هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

ارزش بازار چیست؟ فرمول محاسبه، کاربرد و بزرگ‌ترین شرکت‌های بورس

فهرست مطالب۱۳ بخش
  1. ارزش بازار چیست؟ یک مثالِ ساده از زندگی
  2. فرمول ارزش بازار و نحوهٔ محاسبه
  3. محاسبهٔ ارزش بازار قدم‌به‌قدم
  4. کدام قیمت؟ قیمت پایانی یا آخرین معامله؟
  5. چرا قیمت سهم به‌تنهایی چیزی نمی‌گوید؟
  6. خریدنِ سهم مثلِ خریدنِ سه‌تار است
  7. ارزش بازار را از کجا ببینیم؟
  8. شرکت‌های بزرگ و کوچک: دسته‌بندی بر اساس ارزش بازار
  9. ارزش بازار کل بورس چیست؟
  10. ارزش بازار و شاخص کل چه ربطی به هم دارند؟
  11. بزرگ‌ترین شرکت‌های بورس تهران از نظر ارزش بازار
  12. ارزش بازار با ارزش ذاتی چه فرقی دارد؟
  13. ارزش بازار، ارزش دفتری، ارزش اسمی و سرمایهٔ ثبتی
  14. کاربرد ارزش بازار در بورس
  15. ارزش شرکت (EV) و ارزش بازار سهام شناور
  16. ارزش شرکت (EV) چیست؟
  17. ارزش بازار سهام شناور
  18. اشتباه‌های رایج دربارهٔ ارزش بازار
  19. چک‌لیستِ پیش از نگاه کردن به یک سهم
  20. سوالات متداول
  21. جمع‌بندی
ارزش بازار

فرض کنید بخواهید یک شرکتِ بورسی را یک‌جا، با همهٔ سهم‌هایش، بخرید. چقدر پول لازم دارید؟ جوابِ تقریبیِ این پرسش همان ارزش بازار است. ارزش بازار یعنی قیمتِ هر سهم ضرب در تعدادِ همهٔ سهم‌های شرکت. این عدد نشان می‌دهد بازار امروز برای کلِ یک شرکت چقدر پول می‌دهد و آن شرکت بزرگ است یا کوچک.

به ارزش بازار «ارزش روز بازار» و «مارکت کپ» (Market Capitalization) هم می‌گویند. پایین‌تر فرمولش را با هم حساب می‌کنیم، جایش را در سایتِ TSETMC پیدا می‌کنیم و می‌بینیم چرا ارزش بازارِ بالا همیشه به معنای سهمِ خوب نیست.

ارزش بازار چیست؟ یک مثالِ ساده از زندگی

یک نانواییِ محل را تصور کنید که سه شریک دارد. هر شریک یک‌سومِ نانوایی را دارد. یک روز کسی می‌آید و سهمِ یکی از شریک‌ها را ۲ میلیارد تومان می‌خرد. حالا اگر همین قیمت را برای هر سهم حساب کنیم، کلِ نانوایی ۶ میلیارد تومان می‌ارزد.

این ۶ میلیارد، ارزش بازارِ نانوایی است. یعنی قیمتی که آخرین معامله برای هر سهم تعیین کرد، ضرب در تعدادِ سهم‌ها. شرکت‌های بورسی هم همین‌طورند؛ فقط به‌جای سه سهم، میلیاردها سهم دارند و هر روز صدها بار معامله می‌شوند.

پس ارزش بازار یک «برچسبِ قیمت» روی کلِ شرکت است. برچسبی که خریداران و فروشندگان هر روز با معامله‌هایشان عوض می‌کنند.

فرمول ارزش بازار و نحوهٔ محاسبه

فرمول خیلی ساده است:

ارزش بازار = قیمت هر سهم × تعداد کل سهام منتشرشده

«تعداد سهام منتشرشده» یعنی همهٔ سهم‌هایی که شرکت تا امروز چاپ کرده و دستِ سهام‌داران است. این عدد را از سرمایهٔ ثبتیِ شرکت می‌شود فهمید. در بورس ایران ارزش اسمیِ بیشترِ سهم‌ها ۱۰۰ تومان است؛ پس شرکتی با ۱۰ هزار میلیارد تومان سرمایه، ۱۰۰ میلیارد سهم دارد. دربارهٔ این عدد در مقالهٔ ارزش اسمی سهام بیشتر گفته‌ام.

فرمول ارزش بازار: قیمت هر سهم ضرب در تعداد کل سهام
ارزش بازار = قیمت هر سهم × تعداد کل سهام (عددها مثال‌اند)

محاسبهٔ ارزش بازار قدم‌به‌قدم

بیایید با یک شرکتِ فرضی حساب کنیم. عددها مثال‌اند و به هیچ نمادی ربط ندارند.

  1. تعدادِ سهام را پیدا کنید: شرکتِ مثالِ ما ۵۰ میلیارد سهم دارد.
  2. قیمتِ هر سهم را بردارید: قیمتِ پایانیِ امروز ۴٬۰۰۰ تومان است.
  3. این دو را در هم ضرب کنید: ۵۰ میلیارد × ۴٬۰۰۰ تومان = ۲۰۰ هزار میلیارد تومان.
  4. به زبانِ بازار بگویید: «این شرکت ۲۰۰ همت ارزش بازار دارد.»

«همت» یعنی هزار میلیارد تومان. برای اینکه حسِ این عدد دستتان بیاید: اگر یک آپارتمانِ معمولی ۵ میلیارد تومان باشد، با ۲۰۰ همت می‌شود ۴۰ هزار آپارتمان خرید. اگر با «همت» و «همر» و ریال و تومان سردرگم می‌شوید، یادتان باشد: هر همت می‌شود ده «همر»، یعنی ده هزار میلیارد ریال.

کدام قیمت؟ قیمت پایانی یا آخرین معامله؟

هر سهم در طولِ روز چند قیمت دارد: قیمتِ گشایش، کمترین، بیشترین، آخرین معامله و قیمت پایانی. ارزش بازار معمولاً با قیمت پایانی حساب می‌شود.

چرا؟ چون آخرین معامله ممکن است فقط چند صد سهم بوده باشد. قیمت پایانی میانگینِ وزنیِ معامله‌های روز است و تصویرِ واقعی‌تری می‌دهد. فرقِ این دو را در مقالهٔ قیمت پایانی و قیمت آخرین معامله کامل توضیح داده‌ام.

یک نکتهٔ صادقانه هم بگویم: در واقعیت هیچ‌کس نمی‌تواند همهٔ سهم‌های یک شرکت را با قیمت پایانی بخرد یا بفروشد. اگر کسی بخواهد کلِ شرکت را بخرد، قیمت بالا می‌رود. پس ارزش بازار یک تخمین است، نه قیمتِ دقیقِ فروشِ شرکت.

پس ارزش بازار را همیشه «قیمتِ امروز» بدانید. فردا با تغییرِ قیمت سهم، این عدد هم عوض می‌شود. اگر قیمت سهم دو برابر شود، ارزش بازار هم دو برابر می‌شود.

چرا قیمت سهم به‌تنهایی چیزی نمی‌گوید؟

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «این سهم ۲۰ هزار تومان است و آن یکی ۸۰۰ تومان؛ پس دومی ارزان‌تر است، نه؟» جوابِ کوتاه: نه. قیمتِ یک سهم به‌تنهایی دربارهٔ ارزانی یا گرانیِ شرکت هیچ چیزی نمی‌گوید.

مثالِ خانه را در نظر بگیرید. شما و دو دوستتان می‌خواهید خانه‌ای ۶ میلیاردی را با هم بخرید؛ هر نفر ۲ میلیارد می‌دهد. خانهٔ دیگری درست شبیهِ همین پیدا می‌کنید که ۵ میلیارد است، ولی یکی از دوستان همراه نمی‌شود و باید دو نفری بخرید. این بار هر نفر ۲٫۵ میلیارد می‌دهد.

سهمِ هر نفر در خانهٔ دوم گران‌تر است. ولی کلِ خانه ارزان‌تر است. ارزش بازار همین را نشان می‌دهد: باید قیمتِ کلِ شرکت را دید، نه قیمتِ یک تکه از آن را.

خریدنِ سهم مثلِ خریدنِ سه‌تار است

اگر بخواهید یک خودروی پرتیراژ بخرید، به چند آگهی زنگ می‌زنید و ارزان و گران را زود می‌فهمید. چون همهٔ آن خودروها کمابیش شبیه‌اند.

سهم این‌طور نیست. خریدِ سهم بیشتر شبیهِ خریدِ سه‌تار است. دو سازی که یک استاد ساخته، ممکن است یکی ۱ میلیون و دیگری ۱۰ میلیون تومان قیمت داشته باشد، و شما در نگاهِ اول دلیلش را نفهمید.

ارزش بازار
ممکن است در اولین برخورد دلیل تفاوت قیمت‌ سازها را متوجه نشوید.

در نسخهٔ اولِ همین مقاله (سال ۱۳۹۹) دو قیمت را کنارِ هم گذاشته بودم: قیمتِ هر سهمِ «فپنتا» حدودِ ۲۰ هزار تومان بود و قیمتِ هر سهمِ «فملی» حدودِ ۱٬۷۰۰ تومان. از این دو عدد چه می‌فهمیم؟ هیچ چیز.

ولی ارزش بازارِ همان روزها را ببینید: فپنتا حدودِ ۱٫۱ همت و فملی حدودِ ۱۷۲ همت. یعنی با پولِ کلِ ملی صنایع مس می‌شد بیش از ۱۵۰ شرکت به اندازهٔ فپنتا خرید. سهمی که «گران» به نظر می‌رسید، شرکتی خیلی کوچک‌تر بود.

پس دفعهٔ بعد که کسی گفت «این سهم ارزان است، فقط هزار تومان است»، از خودتان بپرسید: ارزش بازارِ کلِ شرکت چقدر است؟

ارزش بازار را از کجا ببینیم؟

لازم نیست خودتان ضرب کنید. سایتِ TSETMC (سایتِ رسمیِ اطلاعاتِ معاملاتِ بورس) ارزش بازارِ هر نماد را حساب کرده و نشان می‌دهد.

  1. نامِ نماد را در جست‌وجوی TSETMC بنویسید و صفحهٔ آن را باز کنید.
  2. در بخشِ اطلاعاتِ نماد، کنارِ «ارزش بازار» یک عدد می‌بینید.
  3. به واحد دقت کنید. این عدد معمولاً به ریال است و با حرفِ B (میلیارد) یا M (میلیون) کوتاه شده.
  4. برای تبدیل به تومان، یک صفر کم کنید (تقسیم بر ۱۰).
صفحهٔ نماد فملی در سایت TSETMC و عدد ارزش بازار
ارزش بازار در صفحهٔ هر نماد در TSETMC؛ عدد به ریال است.

مثال: اگر نوشته باشد 26,245 B، یعنی ۲۶٬۲۴۵ میلیارد ریال. تقسیم بر ۱۰ می‌شود حدودِ ۲٬۶۲۵ میلیارد تومان؛ یعنی حدودِ ۲٫۶ همت. اشتباهِ رایج همین‌جاست: خیلی‌ها ریال را تومان می‌خوانند و شرکت را ده برابرِ واقعی بزرگ می‌بینند.

اگر تازه با این سایت کار می‌کنید، آموزشِ TSETMC و تابلوی معاملات قدم‌به‌قدم کمکتان می‌کند. برای «تعداد سهام» هم می‌توانید آخرین صورت‌های مالیِ شرکت را در کدال ببینید.

شرکت‌های بزرگ و کوچک: دسته‌بندی بر اساس ارزش بازار

اولین چیزی که ارزش بازار به شما می‌گوید، اندازهٔ شرکت است. داریم دربارهٔ یک غول حرف می‌زنیم یا یک شرکتِ کوچک؟ این دو را نباید یکسان دید.

در آمریکا یک دسته‌بندیِ رایج هست: شرکتِ بالای ۱۰ میلیارد دلار «بزرگ» (Large Cap)، بینِ ۲ تا ۱۰ میلیارد دلار «متوسط» (Mid Cap) و زیرِ ۲ میلیارد دلار «کوچک» (Small Cap). در بورس ایران مرزِ رسمی وجود ندارد و بیشتر نسبی نگاه می‌کنیم: شرکت در مقایسه با کلِ بازار و هم‌صنعت‌هایش چقدر بزرگ است.

این جدول فرقِ این دو گروه را ساده نشان می‌دهد:

تفاوت شرکت‌های بزرگ و کوچک از نظر ارزش بازار
ویژگیشرکت‌های بزرگشرکت‌های کوچک
نوسانِ قیمتمعمولاً آرام‌ترمعمولاً تندتر، هم بالا هم پایین
نقدشوندگی (راحتیِ خرید و فروش)بالا؛ خریدار و فروشنده زیاد استگاهی کم؛ ممکن است در صفِ فروش بمانید
اثر بر شاخص کلزیادکم
امکانِ رشدِ چندبرابریکمتربیشتر، با ریسکِ بیشتر
اطلاعات و گزارش‌هازیاد و در دسترسکمتر؛ تحلیل‌گرِ کمتری دنبالش است

پس هیچ‌کدام ذاتاً بهتر نیست. شرکتِ بزرگ مثلِ کشتی است: آرام می‌رود و کمتر تکان می‌خورد. شرکتِ کوچک مثلِ قایق است: تندتر می‌رود و با هر موجی بالا و پایین می‌شود. انتخاب به حوصله و ریسک‌پذیریِ خودتان بستگی دارد.

ارزش بازار کل بورس چیست؟

اگر ارزش بازارِ همهٔ شرکت‌های بورس را با هم جمع کنیم، «ارزش بازار کل بورس» به دست می‌آید. این عدد اندازهٔ کلِ بازارِ سهام را نشان می‌دهد.

طبق گزارش‌های خبریِ مهر ۱۴۰۵، ارزش بازارِ بورس تهران از ۲۰ هزار همت گذشته بود. یعنی ۲۰ میلیون میلیارد تومان. اگر این پول را بینِ حدودِ ۹۰ میلیون ایرانی تقسیم کنیم، به هر نفر حدودِ ۲۲۰ میلیون تومان می‌رسد. این عدد هر روز تغییر می‌کند؛ عددِ تازهٔ فرابورس هم جداگانه اعلام می‌شود.

ارزش بازار و شاخص کل چه ربطی به هم دارند؟

شاخص کل بورس تهران «وزنی» است. یعنی هر شرکت به اندازهٔ ارزش بازارش روی شاخص اثر می‌گذارد. وقتی یک شرکتِ بزرگ ۳٪ بالا می‌رود، شاخص بیشتر از وقتی تکان می‌خورد که ده شرکتِ کوچک ۳٪ بالا بروند.

برای همین است که گاهی شاخص سبز است ولی بیشترِ سهم‌های پرتفویِ شما قرمزند. چند غولِ بازار شاخص را بالا برده‌اند. دربارهٔ روشِ محاسبهٔ شاخص در مقالهٔ شاخص بورس چیست؟ نوشته‌ام و عددِ امروزش را در صفحهٔ شاخص کل بورس امروز می‌بینید.

بزرگ‌ترین شرکت‌های بورس تهران از نظر ارزش بازار

ترتیبِ دقیقِ این فهرست با قیمت‌ها هر روز جابه‌جا می‌شود. ولی چند نام سال‌هاست تقریباً همیشه بالای جدول‌اند. این جدول آن‌ها را بی‌ترتیب و بی‌عدد نشان می‌دهد، چون عددِ امروز فردا کهنه است:

شرکت‌هایی که معمولاً در صدرِ ارزش بازار بورس تهران هستند
نمادنام شرکتصنعت
فملیملی صنایع مس ایرانفلزاتِ اساسی (مس)
فارسصنایع پتروشیمی خلیج فارسهلدینگِ پتروشیمی
فولادفولاد مبارکه اصفهانفلزاتِ اساسی (فولاد)
وبملتبانک ملتبانک
شستاسرمایه‌گذاری تأمین اجتماعیهلدینگِ چندرشته‌ای
شپناپالایش نفت اصفهانپالایشگاه
اخابرمخابرات ایرانمخابرات
کگلمعدنی و صنعتی گل‌گهرسنگ‌آهن

در گزارش‌های اخیر، چهار جایگاهِ اول بیشتر بینِ فملی، فارس، فولاد و وبملت دست‌به‌دست شده است. مثلاً فولاد مبارکه در شهریور ۱۴۰۵ حدودِ ۶۰۰ همت ارزش بازار داشت؛ یعنی به‌تنهایی نزدیکِ ۳٪ کلِ بورس. برای فهرستِ امروز، در TSETMC بخشِ «نمادهای اثرگذار بر شاخص» را ببینید یا ارزش بازارِ هر نماد را جداگانه بخوانید.

پس بزرگ بودن یعنی «مهم بودن برای شاخص»، نه «خوب بودن برای خرید». بزرگ‌ترین شرکت لزوماً بهترین خرید نیست.

ارزش بازار با ارزش ذاتی چه فرقی دارد؟

این مهم‌ترین بخشِ این مقاله است و خیلی‌ها همین‌جا فریب می‌خورند. ارزش بازار یعنی «بازار امروز برای این شرکت چقدر پول می‌دهد». ارزش ذاتی یعنی «این شرکت با سودی که در آینده می‌سازد، واقعاً چقدر می‌ارزد». این دو یکی نیستند.

یک مثال: فرض کنید حساب کرده‌اید یک خودروی خارجیِ نو، با تعرفه و هزینه‌ها، منصفانه ۸۰۰ میلیون تومان می‌ارزد. به آگهی زنگ می‌زنید و فروشنده می‌گوید ۱٫۲ میلیارد. چند روز بعد می‌شنوید ماشین ۱٫۱ میلیارد فروخته شد.

این ۱٫۱ میلیارد، ارزش بازارِ آن خودرو است. ولی برای شما منصفانه نیست. سهم هم همین است: ارزش بازار می‌تواند خیلی ارزان، منصفانه یا خیلی گران باشد. بازار گاهی از ترس زیر قیمت می‌فروشد و گاهی از هیجان بالای قیمت می‌خرد.

یافتنِ ارزش ذاتی کارِ تحلیل بنیادی است. روشش را در مقاله‌های ارزش ذاتی یا بازاری؟ و ارزش‌گذاری سهام توضیح داده‌ام.

ارزش بازار، ارزش دفتری، ارزش اسمی و سرمایهٔ ثبتی

یک شرکت چند «ارزش» دارد و قاطی کردنشان اشتباهِ رایجی است. این جدول آن‌ها را کنارِ هم می‌گذارد:

مقایسهٔ انواع ارزش یک شرکت
مفهومبه زبان ساده یعنیاز کجا می‌آید
ارزش بازاربازار امروز برای کلِ شرکت چقدر پول می‌دهدقیمت سهم × تعداد سهام
ارزش ذاتیشرکت با سودهای آینده‌اش واقعاً چقدر می‌ارزدتحلیل و تخمینِ تحلیل‌گر
ارزش دفتریدارایی‌ها منهای بدهی‌ها، طبق دفترِ حسابداریترازنامهٔ شرکت
سرمایهٔ ثبتیپولی که سهام‌داران به‌نامِ سرمایه ثبت کرده‌اندتعداد سهام × ارزش اسمی
ارزش جایگزینیساختنِ همین شرکت از صفر امروز چقدر خرج داردبرآوردِ کارشناسی

مثلاً ارزش دفتریِ یک شرکتِ قدیمی ممکن است خیلی کمتر از ارزش بازارش باشد. چون زمین و کارخانه‌اش با قیمتِ سال‌ها پیش در دفتر ثبت شده و تورم آن را به‌روز نکرده. ارزش جایگزینی برای همین مهم است: ساختنِ همان کارخانه امروز خیلی گران‌تر درمی‌آید. دربارهٔ ارزش دفتری در مقالهٔ ارزش دفتری سهم بیشتر خوانید.

کاربرد ارزش بازار در بورس

ارزش بازار به‌تنهایی نمی‌گوید بخرید یا نخرید. ولی پایهٔ چند نسبتِ مهم است که کارِ مقایسه را ساده می‌کند.

  • نسبت P/E: ارزش بازار تقسیم بر سودِ سالانه. یعنی چند سال طول می‌کشد تا شرکت با سودِ فعلی، پولی را که برایش داده‌اید برگرداند. توضیحِ کاملش در نسبت P/E چیست؟ است.
  • نسبت P/S: ارزش بازار تقسیم بر فروشِ سالانه. برای شرکت‌هایی که سودشان نوسانِ زیادی دارد به کار می‌آید. در مقایسهٔ شرکت‌های تازه‌کار یا کم‌سود مفید است.
  • نسبت P/B: ارزش بازار تقسیم بر ارزش دفتری. نشان می‌دهد بازار چند برابرِ ارزشِ حسابداری برای شرکت پول می‌دهد.
  • مقایسه با هم‌صنعت‌ها: دو شرکتِ یک صنعت را کنارِ هم بگذارید و ببینید کدام برای هر تومان سود یا فروش، ارزش بازارِ کمتری دارد.

یک مثال از نسخهٔ قدیمِ همین مقاله: سالِ ۱۳۹۸ فولاد مبارکه حدودِ ۱۵ همت سود ساخته بود و ارزش بازارش حدودِ ۲۲۱ همت بود. فولاد کاوه در صنعتی مشابه حدودِ ۱٫۲ همت سود داشت و ارزش بازارش حدودِ ۲۳ همت بود. سودِ فولاد مبارکه حدودِ ۱۲٫۵ برابرِ کاوه بود، ولی ارزش بازارش فقط حدودِ ۹٫۵ برابر.

ارزش بازار
فولاد مبارکه یک شرکت «بزرگ» است.

یعنی آن روز، برای هر تومانی که می‌دادید، فولاد مبارکه سودِ بیشتری تحویل می‌داد. این هنوز حکمِ خرید نیست؛ بدهی، چشم‌انداز و کیفیتِ سود هم مهم‌اند. ولی نشان می‌دهد ارزش بازار چطور مقایسه را ممکن می‌کند.

همان روزها مقایسهٔ جالبِ دیگری هم کرده بودم. فولاد مبارکه به دلارِ آن روز حدودِ ۱۳٫۷ میلیارد دلار می‌ارزید و یک فولادسازِ بزرگِ آمریکایی با سودی نزدیک به همان، تقریباً هم‌اندازه بود. نتیجه این بود که سهمِ فولاد مبارکه «بی‌اندازه ارزان» نیست. البته از کجا معلوم که قیمتِ آن شرکتِ آمریکایی هم منصفانه باشد؟ مقایسه همیشه نسبی است.

ارزش شرکت (EV) و ارزش بازار سهام شناور

دو عددِ نزدیک به ارزش بازار هم هست که دانستنشان دیدتان را کامل‌تر می‌کند.

ارزش شرکت (EV) چیست؟

EV یا ارزش شرکت (Enterprise Value) یعنی اگر کسی کلِ شرکت را بخرد، واقعاً چقدر خرج می‌کند. چون با شرکت، بدهی‌هایش را هم تحویل می‌گیرد و پولِ نقدِ داخلِ صندوقش هم مالِ او می‌شود.

ارزش شرکت = ارزش بازار + بدهی‌های بهره‌دار − وجه نقد

مثلِ خریدِ خانه‌ای که وامِ بانکی دارد. خانه ۵ میلیارد است، ولی ۱ میلیارد قسطِ باقی‌مانده دارد که باید شما بدهید. پس واقعاً ۶ میلیارد خرج کرده‌اید. دو شرکت با ارزش بازارِ یکسان، اگر یکی بدهیِ سنگین داشته باشد، در واقع یکسان نیستند.

ارزش بازار سهام شناور

همهٔ سهم‌های یک شرکت در بازار خرید و فروش نمی‌شود. بخشِ بزرگی دستِ سهام‌دارانِ عمده است که آن را نگه می‌دارند. به سهم‌هایی که واقعاً در بازار دست‌به‌دست می‌شود «سهام شناور آزاد» می‌گویند.

اگر قیمت را فقط در سهام شناور ضرب کنیم، «ارزش بازار شناور» به دست می‌آید. این عدد نشان می‌دهد چقدر از شرکت واقعاً در دسترسِ ما سهام‌دارانِ خُرد است. شرکتی با ارزش بازارِ بزرگ ولی شناورِ کم، ممکن است با پولِ نسبتاً کم تکانِ تند بخورد. بیشتر در مقالهٔ سهام شناور آزاد بخوانید.

اشتباه‌های رایج دربارهٔ ارزش بازار

این‌ها اشتباه‌هایی است که بارها در بازار دیده‌ام:

  • «قیمتِ سهم پایین است، پس ارزان است.» نه. ارزش بازارِ کلِ شرکت را ببینید.
  • «ارزش بازار یعنی سرمایهٔ شرکت.» نه. سرمایهٔ ثبتی عددی حسابداری است؛ ارزش بازار قیمتی است که بازار می‌پردازد.
  • «شرکتِ بزرگ‌تر یعنی خریدِ بهتر.» نه. بزرگی یعنی اثرِ بیشتر بر شاخص و نقدشوندگیِ بیشتر، نه سودِ بیشتر برای شما.
  • ریال را تومان خواندن. عددِ TSETMC معمولاً ریالی است. یک صفر کم کنید.
  • فراموش کردنِ افزایش سرمایه. بعد از افزایش سرمایه از محلِ سودِ انباشته، تعدادِ سهام زیاد و قیمت تعدیل می‌شود. قیمتِ هر سهم پایین می‌آید ولی ارزش بازار تقریباً همان می‌ماند. پس «ارزان شدنِ» سهم بعد از افزایش سرمایه فریبِ چشم است.
  • حفظ کردنِ عددها. ارزش بازار هر روز عوض می‌شود. یاد بگیرید از کجا بخوانید، نه اینکه عددِ امروز را به خاطر بسپارید.

چک‌لیستِ پیش از نگاه کردن به یک سهم

  • ارزش بازارِ شرکت را از TSETMC بخوانید و واحدش را به تومان تبدیل کنید.
  • آن را با دو سه شرکتِ هم‌صنعت مقایسه کنید.
  • ارزش بازار را تقسیم بر سودِ سالانه کنید (P/E) و ببینید معقول است یا نه.
  • نگاهی به بدهی‌ها بیندازید تا تصویرِ ارزش شرکت (EV) دستتان بیاید.
  • درصدِ سهام شناور را ببینید تا بدانید سهم چقدر نقدشونده است.

من در دورهٔ تحلیل بنیادی در بازار بورس ایران همین مقایسه‌ها را با صورت‌های مالیِ واقعی، قدم‌به‌قدم انجام داده‌ام.

سوالات متداول

ارزش بازار شرکت چطور محاسبه می‌شود؟

ارزش بازار از ضربِ قیمت هر سهم در تعداد کل سهام منتشرشدهٔ شرکت به دست می‌آید. معمولاً قیمت پایانی را به کار می‌برند. مثلاً شرکتی با ۵۰ میلیارد سهم و قیمت ۴ هزار تومان، ۲۰۰ همت ارزش بازار دارد.

ارزش بازار با ارزش ذاتی چه فرقی دارد؟

ارزش بازار قیمتی است که بازار امروز برای کل شرکت می‌پردازد و با هیجان و ترس بالا و پایین می‌رود. ارزش ذاتی تخمینِ تحلیل‌گر از ارزشِ واقعیِ شرکت بر پایهٔ سودهای آینده است. سهم وقتی جذاب است که ارزش بازارش کمتر از ارزش ذاتی باشد.

بزرگ‌ترین شرکت‌های بورس تهران از نظر ارزش بازار کدام‌اند؟

نمادهایی مثل فملی، فارس، فولاد و وبملت در سال‌های اخیر معمولاً در صدر بوده‌اند و شستا، شپنا، اخابر و کگل هم اغلب در فهرستِ بزرگ‌ها دیده می‌شوند. ترتیب با قیمت‌ها هر روز عوض می‌شود.

ارزش بازار سهم را از کجا ببینیم؟

در سایت TSETMC صفحهٔ نماد را باز کنید و عددِ کنارِ ارزش بازار را بخوانید. این عدد معمولاً به ریال است و با B یعنی میلیارد کوتاه شده؛ برای تبدیل به تومان آن را تقسیم بر ده کنید.

مارکت کپ چیست؟

مارکت کپ کوتاه‌شدهٔ Market Capitalization و همان ارزش بازار است. یعنی قیمت هر سهم ضرب در تعداد کل سهام. همین مفهوم برای ارزهای دیجیتال هم به کار می‌رود، با این فرق که آنجا تعداد واحدهای در گردش را در قیمت ضرب می‌کنند.

آیا ارزش بازار بالاتر یعنی سهم بهتر است؟

نه. ارزش بازار بالا فقط یعنی شرکت بزرگ است، نوسانش معمولاً کمتر است و اثرش بر شاخص بیشتر. اینکه سهم ارزان یا گران است را باید با نسبت‌هایی مثل P/E و مقایسه با هم‌صنعت‌ها و ارزش ذاتی سنجید.

ارزش بازار کل بورس چیست؟

جمعِ ارزش بازارِ همهٔ شرکت‌های بورس است و اندازهٔ کلِ بازار سهام را نشان می‌دهد. طبق گزارش‌های خبری، ارزش بازار بورس تهران در مهر ۱۴۰۵ از ۲۰ هزار همت گذشته بود و این عدد هر روز تغییر می‌کند.

بعد از افزایش سرمایه ارزش بازار چه تغییری می‌کند؟

بعد از افزایش سرمایه تعداد سهام بیشتر می‌شود و قیمت هر سهم به همان نسبت تعدیل می‌شود. برای همین ارزش بازارِ شرکت در لحظهٔ بازگشایی تقریباً ثابت می‌ماند. در افزایش سرمایهٔ نقدی، پولِ تازه‌ای هم وارد شرکت می‌شود.

جمع‌بندی

ارزش بازار یعنی قیمتِ کلِ یک شرکت از نگاهِ بازارِ امروز: قیمت هر سهم ضرب در تعداد سهام. این عدد اندازهٔ شرکت را نشان می‌دهد، جایش در شاخص را معلوم می‌کند و پایهٔ نسبت‌هایی مثل P/E و P/S است.

ولی ارزش بازار نمی‌گوید سهم ارزان است یا گران. برای آن باید ارزش بازار را با سود، فروش، بدهی و ارزش ذاتیِ شرکت مقایسه کنید. پس دفعهٔ بعد که سهمی چشمتان را گرفت، اول ارزش بازارش را بخوانید، بعد آن را کنارِ دو رقیبش بگذارید. تصمیمِ نهایی با خودتان است.

نویسنده

فرزاد فخری‌زاده

۶۹ نوشته دربارهٔ آموزش بورس و تحلیل بنیادی

من عاشق موسیقی هستم و عاشق بازار سرمایه. در زیباترین قطعات موسیقی نت‌ها فقط بالا نمی‌روند. بلکه بالاها و پایین‌ها است که یک قطعه را شورانگیز می‌کند. در بورس نیز نوسان قیمت است که بازار را جذاب می‌کند.

همهٔ نوشته‌های فرزاد فخری‌زاده
برای یادگیری با ترتیبدورهٔ تحلیل بنیادی سهامبرای کسانی که می‌خواهند ارزش واقعی شرکت‌ها را تحلیل کنند و انتخاب سهم را بر پایهٔ صورت‌های مالی انجام دهند.۱۶ ساعت · ۱۳ جلسهجزئیات دوره

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

دیدگاه‌ها

    ۴۶ دیدگاهِ پیشین

    1. سید مجتبی علوی ·

      به نام خدا
      با سلام/ تمام این نکاتی که در بالا به آنها اشاره کرده اید، برای من که کاملا مبتدی هستم،جالب و آموزنده هستند.از اساتیدد راهنما بسیار ممنونم.

      1. فرزاد فخری‌زاده ·

        متشکر از توجه شما

    2. عبداللهی ·

      عالی بود

    3. مقدم راد ·

      جامع و بدرد بخور

    4. رضا صفایی زاده ·

      سپاس

    5. سلیمی ·

      سلام و سپاس
      نهایتا اینکه من معامله گر از بررسی ارزش بازار قرار است چطور و چگونه در خرید و فروش سهام کمک بگیرم؟

    6. Rezvaneh ·

      سلام مطالب با توجه به مثال‌ها قابل فهم بود. تشکر لطفا برای امثال من که صفر هستم بیشتر مطلب بگذارید ممنون

    7. سعید حمیدی ·

      سپاس، مثله همیشه مفید و سودمند،پایدار باشید…

    8. داود رباطی ·

      اطلاعات مفیدی بود ممنون

    9. مصطفی کارگر ·

      سلام و خسته نباشید خدمت تمام اساتید .مطالب خوب و اموزنده بود ممنونم

    10. سمیه ·

      سلام ممنون از توضیح جامع و مثالهای کاملا گویاتون. من این مباحث رو تازه توی دوره های اصول گذروندم اما انقد بیانتون روان و گویا بود که تازه متوجه موضوع ارزش بازار شدم.

    11. صالح از فسا ·

      نکات خوب روان و قابل فهمی ذکر شده مخصوا این ک با توضیح و مثال در بازاری دیگر تلفیق شده قدرت درک کسی ک مطلب را میخپاند بالا میبره
      سپاس از شما

    12. کیومرث معین فر ·

      سلام چگونه ارزش ذاتی یک سهم را بدست بیاریم و بفهمیم ک قیمتی ک الان داره معامله میشه بیشتر از ارزش ذاتی هست یا کمتر

    13. شهرام ·

      بسیار عالی وگویا مطلب بود

    14. رضا ·

      عالی بود. دمتون گرم

    15. امیرحسین شعبانی ·

      بسیار مفید بود .ممنونم

    16. پیمان ·

      مطالب بسیار مفیدی بود . متشکرم

    17. محمد ·

      سلام با عرض سلام ادب و احترام
      ممنون از زحمت مفید و ارزشمندتان
      سپاس از بزرگواری و بزرگ منشی تمام اساتید و دست اند کاران این تالار بورس
      زبان قاصر از سپاسگزاری است
      خداوند خودش پاسخگوی خوبی و نیک سیرتی و نیک اندیشیتان باشد ان شا الله

    18. محمد حسن ·

      باسلام خدمت اساتید محترم
      از راهنمائی های شما متشکرم و صمیمانه برایتان آرزوی موفقیت دارم.

    19. محمود ·

      عالی متشکرم،

    20. علی ·

      بسیار عالی و مفید

    21. یوسف ·

      مطالب گویا و روشن .علی الخصوص مثالهای شفاف و قابل درک.خسته نباشین.

    22. خاتون زرین ·

      سلام؛ ممنون مقاله مفیدی بود.

    23. ناصرانتظاری ·

      باسلام.مفید و سازنده ولی خیلی کم بود

    24. ایرج بهزادی ·

      مقاله بسیار کار آمد و کاربردی و مفید بود. بسیار سپاسگزارم

    25. سیدیوسف صالحی ساداتی ·

      خوب بود

    26. ali ·

      بسیار عالی

    27. امین ·

      سلام.نکات بسیار مهمی را بیان فرمودید.نکاتی که به سادگی از کنار آنها میگذشتم.بسیار آموزنده بود.سپاسگذارم.

    28. حسنعلی زاهدیان ·

      سلام ممنونم از شما که مطالب باارزشی را ارائه می دهید

    29. حسن حسنی ·

      سلام
      آرزوی سلامتی دارم براتون . مطالب برا من مفید و قابل استفاده است
      موفق باشید

    30. سیده منیره حسینی ·

      خیلی عالی. ممنونم

    31. احمد حق شناس ·

      سلام ممنون مطالب بسیار خوب توضیح داده شده است .

    32. Ali Esmaeili ·

      سلام.خسته نباشید.مقالتون خیلی عالی بود.ممنونم از شما.استفاده کردم و ازتون تشکر میکنم.

    33. حسین ·

      ممنون از زحماتتون

    34. معماری ·

      ممنون خوب بود ، از این دست مطالب آموزشی بیشتر بگذارید

    35. اصانلو ·

      سلام. ممنون و تشکر. از اینکه وقت می ذارید و این مقاله ها را می نویسید سپاسگزاریم.

    36. الهام ·

      واقعا خیلی ساده و قابل فهم توضیح دادید مثل همیشه ممنونم

    37. ابراهیم زادده ·

      بسیار عالی و آموزنده ؛ درست مثل همیشه!!! موفق و بهروز باشید. ان شاءالله

    38. mehdi ·

      این مقاله چون به صورت مثال بیان شد برای من خیلی مفید بود البته من در زمینه بورس خیلی مبتدی هستم با تشکر .

    39. مریم رحمانی ·

      با سلام.ممنوووووووون از شما بخاطر زحمتتون

    40. Sara ·

      مچکرم زبان مقاله تون قابل فهم بود ، از همچین مقالاتی با فهم مناسب زیاد استقبال میشه، لطفا بیشتر به اشتراک بذارید.

    41. حمیدرضا فضل طلب ·

      بسیار عالی و ممنونم از زحمتتون

    42. امین ·

      آموزنده و مفیدبود سپاس

    43. پرستو ·

      سلام ممنون بابت تمام تلاش‌هاتون و تشکر ویژه که بی چشم داشت علم تون رو در اختیار دیگران قرار می‌دهید

    44. مهاجری ·

      باسلام عرض ادب و احترام خدمت تمام اساتیدمحترم .ازلطف شما سپاسگزارم و صمیمانه برایتان آرزوی موفقیت دارم.

    45. حسين ·

      ممنون خيلي ساده و خوب توضيح داديد

    اپلیکیشن حامد ثقفی · رایگان

    سهم‌هایتان را بی‌خیره‌شدن به تابلو دنبال کنید

    قیمت، حجم و ارزش معاملات و P/E هر سهم در اپ است؛ برای هر عدد هشدار بگذارید. ساعت باز و بسته شدن بازار هم با شمارش معکوس.

    اپ رایگان را نصب کنید:

    هشدار با ورود به حساب کار می‌کند.