هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

تحلیل زمانی در بورس؛ پیش‌بینی زمان برگشت قیمت با فیبوناچی زمانی، چرخه‌ها و گن

فهرست مطالب۱۶ بخش
  1. تحلیل زمانی در بورس چیست؟
  2. آیا می‌شود زمان برگشت قیمت را پیش‌بینی کرد؟
  3. پیش از هر ابزار: نقطه‌ی برگشت را درست پیدا کنید
  4. کندل بشمریم یا روز تقویم؟
  5. دام ایرانی: صف، دامنه‌ی نوسان و توقف نماد
  6. ابزارهای تحلیل زمانی در یک نگاه
  7. فیبوناچی زمانی چطور رسم می‌شود؟
  8. منطقه‌های زمانی فیبوناچی (Time Zones)
  9. نسبت زمانی: این اصلاح تا کی طول می‌کشد؟
  10. نسبت زمانی سه‌نقطه‌ای: موج بعدی کی تمام می‌شود؟
  11. چرخه‌های زمانی: بازار هم عادت دارد
  12. زمان در روش گن
  13. زمان در امواج الیوت
  14. واگرایی زمانی: اصلاح وقت گرفته ولی راه نرفته
  15. هم‌پوشانی زمانی: جایی که چند ابزار به یک روز می‌رسند
  16. هم‌پوشانی قیمت و زمان: قوی‌ترین حالت
  17. تقویم بازار ایران: رویدادهای زمانی تکراری
  18. اشتباه‌های رایج در تحلیل زمانی بورس
  19. چک‌لیست پیش از استفاده از تحلیل زمانی
  20. تحلیل زمانی بورس کنار بقیه‌ی ابزارها
  21. سوالات متداول
  22. جمع‌بندی
تحلیل زمانی در بورس؛ پیش‌بینی زمان برگشت قیمت با فیبوناچی زمانی، چرخه‌ها و گن

تحلیل زمانی بورس یعنی به‌جای اینکه فقط بپرسیم «قیمت تا کجا می‌رود؟»، بپرسیم «کی احتمال دارد روند بچرخد؟». در این روش فاصله‌ی زمانی بین سقف‌ها و کف‌های قبلی را می‌شمریم، با نسبت‌های فیبوناچی، چرخه‌ها و ابزارهای گن اندازه می‌گیریم و یک بازه‌ی زمانی احتمالی برای برگشت قیمت پیدا می‌کنیم. جواب تحلیل زمانی هیچ‌وقت یک روز دقیق نیست؛ یک پنجره است.

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «سهم سه هفته است درجا می‌زند. کی تمام می‌شود؟» این پرسش، پرسش زمان است، نه قیمت. بیشتر آموزش‌های تکنیکال روی محور عمودی نمودار، یعنی قیمت، کار می‌کنند و محور افقی، یعنی زمان، را فراموش می‌کنند. در این راهنما همان محور فراموش‌شده را با هم یاد می‌گیریم: ابزارها، روش رسم، مثال عددی، جای ایراد و اشتباه‌هایی که پول آدم را می‌برد.

تحلیل زمانی در بورس چیست؟

هر نمودار دو محور دارد. محور عمودی قیمت است و محور افقی زمان. ابزارهایی مثل حمایت و مقاومت به ما می‌گویند قیمت احتمالا کجا می‌ایستد. تحلیل زمانی به ما می‌گوید احتمالا کی می‌ایستد یا کی راه می‌افتد.

یک تشبیه ساده: فرض کنید مهمان از شهرستان به تهران می‌آید. شما می‌دانید از کجا راه افتاده و معمولا چقدر در راه است. نمی‌توانید بگویید ساعت ۷ و ۱۲ دقیقه زنگ را می‌زند. ولی می‌توانید بگویید «حدود ۷ تا ۸ شب برسد». اگر ساعت ۱۰ شد و نرسید، می‌فهمید چیزی عوض شده است. تحلیل زمانی همین کار را با بازار می‌کند.

تحلیل زمانی بر یک فرض ساده تکیه دارد: رفتار آدم‌ها در بازار تکرار می‌شود و این تکرار، فقط در اندازه‌ی حرکت نیست، در طول حرکت هم هست. سهمی که چند بار پشت سر هم بعد از حدود یک ماه رشد، اصلاح کرده، احتمالا باز هم همین عادت را نشان می‌دهد. پس تحلیل زمانی یعنی پیدا کردن عادت زمانی بازار، نه پیشگویی.

آیا می‌شود زمان برگشت قیمت را پیش‌بینی کرد؟

جواب صادقانه‌ی من این است: به‌طور دقیق، نه. به‌شکل بازه‌ی احتمالی، تا حدی بله. هیچ ابزاری نمی‌تواند بگوید سهم دقیقا روز سه‌شنبه برمی‌گردد. هر کس چنین ادعایی کرد، حواستان باشد؛ این همان جایی است که کانال‌های سیگنال تضمینی از آن پول درمی‌آورند.

چیزی که تحلیل زمانی واقعا می‌دهد، سه چیز است:

  • پنجره‌ی هشدار: چند روزی که باید حواستان به نمودار بیشتر باشد.
  • سنجیدن اصلاح: اینکه اصلاح فعلی «وقتش را پر کرده» یا هنوز زود است.
  • تایید ابزارهای دیگر: اگر قیمت به یک حمایت مهم رسیده و هم‌زمان در پنجره‌ی زمانی هم هستیم، احتمال واکنش بیشتر است.

پژوهش‌های دانشگاهی هم شاهد محکمی پیدا نکرده‌اند که عددهای فیبوناچی یا گن، به‌تنهایی، زمان برگشت را بهتر از شانس نشان بدهند. این را پنهان نمی‌کنم. ولی چون خیلی از معامله‌گرها به همین ابزارها نگاه می‌کنند، گاهی رفتار جمعی خودش باعث واکنش در همان روزها می‌شود. پس تحلیل زمانی را مثل ساعت مچی ببینید: کمک می‌کند، ولی جای چشم را نمی‌گیرد.

پیش از هر ابزار: نقطه‌ی برگشت را درست پیدا کنید

همه‌ی ابزارهای زمانی از یک جا شروع می‌شوند: نقطه‌ی برگشت. یعنی سقف یا کفی که روند از آنجا جهتش را عوض کرده است. به این نقطه‌ها پیوت هم می‌گویند. اگر نقطه‌ی شروع را اشتباه بگذارید، همه‌ی تاریخ‌ها جابه‌جا می‌شوند.

چند قاعده‌ی ساده برای پیدا کردن نقطه‌ی برگشت معتبر:

  • سقف یا کفی را بگیرید که روی نمودار «از دور» دیده شود، نه نوسان کوچک یک روزه.
  • بعد از آن نقطه، قیمت دست‌کم چند کندل در جهت مخالف رفته باشد.
  • همه‌ی نقطه‌ها را در یک تایم فریم بگیرید. شمردن کندل روزانه و هفتگی را قاطی نکنید.

کندل بشمریم یا روز تقویم؟

این پرسش در بازار ایران مهم‌تر از جاهای دیگر است. بازار سهام ما شنبه تا چهارشنبه باز است و پنجشنبه، جمعه و تعطیلات رسمی بسته است. جزییاتش را در مطلب ساعت کاری بورس نوشته‌ام. یعنی ۳۰ روز تقویمی معمولا حدود ۲۰ تا ۲۲ روز معاملاتی است و در نوروز خیلی کمتر.

بیشتر تحلیل‌گرها کندل یا روز معاملاتی را می‌شمرند، چون بازار فقط وقتی باز است «حرکت» می‌کند. گن و بعضی تحلیل‌گرهای چرخه روز تقویمی را هم نگاه می‌کنند. توصیه‌ی من این است که یکی را انتخاب کنید و تا آخر روی همان بمانید. کسی که یک بار کندل می‌شمرد و یک بار روز تقویم، هر بار به جواب دلخواهش می‌رسد.

دام ایرانی: صف، دامنه‌ی نوسان و توقف نماد

در بورس ایران قیمت هر روز فقط تا سقف دامنه‌ی نوسان بالا یا پایین می‌رود. وقتی سهمی چند روز پشت سر هم صف خرید یا صف فروش است، حرکتی که در بازار آزاد شاید در دو روز تمام می‌شد، پنج روز طول می‌کشد. یعنی دامنه‌ی نوسان زمان را کش می‌دهد.

توقف نماد هم همین‌طور است. سهمی که یک ماه بسته بوده، در آن یک ماه کندلی نساخته، ولی خبرها و انتظارها جمع شده‌اند. اگر روی چنین نمادی کندل بشمرید، شمارش شما با واقعیت جور نیست. پس پیش از تحلیل زمانی روی سهم ایرانی، اول ببینید در بازه‌ی شمارش صف‌های طولانی یا توقف بوده یا نه. اگر بوده، به عددها کمتر اعتماد کنید.

ابزارهای تحلیل زمانی در یک نگاه

ابزارهای زمانی زیادند، ولی بیشترشان از چند خانواده‌ی اصلی می‌آیند. این جدول آن‌ها را کنار هم گذاشته تا بدانید هر کدام به چه پرسشی جواب می‌دهد:

مقایسه‌ی ابزارهای اصلی تحلیل زمانی
ابزاربه چه پرسشی جواب می‌دهد؟چند نقطه لازم دارد؟برای تازه‌کار
منطقه‌های زمانی فیبوناچیاز این نقطه‌ی برگشت، روزهای حساس بعدی کدام‌اند؟۱ یا ۲ساده
نسبت زمانی (اصلاحی و گسترشی)این اصلاح یا این موج تا کی طول می‌کشد؟۲ یا ۳متوسط
چرخه‌های زمانیکف یا سقف بعدی، با فاصله‌ی معمول، کی می‌رسد؟چند کف یا سقف پشت سر هممتوسط
زمان در روش گنبعد از ۹۰، ۱۸۰ یا ۳۶۰ روز، یا وقتی قیمت و زمان هم‌اندازه شدند، چه می‌شود؟۱ یا ۲سخت
زمان در امواج الیوتموج اصلاحی بعدی کوتاه است یا طولانی؟موج‌شماری کاملسخت
واگرایی زمانیاصلاح فعلی ادامه‌ی روند را نشان می‌دهد یا برگشت را؟۳متوسط
تقویم بازارچه رویدادهای تکراری‌ای در راه است؟هیچساده

اگر تازه شروع کرده‌اید، دو ردیف اول و ردیف آخر کافی است. بقیه را وقتی سراغشان بروید که با این سه راحت شدید. حالا هر کدام را با مثال ببینیم.

فیبوناچی زمانی چطور رسم می‌شود؟

فیبوناچی زمانی معروف‌ترین ابزار تحلیل زمانی است. پایه‌اش همان دنباله‌ی فیبوناچی است: ۱، ۲، ۳، ۵، ۸، ۱۳، ۲۱، ۳۴ و همین‌طور ادامه. هر عدد جمع دو عدد قبلی است. این ابزار دو شکل اصلی دارد که با هم فرق دارند.

منطقه‌های زمانی فیبوناچی (Time Zones)

این ساده‌ترین شکل است. از یک نقطه‌ی برگشت مهم شروع می‌کنید و خط‌های عمودی را به فاصله‌ی همین عددها جلو می‌برید. خط‌ها روزهایی را نشان می‌دهند که احتمال تغییر یا شتاب در آن‌ها بیشتر است.

  1. نمودار را روی تایم فریم روزانه بگذارید.
  2. یک کف یا سقف مهم را پیدا کنید. در اینجا فرض می‌کنیم کف مهم یک سهم در یک روز مشخص ساخته شده است.
  3. در نرم‌افزار نمودار، ابزار Fib Time Zone را انتخاب کنید و نقطه‌ی اول را روی همان کندل کف بگذارید.
  4. نقطه‌ی دوم را روی کندل بعدی بگذارید تا فاصله‌ی واحد «یک کندل» شود. بعضی‌ها نقطه‌ی دوم را روی سقف بعدی می‌گذارند؛ در این حالت واحد همان طول موج اول است.
  5. خط‌ها خودکار روی کندل‌های ۱، ۲، ۳، ۵، ۸، ۱۳، ۲۱، ۳۴ و ۵۵ بعد از کف می‌افتند.
  6. خط‌های اول به هم نزدیک‌اند و معمولا ارزش کمی دارند. خط‌های ۱۳ به بعد را جدی‌تر بگیرید.

پس اگر کف مهم را «روز صفر» بگیریم، کندل‌های ۲۱، ۳۴ و ۵۵ بعد از آن، روزهایی هستند که باید حواستان به نمودار باشد. اگر در یکی از این روزها قیمت هم به یک مقاومت رسیده بود، این هشدار جدی‌تر است.

خط‌های عمودی منطقه‌های زمانی فیبوناچی روی کندل‌های ۱ تا ۵۵ بعد از یک کف مهم
منطقه‌های زمانی فیبوناچی از یک کف مهم؛ مسیر قیمت فرضی است.

نسبت زمانی: این اصلاح تا کی طول می‌کشد؟

شکل دوم کاربردی‌تر است. اینجا طول یک موج را اندازه می‌گیرید و نسبت‌های فیبوناچی را روی همان طول پیاده می‌کنید. نسبت‌های اصلی ۳۸٫۲٪، ۵۰٪، ۶۱٫۸٪، ۱۰۰٪ و ۱۶۱٫۸٪ هستند. همان نسبت‌هایی که در فیبوناچی قیمتی می‌شناسید، این بار روی محور افقی.

بیایید با هم حساب کنیم. فرض کنید سهمی از کف تا سقف، ۲۱ روز معاملاتی بالا رفته و حالا اصلاح شروع شده است. پنجره‌های زمانی پایان اصلاح این‌طور می‌شوند:

مثال: پنجره‌های زمانی پایان اصلاح بعد از یک موج ۲۱ روزه
نسبت زمانیحسابچند روز بعد از سقف؟معنی
۳۸٫۲٪۲۱ × ۰٫۳۸۲حدود ۸ روزاصلاح کوتاه؛ روند قوی است
۶۱٫۸٪۲۱ × ۰٫۶۱۸حدود ۱۳ روزاصلاح معمول
۱۰۰٪۲۱ × ۱۲۱ روزاصلاح هم‌اندازه‌ی موج؛ زنگ هشدار
۱۶۱٫۸٪۲۱ × ۱٫۶۱۸حدود ۳۴ روزاصلاح خیلی طولانی؛ شاید روند عوض شده

این فقط مثال است. ولی منطقش را ببینید: اگر اصلاح از ۲۱ روز گذشت و قیمت هنوز پایین می‌رود، یعنی اصلاح از خود موج طولانی‌تر شده است. این دیگر «نفس گرفتن» نیست؛ ممکن است روند واقعا عوض شده باشد. پس نسبت زمانی بیشتر از اینکه روز خرید را بگوید، به شما می‌گوید کی باید به نظر قبلی‌تان شک کنید.

نسبت زمانی سه‌نقطه‌ای: موج بعدی کی تمام می‌شود؟

در نسخه‌ی سه‌نقطه‌ای، طول موج اول (از A تا B) را می‌گیرید و از پایان اصلاح (نقطه‌ی C) جلو می‌برید. در بعضی نرم‌افزارها اسمش Trend-Based Fib Time است و در آموزش‌های فارسی گاهی ATP هم صدایش می‌کنند.

مثال: موج A تا B، ۲۰ کندل طول کشیده است. اصلاح تمام شده و قیمت از نقطه‌ی C دوباره راه افتاده. پنجره‌های پایان موج تازه:

  • ۶۱٫۸٪ طول موج اول: حدود ۱۲ کندل بعد از C
  • ۱۰۰٪: ۲۰ کندل بعد از C (موج تازه هم‌اندازه‌ی موج قبلی)
  • ۱۶۱٫۸٪: حدود ۳۲ کندل بعد از C (موج تازه کشیده‌تر)

در عمل، بیشترین ارزش در ۱۰۰٪ است. بازار عادت دارد موج‌ها را با طول نزدیک به هم بسازد. پس اگر موج تازه به ۲۰ کندل رسید و هم‌زمان به هدف قیمتی هم رسید، جای خوبی برای فکر کردن به سیو سود است.

چرخه‌های زمانی: بازار هم عادت دارد

چرخه یعنی فاصله‌ی تقریبا ثابت بین کف‌ها یا بین سقف‌ها. مثل فصل‌های سال که هر سال برمی‌گردند، ولی بهار هر سال دقیقا یک روز شروع نمی‌شود. یک سال زودتر گرم می‌شود و یک سال دیرتر.

روش ساده‌ی پیدا کردن چرخه این است:

  1. کف‌های مهم یکی دو سال گذشته‌ی سهم را روی نمودار روزانه علامت بزنید.
  2. فاصله‌ی هر کف تا کف بعدی را به روز معاملاتی بشمرید.
  3. اگر فاصله‌ها نزدیک به هم بودند، میانگین بگیرید.
  4. میانگین را از آخرین کف جلو ببرید و یک پنجره‌ی چند روزه‌ی پیش و پس آن بسازید.

مثال: فاصله‌ی چهار کف آخر یک سهم ۳۸، ۴۳، ۴۰ و ۳۹ روز معاملاتی بوده است. میانگین حدود ۴۰ روز است. پس کف بعدی را حدود ۴۰ روز بعد از آخرین کف، با چند روز این‌طرف و آن‌طرف، انتظار می‌کشیم. اگر فاصله‌ها ۱۵، ۶۰ و ۳۰ روز بود، چرخه‌ای در کار نیست و نباید به زور یکی بسازیم.

تحلیل‌گری به نام جیم هرست در کتابی که سال ۱۹۷۰ منتشر کرد، چند اصل ساده برای چرخه‌ها گفت که هنوز به کار می‌آید. مهم‌ترینشان این‌هاست: چرخه‌های کوچک درون چرخه‌های بزرگ‌تر جا می‌گیرند، چرخه‌های هم‌اندازه در سهم‌های مشابه معمولا هم‌زمان کف می‌زنند، و طول هر چرخه همیشه کمی بالا و پایین می‌شود. اصل آخر از همه مهم‌تر است. یعنی چرخه وعده‌ی تاریخ دقیق نمی‌دهد.

چرخه‌ی بزرگ‌تر اقتصاد هم وجود دارد. رونق و رکود اقتصاد، که در مقاله‌ی چرخه‌ی کسب و کار توضیح داده‌ام، روی کل بازار اثر دارد و از هر چرخه‌ی تکنیکالی قوی‌تر است. پس چرخه‌ی کوتاه‌مدت یک سهم را همیشه زیر سایه‌ی وضع کلی بازار و شاخص کل بورس ببینید.

زمان در روش گن

ویلیام گن از معدود تحلیل‌گرهای قدیمی بود که زمان را به اندازه‌ی قیمت مهم می‌دانست. حرف اصلی‌اش این بود که وقتی «قیمت و زمان هم‌اندازه شوند»، احتمال چرخش بیشتر است. او سال را مثل یک دایره‌ی ۳۶۰ درجه می‌دید و روزهای ۴۵، ۹۰، ۱۲۰، ۱۸۰، ۲۷۰ و ۳۶۰ بعد از یک نقطه‌ی برگشت مهم را زیر نظر می‌گرفت. سالگرد سقف‌ها و کف‌های مهم هم برایش معنا داشت.

مثلا اگر سهمی اول مهر کف مهمی ساخته، طرفداران گن حدود ۹۰ روز تقویمی بعد، یعنی اوایل دی، و ۱۸۰ روز بعد، یعنی حوالی نوروز، را زیر نظر می‌گیرند. این ابزارها جذاب‌اند ولی به انتخاب واحد قیمت و نقطه‌ی شروع خیلی حساس‌اند. توضیح کامل و مثال عددی‌اش را در نظریه‌ی گن و فرمول جدولش را در مربع گن نوشته‌ام.

زمان در امواج الیوت

در امواج الیوت زمان نقش کمکی دارد، ولی دو نکته‌ی زمانی‌اش خیلی به کار می‌آید.

  • تناوب: موج اصلاحی ۲ و موج اصلاحی ۴ معمولا شبیه هم نیستند. اگر یکی کوتاه و تند بود، دیگری معمولا طولانی و آرام است. این را در اصل تناوب با مثال نوشته‌ام. پس اگر موج ۲ فقط چند روز طول کشید، برای موج ۴ آماده‌ی صبر بیشتری باشید.
  • نسبت‌های زمانی بین موج‌ها: موج‌های هم‌جهت گاهی طول زمانی نزدیک به هم یا با نسبت‌های فیبوناچی دارند. این قاعده سفت و سخت نیست؛ فقط نشانه است.

واگرایی زمانی: اصلاح وقت گرفته ولی راه نرفته

واگرایی زمانی یکی از کاربردی‌ترین ایده‌های تحلیل زمانی است. وقتی اصلاح نسبت به موج قبلی زمان زیادی می‌گیرد ولی قیمت را کم برمی‌گرداند، یعنی فروشنده‌ها زور زیادی ندارند و روند اصلی احتمالا ادامه پیدا می‌کند. مثلا موجی ۲۰ کندل بالا رفته و حالا ۲۵ کندل اصلاح کرده، ولی فقط ۲۵٪ از رشد را پس داده است.

این ابزار هیچ اندیکاتوری لازم ندارد؛ فقط کندل می‌شمرید و درصد اصلاح را حساب می‌کنید. دو نوع اصلی‌اش و فرقش با واگرایی معمولی را در مقاله‌ی واگرایی زمانی کامل با شکل توضیح داده‌ام.

هم‌پوشانی زمانی: جایی که چند ابزار به یک روز می‌رسند

تا اینجا هر ابزار یک یا چند تاریخ داد. حالا مهم‌ترین قسمت می‌رسد. هیچ‌کدام از این تاریخ‌ها به‌تنهایی ارزش زیادی ندارد. ارزش وقتی پیدا می‌شود که چند ابزار مستقل، به یک بازه‌ی چند روزه برسند. به این، خوشه‌ی زمانی یا هم‌پوشانی زمانی می‌گویند.

مثل این است که سه نفر جدا از هم بگویند مهمان حدود ساعت ۸ می‌رسد: یکی از روی فاصله، یکی از روی ترافیک، یکی چون دفعه‌ی قبل هم همین ساعت رسیده بود. حرف هر کدام به‌تنهایی شاید اشتباه باشد، ولی وقتی هر سه یک چیز می‌گویند، باورش راحت‌تر است.

یک مثال ساده (عددها فرضی‌اند):

  • منطقه‌ی زمانی فیبوناچی از کف اصلی: کندل ۳۴، یعنی حدود روز ۳۴
  • نسبت ۱۰۰٪ موج تازه نسبت به موج قبلی: حدود روز ۳۲
  • میانگین چرخه‌ی کف‌ها: حدود روز ۳۵

هر سه ابزار در بازه‌ی روز ۳۲ تا ۳۵ جمع شده‌اند. این پنجره ارزش زیر نظر گرفتن دارد. ولی هنوز معامله نمی‌کنیم. فقط حواسمان جمع‌تر است.

سه ابزار زمانی که در بازه‌ی روز ۳۲ تا ۳۵ به یک پنجره می‌رسند
هم‌پوشانی زمانی: وقتی چند ابزار مستقل به یک بازه می‌رسند (مثال).

هم‌پوشانی قیمت و زمان: قوی‌ترین حالت

قوی‌ترین نشانه وقتی است که پنجره‌ی زمانی با یک ناحیه‌ی قیمتی مهم هم‌زمان شود. مثلا قیمت در همان روزهای ۳۲ تا ۳۵ به یک مقاومت قدیمی یا سطح گسترشی فیبوناچی هم برسد. آن وقت دو پرسش «تا کجا؟» و «تا کی؟» یک جواب داده‌اند.

با این حال، تایید آخر را باید خود قیمت بدهد: یک کندل برگشتی، شکست یک خط روند کوتاه، یا تغییر رفتار حجم. پس تحلیل زمانی به شما می‌گوید کی نگاه کنید؛ قیمت به شما می‌گوید چه کنید.

تقویم بازار ایران: رویدادهای زمانی تکراری

یک نوع تحلیل زمانی هم هست که هیچ فرمولی ندارد و خیلی‌ها فراموشش می‌کنند: رویدادهای تکراری تقویم. بازار ایران چند رویداد سالانه و فصلی دارد که رفتار سهم‌ها را جابه‌جا می‌کند:

  • فصل مجامع: سال مالی بیشتر شرکت‌ها آخر اسفند تمام می‌شود و طبق قانون، مجمع عادی سالانه باید ظرف چهار ماه برگزار شود. برای همین بیشتر مجامع بین اردیبهشت و تیر است. تاریخ‌ها را در تقویم مجامع بورسی ببینید.
  • گزارش‌های دوره‌ای: گزارش فعالیت ماهانه در روزهای اول ماه بعد و صورت‌های مالی سه‌ماهه معمولا تا حدود یک ماه بعد از پایان هر فصل در کدال می‌آیند. روزهای پیش از انتشار گزارش، گاهی پر از انتظار و شایعه است.
  • تعطیلات طولانی: پیش از نوروز و تعطیلات چندروزه، بعضی‌ها نمی‌خواهند پولشان چند روز در سهم بماند و فروش کمی بیشتر می‌شود. بعد از تعطیلات هم بازار گاهی با تاخیر به خبرهای جمع‌شده واکنش نشان می‌دهد.

این رویدادها به شما نمی‌گویند قیمت بالا می‌رود یا پایین. فقط می‌گویند در این روزها احتمال تغییر رفتار بیشتر است. پس پیش از معامله، یک نگاه به تقویم بیندازید؛ ساده‌ترین تحلیل زمانی همین است.

اشتباه‌های رایج در تحلیل زمانی بورس

این‌ها اشتباه‌هایی است که بیشتر از همه می‌بینم:

  1. تاریخ را با قطعیت گرفتن. «روز ۳۴ برمی‌گردد، پس همه‌ی پولم را می‌خرم.» تحلیل زمانی بازه است، نه وعده.
  2. عوض کردن نقطه‌ی شروع تا جواب دلخواه بیاید. اگر ابزار را چند بار جابه‌جا کنید، بالاخره روی یک روز دلخواه می‌افتد. این تحلیل نیست، خودفریبی است.
  3. قاطی کردن روز تقویم و روز معاملاتی. یک بار کندل و یک بار روز تقویم شمردن، همه‌ی عددها را بی‌معنا می‌کند.
  4. فراموش کردن صف و توقف نماد. روی سهمی که هفته‌ها صف بوده، شمارش کندل گمراه‌کننده است.
  5. معامله بدون تایید قیمت. رسیدن به پنجره‌ی زمانی، سیگنال نیست. باید رفتار قیمت هم عوض شود.
  6. معامله بدون حد ضرر. هر پنجره‌ی زمانی ممکن است بی‌اثر رد شود. بدون حد ضرر، یک تاریخ اشتباه می‌تواند گران تمام شود.
  7. استفاده از خط‌های خیلی نزدیک. خط‌های ۱، ۲ و ۳ فیبوناچی زمانی تقریبا هر چند روز یک بار می‌افتند و تقریبا همیشه «درست» به نظر می‌رسند. ارزششان کم است.

چک‌لیست پیش از استفاده از تحلیل زمانی

پیش از اینکه به یک تاریخ دل ببندید، این چند پرسش را از خودتان بپرسید:

  • نقطه‌ی برگشت را روی یک سقف یا کف واضح گذاشته‌ام، نه روی نوسان کوچک؟
  • همه‌ی شمارش‌ها در یک تایم فریم و با یک واحد (کندل یا روز تقویم) است؟
  • در بازه‌ی شمارش، صف طولانی یا توقف نماد نبوده؟
  • دست‌کم دو ابزار مستقل به همین پنجره رسیده‌اند؟
  • در همین پنجره، قیمت هم به یک ناحیه‌ی مهم رسیده؟
  • رویداد مهمی در تقویم، مثل مجمع یا گزارش، در همین روزها هست؟
  • اگر پنجره بی‌اثر رد شد، حد ضررم کجاست؟

یک کار مفید دیگر هم هست: پنجره‌هایی را که پیدا می‌کنید، با تاریخ در ژورنال معاملاتی بنویسید و بعد ببینید چند بار درست درآمده‌اند. اگر می‌خواهید سریع‌تر بسنجید، می‌توانید روی داده‌ی گذشته بک تست بگیرید. بعد از چند ماه، با عدد خودتان می‌فهمید این ابزارها روی سهم‌های مورد علاقه‌ی شما چقدر کار می‌کنند.

تحلیل زمانی بورس کنار بقیه‌ی ابزارها

تحلیل زمانی یک ابزار مستقل نیست؛ مکمل است. جایش کنار تحلیل قیمتی و تحلیل تکنیکال کلاسیک است، و همه‌ی این‌ها زیر سایه‌ی وضع بنیادی شرکت و حال کل بازار. سهمی که سود شرکتش دارد آب می‌رود، با هیچ فیبوناچی زمانی‌ای نجات پیدا نمی‌کند.

به نظر من بهترین استفاده از تحلیل زمانی این دو کار است: صبور کردن آدم وقتی اصلاح هنوز وقتش پر نشده، و هوشیار کردن آدم وقتی اصلاح از وقت معمولش گذشته است. هر دو، جلوی تصمیم‌های عجولانه را می‌گیرد. تصمیم نهایی همیشه با خودتان است.

سوالات متداول

تحلیل زمانی در بورس چیست؟

تحلیل زمانی شاخه‌ای از تحلیل تکنیکال است که به‌جای قیمت، روی محور زمان کار می‌کند. فاصله‌ی سقف‌ها و کف‌های قبلی را می‌شمرد و با نسبت‌های فیبوناچی، چرخه‌ها و ابزارهای گن یک بازه‌ی زمانی احتمالی برای تغییر روند پیدا می‌کند.

فیبوناچی زمانی چطور رسم می‌شود؟

یک کف یا سقف مهم را پیدا کنید و ابزار منطقه‌های زمانی فیبوناچی را از همان کندل شروع کنید. خط‌های عمودی روی کندل‌های ۱، ۲، ۳، ۵، ۸، ۱۳، ۲۱ و ۳۴ بعد از آن می‌افتند. خط‌های ۱۳ به بعد ارزش بیشتری دارند.

آیا می‌شود زمان برگشت قیمت را پیش‌بینی کرد؟

به‌شکل یک روز دقیق نه. تحلیل زمانی فقط یک پنجره‌ی چند روزه می‌دهد که در آن احتمال تغییر روند بیشتر است. این پنجره باید با رفتار قیمت، مثل کندل برگشتی یا شکست خط روند، تایید شود.

در تحلیل زمانی کندل بشمریم یا روز تقویمی؟

بیشتر تحلیل‌گرها کندل یا روز معاملاتی را می‌شمرند، چون بازار فقط وقتی باز است حرکت می‌کند. روش گن روز تقویمی را هم نگاه می‌کند. مهم این است که یکی را انتخاب کنید و در همه‌ی شمارش‌ها همان را به کار ببرید.

مهم‌ترین نسبت‌های فیبوناچی زمانی کدام‌اند؟

نسبت‌های ۳۸٫۲، ۶۱٫۸، ۱۰۰ و ۱۶۱٫۸ درصد از همه پرکاربردترند. در عمل نسبت ۱۰۰ درصد، یعنی هم‌اندازه شدن موج تازه با موج قبلی، بیشترین ارزش را دارد. اصلاحی که از ۱۰۰ درصد زمان موج قبلی بگذرد، زنگ هشدار تغییر روند است.

هم‌پوشانی زمانی یعنی چه؟

یعنی چند ابزار زمانی مستقل، مثل منطقه‌های فیبوناچی، نسبت زمانی و چرخه‌ی کف‌ها، به یک بازه‌ی چند روزه برسند. این بازه از تاریخی که فقط یک ابزار داده معتبرتر است، به‌خصوص اگر قیمت هم در همان روزها به یک حمایت یا مقاومت مهم برسد.

تحلیل زمانی برای بورس ایران هم جواب می‌دهد؟

می‌شود از آن استفاده کرد، ولی با احتیاط بیشتر. دامنه‌ی نوسان، صف‌های چندروزه و توقف نماد زمان حرکت‌ها را کش می‌دهند و شمارش کندل را به هم می‌زنند. پیش از تحلیل، ببینید در بازه‌ی شمارش صف طولانی یا توقف نبوده باشد.

فرق تحلیل زمانی با واگرایی زمانی چیست؟

تحلیل زمانی نام کل این شاخه است و ابزارهای زیادی دارد. واگرایی زمانی فقط یکی از آن ابزارهاست که زمان و عمق یک اصلاح را با موج قبلی مقایسه می‌کند تا بفهمد روند احتمالا ادامه پیدا می‌کند یا برمی‌گردد.

جمع‌بندی

تحلیل زمانی بورس محور فراموش‌شده‌ی نمودار را به کار می‌گیرد. با فیبوناچی زمانی، نسبت‌های زمانی، چرخه‌ها، روش گن، الیوت و واگرایی زمانی می‌شود بازه‌هایی پیدا کرد که احتمال تغییر روند در آن‌ها بیشتر است. ارزش واقعی وقتی است که چند ابزار در یک بازه جمع شوند و قیمت هم همان‌جا به ناحیه‌ی مهمی برسد.

پس دفعه‌ی بعد که پرسیدید «این اصلاح کی تمام می‌شود؟»، اول طول موج قبلی را بشمرید، بعد نسبت‌های ۶۱٫۸ و ۱۰۰ درصد را حساب کنید، و آخر سر منتظر بمانید تا خود قیمت تایید کند. حد ضرر را هم هیچ‌وقت فراموش نکنید.

نویسنده

حامد ثقفی

از ۱۳۸۰ در بازار سرمایه کار می‌کند و از ۱۳۸۳ روی همین سایت می‌نویسد.

برای یادگیری با ترتیبدورهٔ تحلیلگری تکنیکالبرای یادگیری نمودارخوانی، روندها، نقاط ورود و خروج و ساختن یک چارچوب معاملاتی منظم.۹ ساعتجزئیات دوره

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

دیدگاه‌ها

    اپلیکیشن حامد ثقفی · رایگان

    سهم‌هایتان را بی‌خیره‌شدن به تابلو دنبال کنید

    قیمت، حجم و ارزش معاملات و P/E هر سهم در اپ است؛ برای هر عدد هشدار بگذارید. ساعت باز و بسته شدن بازار هم با شمارش معکوس.

    اپ رایگان را نصب کنید:

    هشدار با ورود به حساب کار می‌کند.