بهترین سهام غذایی بورس در ۱۴۰۵؛ ۷ معیار انتخاب و نمادهای شناختهشده
فهرست مطالب۱۱ بخش
- سهام غذایی یعنی چه و در بورس کجا هستند؟
- چرا سهام غذایی را «دفاعی» میدانند؟
- چرا سهام غذایی در ۱۴۰۵ اینقدر دیده شد؟
- معیار انتخاب بهترین سهام غذایی؛ ۷ نشانه به زبان ساده
- قدرت قیمتگذاری: مهمترین معیار
- مثال عددی: سود یک کارخانهی ماکارونی
- زیرگروههای صنایع غذایی بورس و ریسک هر کدام
- بهترین سهام غذایی در بورس؛ نمادهای شناختهشده
- بهترین سهام غذایی ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ یا ۱۴۰۵؟ چرا فهرست هر سال عوض میشود
- چطور خودمان یک سهم غذایی را بسنجیم؟ چکلیست ۱۰ دقیقهای
- سه اشتباه رایج در خرید سهام غذایی
- سوالات متداول
- جمعبندی

بهترین سهام غذایی سهم شرکتی است که کالایش را مردم هر روز میخرند، میتواند قیمتش را همپای تورم بالا ببرد، بدهی سنگین ندارد، سودش از فروش واقعی میآید و هنوز گران خریده نشده است. یعنی بهترین سهم غذایی یک نام ثابت نیست؛ نتیجهی چند معیار ساده است که خودتان هم میتوانید بسنجید.
بهروزرسانی: ۲۸ آبان ۱۴۰۵. این صفحه پیشنهاد خرید یا فروش نیست. نام نمادها فقط برای آشنایی با گروه آمده است. قیمت لحظهای هر نماد را در تابلوی کامل بازار ببینید.
خیلیها از من میپرسند: «سهم غذایی خوب چیست که بخرم و خیالم راحت باشد؟» جواب صادقانه این است که سهم بیریسک نداریم. ولی میشود یاد گرفت سهم غذایی خوب چه نشانههایی دارد. این مقاله همین را قدمبهقدم نشان میدهد.
سهام غذایی یعنی چه و در بورس کجا هستند؟
سهام غذایی یعنی سهم شرکتهایی که خوراکی میسازند: روغن، شیر و پنیر، بیسکویت و کیک، ماکارونی، آبمیوه، رب و سس، و شکر. در بورس تهران و فرابورس این شرکتها بیشتر در دو گروه جدا هستند.
- محصولات غذایی و آشامیدنی به جز قند و شکر: بیشتر نمادهایش با حرف «غ» شروع میشوند؛ مثل غبشهر، غپاک و غزر.
- قند و شکر: کارخانههای قند که نمادشان معمولا با «ق» شروع میشود؛ مثل قنیشا و قصفها.
گروه «زراعت و دامپروری» هم همسایهی این دو است، ولی کارش کشت و پرورش است، نه ساختن خوراکی بستهبندی. برای دیدن جای این گروهها کنار بقیه، مقالهی صنایع بورس ایران را ببینید. اینکه هر گروه چقدر بالا یا پایین رفته را هم شاخص صنعت نشان میدهد.
پس وقتی کسی میگوید «گروه غذایی»، معمولا منظورش همان گروه «غ» است. قندیها را جدا حساب کنید، چون حسابوکتابشان فرق دارد.
چرا سهام غذایی را «دفاعی» میدانند؟
یک مثال خانگی: وقتی پول کم میشود، خیلی از خانوادهها خرید ماشین و مبل را عقب میاندازند. ولی نان، روغن و پنیر را نه. برای همین فروش شرکتهای غذایی در رکود هم کمتر پایین میآید. به این سهمها سهام دفاعی میگویند.
ولی در ایران یک «اما» بزرگ هست. قیمت بعضی خوراکیهای اساسی، مثل شیر و روغن، آزاد نیست و با نظر نهادهای دولتی تعیین میشود. از آن طرف، مواد اولیهی خیلی از این شرکتها وارداتی است و با دلار گران میشود. پس شرکت غذایی ممکن است فروشش ثابت بماند، ولی سودش آب برود.
پس «دفاعی» یعنی فروش پایدار، نه لزوما سود پایدار. فرق این دو را باید در صورتهای مالی دید.
چرا سهام غذایی در ۱۴۰۵ اینقدر دیده شد؟
در دی ۱۴۰۴ دولت ارز ترجیحی بعضی کالاهای اساسی، از جمله روغن، را حذف کرد. ارز ترجیحی یعنی دلار ارزانی که دولت برای واردات کالای اساسی میداد، به شرط اینکه کالا ارزان فروخته شود. وقتی این دلار ارزان رفت، قیمت فروش روغن چند برابر شد.
زنجیره را ببینید: قیمت فروش آزادتر شد؛ فروش ریالی شرکتها جهش کرد؛ سود بالا رفت؛ خریدارها سراغ این سهمها آمدند. طبق گزارشهای بازار، بعد از بازگشایی بورس در اردیبهشت ۱۴۰۵، گروه غذایی جزو پربازدهترین گروههای بازار بود. بخشی از لبنیاتیها و شیرینیسازها هم با بالا بردن قیمت همپای تورم سود خوبی ساختند.
ولی حواسمان باشد. بخشی از این جهش یکباره بود و تکرار نمیشود. بخشی هم از «اثر انبار» آمد؛ یعنی شرکت مواد اولیه را ارزان خریده بود و محصول را گران فروخت. انبار ارزان که تمام شود، این سود اضافه هم تمام میشود. پس سود دیروز را به آینده خطکش نکشید.
معیار انتخاب بهترین سهام غذایی؛ ۷ نشانه به زبان ساده
پیش از جدول، چند اصطلاح را ساده کنیم. EPS یعنی سود هر سهم. DPS یعنی آن بخش از سود که شرکت نقدی به حساب شما میریزد. P/E یعنی قیمت سهم تقسیم بر سود هر سهم؛ اگر ۵ باشد، یعنی با سود ثابت حدود ۵ سال طول میکشد تا پولتان از سود برگردد.
این جدول هفت معیار را کنار هم گذاشته است:
| معیار | به چه پرسشی جواب میدهد؟ | کجا ببینیم؟ |
|---|---|---|
| قدرت قیمتگذاری | اگر مواد اولیه گران شد، شرکت میتواند قیمتش را بالا ببرد؟ | قیمتگذاری دستوری بودن یا نبودن محصول، برند |
| وابستگی به ارز و نهاده | چند درصد مواد اولیه وارداتی است؟ | یادداشتهای صورت مالی، بهای تمامشده |
| حاشیه سود ناخالص | از هر ۱۰۰ تومان فروش، بعد از هزینهی تولید چقدر میماند؟ | صورت سود و زیان |
| روند فروش ماهانه | فروش واقعی، همپای تورم یا بیشتر رشد میکند؟ | گزارش فعالیت ماهانه در کدال |
| بدهی | سود را بانک میخورد یا سهامدار؟ | ترازنامه، هزینهی مالی |
| سود نقدی | چه سهمی از سود به جیب سهامدار میرسد؟ | مصوبهی مجمع |
| قیمت نسبت به سود | بازار چقدر از آینده را از حالا خریده است؟ | P/E و مقایسه با همگروهها |
هیچ سهمی همهی اینها را کامل ندارد. توصیهی من این است: سهمی که در سه چهار معیار مردود است، جای سبد بلندمدت نیست، هر قدر هم اسمش آشنا باشد.
قدرت قیمتگذاری: مهمترین معیار
قدرت قیمتگذاری یعنی شرکت بتواند وقتی هزینهاش بالا رفت، قیمت فروشش را هم بالا ببرد و مشتری را از دست ندهد. شکلات و بیسکویت برند معمولا این قدرت را دارد. شیر و روغن، که قیمتشان زیر نظر دولت است، کمتر.
مثال عددی: سود یک کارخانهی ماکارونی
بیایید با یک مثال فرضی حساب کنیم. عددها گرد و فقط برای فهم موضوعاند.
- کارخانه سالی ۱٬۰۰۰ میلیارد تومان ماکارونی میفروشد.
- هزینهی تولیدش ۸۰۰ میلیارد تومان است؛ ۶۰۰ میلیاردش آرد و ۲۰۰ میلیاردش بقیهی هزینهها.
- سود ناخالص میشود ۲۰۰ میلیارد؛ یعنی ۲۰٪ فروش.
- حالا قیمت آرد ۳۰٪ گران میشود. هزینهی آرد ۷۸۰ میلیارد و کل هزینه ۹۸۰ میلیارد میشود.
- اگر کارخانه اجازهی گران کردن نداشته باشد، سود ناخالص به ۲۰ میلیارد میرسد؛ یعنی ۲٪. سود تقریبا ۹۰٪ آب رفته است.
- اگر بتواند قیمتش را ۲۰٪ بالا ببرد، فروش ۱٬۲۰۰ میلیارد و سود ناخالص ۲۲۰ میلیارد میشود؛ یعنی حدود ۱۸٪. تقریبا سر جایش ماند.
فروش هر دو کارخانه یکی بود؛ فرقشان فقط اجازهی تغییر قیمت بود. پس پیش از هر چیز بپرسید: «این شرکت اگر مواد اولیه گران شد، چه میکند؟» فرق سود ناخالص و سود خالص را هم در مقالهی جدا گفتهام.

زیرگروههای صنایع غذایی بورس و ریسک هر کدام
گروه غذایی یکدست نیست. ریسک کارخانهی روغن با ریسک کارخانهی بیسکویت خیلی فرق دارد. این جدول آنها را کنار هم گذاشته است:
| زیرگروه | محصول | موتور سود | ریسک ویژه |
|---|---|---|---|
| روغن خوراکی | روغن مایع و جامد | آزاد شدن قیمت فروش، حجم بالا | دانهی روغنی وارداتی، تصمیم دولت دربارهی ارز و قیمت |
| لبنیات | شیر، پنیر، ماست | تفاوت قیمت شیر خام و محصول | نرخ مصوب شیر خام، قیمتگذاری دستوری، تاریخ مصرف کوتاه |
| شیرینی و تنقلات | بیسکویت، کیک، شکلات، چیپس | برند و تعدیل قیمت همپای تورم | کم شدن خرید خانوار در رکود، رقابت |
| ماکارونی و آرد | ماکارونی، آرد | حجم فروش | قیمت گندم و آرد، حاشیهی سود باریک |
| نوشیدنی و کنسرو | آبمیوه، رب، کنسرو | برند، صادرات | قیمت میوه و بستهبندی، فصلی بودن |
| قند و شکر | شکر از چغندر و نیشکر | نرخ شکر و محصولات جانبی | قیمت مصوب شکر و چغندر، آب و برداشت فصلی |
نتیجه اینکه شیرینیسازها معمولا آزادی قیمت بیشتری دارند و روغنیها و لبنیاتیها بیشتر به تصمیم دولت وابستهاند. هیچکدام ذاتا بهتر نیست؛ ریسکشان فرق دارد.
بهترین سهام غذایی در بورس؛ نمادهای شناختهشده
اینها چند نماد شناختهشدهی گروهاند که در گزارشها و بحثهای بازار زیاد اسمشان میآید. فهرست کامل نیست و ترتیبش هم رتبه نیست. بودن نام یک نماد اینجا یعنی «این را بشناسید و بررسی کنید»، نه «بخرید».
| نماد | شرکت | زیرگروه |
|---|---|---|
| غبشهر | صنعتی بهشهر | روغن خوراکی |
| غکورش | صنایع غذایی کورش | روغن خوراکی و کالای مصرفی |
| غپاک | لبنیات پاک | لبنیات |
| غپینو | پارس مینو | بیسکویت و شیرینی |
| غمینو | صنایع غذایی مینو شرق | بیسکویت و شیرینی |
| غگرجی | بیسکویت گرجی | بیسکویت و شیرینی |
| غزر | صنعتی زر ماکارون | ماکارونی |
| غدیس | پاکدیس | نوشیدنی |
| قنیشا | قند نیشابور | قند و شکر |
| قصفها | قند اصفهان | قند و شکر |
فهرست بزرگتر نمادها و معنای حرف اولشان را در فهرست نمادهای بورس تهران ببینید. اگر هم دنبال سهمهای بادوام از همهی صنعتها هستید، مقالهی بهترین سهام بنیادی بورس ایران جدول عددی دارد.
پس این جدول نقطهی شروع است. معیارهای بخش قبل را روی هر نماد بگذارید و ببینید کدام قبول میشود.
بهترین سهام غذایی ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ یا ۱۴۰۵؟ چرا فهرست هر سال عوض میشود
اگر فهرستهای «بهترین سهام غذایی ۱۴۰۰» یا «۱۴۰۲» را کنار هم بگذارید، میبینید هر سال نامها جابهجا شدهاند. دلیلش ساده است: ستارهی هر سال همان شرکتی بود که آن سال قیمت فروشش آزادتر شد یا مواد اولیهاش ارزانتر.
یک مثال: سالی که قیمت روغن ثابت نگه داشته شد، روغنیها عقب ماندند. سالی که ارز ترجیحی حذف شد، همانها جلو افتادند. شرکت همان شرکت بود؛ قاعدهی بازی عوض شد.
پس فهرست سالهای قبل را برای خرید امروز نخوانید. از آن فقط یک درس بگیرید: در صنایع غذایی، تصمیم دولت دربارهی قیمت و ارز گاهی از خود شرکت مهمتر است.
چطور خودمان یک سهم غذایی را بسنجیم؟ چکلیست ۱۰ دقیقهای
این چند قدم را پیش از هر خرید انجام دهید:
- در سایت کدال آخرین گزارش فعالیت ماهانه شرکت را باز کنید. فروش چند ماه اخیر را با همان ماه سال قبل مقایسه کنید.
- رشد فروش را با تورم مقایسه کنید. اگر فروش ریالی ۳۰٪ بالا رفته و تورم ۴۰٪ بوده، فروش واقعی کم شده است.
- در صورت سود و زیان حاشیهی سود ناخالص را ببینید. چند فصل پشت سر هم ثابت مانده یا پایین میآید؟
- بپرسید محصول اصلی قیمتگذاری دستوری دارد یا نه، و مواد اولیهاش وارداتی است یا داخلی.
- P/E را با همگروهها مقایسه کنید، نه با کل بازار. روش کامل را در نسبت P/E چیست؟ گفتهام.
- سابقهی سود نقدی چند سال اخیر را ببینید. شرکتی که سود میسازد ولی هیچوقت نقد نمیدهد، پرسش دارد.
- بدهی و هزینهی مالی را نگاه کنید. سودی که بیشترش قسط بانک شود، مال شما نیست.
پس با همین هفت قدم، بدون اینکه منتظر سیگنال کسی بمانید، میتوانید سهم خوب را از سهم پرسروصدا جدا کنید.
سه اشتباه رایج در خرید سهام غذایی
- خریدن به خاطر برند. اینکه شما و همسایهها پنیر فلان برند را دوست دارید، یعنی محصول خوب است، نه لزوما سهم ارزان. ممکن است بازار همین خوبی را از قبل در قیمت حساب کرده باشد.
- دنبال کردن بازده سال گذشته. سهمی که در یک سال چند برابر شده، بخشی از خبر خوبش را خرج کرده است. حواستان به سود یکباره و اثر انبار باشد.
- همهی پول در یک گروه. حتی گروه دفاعی هم با یک تصمیم دولتی ممکن است با هم پایین بیاید. یک یا چند سهم غذایی را کنار گروههای دیگر بچینید؛ تنوعبخشی در سبد همین است.
اگر وقت بررسی تکتک سهمها را ندارید، صندوقهای بخشی هم هستند که در یک صنعت خاص سرمایهگذاری میکنند. معیار انتخاب صندوق را در بهترین صندوق سرمایهگذاری کدام است؟ ببینید.
سوالات متداول
بهترین سهام غذایی بورس کدام است؟
یک نام ثابت برای همه نیست. سهم غذایی خوب معمولا قدرت قیمتگذاری دارد، وابستگی کمی به ارز وارداتی دارد، حاشیه سودش پایدار است، بدهی سنگین ندارد و نسبت قیمت به سودش از همگروهها بالاتر نیست. این معیارها را روی هر نماد بسنجید.
آیا سهام غذایی برای سرمایهگذاری بلندمدت مناسب است؟
سهام غذایی چون کالای ضروری میفروشد، فروش پایدارتری دارد و در رکود معمولا کمتر افت میکند. ولی در ایران قیمتگذاری دستوری و گرانی مواد اولیه وارداتی میتواند سودش را کم کند. برای بلندمدت، شرکت با قدرت قیمتگذاری و بدهی کم مناسبتر است.
نماد سهام غذایی با چه حرفی شروع میشود؟
بیشتر نمادهای گروه محصولات غذایی و آشامیدنی با حرف غ شروع میشوند، مثل غبشهر و غپاک. نماد کارخانههای قند و شکر معمولا با حرف ق شروع میشود، مثل قنیشا. این قاعده همیشگی نیست و چند استثنا هم دارد.
چرا سهام غذایی در ۱۴۰۵ رشد کرد؟
مهمترین دلیل حذف ارز ترجیحی بعضی کالاهای اساسی در دی ۱۴۰۴ بود که قیمت فروش روغن و برخی خوراکیها را بالا برد. تعدیل قیمت همپای تورم و سود ناشی از موجودی ارزان انبار هم اثر داشت. بخشی از این رشد یکباره بود و ممکن است تکرار نشود.
فرق سهام غذایی و قندی چیست؟
شرکتهای غذایی محصول بستهبندی مثل روغن، لبنیات و بیسکویت میفروشند و درآمدشان در طول سال پخش است. کارخانههای قند به برداشت فصلی چغندر و نیشکر، آب و قیمت مصوب شکر وابستهاند. برای همین ریسک و حسابوکتاب این دو گروه را جدا بسنجید.
P/E مناسب برای سهام غذایی چقدر است؟
عدد ثابتی نیست. نسبت قیمت به سود هر سهم غذایی را با میانگین همگروههایش و با رشد سود آیندهاش مقایسه کنید. سهمی که P/E پایین دارد ولی سودش یکباره بوده، ارزان نیست. سهمی با P/E کمی بالاتر و سود پایدار ممکن است انتخاب بهتری باشد.
آیا خرید صندوق بخشی غذایی بهتر از خرید سهم است؟
اگر وقت و دانش بررسی تکتک شرکتها را ندارید، صندوق بخشی که در چند سهم غذایی سرمایهگذاری میکند ریسک یک شرکت تنها را کم میکند. ولی کارمزد مدیریت دارد و ریسک کل صنعت، مثل قیمتگذاری دستوری، همچنان سر جایش است.
جمعبندی
بهترین سهام غذایی را با نام و شهرت پیدا نمیکنیم؛ با چند پرسش ساده پیدا میکنیم. قیمتش را خودش تعیین میکند یا دولت؟ مواد اولیهاش با دلار گران میشود؟ فروشش از تورم جلوتر است؟ بدهی دارد؟ و بازار چقدر برایش پول داده است؟
پس دفعهی بعد که کسی گفت «فلان سهم غذایی را بخر»، این پنج پرسش را بپرسید و جوابش را خودتان در کدال پیدا کنید. اگر دوست دارید این روش را از پایه یاد بگیرید، آموزش تحلیل بنیادی بورس قدم بعدی است. تصمیم نهایی با خودتان.
