رابطه بیت کوین و دلار: شاخص دلار چه اثری بر بیتکوین و قیمت تومانی آن دارد؟
فهرست مطالب۱۳ بخش
- شاخص دلار (DXY) چیست؟ به زبان ساده
- وقتی شاخص دلار بالا میرود بیت کوین چه میکند؟
- ۱. بیتکوین به دلار قیمت‌گذاری میشود
- ۲. نرخ بهره فدرال؛ موتورِ اصلیِ قدرتِ دلار
- ۳. بیتکوین در عمل یک دارایی ریسکی است
- ۴. نقدینگی جهانی
- تاریخ چه می‌گوید؟ چند دورهٔ واقعی
- این رابطه چقدر قوی است؟ عدد بدهیم
- استثناها: کِی رابطه بیت کوین و دلار می‌شکند؟
- نرخ بیت کوین به دلار چطور به قیمتِ تومانی تبدیل میشود؟
- دلار آزاد ایران چه اثری بر قیمت تومانی بیت کوین دارد؟
- بیت کوین جایگزین دلار است؟
- سیاست پولی آمریکا را چطور دنبال کنیم؟
- پنج اشتباه رایج دربارهٔ رابطه بیت کوین و دلار
- چک‌لیست: خبرِ «دلار قوی شد» را شنیدید، چه کنید؟
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
«دلار جهانی بالا رفته؛ بیتکوین بفروشم؟» این پرسش را زیاد می‌شنوم. جوابِ کوتاه این است: رابطه بیت کوین و دلار بیشترِ وقتها معکوس است. یعنی وقتی DXY یا شاخص دلار بالا میرود، بیتکوین معمولاً زیرِ فشار است و وقتی دلار ضعیف میشود، دستِ بیتکوین بازتر است. ولی این یک تمایل است، نه قانون. برای ما ایرانی‌ها هم یک عددِ دوم در کار است: نرخِ تتر به تومان.
بیایید قدم‌به‌قدم ببینیم شاخص دلار چیست، چرا معمولاً با بیتکوین خلافِ هم حرکت می‌کنند، کِی این رابطه می‌شکند و قیمتِ تومانیِ بیتکوین دقیقاً از کجا می‌آید. آخرش هم یک چک‌لیست دارید که دفعهٔ بعد خبرِ «دلار قوی شد» را شنیدید، بدانید با آن چه کنید.
شاخص دلار (DXY) چیست؟ به زبان ساده
شاخص دلار یعنی عددی که نشان میدهد دلارِ آمریکا در برابرِ شش ارزِ مهمِ دنیا قوی‌تر شده یا ضعیف‌تر. اسمِ کوتاهش DXY یا USDX است. این شاخص از سالِ ۱۹۷۳ با عددِ پایهٔ ۱۰۰ شروع شد. پس اگر امروز بالای ۱۰۰ باشد، دلار از آن روز قوی‌تر است و اگر زیرِ ۱۰۰ باشد، ضعیف‌تر.
یک تشبیهِ ساده: فرض کنید می‌خواهید بدانید قیمتِ نان در محله‌تان گران شده یا نه. قیمتِ یک نانوایی کافی نیست؛ از شش نانوایی قیمت می‌گیرید و میانگین می‌گیرید. شاخص دلار همین کار را برای دلار میکند، فقط به‌جای نانوایی، شش ارزِ بزرگ را کنارِ هم می‌گذارد.
سهمِ این شش ارز برابر نیست. جدولِ زیر وزنِ هر کدام را نشان میدهد:
| ارز | وزن در شاخص |
|---|---|
| یورو | حدودِ ۵۷٫۶٪ |
| ین ژاپن | حدودِ ۱۳٫۶٪ |
| پوند انگلیس | حدودِ ۱۱٫۹٪ |
| دلار کانادا | حدودِ ۹٫۱٪ |
| کرون سوئد | حدودِ ۴٫۲٪ |
| فرانک سوئیس | حدودِ ۳٫۶٪ |
می‌بینید که بیش از نیمِ شاخص فقط یورو است. پس شاخص دلار در عمل بیشتر می‌گوید «دلار در برابرِ یورو چه کرده». یوان چین و ریال ایران هم در این سبد نیستند؛ این نکته را بعداً لازم داریم.
وقتی شاخص دلار بالا میرود بیت کوین چه میکند؟
در بیشترِ دوره‌ها، بالا رفتنِ شاخص دلار با فشار روی بیتکوین همراه بوده است. به این حالت می‌گویند همبستگی معکوس؛ یعنی دو نمودار بیشترِ وقتها خلافِ جهتِ هم حرکت می‌کنند. ولی چرا؟ چهار دلیلِ اصلی دارد.
۱. بیتکوین به دلار قیمت‌گذاری میشود
قیمتِ جهانیِ بیتکوین را به دلار یا تتر می‌گویند. وقتی دلار گران‌تر میشود، یعنی هر دلار می‌تواند چیزهای بیشتری بخرد. پس برای خریدِ همان یک بیتکوین، دلارِ کمتری لازم است. مثلِ وقتی که پولِ شما ارزشمندتر میشود و همان جنس را ارزان‌تر حساب می‌کنید.
همین منطق دربارهٔ طلا هم هست. برای همین بیتکوین و انس طلا در خیلی از دوره‌ها هر دو با دلار رابطهٔ معکوس دارند.
۲. نرخ بهره فدرال؛ موتورِ اصلیِ قدرتِ دلار
بانک مرکزیِ آمریکا را فدرال رزرو می‌گویند. وقتی فدرال رزرو نرخِ بهره را بالا می‌برد، سپرده و اوراقِ دلاری سودِ بیشتری می‌دهند. پولِ دنیا به سمتِ دلار می‌آید و شاخص دلار بالا میرود.
زنجیره‌اش را ببینیم: نرخِ بهره بالا میرود، وام گران میشود، پولِ ارزان کم میشود. سرمایه‌گذار که می‌تواند بی‌دردسر از اوراقِ دولتیِ آمریکا سود بگیرد، دیگر حاضر نیست ریسکِ بزرگ کند. در نتیجه از داراییهای پرنوسان مثلِ بیتکوین بیرون میرود.
۳. بیتکوین در عمل یک دارایی ریسکی است
خیلی‌ها بیتکوین را «طلای دیجیتال» می‌دانند. ولی رفتارِ واقعی‌اش در سال‌های اخیر بیشتر شبیهِ سهامِ شرکت‌های فناوری بوده است. دارایی ریسکی یعنی چیزی که سودِ احتمالی‌اش زیاد است، ولی ممکن است تند هم بریزد.
وقتی دلار قوی میشود، معمولاً یعنی بازار ترسیده و دنبالِ جای امن است. در این حال‌وهوا آدم‌ها اول داراییهای ریسکی را می‌فروشند. بیتکوین هم از این قاعده جدا نیست. اگر می‌خواهید رابطهٔ بیتکوین با بازارِ سهام را هم ببینید، مقالهٔ همبستگی بیت کوین با شاخص‌های جهانی را بخوانید.
۴. نقدینگی جهانی
نقدینگی یعنی مقدارِ پولی که در دنیا دنبالِ جایی برای سرمایه‌گذاری می‌گردد. دلار سوختِ اصلیِ این نقدینگی است. وقتی دلار ارزان و فراوان است، بخشی از این پول به بیتکوین هم می‌رسد. وقتی دلار گران و کم‌یاب میشود، این جریان کند میشود.
پس شاخص دلار را مثلِ دماسنجِ «فراوانیِ پول» ببینید. بالا رفتنش معمولاً یعنی هوا برای بیتکوین سردتر میشود.
تاریخ چه می‌گوید؟ چند دورهٔ واقعی
بیایید حرف را با چند دورهٔ واقعی محک بزنیم. عددها گرد شده‌اند و فقط برای نشان دادنِ جهتِ حرکت‌اند.
| دوره | شاخص دلار | بیتکوین | رابطه |
|---|---|---|---|
| اسفند ۱۳۹۸ (مارس ۲۰۲۰)، شوکِ کرونا | جهشِ تند | ریزشِ شدید در چند روز | معکوس |
| اواخرِ ۲۰۲۰ تا اوایلِ ۲۰۲۱، چاپِ پول و بهرهٔ نزدیکِ صفر | افت | رشدِ بزرگ | معکوس |
| میانهٔ تا اواخرِ ۲۰۲۱ | کمی بالا | رسیدن به سقفِ تازه | هم‌جهت (استثنا) |
| ۲۰۲۲، بالا بردنِ تندِ نرخِ بهره | بالاترین سطحِ حدودِ ۲۰ سال | افتِ حدودِ ۷۵٪ از سقف | معکوسِ قوی |
| آبان ۱۴۰۳ (نوامبر ۲۰۲۴)، بعد از انتخاباتِ آمریکا | بالا | بالا | هم‌جهت (استثنا) |
این جدول یک درسِ مهم دارد: بیشترِ وقتها رابطه معکوس بوده، ولی نه همیشه. سالِ ۲۰۲۲ نمونهٔ کتابیِ رابطهٔ معکوس است. آن سال فدرال رزرو برای مهارِ تورم نرخِ بهره را پشتِ سرِ هم بالا برد. دلار به اوجِ چند دهه رسید و بیتکوین حدودِ سه‌چهارمِ ارزشش را از دست داد.
پس تاریخ می‌گوید شاخص دلار را باید جدی گرفت. ولی همان تاریخ می‌گوید با آن نمیشود فال گرفت.
این رابطه چقدر قوی است؟ عدد بدهیم
برای اندازه گرفتنِ رابطهٔ دو نمودار، از ضریبِ همبستگی استفاده می‌کنند. این ضریب عددی بینِ منفیِ یک تا مثبتِ یک است:
- نزدیکِ مثبتِ یک: دو نمودار تقریباً با هم بالا و پایین می‌روند.
- نزدیکِ صفر: ربطِ معناداری به هم ندارند.
- نزدیکِ منفیِ یک: تقریباً همیشه خلافِ هم حرکت می‌کنند.
طبقِ تحلیلِ کوین‌دسک در مهر ۱۴۰۵، همبستگیِ ۹۰ روزهٔ حرکتِ روزانهٔ بیتکوین و شاخص دلار حدودِ منفیِ ۰٫۴۱ بوده است. این منفی‌ترین عدد از اوایلِ ۲۰۲۳ بود. ولی همان گزارش حساب کرده که این عدد فقط حدودِ ۱۷٪ از تغییرِ روزانهٔ بیتکوین را توضیح میدهد. میانگینِ همین همبستگی از ۲۰۲۰ به این طرف هم فقط حدودِ منفیِ ۰٫۱۴ بوده است.
این را به زبانِ زندگی ترجمه کنیم. فرض کنید حالِ بیتکوین در یک روز به ۱۰۰ دلیل بستگی دارد. شاخص دلار فقط حدودِ ۱۷ تا از این دلیل‌هاست. ۸۳ تای دیگر خبرها، عرضه و تقاضای خودِ بیتکوین، صندوقها، هیجانِ بازار و چیزهای دیگرند. پس شاخص دلار مهم است، ولی فرمانِ ماشین دستِ او نیست.
استثناها: کِی رابطه بیت کوین و دلار می‌شکند؟
اگر فقط یک چیز از این مقاله یادتان بماند، این باشد: همبستگی ثابت نیست. چند حالت هست که بیتکوین و دلار با هم بالا می‌روند یا با هم پایین می‌آیند.
- خبرهای مخصوصِ خودِ بیتکوین. تأییدِ صندوق‌های قابل‌معامله، هاوینگ یا یک قانونِ تازه می‌تواند اثرِ دلار را کاملاً بپوشاند. مثلاً ورودِ پولِ ETFهای بیتکوین در سال‌های اخیر گاهی مهم‌تر از دلار بوده است.
- ترسِ شدید و فروشِ همه‌چیز. در روزهای وحشت، گاهی همه‌چیز با هم فروخته میشود تا نقد شود. آن روزها رابطه‌ها به هم می‌ریزد.
- خوش‌بینیِ هم‌زمان به اقتصادِ آمریکا. اگر اقتصادِ آمریکا خیلی خوب کار کند، هم دلار قوی میشود و هم اشتهای ریسک بالا میرود. آبانِ ۱۴۰۳ نمونه‌اش بود.
- بازه‌های کوتاه. همبستگیِ ۳۰ روزه می‌تواند با دو سه روزِ عجیب کاملاً عوض شود. برای همین عددِ کوتاه‌مدت را زیادی جدی نگیرید.
پس نمودارِ DXY را مثلِ پیش‌بینیِ هوا ببینید. می‌گوید احتمالِ باران بیشتر است، ولی تضمین نمی‌کند چتر لازم شود.
نرخ بیت کوین به دلار چطور به قیمتِ تومانی تبدیل میشود؟
تا اینجا دربارهٔ بیتکوین دلار، یعنی قیمتِ جهانی حرف زدیم. ولی ما در صرافیِ داخلی بیتکوین به تومان می‌خریم. این عدد از ضربِ دو عدد ساخته میشود:
قیمتِ بیتکوین به تومان = قیمتِ بیتکوین به دلار × نرخِ تتر به تومان
تتر یک ارزِ دیجیتالِ ثابت است که قرار است همیشه حدودِ یک دلار بیرزد. در بازارِ ایران، نرخِ تتر به تومان معمولاً خیلی نزدیک به دلارِ آزاد حرکت میکند؛ گاهی کمی بالاتر، گاهی کمی پایین‌تر.
بیایید با هم حساب کنیم. این‌ها فقط مثالاند؛ قیمتِ امروز را از صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال و نرخِ تتر و دلارِ آزاد را از صفحهٔ قیمت دلار امروز ببینید.
فرض کنیم یک بیتکوین ۱۰۰ هزار دلار باشد و هر تتر ۱۰۰ هزار تومان. قیمتِ تومانیِ بیتکوین میشود ۱۰۰ هزار ضربِ ۱۰۰ هزار، یعنی ۱۰ میلیارد تومان. حالا ببینیم اگر هر کدام از این دو عدد تکان بخورد، چه میشود.
| حالت | بیتکوین به دلار | تتر به تومان | بیتکوین به تومان | تغییر برای خریدارِ ایرانی |
|---|---|---|---|---|
| شروع | ۱۰۰ هزار | ۱۰۰ هزار | ۱۰ میلیارد | — |
| هر دو ۱۰٪ بالا | ۱۱۰ هزار | ۱۱۰ هزار | ۱۲٫۱ میلیارد | حدودِ ۲۱٪ سود |
| بیتکوین ۱۰٪ پایین، تتر ۱۰٪ بالا | ۹۰ هزار | ۱۱۰ هزار | ۹٫۹ میلیارد | حدودِ ۱٪ زیان |
| بیتکوین ۱۰٪ بالا، تتر ۱۰٪ پایین | ۱۱۰ هزار | ۹۰ هزار | ۹٫۹ میلیارد | حدودِ ۱٪ زیان |
| هر دو ۱۰٪ پایین | ۹۰ هزار | ۹۰ هزار | ۸٫۱ میلیارد | حدودِ ۱۹٪ زیان |
نکتهٔ جالبِ این جدول ردیفِ سوم است. بیتکوین در دنیا ۱۰٪ ریخته، ولی خریدارِ ایرانی تقریباً هیچ حس نکرده، چون تتر بالا رفته. یعنی بیتکوین برای ما دو لایه ریسک دارد: نوسانِ خودِ بیتکوین و نوسانِ ریال. گاهی این دو همدیگر را خنثی می‌کنند و گاهی روی هم سوار می‌شوند.
پس هر وقت قیمتِ تومانیِ بیتکوین را دیدید، اول بپرسید: این تغییر از دلارِ جهانیِ بیتکوین آمده یا از تتر؟ جوابِ این پرسش خیلی چیزها را روشن میکند. اگر تازه می‌خواهید شروع کنید، مقالهٔ خرید بیت کوین در ایران قدم‌های امن را توضیح داده است.
دلار آزاد ایران چه اثری بر قیمت تومانی بیت کوین دارد؟
اینجا یک اشتباهِ خیلی رایج هست. خیلی‌ها «شاخص دلار» و «دلارِ آزادِ تهران» را یکی می‌دانند. این دو اصلاً یک چیز نیستند.
- شاخص دلار می‌گوید دلار در برابرِ یورو و ین و پوند چه کرده. ریال در آن نیست.
- دلارِ آزاد می‌گوید ریال در برابرِ دلار چه کرده. این عدد را بیشتر تورم، تحریم، درآمدِ نفتی و خبرهای سیاسیِ ایران می‌سازند. عامل‌هایش را در مقالهٔ چه عواملی قیمت دلار در ایران را بالا و پایین می‌برد باز کرده‌ام.
پس ممکن است شاخص دلار در دنیا پایین بیاید و همان روز دلارِ آزاد در تهران بالا برود. هیچ تناقضی هم ندارد؛ یکی حالِ دلار در دنیاست و دیگری حالِ ریال.
اثرِ دلارِ آزاد بر قیمتِ تومانیِ بیتکوین مستقیم است. تتر کنارِ دلارِ آزاد حرکت میکند و تتر یکی از دو عددِ ضرب است. اگر دلارِ آزاد ۲۰٪ بالا برود و بیتکوین در دنیا ثابت بماند، قیمتِ تومانیِ بیتکوین هم حدودِ ۲۰٪ بالا میرود. این «سود» در واقع سودِ بیتکوین نیست؛ آب رفتنِ ریال است.
تشبیهش مثلِ قیمتِ آپارتمان است. اگر قیمتِ تومانیِ خانه‌تان دو برابر شود ولی همهٔ قیمت‌ها هم دو برابر شده باشند، ثروتمندتر نشده‌اید. پس سودِ تومانی را همیشه کنارِ تورم و دلار بسنجید.
بیت کوین جایگزین دلار است؟
جوابِ صادقانه این است: نه، دست‌کم فعلاً نه. بیتکوین ویژگی‌هایی دارد که دلار ندارد. سقفِ عرضه‌اش ۲۱ میلیون واحد است و هیچ بانکی نمی‌تواند بیشترش را چاپ کند. این همان چیزی است که طرفدارانش را جذب میکند. دربارهٔ ویژگی‌هایش در مقالهٔ بیت کوین چیست مفصل نوشته‌ام.
ولی پول باید سه کار را خوب انجام دهد: وسیلهٔ خرید باشد، ارزش را نگه دارد و واحدِ حساب باشد. بیتکوین با نوسانِ ده‌ها درصدی در سال، هنوز برای خریدِ نان و پرداختِ اجاره مناسب نیست. هیچ مغازه‌داری دوست ندارد قیمتِ جنسش هفته‌ای ۱۰٪ بالا و پایین برود.
تجربهٔ السالوادور هم جالب است. این کشور در سالِ ۲۰۲۱ بیتکوین را پولِ رسمی کرد. ولی در سالِ ۲۰۲۵ قانونش را طوری تغییر داد که پذیرفتنِ بیتکوین برای فروشنده‌ها دیگر اجباری نباشد. یعنی حتی در کشوری که خواست، بیتکوین جای پولِ روزمره را نگرفت.
یک نکتهٔ جالب‌تر هم هست. محبوب‌ترین ارزهای دیجیتال برای خرید و فروش، همان استیبل‌کوین‌های دلاری مثلِ تتر هستند. یعنی دنیای کریپتو به‌جای کنار زدنِ دلار، تا حالا بیشتر آن را گسترش داده است. پس بیتکوین را بیشتر یک دارایی برای نگه‌داری ببینید، نه جانشینِ دلار در جیب.
سیاست پولی آمریکا را چطور دنبال کنیم؟
اگر دارندهٔ بیتکوین هستید، لازم نیست اقتصاددان شوید. ولی دانستنِ چند تاریخ و چند عدد کمک میکند غافلگیر نشوید.
- جلسه‌های فدرال رزرو: سالی هشت بار دربارهٔ نرخِ بهره تصمیم میگیرد. روزهای پیش و بعد از این جلسه‌ها بازار معمولاً پرنوسان‌تر است.
- گزارشِ تورمِ آمریکا: هر ماه منتشر میشود. تورمِ بالاتر از انتظار یعنی احتمالِ بهرهٔ بالاتر و دلارِ قوی‌تر.
- گزارشِ اشتغالِ آمریکا: بازارِ کارِ خیلی داغ هم می‌تواند به دلارِ قوی‌تر فکر بیندازد.
- نمودارِ شاخص دلار: با نمادِ DXY در سایت‌های نمودار پیدا میشود. من برای بازارهای جهانی معمولاً تریدینگ ویو را باز می‌کنم و نمودارِ بیتکوین و DXY را کنارِ هم می‌گذارم.
پس یک تقویمِ ساده از این سه رویداد داشته باشید. همین کافی است تا بدانید چرا بازار در یک روزِ خاص ناگهان تکان خورده.
پنج اشتباه رایج دربارهٔ رابطه بیت کوین و دلار
- معامله فقط با یک نمودار. شاخص دلار فقط یکی از ده‌ها عامل است. خرید یا فروش فقط به خاطرِ آن، مثلِ رانندگی با نگاه به یک آینه است.
- یکی دانستنِ دلارِ آزاد و شاخص دلار. گفتیم که این دو داستانِ متفاوتی دارند.
- حساب کردنِ سودِ تومانی به‌جای سودِ واقعی. اگر تتر ۳۰٪ بالا رفته و بیت‌کوینِ شما هم ۳۰٪ تومانی سود داده، در واقع جلو نرفته‌اید.
- جدی گرفتنِ عددِ همبستگیِ چند روزه. عددِ کوتاه‌مدت با دو سه روزِ عجیب کاملاً عوض میشود. بازه‌های بلندتر را هم ببینید.
- فراموش کردنِ ریسکِ دولایه. بیتکوین برای ایرانی هم نوسانِ خودش را دارد و هم نوسانِ ریال را. سهمش در دارایی‌تان را با همین حساب انتخاب کنید. دربارهٔ اندازه گرفتنِ ریسک، مقالهٔ ریسک چیست را ببینید.
چک‌لیست: خبرِ «دلار قوی شد» را شنیدید، چه کنید؟
- ببینید شاخص دلار واقعاً روندِ چند هفته‌ای دارد یا فقط یک روز تکان خورده.
- بپرسید دلیلش چیست: تصمیمِ فدرال رزرو، گزارشِ تورم، یا ترس از یک اتفاقِ جهانی؟
- ببینید بیتکوین در همین مدت واقعاً خلافِ دلار حرکت کرده یا نه. رابطه را فرض نکنید؛ نگاه کنید.
- جدا کنید: تغییرِ قیمتِ تومانی از بیتکوین آمده یا از تتر؟
- اگر اهلِ معامله نیستید و برای بلندمدت نگه می‌دارید، یک خبرِ روزانه دلیلِ کافی برای تصمیم نیست.
- هر تصمیمی گرفتید، فقط با پولی باشد که از نوسانِ تندش نمی‌ترسید.
سوالات متداول
رابطه بیت کوین و دلار مستقیم است یا معکوس؟
بیشترِ وقتها معکوس است؛ یعنی وقتی شاخص دلار بالا میرود، بیتکوین معمولاً زیرِ فشار است و برعکس. ولی این رابطه ثابت نیست و در دورههایی مثلِ اواخرِ ۲۰۲۱ و آبانِ ۱۴۰۳ هر دو با هم بالا رفتهاند.
وقتی شاخص دلار بالا میرود بیت کوین چه میکند؟
معمولاً ضعیف میشود، چون دلارِ قوی یعنی پولِ ارزان کمتر و تمایلِ کمتر به داراییهای پرریسک. ولی این فقط یک احتمال است و خبرهای خودِ بیتکوین، مثلِ ورودِ پولِ صندوقها، میتوانند اثرِ دلار را کاملاً بپوشانند.
شاخص دلار DXY چیست؟
عددی است که قدرتِ دلارِ آمریکا را در برابرِ شش ارزِ بزرگ نشان میدهد: یورو، ین، پوند، دلار کانادا، کرون سوئد و فرانک سوئیس. از سالِ ۱۹۷۳ با پایهٔ ۱۰۰ شروع شده و بیش از نیمِ وزنش مالِ یوروست.
قیمت بیت کوین به تومان چطور حساب میشود؟
قیمتِ بیتکوین به دلار را در نرخِ تتر به تومان ضرب کنید. مثلاً اگر بیتکوین ۱۰۰ هزار دلار و تتر ۱۰۰ هزار تومان باشد، هر بیتکوین ۱۰ میلیارد تومان میشود. این عددها فقط مثالاند.
دلار آزاد ایران چه اثری بر قیمت تومانی بیت کوین دارد؟
اثرش مستقیم است، چون نرخِ تتر نزدیک به دلارِ آزاد حرکت میکند. اگر دلارِ آزاد ۲۰٪ بالا برود و بیتکوین در دنیا ثابت بماند، قیمتِ تومانیِ آن هم حدودِ ۲۰٪ بالا میرود؛ این سودِ واقعی نیست، کاهشِ ارزشِ ریال است.
آیا شاخص دلار همان دلار آزاد است؟
نه. شاخص دلار قدرتِ دلار را در برابرِ ارزهای بزرگِ دنیا میسنجد و ریال در آن نیست. دلارِ آزاد ارزشِ ریال را در برابرِ دلار نشان میدهد و بیشتر از تورم، تحریم و خبرهای ایران اثر میگیرد.
بیت کوین جایگزین دلار است؟
فعلاً نه. بیتکوین سقفِ عرضهٔ ۲۱ میلیون واحدی دارد و چاپ نمیشود، ولی نوسانش برای خرید و فروشِ روزمره زیاد است. حتی السالوادور که آن را پولِ رسمی کرده بود، در ۲۰۲۵ پذیرشش را اختیاری کرد.
نرخ بهره فدرال چه اثری بر بیت کوین دارد؟
بالا رفتنِ نرخِ بهرهٔ آمریکا معمولاً دلار را قوی و پولِ ارزان را کم میکند و به بیتکوین فشار می‌آورد. پایین آمدنِ آن برعکس است. سالِ ۲۰۲۲ که بهره تند بالا رفت، بیتکوین حدودِ ۷۵٪ از سقفش افت کرد.
جمع‌بندی
رابطه بیت کوین و دلار را میشود در یک جمله گفت: دلارِ قوی معمولاً برای بیتکوین بادِ مخالف است و دلارِ ضعیف بادِ موافق. ولی این باد فقط یکی از نیروهاست و گاهی خلافِ انتظار می‌وزد. عددِ همبستگی هم نشان میدهد شاخص دلار فقط بخشِ کوچکی از حرکتِ روزانهٔ بیتکوین را توضیح میدهد.
برای ما ایرانی‌ها یک لایهٔ دیگر هم هست: نرخِ تتر و دلارِ آزاد. پس دفعهٔ بعد که قیمتِ تومانیِ بیتکوین را دیدید، دو سؤال بپرسید: بیتکوین در دنیا چه کرده و ریال چه کرده؟ جوابِ این دو، تصویرِ واقعی را جلوی چشمتان می‌گذارد. تصمیمِ نهایی هم با خودتان است.