ثبت چک صیادی: آموزش قدمبهقدم ثبت، تایید و انتقال (۱۴۰۵)
فهرست مطالب۱۲ بخش
- چک صیادی چیست و ثبت چک صیادی یعنی چه؟
- نحوه ثبت چک صیادی برای صادرکننده (قدمبهقدم)
- ثبت چک صیادی سپه، ملی، کشاورزی، صادرات و بانکهای دیگر
- اگر گوشی هوشمند ندارید: شعبه و پیامک
- ثبت دریافت چک صیادی: گیرنده چه کند؟
- انتقال چک صیادی به نفر سوم
- دلیل ثبت نشدن چک صیادی و راه حل هر کدام
- شرایط ثبت نام و گرفتن دستهچک صیادی
- چک دیجیتال و کم شدن دستهچک کاغذی
- هفت اشتباه که بعدا گران تمام میشود
- چک ثبتنشده چه حکمی دارد؟
- چک صیادی یا راههای دیگر پرداخت؟
- چکلیست ۳۰ ثانیهای پیش از دادن یا گرفتن چک
- سوالات متداول
- جمعبندی

خیلیها برگهی چک را امضا میکنند، به طرف میدهند و خیالشان راحت است. بعد روز سررسید بانک میگوید این چک پرداخت نمیشود. چرا؟ چون ثبت نشده بود.
ثبت چک صیادی یعنی صادرکننده مبلغ، تاریخ و کد ملی گیرنده را در اپ یا اینترنتبانک بانک خودش وارد کند تا چک در سامانهی صیاد بانک مرکزی به نام گیرنده بنشیند. بعد گیرنده باید همان چک را در سامانه «تایید» کند. تا این دو قدم انجام نشود، بانک وجه چک را نمیپردازد.
پایینتر قدمبهقدم میبینیم صادرکننده چه کند، گیرنده چه کند، انتقال چک چطور است، اگر چک ثبت نشد دلیلش چیست و چه اشتباههایی بعدا دردسر درست میکند.
چک صیادی چیست و ثبت چک صیادی یعنی چه؟
چک صیادی همان چک بنفشرنگی است که حالا همهی بانکها میدهند. هر برگ یک شناسهی ۱۶ رقمی دارد که به آن «شناسهی صیادی» میگویند. صیاد هم نام سامانهای در بانک مرکزی است که همهی چکها در آن ثبت میشوند.
از سال ۱۴۰۰ و با قانون اصلاح قانون صدور چک، کاغذ چک بهتنهایی کافی نیست. روی خود برگه هم نوشتهاند که پرداخت این چک منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانهی صیاد است. یعنی اگر برگه را بدهید ولی در سامانه ثبت نکنید، آن برگه برای بانک فقط یک تکه کاغذ است.
بیایید با یک تشبیه ساده بگوییم. فرض کنید ماشینی را فروختهاید و پولش را هم گرفتهاید، ولی سند را در دفترخانه به نام خریدار نزدهاید. خریدار ماشین را دارد، ولی از نظر قانون هنوز مال شماست. چک صیادی هم همین است: برگه دست گیرنده است، ولی تا ثبت و تایید نشود، از نظر بانک مال او نیست.
پس ثبت چک صیادی سه بخش دارد که هر کدام کار یک نفر است:
- ثبت صدور: کار صادرکننده، یعنی کسی که چک را میکشد.
- ثبت دریافت یا تایید: کار گیرنده، یعنی کسی که چک به نامش است.
- ثبت انتقال: اگر گیرنده بخواهد چک را به نفر سوم بدهد، کار اوست.

نحوه ثبت چک صیادی برای صادرکننده (قدمبهقدم)
اگر شما چک میکشید، اول برگه را بنویسید و بعد همان را در سامانه وارد کنید. ترتیب کار این است:
- برگه را کامل و خوانا بنویسید. مبلغ به عدد و حروف، تاریخ سررسید، نام گیرنده و بابت چه. با خودکار بنویسید و خطخوردگی نداشته باشد.
- وارد اپ همراهبانک یا اینترنتبانک همان بانکی شوید که دستهچک را داده. بخش «چک» یا «سامانهی صیاد» را باز کنید و گزینهی «صدور چک» یا «ثبت چک» را بزنید.
- شناسهی ۱۶ رقمی برگه را وارد کنید. این شماره کنار بارکد مربعی روی برگه چاپ شده است. بعضی اپها میگذارند بارکد را با دوربین بخوانید.
- مبلغ و تاریخ سررسید را دقیقا مثل برگه وارد کنید. یک صفر کم یا زیاد، یا یک روز جابهجا، بعدا دردسر میشود.
- کد ملی گیرنده را وارد کنید و نامش را با نامی که سامانه نشان میدهد مقایسه کنید. اگر گیرنده شرکت است، شناسهی ملی شرکت لازم است.
- بابت چک را بنویسید، مثلا «قسط دوم خرید خانه» یا «اجارهی آبان».
- با رمز یکبار مصرف تایید کنید و رسید را نگه دارید. از صفحهی آخر اسکرینشات بگیرید.
یک نکتهی مهم: طبق اطلاعیهی بانک مرکزی، ثبت، تایید و انتقال چک در اپهای موبایل فقط با گوشیای انجام میشود که سیمکارتش به نام خود شما باشد. اگر خط به نام همسر یا فرزندتان است، سامانه کار را قبول نمیکند.
چک در وجه حامل هم دیگر معنا ندارد. هر چک صیادی باید به نام یک نفر یا یک شرکت مشخص ثبت شود.
ثبت چک صیادی سپه، ملی، کشاورزی، صادرات و بانکهای دیگر
خیلیها میپرسند ثبت چک صیادی سپه یا ثبت چک صیادی ملی چه فرقی با بانکهای دیگر دارد. جوابش ساده است: سامانه یکی است و قدمها یکی. فقط نام منو و شکل اپ هر بانک فرق میکند.
پس در بانک ملی، سپه، کشاورزی، صادرات یا هر بانک دیگری، اپ رسمی همان بانک یا اینترنتبانکش را باز کنید و دنبال بخش «چک» یا «صیاد» بگردید. اپ را فقط از سایت رسمی بانک یا فروشگاههای معتبر بگیرید. اگر منو را پیدا نکردید، یک تماس با شمارهی پشتیبانی بانک یا یک سر به شعبه کار را راه میاندازد.
چک بانک الف را با اپ بانک ب هم میشود ثبت کرد؟ در بیشتر موارد بله، چون سامانهی صیاد مشترک است. ولی مطمینترین راه برای صادرکننده همان بانکی است که دستهچک را داده.
اگر گوشی هوشمند ندارید: شعبه و پیامک
همه با اپ راحت نیستند. دو راه دیگر هم هست:
- شعبهی بانک: با کارت ملی به شعبه بروید و بگویید چک را برایتان ثبت کنند.
- سامانهی پیامکی: بانک مرکزی برای چکهای کممبلغ سرشمارهی 4040701701 را راه انداخته است. طبق اطلاعیهها این راه برای چکهای زیر ۱۵ میلیون تومان (۱۵۰ میلیون ریال) است. قالب پیامک و سقف روز را پیش از استفاده از بانک بپرسید.
پس فرقی نمیکند با اپ، شعبه یا پیامک ثبت کنید. مهم این است که پیش از تحویل برگه، ثبت تمام شده باشد.
ثبت دریافت چک صیادی: گیرنده چه کند؟
اگر چک را میگیرید، کار شما هم به همان اندازه مهم است. چک صیادی که گیرنده تاییدش نکرده، قابل پرداخت نیست. ترتیب کار این است:
- اول استعلام بگیرید. پیش از اینکه کالا یا کلید خانه را تحویل بدهید، وضعیت صادرکننده را ببینید. سامانه با یک رنگ نشان میدهد سابقهی چک برگشتی دارد یا نه. سفید یعنی چک برگشتی ندارد و هر چه به زرد، نارنجی، قهوهای و قرمز نزدیک شود، سابقه بدتر است.
- وارد اپ بانک خودتان شوید و از بخش چک، گزینهی «تایید یا رد چک» یا «ثبت دریافت» را بزنید.
- شناسهی ۱۶ رقمی را وارد کنید. سامانه مبلغ، تاریخ و نام صادرکننده را نشان میدهد.
- رقمبهرقم با برگه مقایسه کنید. اگر همه درست است، «تایید» بزنید. اگر حتی یک رقم فرق دارد، «رد» بزنید و از صادرکننده بخواهید درستش کند.
استعلام رسمی را از سایت بانک مرکزی یا اپ بانکها هم میشود گرفت. توصیهی من این است که این کار را جلوی خود صادرکننده انجام دهید. همانجا که برگه را میگیرید، شناسه را بزنید و تایید کنید. بعدا پیدا کردن طرف همیشه سختتر است.
پس گیرنده دو کار دارد: پیش از معامله استعلام، و بعد از گرفتن برگه تایید.
انتقال چک صیادی به نفر سوم
قدیم پشت چک را امضا میکردند و به نفر بعدی میدادند. حالا پشتنویسی کافی نیست و انتقال هم باید در سامانه ثبت شود.
- شما که گیرندهاید، اول چک را تایید کرده باشید.
- در اپ بانک، گزینهی «انتقال چک» را بزنید و شناسهی صیادی را وارد کنید.
- کد ملی گیرندهی تازه را بنویسید و تایید کنید.
- گیرندهی تازه هم باید در اپ خودش چک را تایید کند. تا او تایید نکند، انتقال کامل نشده است.
یادتان باشد، هر کسی که چک از دستش گذشته در سامانه دیده میشود. این خوب است، چون مسیر چک روشن است و کسی نمیتواند بگوید این چک را ندیدهام.
دلیل ثبت نشدن چک صیادی و راه حل هر کدام
بیشترین سوالی که از بانکها میپرسند همین است: «چرا چکم ثبت نمیشود؟» دلیلهای رایج و راه حلشان در این جدول آمده است.
| مشکل | علت احتمالی | چه کنیم؟ |
|---|---|---|
| سامانه کار را قبول نمیکند | سیمکارت گوشی به نام خود شما نیست | با خطی که به نام خودتان است وارد شوید یا به شعبه بروید |
| گیرنده چک را پیدا نمیکند | صادرکننده هنوز ثبت صدور را انجام نداده | از صادرکننده بخواهید ثبت کند؛ تا آن موقع برگه را قبول نکنید |
| مغایرت اطلاعات | مبلغ، تاریخ یا کد ملی با برگه یکی نیست | گیرنده «رد» بزند و صادرکننده دوباره درست ثبت کند |
| شناسهی صیادی پذیرفته نمیشود | یک رقم اشتباه وارد شده یا برگه از دستهچک قدیمی و غیرصیادی است | شناسه را دوباره بخوانید؛ برگهی قدیمی را با چک صیادی عوض کنید |
| پیام محدودیت حساب | صادرکننده چک برگشتی رفعنشده دارد یا حسابش مشکل دارد | صادرکننده با بانک خودش تماس بگیرد؛ گیرنده در معاملهی مهم صبر کند |
| اپ خطای عمومی میدهد | اختلال موقت سامانه یا نسخهی قدیمی اپ | اپ را بهروز کنید، چند دقیقه بعد یا با اینترنتبانک امتحان کنید |
| چک قبلا منتقل یا باطل شده | وضعیت چک تغییر کرده | وضعیت را استعلام کنید و علت را از بانک بپرسید |
میبینید که بیشتر گرهها از یک رقم اشتباه یا یک خط موبایل به نام دیگری است. پس پیش از اینکه نگران شوید، این دو را چک کنید.
شرایط ثبت نام و گرفتن دستهچک صیادی
عبارت «ثبت نام چک صیادی» را خیلیها برای گرفتن دستهچک به کار میبرند. برای اینکه بانک به شما دستهچک صیادی بدهد، معمولا این شرطها لازم است:
- داشتن حساب جاری در همان بانک. حساب پسانداز دستهچک نمیگیرد. فرقش را در انواع حساب بانکی و تفاوت آنها توضیح دادهایم.
- نداشتن چک برگشتی رفعنشده.
- نداشتن بدهی معوق سنگین به بانکها.
- گذراندن اعتبارسنجی. بانک بر اساس سابقهی شما تعداد برگ و گاهی سقف مبلغ را تعیین میکند.
- احراز هویت کامل و خط موبایل به نام خودتان.
چک دیجیتال و کم شدن دستهچک کاغذی
یک خبر تازه هم هست. بانک مرکزی از مهر ۱۴۰۵ نقشهی راهی را اجرا کرده که در آن سقف برگهای دستهچک کاغذی پلهپله کم میشود. طبق اطلاعیهها، برای اشخاص حقیقی سقف دستهچک کاغذی تا آذر ۱۴۰۵ صد برگ است و از دی ۱۴۰۵ به پنجاه برگ میرسد. در عوض چک دیجیتال قرار است بیشتر شود.
چک دیجیتال یعنی همان چک صیادی، ولی بی برگهی کاغذی. صدور، ثبت، تایید و انتقالش همه داخل اپ بانک انجام میشود. خوبیاش این است که برگه گم یا جعل نمیشود و مغایرت برگه با سامانه هم پیش نمیآید. پس اگر تازه میخواهید چک بکشید، بد نیست از بانکتان بپرسید چک دیجیتال را از کدام بخش اپ میدهد.
هفت اشتباه که بعدا گران تمام میشود
اینها اشتباههایی است که آدمهای معمولی مثل من و شما در معاملهی خانه، اجاره یا خرید جهیزیه زیاد میکنند:
- دادن برگه پیش از ثبت. اول ثبت، بعد تحویل برگه.
- گرفتن برگه بدون تایید در سامانه. چک تاییدنشده برای بانک پرداختنی نیست.
- ثبت با خط موبایل دیگران. سامانه قبول نمیکند و وقت هدر میرود.
- اختلاف عدد و حروف یا تاریخ. یک صفر جابهجا کافی است تا در روز سررسید گیر کنید.
- استعلام نگرفتن. پیش از معاملهی بزرگ، رنگ وضعیت صادرکننده را ببینید.
- ننوشتن «بابت». اگر کار به اختلاف بکشد، شرح چک کمک میکند معلوم شود پول برای چه بوده.
- گم کردن رسید. رسید ثبت و تایید را مثل فاکتور طلا نگه دارید.
اگر چک را برای ضمانت میدهید، اول فکر کنید که سفته جای بهتری نیست. فرقشان را در مقالهی فرق چک و سفته با جزییات گفتهایم. برات هم یک سند تجاری دیگر است که در برات چیست توضیحش را میخوانید.
چک ثبتنشده چه حکمی دارد؟
بانک چک صیادی را که ثبت یا تایید نشده نمیپردازد. یعنی اگر روز سررسید آن را به بانک ببرید، پولی نمیگیرید. برگه ممکن است در دادگاه نشانهای از بدهی باشد، ولی راه سریع و سادهی وصول چک را از دست میدهید.
پس اگر کسی گفت «حالا برگه را بگیر، بعدا ثبت میکنم»، مودبانه بگویید نه. اگر کار به اختلاف رسیده، با وکیل مشورت کنید.
چک صیادی یا راههای دیگر پرداخت؟
چک برای پرداخت در آینده است. اگر پول را همین امروز میدهید، انتقال بانکی سادهتر و بیدردسرتر است. در این جدول مقایسهی کوتاهی آمده است.
| روش | پول کی جابهجا میشود؟ | برای چه مناسب است؟ |
|---|---|---|
| چک صیادی | در تاریخ سررسید | پرداخت قسطی، اجاره، معاملهی مدتدار |
| کارتبهکارت | همان لحظه | مبلغهای کوچک روزمره |
| پایا، ساتنا و پل | همان روز یا چند ساعت بعد | مبلغهای بزرگتر امروز |
پس چک را برای تعهد آینده نگه دارید، نه برای پرداخت امروز. جزییات انتقالهای بانکی را در پایا و ساتنا چیست و سامانه پل ببینید. اگر هم چک برای قسط وام است، محاسبه اقساط وام کمک میکند مبلغ هر برگ را درست حساب کنید.
چکلیست ۳۰ ثانیهای پیش از دادن یا گرفتن چک
- شناسهی ۱۶ رقمی روی برگه هست و برگه بنفش و صیادی است.
- مبلغ به عدد و حروف یکی است و ریال و تومان را قاطی نکردهاید. اگر شک دارید، ریال یا تومان را ببینید.
- تاریخ سررسید در برگه و سامانه یکی است.
- کد ملی گیرنده درست وارد شده است.
- صادرکننده ثبت کرده و گیرنده تایید کرده است.
- رسید ثبت و تایید ذخیره شده است.
سوالات متداول
ثبت چک صیادی یعنی چه؟
یعنی صادرکننده مبلغ، تاریخ سررسید و کد ملی گیرنده را در اپ یا اینترنتبانک وارد کند تا چک در سامانه صیاد بانک مرکزی به نام گیرنده ثبت شود. بعد گیرنده باید آن را تایید کند تا قابل پرداخت باشد.
ثبت چک صیادی چگونه است؟
برگه را کامل بنویسید، وارد اپ همان بانکی شوید که دستهچک داده، بخش صدور چک را باز کنید، شناسه ۱۶ رقمی، مبلغ، تاریخ و کد ملی گیرنده را وارد کنید و با رمز یکبار مصرف تایید کنید.
اگر گیرنده چک صیادی را تایید نکند چه میشود؟
چک تاییدنشده قابل پرداخت نیست و بانک وجه آن را نمیدهد. گیرنده باید پس از گرفتن برگه، شناسه صیادی را در اپ بانک خودش وارد کند، اطلاعات را با برگه مقایسه کند و تایید بزند.
چرا چک صیادی ثبت نمیشود؟
رایجترین دلیلها سیمکارتی است که به نام خود شخص نیست، یک رقم اشتباه در شناسه یا کد ملی، ثبت نکردن صدور از سوی صادرکننده، مشکل حساب صادرکننده و اختلال موقت سامانه. اگر حل نشد با بانک تماس بگیرید.
آیا بدون گوشی هوشمند میشود چک صیادی را ثبت کرد؟
بله. میتوانید با کارت ملی به شعبه بروید. برای چکهای زیر ۱۵ میلیون تومان، طبق اطلاعیه بانک مرکزی، سامانه پیامکی هم هست. قالب پیامک و سقف روز را از بانک خودتان بپرسید.
ثبت چک صیادی در بانکهای مختلف فرق دارد؟
نه. سامانه صیاد برای همه بانکها یکی است و قدمها هم یکی است. فقط نام منو و شکل اپ هر بانک فرق میکند. در اپ رسمی بانک دنبال بخش چک یا صیاد بگردید.
چک صیادی را چطور به نفر دیگری منتقل کنیم؟
اول چک را تایید کنید. بعد در اپ بانک گزینه انتقال چک را بزنید، شناسه صیادی و کد ملی گیرنده تازه را وارد کنید. گیرنده تازه هم باید چک را در سامانه تایید کند تا انتقال کامل شود.
چک دیجیتال با چک صیادی کاغذی چه فرقی دارد؟
چک دیجیتال همان چک صیادی است، ولی برگه کاغذی ندارد و صدور، تایید و انتقالش فقط در اپ بانک انجام میشود. گم یا جعل نمیشود و مغایرت برگه با سامانه هم پیش نمیآید.
جمعبندی
ثبت چک صیادی کار پیچیدهای نیست، ولی دو طرف دارد. صادرکننده چک را در اپ بانک به نام گیرنده ثبت میکند و گیرنده آن را تایید میکند. اگر چک دست به دست شود، انتقال هم باید در سامانه ثبت شود.
پس دفعهی بعد که چک دادید یا گرفتید، این سه کلمه را یادتان باشد: استعلام، ثبت، تایید. اگر این سه انجام شود، روز سررسید با خیال راحت به بانک میروید.
