و خطرِ لیکوئید شدن دارد.
پوزیشن یعنی چه؟
پوزیشن یعنی وضعیتِ شما در یک معامله. وقتی وارد معامله میشوید پوزیشنِ باز دارید و سود و زیانتان هنوز روی کاغذ است. وقتی بیرون میآیید پوزیشن بسته و نتیجه قطعی میشود. هر پوزیشن جهت، حجم و قیمتِ ورود دارد.
تفاوت لانگ و شورت چیست؟
لانگ با خرید شروع میشود و از بالا رفتنِ قیمت سود میبرد. شورت با فروش شروع میشود و از پایین آمدنِ قیمت سود میبرد. زیانِ لانگِ بیاهرم حداکثر همهٔ سرمایه است، اما زیانِ شورت در نظریه سقف ندارد و هزینهٔ نگهداری هم دارد.
در بورس ایران میشود لانگ و شورت گرفت؟
لانگ در همهٔ بازارهای ایران ممکن است. شورت فقط با ابزارهای مشتقه شدنی است: قرارداد آتی صندوق طلا در بورس کالا، قرارداد آتی چند سهمِ محدود و خریدِ اختیارِ فروش. در بازارِ معمولیِ سهام نمی‌توانید سهمی را که ندارید بفروشید.
ریسک پوزیشن لانگ با اهرم چیست؟
با اهرم، تکانِ کوچکِ قیمت اثرِ بزرگی روی پولتان دارد. با اهرمِ ۱۰، افتی کمتر از ۱۰ درصد می‌تواند همهٔ وجه تضمین را ببرد و پوزیشن خودکار بسته شود. نرخ تأمین مالی و کال مارجین هم خطرهای دیگرِ لانگِ اهرمی‌اند.
آیا در بازار اسپات میتوان شورت گرفت؟
نه به شکلِ مستقیم. در بازار اسپات فقط چیزی را میفروشید که دارید و این کار بستنِ لانگ است، نه باز کردنِ شورت. برای شورت باید از قرارداد آتی، معاملاتِ مارجین یا خریدِ اختیارِ فروش استفاده کنید.
لیکوئید شدن در پوزیشن لانگ یعنی چه؟
یعنی زیانِ پوزیشنِ اهرمی آنقدر زیاد شده که وجه تضمینِ باقیمانده دیگر کافی نیست و پلتفرم پوزیشن را بهاجبار میبندد. در لانگ با افتِ قیمت و در شورت با رشدِ قیمت رخ میدهد و معمولاً بیشترِ وجه تضمین از دست میرود.
برای تازهکارها لانگ بهتر است یا شورت؟
برای شروع، لانگِ نقدی و بیاهرم سادهتر و کمخطرتر است، چون لیکوئید شدن ندارد و زیانش از سرمایه بیشتر نمیشود. شورت و هر معاملهٔ اهرمی را بعد از یادگرفتنِ مدیریت سرمایه و حد ضرر و با حجمِ کم امتحان کنید.
جمع‌بندی
لانگ یعنی سود از گران شدن و شورت یعنی سود از ارزان شدن. لانگِ نقدی همان خریدِ همیشگیِ ماست؛ ساده‌ترین و کم‌خطرترین شکلِ معامله. شورت و لانگِ اهرمی ابزارهای حرفه‌ای‌اند. در ایران بیشتر از راهِ قرارداد آتی صندوق طلا و اختیار معامله در دسترس‌اند و بی حد ضرر و حسابِ دقیقِ حجم، سرمایه را به‌سرعت می‌بلعند.
پس جهتِ معامله را تحلیل انتخاب می‌کند، ولی ماندن در بازار را مدیریتِ سرمایه. اگر تازه شروع کرده‌اید، با لانگِ بیاهرم و پولِ کم شروع کنید. تصمیمِ نهایی با خودتان است.