هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

دستکاری قیمت سهام چیست؟ روش‌ها، نشانه‌ها، مجازات و راه گزارش

فهرست مطالب۱۱ بخش
  1. دستکاری قیمت سهام به زبان ساده یعنی چه؟
  2. فرق دستکاری با نوسان‌گیری یا خرید یک حقوقی بزرگ
  3. روش‌های رایج دستکاری بازار در بورس ایران
  4. ۱. پروژه کردن سهم (پامپ و دامپ)
  5. ۲. معاملات صوری و کد به کد
  6. ۳. اردر ترس و اردر حمایت
  7. ۴. صف‌سازی ساختگی
  8. ۵. شایعه و خبر جعلی
  9. ۶. دستکاری قیمت پایانی
  10. ۷. معامله با اطلاعات نهانی
  11. چرخه‌ی یک سهم دستکاری‌شده چطور است؟
  12. یک مثال عددی: چه کسی سود می‌برد و چه کسی می‌بازد؟
  13. دستکاری قیمت در بورس چه نشانه‌هایی دارد؟
  14. مجازات دستکاری بازار چیست؟
  15. پرونده از کجا شروع و کجا رسیدگی می‌شود؟
  16. کسی که در کانال سیگنال خرید می‌دهد چه؟
  17. چطور در دام سهم دستکاری‌شده نیفتیم؟
  18. دستکاری قیمت سهام را کجا گزارش کنیم؟
  19. اشتباه‌های رایج درباره‌ی دستکاری بازار
  20. سوالات متداول
  21. جمع‌بندی
دستکاری قیمت سهام چیست؟ روش‌ها، نشانه‌ها، مجازات و راه گزارش

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «این سهم در دو هفته دو برابر شد و همه می‌گفتند هنوز جا دارد. چرا یک‌باره صف فروش شد و ماندیم؟» بیشتر وقت‌ها جواب یک کلمه است: دستکاری.

دستکاری قیمت سهام یعنی کسی یا گروهی، با معامله‌های ساختگی، سفارش‌های نمایشی یا خبر و شایعه، قیمت یک سهم را عمدا بالا یا پایین ببرد تا بقیه را به خرید یا فروش بکشاند و خودش سود ببرد. در ایران این کار طبق ماده‌ی ۴۶ قانون بازار اوراق بهادار جرم است و حبس و جریمه دارد.

در این راهنما با هم می‌بینیم دستکاری بازار چه شکل‌هایی دارد، چطور نشانه‌هایش را روی تابلو ببینیم، قانون چه مجازاتی برایش گذاشته و اگر به سهمی مشکوک شدیم، کجا گزارش بدهیم.

دستکاری قیمت سهام به زبان ساده یعنی چه؟

بازار ماشین را تصور کنید. فروشنده‌ای سه رفیقش را دور ماشین جمع کرده است. یکی می‌گوید «من ۵۰۰ می‌خرم»، دیگری می‌گوید «من ۵۲۰». شما که تازه رسیده‌اید، فکر می‌کنید ماشین خواهان زیاد دارد و ۵۳۰ می‌دهید. آن دو رفیق هیچ‌وقت قصد خرید نداشتند. فقط آمده بودند قیمت را بالا ببرند.

در بورس هم همین اتفاق می‌افتد، فقط به‌جای آدم‌های دور ماشین، کدهای معاملاتی و سفارش‌های روی تابلو هستند. قیمت سهم قرار است از عرضه و تقاضای واقعی بیاید؛ یعنی از جمع تصمیم آدم‌هایی که واقعا می‌خواهند بخرند یا بفروشند. دستکاری یعنی کسی این تصویر را جعل کند.

قانون هم دقیقا روی همین «تصویر جعلی» دست گذاشته است. بند ۳ ماده‌ی ۴۶ قانون بازار اوراق بهادار، کارهایی را جرم می‌داند که به ظاهری گمراه‌کننده از روند معاملات، قیمت کاذب یا فریب دیگران به معامله برسد.

فرق دستکاری با نوسان‌گیری یا خرید یک حقوقی بزرگ

همه‌ی صف‌ها و رنج‌ها دستکاری نیستند. اگر یک شرکت بیمه یا یک صندوق بزرگ تصمیم بگیرد سهمی را بخرد و قیمت بالا برود، این خرید واقعی است. نوسان‌گیر هم که امروز می‌خرد و هفته‌ی بعد می‌فروشد، کار غیرقانونی نمی‌کند.

مرز این است: آیا معامله برای مالکیت و سود واقعی است، یا برای ساختن یک ظاهر دروغ تا دیگران فریب بخورند؟ پس حجم زیاد یا رشد تند به‌تنهایی جرم نیست؛ قصد فریب است که آن را دستکاری می‌کند.

روش‌های رایج دستکاری بازار در بورس ایران

دستکاری چند چهره دارد. بعضی را حتما شنیده‌اید، ولی شاید ندانید اسم رسمی‌شان چیست. این‌ها رایج‌ترین‌ها هستند.

۱. پروژه کردن سهم (پامپ و دامپ)

این معروف‌ترین شکل است. گرداننده‌ها اول بی‌صدا مقدار زیادی از یک سهم کوچک را می‌خرند. بعد با تبلیغ، تحلیل‌های پرآب‌وتاب و خبرهای «داغ» مردم را به خرید می‌کشانند. وقتی قیمت به اوج رسید و صف خرید شلوغ شد، سهم‌شان را آرام به همین مردم می‌فروشند.

پامپ یعنی باد کردن قیمت و دامپ یعنی خالی کردن ناگهانی. توضیح کامل‌تر این روش را در مقاله‌ی پروژه کردن سهام در بازار سرمایه ایران نوشته‌ایم.

۲. معاملات صوری و کد به کد

معامله‌ی صوری یعنی معامله‌ای که مالکیت واقعی را جابه‌جا نمی‌کند. یک نفر با یک کد می‌فروشد و با کد دیگری که مال خودش، خانواده یا همکارش است، همان سهم را می‌خرد. پول از جیب چپ به جیب راست می‌رود، ولی روی تابلو «حجم» و «تقاضا» دیده می‌شود.

هدف این است که سهم پرمعامله و پرطرفدار جلوه کند. هر معامله‌ی کد به کد البته دستکاری نیست؛ معامله‌ی بلوکی یا جابه‌جایی بین دو صندوق هم کد به کد است. وقتی دستکاری می‌شود که هدفش فریب باشد.

۳. اردر ترس و اردر حمایت

این‌ها سفارش‌هایی هستند که برای اجرا شدن گذاشته نمی‌شوند، برای دیده شدن گذاشته می‌شوند. یک سفارش فروش خیلی بزرگ در ردیف دوم و سوم تابلو، سهامدار را می‌ترساند تا ارزان بفروشد. یک سفارش خرید بزرگ زیر قیمت، این حس را می‌دهد که «پشت سهم کسی هست».

تا قیمت به آن سفارش نزدیک می‌شود، ناگهان حذف می‌شود. جزییات و مثال‌هایش را در اردر ترس و اردر حمایت در بورس ببینید.

۴. صف‌سازی ساختگی

گروهی در دقیقه‌های اول بازار سفارش خرید سنگین در قیمت سقف می‌گذارند تا صف خرید بلند دیده شود. مردم که صف را می‌بینند، پشت صف می‌ایستند. بعد سفارش‌های اول کم‌کم حذف یا به فروش تبدیل می‌شوند و همان مردم می‌مانند.

۵. شایعه و خبر جعلی

«فردا افزایش سرمایه از سود انباشته می‌آید»، «یک خریدار خارجی در راه است»، «قیمت محصول دو برابر شد». این جمله‌ها در گروه‌ها و کانال‌ها دست‌به‌دست می‌شوند و هیچ‌وقت در کدال نمی‌آیند. خبر واقعی را شرکت باید در سامانه‌ی کدال منتشر کند؛ هر خبری که فقط در پیام‌رسان است، یک علامت سوال بزرگ دارد.

۶. دستکاری قیمت پایانی

قیمت پایانی از میانگین معامله‌های روز درمی‌آید و خیلی‌ها فردا را با آن می‌سنجند. بعضی‌ها در دقیقه‌های آخر بازار با چند معامله‌ی هدفمند قیمت را هل می‌دهند تا نمودار و قیمت پایانی بهتر یا بدتر از واقعیت بسته شود.

۷. معامله با اطلاعات نهانی

این یکی دقیقا «ساختن تصویر جعلی» نیست، ولی برادر دستکاری است و در همان ماده‌ی ۴۶ آمده است. اطلاعات نهانی یعنی خبر مهمی که هنوز منتشر نشده و اگر منتشر شود روی قیمت اثر می‌گذارد؛ مثلا سود یا زیان سنگین فصل، یا قرارداد بزرگ. مدیر یا کارمندی که پیش از انتشار با این خبر معامله کند، یا آن را به دوستش بگوید، جرم کرده است.

این جدول همه‌ی این روش‌ها را کنار هم می‌گذارد تا راحت‌تر به خاطر بسپارید:

روش‌های رایج دستکاری قیمت و ردپای هر کدام روی تابلو
روشچه کار می‌کنند؟ردپای قابل‌دیدن
پروژه کردن (پامپ و دامپ)جمع کردن آرام، تبلیغ، فروش در اوجرشد تند بی خبر رسمی، تبلیغ گسترده در کانال‌ها
معاملات صوریخرید و فروش بین کدهای خودیحجم بالا ولی تعداد خریدار و فروشنده کم
اردر ترس و حمایتسفارش بزرگ نمایشی که حذف می‌شودسفارش درشت در ردیف‌های دوم و سوم که مدام جابه‌جا می‌شود
صف‌سازی ساختگیصف سنگین اول بازار و حذف تدریجیصف خرید که بی معامله‌ی جدی آب می‌شود
شایعهخبر بی‌منبع در پیام‌رسانهیجان در گروه‌ها، سکوت در کدال
دستکاری قیمت پایانیمعامله‌ی هدفمند در دقیقه‌های آخرجهش یا افت ناگهانی نزدیک پایان بازار
اطلاعات نهانیمعامله پیش از انتشار خبرحرکت تند قیمت چند روز پیش از اطلاعیه‌ی مهم

پس اگر یک نشانه را دیدید، هنوز چیزی ثابت نشده است. ولی وقتی دو سه ردپا با هم جمع شوند، وقت احتیاط است.

چرخه‌ی یک سهم دستکاری‌شده چطور است؟

سهم‌های پروژه‌ای معمولا یک داستان تکراری دارند. اگر داستان را بشناسید، وسطش می‌فهمید کجای فیلم ایستاده‌اید.

نمودار مفهومی پنج مرحله‌ی یک سهم پروژه‌ای: جمع کردن، گرم کردن، هیجان، تخلیه و ریزش
چرخه‌ی رایج یک سهم دستکاری‌شده؛ بیشترین خرید مردم معمولا نزدیک اوج است. (شکل مفهومی، نه داده‌ی واقعی)
  1. جمع کردن بی‌صدا: قیمت آرام است، حجم کمی بالاتر از معمول. کسی خبری ندارد.
  2. گرم کردن: چند روز مثبت پشت هم، اولین تحلیل‌ها و «سیگنال‌ها» در کانال‌ها پیدا می‌شود.
  3. هیجان: صف خرید، حجم مشکوک، ورود پول حقیقی و جمله‌ی معروف «هنوز جا دارد». بیشترین خرید مردم همین‌جاست.
  4. تخلیه: صف خرید زود آب می‌شود، سرانه‌ی فروش درشت می‌شود، ولی تبلیغ همچنان ادامه دارد.
  5. ریزش: صف فروش. خریدار نیست. معمولا قیمت به همان جایی برمی‌گردد که شروع کرده بود، گاهی پایین‌تر.

پس خطرناک‌ترین زمان ورود، همان وقتی است که سهم از همه وقت جذاب‌تر به نظر می‌رسد.

یک مثال عددی: چه کسی سود می‌برد و چه کسی می‌بازد؟

بیایید با عددهای گرد حساب کنیم. این فقط مثال است و به هیچ سهم واقعی ربط ندارد.

  • گرداننده‌ها ۵ میلیون سهم یک شرکت کوچک را به‌طور میانگین ۱٬۰۰۰ تومانی جمع می‌کنند. یعنی ۵ میلیارد تومان خرج کرده‌اند.
  • با تبلیغ و صف‌سازی، قیمت در چند هفته به ۲٬۵۰۰ تومان می‌رسد.
  • در راه بالا رفتن، کم‌کم همه‌ی سهم‌شان را به میانگین ۲٬۲۰۰ تومان به مردم می‌فروشند. یعنی ۱۱ میلیارد تومان.
  • سود گرداننده‌ها: ۶ میلیارد تومان، یعنی ۱۲۰٪ در چند هفته.

حالا طرف دیگر را ببینیم. خانمی که ۵۰ میلیون تومان پس‌انداز داشت، در اوج هیجان به قیمت ۲٬۳۰۰ وارد می‌شود. بعد از تخلیه، قیمت به ۱٬۱۰۰ برمی‌گردد. سرمایه‌اش حدود ۲۴ میلیون تومان می‌شود؛ یعنی بیش از نصف پولش رفته است.

این ۶ میلیارد سود از آسمان نیامده؛ از جیب همین آدم‌ها آمده است. برای همین دستکاری را «جابه‌جایی ثروت مردم» می‌دانند، نه یک زرنگی بازاری.

اگر همین گرداننده‌ها شناسایی و محکوم شوند، طبق ماده‌ی ۴۶ جزای نقدی دو تا پنج برابر سود به دست آمده است؛ یعنی در این مثال ۱۲ تا ۳۰ میلیارد تومان، به‌اضافه‌ی احتمال حبس. پس قانون روی کاغذ سنگین است، ولی اول باید جرم ثابت شود.

دستکاری قیمت در بورس چه نشانه‌هایی دارد؟

هیچ نشانه‌ای به‌تنهایی حکم نیست. ولی این چک‌لیست را پیش از خرید هر سهم داغ، یک‌بار مرور کنید. هر چه تیک بیشتری بخورد، احتیاط بیشتری لازم است.

  • قیمت در مدت کوتاهی چند برابر شده، ولی هیچ اطلاعیه‌ی مهمی در کدال نیامده است.
  • سهم کوچک است و سهام شناورش کم است؛ یعنی با پول کم می‌شود قیمت را جابه‌جا کرد.
  • حجم معاملات چند برابر میانگین است، ولی تعداد خریداران و فروشندگان کم است.
  • همه‌جا، از کانال‌ها تا گروه خانوادگی، اسم همان یک نماد را می‌برند.
  • تحلیل‌ها پر از وعده‌اند: «هدف سه برابر»، «آخرین فرصت»، «از دستش ندهید».
  • سفارش‌های درشتی در تابلو هست که هر بار قیمت نزدیکش می‌شود، غیب می‌شوند.
  • صف خرید سنگین بی دلیل روشن آب می‌شود و همان روز سرانه‌ی فروش ناگهان درشت می‌شود.
  • شرکت به پرسش سازمان بورس درباره‌ی نوسان قیمت جواب روشنی نداده یا نماد چند بار متوقف شده است.

برای اینکه این ردپاها را خودتان روی تابلو ببینید، دانستن مفهوم ورود پول حقیقی و قدرت خریدار خیلی کمک می‌کند. پس ابزار تشخیص، دانش خود شماست، نه پیامی که در گروه می‌آید.

مجازات دستکاری بازار چیست؟

قانون اصلی همان قانون بازار اوراق بهادار، مصوب آذر ۱۳۸۴ است. تا آبان ۱۴۰۵ ماده‌های کیفری آن درباره‌ی دستکاری عوض نشده و طرح‌های اصلاحی هنوز به قانون تازه نرسیده‌اند.

ماده‌ی ۴۶ برای چهار گروه از کارها یک مجازات گذاشته است: حبس تعزیری از سه ماه تا یک سال، یا جزای نقدی دو تا پنج برابر سود به دست آمده یا زیانی که از آن فرار کرده‌اند، یا هر دو. این چهار گروه به زبان ساده این‌ها هستند:

جرایم بورسی ماده‌ی ۴۶ قانون بازار اوراق بهادار به زبان ساده
بندچه کاری جرم است؟مثال ساده
۱استفاده یا افشای اطلاعات نهانی که به حکم شغل به دست آمدهمدیر مالی پیش از انتشار زیان، به برادرش می‌گوید بفروشد
۲معامله با اطلاعات نهانیکسی که از قرارداد بزرگ خبر دارد، پیش از اطلاعیه سهم می‌خرد
۳کارهایی که ظاهر گمراه‌کننده، قیمت کاذب یا فریب به معامله می‌سازندپروژه کردن، معاملات صوری، اردر ترس، صف ساختگی
۴آگهی پذیره‌نویسی یا عرضه‌ی عمومی بدون رعایت قانونجمع کردن پول از مردم با وعده‌ی سهم، بی مجوز

تبصره‌ی همین ماده می‌گوید چه کسانی «دارنده‌ی اطلاعات نهانی» به حساب می‌آیند: مدیران و بازرسان و حسابرسان شرکت، وکیل و مشاورش، سهامداران بالای ۱۰ درصد و هر کس دیگری که به خاطر جایگاهش به این خبرها دسترسی دارد. این افراد باید معامله‌هایشان را هم ظرف ۱۵ روز به سازمان بورس و بورس گزارش بدهند.

پرونده از کجا شروع و کجا رسیدگی می‌شود؟

بخش نظارت بر بازار در سازمان بورس معامله‌ها را رصد می‌کند. اگر به دستکاری مشکوک شود، اول کارهای انضباطی و فوری دارد:

  • توقف نماد و درخواست شفاف‌سازی از شرکت؛
  • بستن یا محدود کردن کدهای معاملاتی مشکوک، که در مقاله‌ی ممنوع‌المعامله در بورس توضیحش را داده‌ایم؛
  • در موارد خاص، ابطال معامله‌ها.

بعد طبق ماده‌ی ۵۲ همان قانون، سازمان بورس مدرک‌ها را جمع می‌کند، پرونده را به مرجع قضایی می‌فرستد و خودش شاکی می‌شود. کسانی هم که از دستکاری زیان دیده‌اند، می‌توانند برای گرفتن خسارت به مرجع قضایی شکایت کنند.

باید صادق باشم: این مسیر کند است. در بعضی پرونده‌ها حکم چند سال بعد از معامله‌ها صادر شده است. ولی پرونده‌هایی هم بوده که چند نفر با هم به جزای نقدی صدها میلیارد تومانی محکوم شده‌اند. پس جرم بودن دستکاری یک حرف روی کاغذ نیست، ولی به پس گرفتن پول شما هم نباید امید زیادی بست.

کسی که در کانال سیگنال خرید می‌دهد چه؟

توصیه‌ی خرید و فروش سهم به دیگران، طبق قانون، مشاوره‌ی سرمایه‌گذاری است و مجوز سازمان بورس می‌خواهد. کانالی که بی مجوز سیگنال می‌فروشد، کار غیرمجاز می‌کند. اگر همان کانال هم‌زمان سهم را پیش‌خرید کرده باشد و اعضا را برای خالی کردن آن به خرید بکشاند، پایش به بند ۳ ماده‌ی ۴۶ هم باز می‌شود. نشانه‌های این کانال‌ها را در ۱۰ نشانه‌ی کانال‌های سیگنال فروش جعلی نوشته‌ام.

چطور در دام سهم دستکاری‌شده نیفتیم؟

توصیه‌ی من یک قاعده‌ی ساده است: هر چه صدای یک سهم بلندتر باشد، آرام‌تر نگاهش کنید. این چند قدم را پیش از خرید هر سهم پرهیاهو بردارید:

  1. اول کدال، بعد کانال. ببینید آن خبر خوب در اطلاعیه‌های رسمی شرکت هست یا نه. اگر نیست، خبر نیست، شایعه است.
  2. اندازه‌ی شرکت را بسنجید. ارزش بازار و سهام شناور را نگاه کنید. سهم کوچک و کم‌شناور، زمین بازی محبوب گرداننده‌هاست.
  3. بپرسید چرا الان؟ اگر شرکت همان شرکت ماه پیش است، چه چیزی عوض شده که قیمت دو برابر شود؟ اگر جوابی جز «همه می‌خرند» ندارید، دست نگه دارید.
  4. پشت صف خرید نایستید. صف داغ بیشترین خطر را دارد؛ چون گرداننده دقیقا همان‌جا به شما می‌فروشد.
  5. حد ضرر را پیش از خرید بنویسید. اگر هم اشتباه کردید، با یک ضرر کوچک بیرون بیایید، نه با نصف پول.
  6. همه‌ی پول را در یک سهم نگذارید. حتی اگر مطمین‌ترین پیام عمرتان را گرفته‌اید.

دستکاری بیشتر از همه روی یک چیز حساب می‌کند: ترس از جا ماندن. اگر فومو و رفتار گله‌ای را در خودتان بشناسید، نیمی از راه را رفته‌اید. پس دفعه‌ی بعد که دیدید همه از یک نماد حرف می‌زنند، اول از خودتان بپرسید: من چه چیزی می‌دانم که خودم بررسی کرده‌ام؟

دستکاری قیمت سهام را کجا گزارش کنیم؟

اگر به دستکاری یک سهم مشکوک شدید، یا پیامی دیدید که آشکارا مردم را برای خالی کردن سهم به خرید می‌کشاند، می‌توانید به سازمان بورس خبر بدهید:

  • بخش ثبت شکایت در سایت سازمان بورس: در سایت رسمی سازمان بورس و اوراق بهادار بخشی برای طرح شکایت هست. بعد از ثبت، کد رهگیری می‌گیرید.
  • سامانه‌ی دیده‌بان سلامت بازار سرمایه: سازمان بورس این سامانه را برای گزارش تخلف‌ها راه انداخته و می‌شود گزارش را بی نام هم فرستاد.
  • کارگزاری خودتان: اگر مشکل در اجرای سفارش یا معامله‌ی خودتان است، اول از راه پشتیبانی کارگزاری پیگیری کنید.

گزارش خوب، گزارشی است که مدرک دارد. نام نماد، تاریخ و ساعت، تصویر پیام یا کانال و تصویر تابلو را نگه دارید. «فکر می‌کنم این سهم دستکاری است» کمکی نمی‌کند؛ «این پیام در این ساعت فرستاده شد و ده دقیقه بعد این سفارش فروش سنگین آمد» کمک می‌کند.

اشتباه‌های رایج درباره‌ی دستکاری بازار

  • «هر حجم مشکوکی یعنی دستکاری.» نه. خیلی وقت‌ها پشت حجم بالا یک خبر واقعی یا خرید یک حقوقی است.
  • «من زرنگ‌ترم؛ با گرداننده می‌روم بالا و زودتر می‌فروشم.» گرداننده تابلو را بهتر از شما می‌بیند و زمان فروش دست اوست. بیشتر کسانی که این را می‌گویند، آخر کار در صف فروش می‌مانند.
  • «اگر سازمان بورس سهم را متوقف نکرده، پس سالم است.» نظارت همیشه هم‌زمان نیست. خیلی وقت‌ها توقف بعد از اوج قیمت می‌آید.
  • «صف خرید یعنی سهم خوب.» صف فقط یعنی امروز خریدار بیشتر از فروشنده است، نه اینکه شرکت ارزش بیشتری پیدا کرده.
  • «دستکاری فقط کار حقیقی‌هاست.» نه. گاهی سهامدار عمده یا آدم‌های نزدیک به خود شرکت پشت ماجرا هستند؛ به همین دلیل اطلاعات نهانی هم در همان ماده آمده است.

سوالات متداول

دستکاری قیمت سهام چیست؟

دستکاری قیمت سهام یعنی کسی با معامله‌ی صوری، سفارش نمایشی، صف ساختگی یا شایعه، عمدا قیمت سهم را بالا یا پایین ببرد تا دیگران را به خرید یا فروش بکشاند و خودش سود ببرد. این کار طبق بند ۳ ماده‌ی ۴۶ قانون بازار اوراق بهادار جرم است.

دستکاری قیمت در بورس چه نشانه‌هایی دارد؟

رشد تند قیمت بی اطلاعیه‌ی رسمی در کدال، سهم کوچک و کم‌شناور، حجم چند برابر میانگین با تعداد کم خریدار، تبلیغ گسترده در کانال‌ها، سفارش‌های درشتی که مدام حذف می‌شوند و صف خریدی که بی دلیل آب می‌شود. هیچ‌کدام به‌تنهایی حکم نیست.

مجازات دستکاری بازار چیست؟

طبق ماده‌ی ۴۶ قانون بازار اوراق بهادار، حبس تعزیری از سه ماه تا یک سال، یا جزای نقدی دو تا پنج برابر سود به دست آمده یا زیانی که از آن فرار شده، یا هر دو. سازمان بورس هم می‌تواند نماد را متوقف و کد را محدود کند.

پروژه کردن سهم جرم است؟

اگر پروژه کردن با تبلیغ فریبنده، معامله‌های هماهنگ و فروش در اوج برای فریب مردم همراه باشد، مصداق دستکاری بازار و جرم است. اما خرید واقعی یک سهامدار بزرگ یا انتشار تحلیل صادقانه، به‌خودی‌خود پروژه نیست.

معاملات صوری چیست؟

معامله‌ای است که مالکیت واقعی را جابه‌جا نمی‌کند؛ مثلا یک نفر با یک کد می‌فروشد و با کد دیگری که مال خودش یا نزدیکانش است می‌خرد. هدف ساختن حجم و تقاضای دروغ است تا سهم پرطرفدار جلوه کند.

دستکاری قیمت سهام را کجا گزارش کنیم؟

از بخش طرح شکایت در سایت سازمان بورس و اوراق بهادار یا سامانه‌ی دیده‌بان سلامت بازار سرمایه که گزارش بی نام را هم می‌پذیرد. نام نماد، زمان دقیق و تصویر پیام‌ها و تابلو را به‌عنوان مدرک ضمیمه کنید.

اگر سهم دستکاری‌شده خریده باشم، پولم برمی‌گردد؟

زیان‌دیده می‌تواند برای گرفتن خسارت به مرجع قضایی شکایت کند، ولی مسیرش طولانی است و ثابت کردن سهم هر نفر از زیان سخت است. واقع‌بینانه‌تر این است که با حد ضرر و پرهیز از سهم‌های پرهیاهو، از اول وارد این دام نشوید.

اطلاعات نهانی در بورس یعنی چه؟

خبری مهم درباره‌ی شرکت یا سهم که هنوز عمومی منتشر نشده و اگر منتشر شود روی قیمت یا تصمیم سرمایه‌گذاران اثر می‌گذارد. معامله با این خبر یا گفتن آن به دیگران پیش از انتشار، طبق ماده‌ی ۴۶ جرم است.

جمع‌بندی

دستکاری قیمت سهام یعنی ساختن تصویر دروغ از بازار تا پول از جیب مردم به جیب چند نفر برود. شکل‌هایش فرق می‌کند، از پروژه کردن و معاملات صوری تا اردر ترس و شایعه، ولی داستانش یکی است: هیجان، صف، تخلیه و ریزش.

قانون برایش حبس و جریمه‌ی سنگین گذاشته، ولی بهترین محافظ شما خودتان هستید. پس دفعه‌ی بعد که سهمی را دیدید که همه از آن حرف می‌زنند، سه کار را پیش از خرید بکنید: کدال را ببینید، اندازه و شناوری سهم را بسنجید و حد ضرر را بنویسید. تصمیم نهایی با خودتان است.

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

دیدگاه‌ها

    اپلیکیشن حامد ثقفی · رایگان

    سهم‌هایتان را بی‌خیره‌شدن به تابلو دنبال کنید

    قیمت، حجم و ارزش معاملات و P/E هر سهم در اپ است؛ برای هر عدد هشدار بگذارید. ساعت باز و بسته شدن بازار هم با شمارش معکوس.

    اپ رایگان را نصب کنید:

    هشدار با ورود به حساب کار می‌کند.