گزارش COT چیست؟ اندیکاتور COT و تحلیل موقعیت معاملهگران در طلا و ارز
فهرست مطالب۱۳ بخش
- گزارش COT چیست؟
- گزارش COT کی منتشر میشود؟
- چند نوع گزارش COT داریم؟
- معاملهگران تجاری و غیرتجاری چه کسانیاند؟
- معاملهگران تجاری: کسانی که با خود کالا کار دارند
- معاملهگران غیرتجاری: پولهایی که دنبال سودند
- معاملهگران کوچک
- ستونهای گزارش COT را چطور بخوانیم؟
- یک مثال عددی ساده
- اندیکاتور COT چطور کار میکند؟
- COT برای تحلیل طلا چه کاربردی دارد؟
- COT در ارزها و فارکس چطور خوانده میشود؟
- محدودیتهای گزارش COT
- اشتباههای رایج در خواندن اندیکاتور COT
- چکلیست هفتگی خواندن گزارش COT
- سوالات متداول
- جمعبندی

خیلیها میپرسند: «پولهای بزرگ الان روی طلا خوشبیناند یا بدبین؟» گزارش COT دقیقا جواب همین سوال است. این گزارش را هر هفته نهاد ناظر بازارهای آتی آمریکا منتشر میکند و نشان میدهد گروههای مختلف معاملهگران چند قرارداد خرید و چند قرارداد فروش در دست دارند. اندیکاتور COT هم همین عددها را روی نمودار میآورد تا ببینیم کدام گروه دارد سنگینتر شرط میبندد.
در این نوشته با هم میبینیم این گزارش از کجا میآید، هر ستونش چه معنایی دارد، چطور آن را برای طلا بخوانیم و کجا نباید به آن تکیه کنیم. هیچجا هم توصیهی خرید و فروش نمیکنم؛ فقط ابزار فهمیدن را میدهم.
گزارش COT چیست؟
COT کوتاهشدهی Commitments of Traders است، یعنی «تعهدات معاملهگران». ناشرش CFTC است؛ یعنی کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا، همان نهادی که بر بازارهای آتی آن کشور نظارت میکند. هر کس در این بازارها حجم بزرگی قرارداد داشته باشد، باید موقعیتش را به این نهاد گزارش بدهد.
بازار آتی یعنی بازاری که در آن امروز قرارداد میبندید که کالایی را در یک تاریخ مشخص در آینده با قیمتی که امروز تعیین شده بخرید یا بفروشید. اگر با این بازار آشنا نیستید، اول نوشتهی معاملات آتی چیست را بخوانید؛ بقیهی این متن خیلی سادهتر میشود.
یک تشبیه ساده: فرض کنید در بازار بزرگ تهران، هر هفته یک نفر از همهی عمدهفروشها بپرسد «چقدر جنس پیشخرید کردهاید و چقدر پیشفروش؟» و فهرست را روی دیوار بزند. گزارش COT همان فهرست روی دیوار است، فقط برای بازارهای آتی آمریکا: طلا، نقره، نفت، گندم، ارزها، اوراق قرضه و شاخصهای سهام.
این گزارش تاریخچهی بلندی دارد. ریشهاش به گزارش سالانهای در سال ۱۹۲۴ برمیگردد. انتشار ماهانه از سال ۱۹۶۲ شروع شد، در دههی ۱۹۹۰ کمکم دوهفتهای شد و از سال ۲۰۰۰ هفتگی است. پس با گزارشی سروکار داریم که بیش از نیم قرن داده پشتش دارد.
گزارش COT کی منتشر میشود؟
طبق برنامهی فعلی CFTC، گزارش هر جمعه ساعت ۱۵:۳۰ به وقت شرق آمریکا منتشر میشود. این یعنی به وقت تهران، جمعهشب حدود ساعت ۲۳ در تابستان آمریکا و نیمهشب جمعه در زمستان آن. ولی یک نکتهی مهم دارد: عددهای گزارش مال سهشنبهی همان هفتهاند، نه جمعه.
یعنی وقتی گزارش را میخوانید، سه روز از عکس گرفتن گذشته است. اگر آن جمعه تعطیل رسمی آمریکا باشد، انتشار یکی دو روز عقب میافتد. گاهی هم اتفاق بزرگتری میافتد: در تعطیلی دولت آمریکا در پاییز ۲۰۲۵، انتشار گزارش از ۱ اکتبر تا ۱۲ نوامبر متوقف شد و بعد کمکم عقبافتادگیها جبران شد.
یک خبر تازه هم هست. CFTC روز ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) اعلام کرد میخواهد تا پایان سال ۲۰۲۶ گزارش را هفتهای دو بار منتشر کند: چهارشنبه با دادهی دوشنبه، و جمعه با دادهی چهارشنبه. فاصلهی داده تا انتشار هم از سه روز به دو روز میرسد. تا لحظهی نوشتن این متن، تاریخ دقیق شروعش اعلام نشده؛ پس پیش از برنامهریزی، تقویم انتشار را در صفحهی گزارشهای COT در سایت CFTC ببینید.
پس COT ابزار کندی است. به درد دیدن روند چندهفتهای میخورد، نه نوسان امروز و فردا.
چند نوع گزارش COT داریم؟
CFTC یک گزارش ندارد، چند گزارش دارد. هر کدام معاملهگران را به شکل دیگری دستهبندی میکنند. هر کدام هم دو نسخه دارد: «فقط آتی» و «آتی و اختیار معامله با هم».
| نام گزارش | برای چه بازارهایی | دستههای معاملهگران |
|---|---|---|
| گزارش قدیمی (Legacy) | همهی بازارها | تجاری، غیرتجاری، کوچک (غیرقابلگزارش) |
| گزارش تفکیکی (Disaggregated) | کالاها؛ طلا، نقره، نفت، کشاورزی | تولیدکننده و مصرفکننده، معاملهگر سواپ، پول مدیریتشده، سایر بزرگها |
| گزارش آتی مالی (TFF) | ارزها، اوراق قرضه، شاخص سهام | واسطهها و بانکها، مدیران دارایی، صندوقهای اهرمی، سایر بزرگها |
| گزارش تکمیلی (Supplemental) | چند بازار کشاورزی | بهعلاوهی معاملهگران صندوقهای شاخصی کالا |
برای طلا بیشتر از همه گزارش قدیمی و گزارش تفکیکی را نگاه میکنند. برای ارزها، یعنی همان چیزی که در بازار فارکس معامله میشود، گزارش آتی مالی دقیقتر است.
معاملهگران تجاری و غیرتجاری چه کسانیاند؟
این مهمترین بخش ماجراست. اگر ندانید هر گروه چرا معامله میکند، عددها گمراهتان میکنند.
معاملهگران تجاری: کسانی که با خود کالا کار دارند
معاملهگر تجاری (Commercial) کسی است که کارش واقعا با طلا یا نفت یا گندم گره خورده: معدندار، پالایشگاه، طلاساز، بانکی که طلا نگه میدارد. اینها بیشتر برای «پوشش ریسک» وارد بازار آتی میشوند، یعنی برای بیمه کردن خودشان در برابر تغییر قیمت.
مثال: معدنداری که شش ماه دیگر طلا استخراج میکند، میترسد قیمت تا آن موقع پایین بیاید. پس امروز در بازار آتی میفروشد تا قیمت امروز را قفل کند. برای همین تجاریها در طلا معمولا موقعیت خالص فروش دارند. این نشانهی بدبینیشان نیست؛ کارشان این است.
معاملهگران غیرتجاری: پولهایی که دنبال سودند
معاملهگر غیرتجاری (Non-commercial) کسی است که با خود کالا کاری ندارد و فقط از تغییر قیمت سود میخواهد؛ مثل صندوقهای بزرگ و صندوقهای پوشش ریسک. در گزارش تفکیکی، مهمترین گروهشان اسم «پول مدیریتشده» (Managed Money) دارد. اینها معمولا دنبال روند میروند: قیمت بالا برود، بیشتر میخرند.
معاملهگران کوچک
گروه سوم، کسانیاند که حجم معاملهشان آنقدر نیست که لازم باشد گزارش بدهند. CFTC سهم آنها را از کم کردن جمع بزرگها از کل بازار حساب میکند. اسمش در گزارش «غیرقابلگزارش» (Nonreportable) است.
پس در خواندن COT همیشه بپرسید: این گروه برای بیمه معامله میکند یا برای سود؟ جواب این سوال معنای عدد را عوض میکند.
ستونهای گزارش COT را چطور بخوانیم؟
جدول خام COT در نگاه اول ترسناک است، ولی فقط چند عدد اصلی دارد. اینها را بشناسید، بقیهاش جزییات است.
- موقعیت لانگ: تعداد قراردادهای خرید یک گروه. لانگ یعنی آن گروه سود میکند اگر قیمت بالا برود.
- موقعیت شورت: تعداد قراردادهای فروش. شورت یعنی آن گروه سود میکند اگر قیمت پایین بیاید.
- اسپرد (Spreading): قراردادهایی که یک معاملهگر هم خرید دارد هم فروش، مثلا خرید سررسید نزدیک و فروش سررسید دور.
- قرارداد باز: کل قراردادهایی که هنوز بسته نشدهاند. در اوپن اینترست چیست مفصل توضیحش دادهام.
- تغییر نسبت به هفتهی قبل: هر گروه این هفته چند قرارداد اضافه یا کم کرده است.
- درصد از قرارداد باز: سهم هر گروه از کل بازار.
- تعداد معاملهگران: چند نفر یا نهاد پشت هر عدد هستند.
مهمترین عددی که خودتان میسازید «موقعیت خالص» است: لانگ منهای شورت. اگر خالص مثبت باشد، آن گروه رویهمرفته خریدار است؛ اگر منفی باشد، فروشنده.
یک مثال عددی ساده
این عددها فقط مثالاند، نه دادهی واقعی. فرض کنید در گزارش این هفتهی طلای COMEX (بورس فلزات نیویورک) گروه پول مدیریتشده این وضع را داشته باشد:
| عدد | هفتهی قبل | این هفته |
|---|---|---|
| لانگ (قرارداد) | ۱۸۰٬۰۰۰ | ۲۰۰٬۰۰۰ |
| شورت (قرارداد) | ۴۰٬۰۰۰ | ۳۰٬۰۰۰ |
| موقعیت خالص | ۱۴۰٬۰۰۰ | ۱۷۰٬۰۰۰ |
بیایید با هم حساب کنیم. خالص این گروه در یک هفته ۳۰٬۰۰۰ قرارداد بالا رفته؛ یعنی حدود ۲۱٪. هر قرارداد آتی طلای COMEX برابر ۱۰۰ انس است. پس ۳۰٬۰۰۰ قرارداد یعنی شرط خرید روی ۳ میلیون انس طلا، چیزی حدود ۹۳ تن. این یعنی پول بزرگ در این هفته محکمتر روی بالا رفتن قیمت ایستاده است.
ولی این هنوز چیزی دربارهی فردا نمیگوید. فقط میگوید هوای بازار چطور است. برای فهم اینکه این هوا معمولی است یا افراطی، باید آن را با گذشته مقایسه کنیم. اینجاست که اندیکاتور COT به کار میآید.
اندیکاتور COT چطور کار میکند؟
اندیکاتور COT در واقع همان عددهای گزارش است که روی نمودار، زیر قیمت، کشیده میشود. سادهترین شکلش یک خط برای موقعیت خالص هر گروه است. در نرمافزارهای نموداری مثل تریدینگ ویو چند اندیکاتور آماده با همین داده هست که میتوانید زیر نمودار طلا یا یک جفتارز اضافه کنید.
شکل کاربردیتر، «شاخص COT» (COT Index) است که لری ویلیامز، معاملهگر و نویسندهی آمریکایی، آن را مشهور کرد. این شاخص موقعیت خالص امروز را در یک بازهی زمانی بین ۰ تا ۱۰۰ مینشاند:
شاخص COT = (خالص امروز − کمترین خالص بازه) ÷ (بیشترین خالص بازه − کمترین خالص بازه) × ۱۰۰
بازه را معمولا ۲۶ هفته (شش ماه)، ۵۲ هفته (یک سال) یا ۱۵۶ هفته (سه سال) میگیرند. عدد نزدیک ۱۰۰ یعنی این گروه الان از همیشهی این بازه خریدارتر است؛ عدد نزدیک ۰ یعنی از همیشه فروشندهتر.
مثال فرضی: اگر در سه سال گذشته کمترین خالص پول مدیریتشده ۲۰٬۰۰۰ و بیشترینش ۲۲۰٬۰۰۰ قرارداد بوده و امروز ۱۷۰٬۰۰۰ است، حساب این میشود: (۱۷۰٬۰۰۰ − ۲۰٬۰۰۰) ÷ (۲۲۰٬۰۰۰ − ۲۰٬۰۰۰) × ۱۰۰ = ۷۵. یعنی خوشبینی زیاد است، ولی هنوز به سقف نرسیده.

بیشتر تحلیلگرها بالای ۸۰ و زیر ۲۰ را ناحیهی افراطی میدانند. این عددها قانون نیستند؛ قرارداد عرفیاند. پس شاخص COT به شما نمیگوید «الان بخر»؛ میگوید «الان جمعیت در یک طرف قایق جمع شده است».
COT برای تحلیل طلا چه کاربردی دارد؟
طلای جهانی به دلار و انس قیمت میخورد و قیمت طلای ایران هم از همین انس جهانی و نرخ دلار ساخته میشود. پس دانستن حالوهوای بازار آتی طلا، برای کسی که در ایران طلا یا سکه نگه میدارد هم بیربط نیست. سه کاربرد اصلی دارد:
- دیدن شدت روند. اگر قیمت بالا میرود و خالص پول مدیریتشده هم هفتهبههفته بیشتر میشود، روند پشتوانهی پول دارد. اگر قیمت بالا میرود ولی خالص این گروه کم میشود، روند ممکن است خسته باشد. این همان فکری است که پشت واگرایی در تحلیل تکنیکال هست.
- هشدار شلوغی یک طرف. وقتی شاخص COT پول مدیریتشده نزدیک ۱۰۰ است، یعنی خریدار تازهی زیادی نمانده. یک خبر بد کافی است تا همه با هم بخواهند بفروشند. برعکسش هم درست است.
- نگاه به تجاریها در نقطههای افراطی. تجاریها معمولا خلاف روند معامله میکنند: وقتی قیمت خیلی بالاست بیشتر میفروشند و وقتی پایین است کمتر. برخی تحلیلگرها کم شدن غیرعادی شورت خالص تجاریها را نشانهی ارزان شدن طلا از نگاه آنها میدانند.
این ابزار بخشی از سنتیمنت بازار است، یعنی حال جمعی سرمایهگذاران. کنار عوامل بنیادی مثل نرخ بهره و شاخص دلار معنا پیدا میکند، نه جای آنها. فهرست کامل این عوامل را در عوامل موثر بر قیمت طلای جهانی نوشتهام.
پس اگر خواستید COT را برای طلا دنبال کنید، هفتهای یک بار سه چیز را یادداشت کنید: خالص پول مدیریتشده، تغییرش نسبت به هفتهی قبل و شاخص COT سهسالهاش.
COT در ارزها و فارکس چطور خوانده میشود؟
در گزارشهای COT، ارزها همان قراردادهای آتی ارزی بورس CME شیکاگو هستند؛ مثل یورو، ین ژاپن، پوند و فرانک سوییس، همه در برابر دلار آمریکا. لانگ خالص در آتی یورو یعنی آن گروه روی بالا رفتن یورو در برابر دلار شرط بسته است.
یک نکته که خیلیها اشتباه میکنند: بیشتر قراردادها به شکل «ارز در برابر دلار» تعریف شدهاند. پس لانگ بودن روی ین یعنی شورت بودن روی جفت دلار/ین. اگر جهت را برعکس بخوانید، کل تحلیل برعکس میشود.
یادتان باشد که بازار ارز بیشتر خارج از بورس و بین بانکها معامله میشود و آتی ارزی فقط تکهای از آن است. پس COT ارزی تصویر کامل بازار نیست؛ تصویر پولهای بزرگ در آتی است. ریسکهای خود بازار فارکس هم سر جایش است و در ایران هیچ کارگزار فارکسی مجوز رسمی ندارد.
محدودیتهای گزارش COT
من COT را ابزار خوبی برای فهم پسزمینهی بازار میدانم، ولی دیدهام کسانی که آن را سیگنال خرید و فروش گرفتهاند ضرر کردهاند. این محدودیتها را جدی بگیرید:
- تاخیر دارد. داده مال سهشنبه است و جمعه میرسد. در بازار پرنوسان، سه روز زیاد است.
- افراط میتواند طول بکشد. شاخص COT ممکن است ماهها بالای ۸۰ بماند و قیمت هم همچنان بالا برود.
- دستهبندی کامل نیست. یک بانک ممکن است هم برای مشتری پوشش ریسک بگیرد هم برای خودش سفتهبازی کند، ولی در یک دسته مینشیند.
- فقط بازار آتی آمریکاست. طلای فیزیکی، بازار لندن و خرید بانکهای مرکزی در آن نیست.
- اختیار معامله جدا حساب میشود. نسخهی «فقط آتی» و «آتی و اختیار» گاهی تصویر متفاوتی میدهند. همیشه بدانید کدام را میخوانید.
اشتباههای رایج در خواندن اندیکاتور COT
این جدول خلاصهی اشتباههایی است که بیشتر از همه دیدهام، و راه درستش:
| اشتباه | چرا غلط است | کار درست |
|---|---|---|
| شورت تجاریها را بدبینی بدانید | آنها برای بیمه میفروشند | تغییر و نقطهی افراطی را ببینید، نه علامت را |
| عدد خام یک هفته را ملاک بگیرید | بدون مقایسه با گذشته معنایی ندارد | شاخص COT با بازهی ۲۶ تا ۱۵۶ هفته |
| با COT لحظهی ورود را بگیرید | داده سه روز عقب است | برای جهت کلی، کنار نمودار قیمت |
| جهت ارزها را برعکس بخوانید | قرارداد «ارز در برابر دلار» است | تعریف قرارداد را پیش از تحلیل بخوانید |
| فقط به یک ابزار تکیه کنید | سنتیمنت، روند را بهتنهایی نمیسازد | با تحلیل بنیادی و تحلیل بین بازاری ترکیب کنید |
پس قاعدهی کلی این است: COT به شما میگوید چه کسی کجای قایق نشسته؛ نمیگوید موج بعدی کی میآید.
چکلیست هفتگی خواندن گزارش COT
اگر میخواهید این کار را هر هفته انجام بدهید، همین چند قدم کافی است:
- بازار را انتخاب کنید (مثلا طلای COMEX) و گزارش مناسبش را باز کنید: تفکیکی برای کالا، آتی مالی برای ارز.
- تاریخ داده را ببینید؛ سهشنبهی کدام هفته است؟
- موقعیت خالص پول مدیریتشده و تجاریها را حساب کنید.
- تغییر هفتگی را بنویسید: بیشتر شد یا کمتر؟
- شاخص COT را با بازهی ثابت خودتان حساب کنید.
- جهت این عددها را با جهت قیمت مقایسه کنید: همجهتاند یا واگرا؟
- تصمیم را با بقیهی تحلیلها بگیرید، نه فقط با COT.
سوالات متداول
گزارش COT چیست؟
گزارش هفتگی کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) است که نشان میدهد گروههای مختلف معاملهگران، مثل تولیدکنندهها و صندوقهای بزرگ، در بازارهای آتی طلا، نفت، ارز و کالاهای دیگر چند قرارداد خرید و فروش باز دارند.
گزارش COT کی منتشر میشود؟
در برنامهی فعلی، هر جمعه ساعت ۱۵:۳۰ به وقت شرق آمریکا، با دادهی سهشنبهی همان هفته؛ یعنی جمعهشب به وقت تهران. CFTC در آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد تا پایان ۲۰۲۶ انتشار را هفتهای دو بار، چهارشنبه و جمعه، میکند.
اندیکاتور COT چطور خوانده میشود؟
اندیکاتور COT موقعیت خالص هر گروه، یعنی خرید منهای فروش، را زیر نمودار قیمت نشان میدهد. شکل رایجش شاخص COT است که این عدد را در یک بازهی چندهفتهای بین صفر تا صد مینشاند؛ بالای ۸۰ و زیر ۲۰ را افراطی میدانند.
COT برای تحلیل طلا چه کاربردی دارد؟
نشان میدهد صندوقهای بزرگ چقدر روی بالا رفتن طلا شرط بستهاند و این شرط در حال بزرگتر شدن است یا کوچکتر. اگر خرید آنها به سقف تاریخی نزدیک شود، احتمال اصلاح بیشتر میشود، ولی زمان دقیقش را نمیگوید.
فرق معاملهگران تجاری و غیرتجاری چیست؟
تجاریها با خود کالا کار دارند، مثل معدندار و طلاساز، و بیشتر برای بیمه کردن خود در برابر تغییر قیمت معامله میکنند. غیرتجاریها، مثل صندوقهای بزرگ، فقط برای سود بردن از تغییر قیمت وارد بازار میشوند.
چرا معاملهگران تجاری در طلا معمولا شورت هستند؟
چون تولیدکنندهها و نگهدارندههای طلا میخواهند قیمت فروش آیندهشان را از امروز قفل کنند. این فروش برای پوشش ریسک است، نه نشانهی بدبینی. برای همین تغییر و نقطهی افراطی شورت آنها مهمتر از خود عدد است.
آیا میشود فقط با گزارش COT معامله کرد؟
نه. داده سه روز تاخیر دارد و حالت افراطی ممکن است ماهها بماند. COT برای فهم حالوهوای بازار و جهت کلی خوب است، ولی باید کنار نمودار قیمت، تحلیل بنیادی و مدیریت ریسک استفاده شود.
COT در فارکس چطور استفاده میشود؟
در گزارش آتی مالی، موقعیت گروهها روی آتی ارزهایی مثل یورو و ین در برابر دلار آمده است. باید دقت کرد که لانگ روی آتی ین یعنی شرط بر ضعیف شدن دلار در برابر ین، و این داده فقط بخش آتی بازار ارز را نشان میدهد.
جمعبندی
گزارش COT پنجرهای است به اینکه پولهای بزرگ در بازار آتی طلا، نفت و ارز کجا ایستادهاند. اندیکاتور COT و شاخص صفر تا صدش این عددها را قابل مقایسه میکنند و نشان میدهند جمعیت کی بیش از حد در یک طرف جمع شده است.
ولی این ابزار کند است و زمان نمیدهد. پس آن را کنار نمودار قیمت و عوامل بنیادی بگذارید، نه جای آنها. اگر طلا یا سکه دارید، برای دیدن اثر این تغییرها روی بازار خودمان، قیمت طلا امروز را کنار انس جهانی دنبال کنید. تصمیم نهایی هم، مثل همیشه، با خودتان است.
