بلک راک چیست؟ بزرگ‌ترین شرکت مدیریت دارایی جهان به زبان ساده

بلک راک (BlackRock) بزرگ‌ترین شرکتِ مدیریت دارایی جهان است؛ یعنی پولِ مردم، صندوق‌های بازنشستگی، بیمه‌ها و دولت‌ها را می‌گیرد و برایشان در سهام، اوراق و دارایی‌های دیگر سرمایه‌گذاری می‌کند. تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ (۹ تیر ۱۴۰۵) حدودِ ۱۵٫۳ تریلیون دلار پول زیرِ دستِ بلک راک بود. این پول مالِ خودش نیست؛ امانتِ مشتری‌هاست.

خیلی‌ها این اسم را اولین بار در خبرهای بیت‌کوین شنیدند، یا در ویدیوهایی که می‌گویند «بلک راک دنیا را می‌چرخاند». بیایید با هم، آرام و قدم‌به‌قدم، ببینیم این شرکت دقیقاً چه کار می‌کند، پولش از کجا می‌آید، چرا ETF بیت کوینش این‌قدر سروصدا کرد، و چه چیزی دربارهٔ آن افسانه است و چه چیزی واقعیت.

بلک راک چیست؟ به زبانِ ساده

یک امانت‌دارِ خیلی بزرگ را تصور کنید. میلیون‌ها نفر پس‌اندازشان را به او می‌سپارند و می‌گویند: «این پول را برایم درست سرمایه‌گذاری کن.» او پول را در سهامِ هزاران شرکت، اوراقِ قرضه، املاک و چیزهای دیگر می‌گذارد. سود و زیان مالِ صاحبِ پول است و امانت‌دار فقط دستمزدش را برمی‌دارد. بلک راک همین امانت‌دار است، در اندازهٔ جهانی.

این کار اسمِ دقیقی دارد: «مدیریت دارایی». یعنی شرکتی که کارش نگه‌داشتن و چرخاندنِ پولِ دیگران است، نه وام دادن یا حساب باز کردن. پس بلک راک بانک نیست. حسابِ جاری نمی‌دهد، وام نمی‌دهد و چک ندارد.

اگر با صندوق‌های بورسِ خودمان آشنا باشید، کارِ بلک راک را خوب می‌فهمید. در صندوق‌های سرمایه‌گذاری هم پولِ هزاران نفر یک‌جا جمع می‌شود و مدیری حرفه‌ای آن را می‌چرخاند. بلک راک صاحبِ صدها صندوق از این نوع در سراسرِ دنیاست و به شرکت‌های بزرگ هم مثلِ یک سبدگردان خدمت می‌دهد.

چند مشخصهٔ اصلی را در یک نگاه ببینید:

• کشور و دفترِ مرکزی: آمریکا، شهرِ نیویورک.
• سالِ شروع: ۱۹۸۸.
• بنیان‌گذار و مدیرعامل: لری فینک (Larry Fink)، همراه با هفت شریک.
• سهام: شرکتِ سهامیِ عام است و در بورسِ نیویورک با نمادِ BLK معامله می‌شود.
• معروف‌ترین محصول: صندوق‌های iShares و سامانهٔ نرم‌افزاریِ Aladdin.

پس هر وقت شنیدید «بلک راک فلان سهم را خرید»، معنایش این است که صندوق‌ها و مشتری‌هایش آن سهم را خریده‌اند، نه اینکه یک آدمِ پولدار از جیبِ خودش خرج کرده باشد.

بلک راک چقدر دارایی مدیریت می‌کند؟

طبقِ گزارشِ رسمیِ فصلِ دومِ ۲۰۲۶، «دارایی تحت مدیریت» بلک راک به حدودِ ۱۵٫۳ تریلیون دلار رسید. این بالاترین عددِ تاریخِ این شرکت است. سه ماه پیش از آن حدودِ ۱۳٫۹ تریلیون و یک سال پیش‌تر حدودِ ۱۲٫۵ تریلیون دلار بود.

«دارایی تحت مدیریت» یعنی جمعِ ارزشِ همهٔ پول‌ها و دارایی‌هایی که مشتری‌ها به یک شرکت سپرده‌اند. این عدد هر روز بالا و پایین می‌شود، چون قیمتِ سهام و اوراق تغییر می‌کند. دو چیز آن را بزرگ می‌کند: پولِ تازه‌ای که مشتری‌ها می‌آورند، و رشدِ قیمتِ دارایی‌ها.

۱۵ تریلیون دلار یعنی چقدر؟

این عدد آن‌قدر بزرگ است که ذهن آن را نمی‌گیرد. بیایید با هم حساب کنیم. یک تریلیون یعنی هزار میلیارد. حالا اگر ۱۵٫۳ تریلیون دلار را بینِ حدودِ ۸ میلیارد و ۲۰۰ میلیون آدمِ روی زمین تقسیم کنیم، به هر نفر حدودِ ۱٬۹۰۰ دلار می‌رسد. یعنی بلک راک، به‌طور میانگین، برای هر انسانِ روی زمین نزدیک به دو هزار دلار پول را می‌چرخاند.

یک حسابِ دیگر هم جالب است. فقط در سه ماهِ دومِ ۲۰۲۶ حدودِ ۱۹۲ میلیارد دلار پولِ تازه به بلک راک سپرده شد. اگر این را بر حدودِ ۹۱ روز تقسیم کنیم، یعنی هر روز به‌طور میانگین بیش از ۲ میلیارد دلار پولِ تازه. پس رشدِ بلک راک فقط از بالا رفتنِ بازار نیست؛ مردم هم هر روز پولِ بیشتری به آن می‌سپارند.

در جدولِ زیر چند نقطه از مسیرِ رشدِ بلک راک را می‌بینید. عددها گرد شده‌اند و از گزارش‌های رسمیِ خودِ شرکت آمده‌اند.

دارایی تحت مدیریتِ بلک راک در چند مقطع (تریلیون دلار، گرد شده)

زمان	دارایی تحت مدیریت	اتفاقِ مهمِ آن دوره
پایانِ ۲۰۰۹	حدودِ ۳٫۳	خریدِ Barclays Global Investors و صندوق‌های iShares
پایانِ ۲۰۲۱	حدودِ ۱۰	اولین عبور از مرزِ ۱۰ تریلیون دلار
پایانِ ۲۰۲۴	حدودِ ۱۱٫۶	خریدِ GIP در زیرساخت و شروعِ ETF بیت کوین
پایانِ ۲۰۲۵	حدودِ ۱۴	اضافه شدنِ HPS در بازارِ وام‌دهیِ خصوصی
۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ (۹ تیر ۱۴۰۵)	حدودِ ۱۵٫۳	بالاترین رقمِ تاریخِ شرکت

یعنی در حدودِ ۱۶ سال، دارایی تحت مدیریت نزدیک به پنج برابر شده است. گزارشِ فصلِ سوم معمولاً نیمهٔ اکتبر (اواخرِ مهر) منتشر می‌شود و عددِ تازه را باید از همان گزارش دید.

رقیبِ اصلی کیست؟

نزدیک‌ترین رقیبِ بلک راک شرکتِ ونگارد (Vanguard) است. ونگارد طبقِ اعلامِ خودش تا سپتامبر ۲۰۲۵ حدودِ ۱۱٫۶ تریلیون دلار دارایی داشت و دومین مدیرِ دارایی جهان است. فاصلهٔ این دو چند تریلیون دلار است و هر دو با صندوق‌های ارزان‌قیمتِ شاخصی بزرگ شده‌اند.

بلک راک از کجا پول درمی‌آورد؟

پرسشِ خیلی از دوستان این است: اگر این پول‌ها مالِ مشتری‌هاست، خودِ بلک راک چطور سود می‌کند؟ جواب ساده است: کارمزد. درست مثلِ امانت‌داری که بابتِ نگه‌داری و چرخاندنِ پول، سالانه درصدِ کوچکی دستمزد می‌گیرد.

مثلاً صندوقی از این شرکت که شاخصِ S&P 500 را دنبال می‌کند (نمادش IVV)، سالی فقط ۰٫۰۳٪ کارمزد می‌گیرد. یعنی اگر کسی ۱۰ هزار دلار در آن گذاشته باشد، سالی ۳ دلار می‌پردازد. این برای یک نفر تقریباً هیچ است. اما وقتی هزاران میلیارد دلار پشتِ این درصدهای کوچک باشد، جمعش عددِ بزرگی می‌شود.

درآمدِ بلک راک چند منبعِ اصلی دارد:

1. کارمزدِ مدیریتِ صندوق‌ها: بزرگ‌ترین منبع. هرچه دارایی بیشتر، کارمزد بیشتر.
2. کارمزدِ عملکرد: در بعضی صندوق‌های فعال، اگر مدیر از هدف جلو بزند، سهمی از سودِ اضافه را برمی‌دارد.
3. فروشِ فناوری: اجارهٔ سامانهٔ Aladdin به بانک‌ها و بیمه‌ها. فقط در فصلِ دومِ ۲۰۲۶ حدودِ ۵۶۶ میلیون دلار از این راه درآمد داشت.
4. مشاوره و خدماتِ دیگر: مثلاً مدیریتِ ریسک برای دولت‌ها و صندوق‌های بزرگ.

کلِ درآمدِ بلک راک در همان فصلِ دومِ ۲۰۲۶ حدودِ ۷ میلیارد دلار بود؛ حدودِ ۳۱٪ بیشتر از یک سال قبل. پس مدلِ کارِ بلک راک این است: کارمزدِ خیلی کم، از پولی خیلی زیاد.

تاریخچهٔ بلک راک: از یک اتاق تا بزرگ‌ترین مدیرِ دارایی جهان

قصهٔ بلک راک با یک ضرر شروع شد. لری فینک در دههٔ ۱۹۸۰ در بانکِ سرمایه‌گذاریِ First Boston کار می‌کرد. او و تیمش از پیشگامانِ بازارِ اوراقِ پشتوانه‌دارِ وامِ مسکن در آمریکا بودند. اما یک بار نرخِ بهره برخلافِ پیش‌بینی‌شان حرکت کرد و میزش، بنا بر روایت‌های مختلف، حدودِ ۹۰ تا ۱۰۰ میلیون دلار زیان داد.

فینک بعدها گفت این ضرر به او یاد داد که مدیریتِ ریسک از پیش‌بینیِ سود مهم‌تر است. همین درس شد ستونِ شرکتِ تازه. «مدیریتِ ریسک» یعنی پیش از خرید بدانید در بدترین حالت چقدر ممکن است از دست بدهید و برای آن آماده باشید. توصیهٔ من به تازه‌کارها هم همین است: اول بپرسید چقدر ممکن است ضرر کنم، بعد بپرسید چقدر سود دارد. دربارهٔ این موضوع در مقالهٔ مدیریت سرمایه و ریسک مفصل نوشته‌ام.

مهم‌ترین گام‌های این مسیر را به ترتیب ببینید:

1. ۱۹۸۸: فینک و هفت شریک، با سرمایهٔ اولیهٔ گروهِ سرمایه‌گذاریِ بلک‌استون (Blackstone)، کارشان را در یک اتاق شروع کردند. تمرکز روی مدیریتِ اوراقِ قرضه برای مشتری‌های بزرگ بود.
2. ۱۹۹۲: نامِ بلک راک انتخاب شد و چند سال بعد شرکت کاملاً از بلک‌استون جدا شد.
3. ۱۹۹۹: سهامِ بلک راک در بورسِ نیویورک عرضه شد. همان سال فروشِ سامانهٔ Aladdin به مؤسساتِ دیگر هم شروع شد.
4. ۲۰۰۶: ادغام با بخشِ مدیریتِ داراییِ مریل لینچ (Merrill Lynch) و ورودِ جدی به بازارِ سهام.
5. ۲۰۰۹: خریدِ Barclays Global Investors به ارزشِ حدودِ ۱۳٫۵ میلیارد دلار. با این خرید، صندوق‌های iShares به بلک راک رسید و شرکت بزرگ‌ترین مدیرِ دارایی جهان شد.
6. ۲۰۲۴: خریدِ شرکتِ GIP در حوزهٔ زیرساخت (فرودگاه، بندر، انرژی) و راه‌اندازیِ ETF بیت کوین.
7. ۲۰۲۵: تکمیلِ خریدِ HPS در وام‌دهیِ خصوصی (حدودِ ۱۲ میلیارد دلار، با سهامِ خودِ بلک راک) و خریدِ شرکتِ داده‌های مالیِ Preqin.

پس بلک راک در نزدیک به چهار دهه از مدیرِ اوراقِ قرضه به شرکتی تبدیل شد که تقریباً در همهٔ گوشه‌های بازارِ مالیِ دنیا دست دارد.

لری فینک کیست؟

لری فینک، متولدِ ۱۹۵۲، بنیان‌گذار، رئیسِ هیئت‌مدیره و مدیرعاملِ بلک راک است و از روزِ اول تا امروز شرکت را اداره کرده است. کمتر شرکتی به این بزرگی نزدیک به ۴۰ سال یک مدیر داشته است.

فینک بیشتر با «نامهٔ سالانه»اش شناخته می‌شود. او هر سال نامه‌ای خطاب به سهام‌داران و مدیرانِ شرکت‌ها می‌نویسد و نگاهش را دربارهٔ اقتصاد، بازنشستگی و آیندهٔ بازارها می‌گوید. چون بلک راک سهام‌دارِ بزرگِ هزاران شرکت است، مدیرانِ این شرکت‌ها نامه را با دقت می‌خوانند.

دربارهٔ جانشینی‌اش زیاد حرف زده شده، اما تا امروز تاریخ یا نامِ قطعی اعلام نشده است. خودِ فینک گفته فعلاً برنامه‌ای برای رفتن ندارد و تیمِ نسلِ بعد را آماده می‌کند.

iShares و صندوق‌های شاخصی: موتورِ اصلیِ رشد

اگر بپرسید رازِ بزرگیِ بلک راک چیست، جوابِ من یک کلمه است: iShares. این نامِ خانوادهٔ صندوق‌های قابلِ معاملهٔ بلک راک است که در بورس مثلِ سهم خرید و فروش می‌شوند. اگر با این مفهوم آشنا نیستید، مقالهٔ صندوق قابل معامله در بورس (ETF) را ببینید.

بیشترِ این صندوق‌ها «صندوق شاخصی» هستند. صندوق شاخصی یعنی صندوقی که دنبالِ انتخابِ سهمِ برنده نیست؛ همهٔ سهم‌های یک شاخص را به همان نسبتِ شاخص می‌خرد. مثلاً صندوقی که شاخصِ S&P 500 را دنبال می‌کند، سهمِ هر ۵۰۰ شرکتِ بزرگِ آمریکا را نگه می‌دارد. اگر شاخص ۱۰٪ بالا برود، صندوق هم تقریباً ۱۰٪ بالا می‌رود.

یک تشبیه کمک می‌کند. فرض کنید می‌خواهید از یک باغِ میوه سهم داشته باشید. یک راه این است که خودتان بگردید و چند درختِ خوب پیدا کنید؛ ممکن است درست انتخاب کنید یا نه. راهِ دیگر این است که از کلِ باغ، به نسبتِ هر درخت، سهم بخرید. دیگر لازم نیست بدانید کدام درخت امسال بیشتر بار می‌دهد. صندوق شاخصی راهِ دوم است و چون مدیرش لازم نیست مدام تحلیل کند، کارمزدش خیلی کم است.

در فصلِ دومِ ۲۰۲۶ دارایی‌های iShares از ۶ تریلیون دلار گذشت و فقط در همان سه ماه حدودِ ۱۷۸ میلیارد دلار پولِ تازه به این صندوق‌ها آمد. یعنی تقریباً نیمی از کلِ داراییِ بلک راک فقط در همین صندوق‌هاست.

جدولِ زیر شباهت‌ها و تفاوت‌های صندوق‌های iShares را با صندوق‌های قابلِ معاملهٔ بورسِ تهران نشان می‌دهد تا مفهوم برایتان ملموس شود.

مقایسهٔ صندوق‌های iShares بلک راک با ETFهای بورس ایران

ویژگی	صندوق‌های iShares	ETFهای بورس تهران
شکلِ معامله	در بورس، مثلِ سهم	در بورس و فرابورس، مثلِ سهم
سبکِ غالب	شاخصی؛ کپیِ یک شاخص	بیشتر مدیریتِ فعال؛ مدیر خودش سهم انتخاب می‌کند
تنوعِ دارایی	سهام، اوراق، طلا، بیت‌کوین و…	سهام، درآمد ثابت، طلا، نقره، املاک و…
کارمزدِ سالانه	گاهی کمتر از ۰٫۱٪	معمولاً بالاتر، بسته به نوعِ صندوق
ناظر	کمیسیونِ بورسِ آمریکا (SEC)	سازمانِ بورس و اوراقِ بهادار

پس ایدهٔ اصلی یکی است: خریدِ یک‌جای یک سبدِ متنوع با یک سفارش. تفاوتِ مهم در سبک و کارمزد است. در بازارِ ما صندوق‌ها بیشتر فعال‌اند و کارمزدشان بالاتر است. برای مقایسهٔ ارزشِ واقعیِ هر واحد با قیمتِ بازارش هم مفهومِ NAV یا خالص ارزش دارایی را بلد باشید.

Aladdin: مغزِ نرم‌افزاریِ بلک راک

Aladdin سامانه‌ای است که بلک راک برای مدیریتِ سبد، سنجشِ ریسک و انجامِ معامله ساخته است. نامش کوتاه‌شدهٔ عبارتی انگلیسی دربارهٔ دارایی، بدهی و ابزارهای مشتقه است. اول فقط برای کارِ خودِ شرکت بود؛ از ۱۹۹۹ آن را به دیگران هم اجاره داد.

به زبانِ ساده، Aladdin مثلِ داشبوردِ یک هواپیمای بزرگ است. خلبان با یک نگاه می‌بیند ارتفاع، سوخت و سرعت چقدر است و کجا خطر هست. مدیرِ یک بانک یا بیمه هم با این سامانه می‌بیند اگر نرخِ بهره بالا برود یا بازارِ سهام بریزد، سبدش چقدر آسیب می‌بیند.

امروز صدها مؤسسهٔ مالی در دنیا، از بانک و بیمه تا صندوقِ بازنشستگی، از Aladdin استفاده می‌کنند. همین موضوع یکی از نگرانی‌های منتقدان هم هست: وقتی این‌همه نهاد با یک ابزار ریسک را می‌سنجند، ممکن است در بحران همه با هم یک واکنش نشان دهند.

ETF بیت کوین بلک راک (IBIT) چه اثری بر بازار گذاشت؟

شاید مشهورترین کارِ بلک راک در سال‌های اخیر همین باشد. ۲۰ دی ۱۴۰۲ (۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۴) کمیسیونِ بورسِ آمریکا با راه‌اندازیِ چند صندوقِ بیت‌کوینِ «اسپات» موافقت کرد. صندوقِ بلک راک با نامِ iShares Bitcoin Trust و نمادِ IBIT فردای آن روز معامله را شروع کرد.

«اسپات» یعنی صندوق خودِ بیت‌کوین را واقعاً می‌خرد و نگه می‌دارد، نه قراردادی روی قیمتِ آن. هر کس واحدِ این صندوق را بخرد، غیرمستقیم صاحبِ مقداری بیت‌کوین می‌شود، بی آنکه خودش کیف پول و کلیدِ خصوصی داشته باشد. فرقِ این نوع با صندوق‌های قراردادِ آتی را در مقالهٔ ETF بیت کوین چیست توضیح داده‌ایم.

این صندوق چقدر بزرگ شد؟

IBIT خیلی زود بزرگ‌ترین صندوقِ بیت‌کوینِ دنیا شد. طبقِ گزارشِ رسمیِ صندوق، تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ حدودِ ۷۳۴ هزار بیت‌کوین در اختیار داشت. ارزشِ کلِ آن در اوایلِ مهر ۱۴۰۵ بینِ ۶۷ تا ۶۹ میلیارد دلار گزارش شد. کارمزدِ سالانه‌اش هم ۰٫۲۵٪ است.

بیایید این عدد را به زبانِ ساده ترجمه کنیم. قرار است در کلِ تاریخ فقط ۲۱ میلیون بیت‌کوین ساخته شود. ۷۳۴ هزار تقسیم بر ۲۱ میلیون می‌شود حدودِ ۳٫۵٪. یعنی یک صندوقِ تنها، از هر ۱۰۰ بیت‌کوینی که روزی وجود خواهد داشت، حدودِ ۳ تا ۴ تا را نگه می‌دارد.

اثرِ این صندوق بر بیت‌کوین

به نظرِ من مهم‌ترین اثرِ IBIT روانی بود، نه فقط مالی. چند نکته را ببینید:

• اعتبار: وقتی بزرگ‌ترین مدیرِ داراییِ جهان صندوقِ بیت‌کوین می‌سازد، خیلی از بازنشستگی‌ها، مشاوران و شرکت‌های محافظه‌کار هم جرئتِ ورود پیدا می‌کنند.
• راهِ آسان‌تر: سرمایه‌گذارِ آمریکایی بیت‌کوین را از همان حسابِ کارگزاری‌اش، کنارِ سهام، می‌خرد. دیگر نگرانِ گم کردنِ رمزِ کیف پول نیست.
• تقاضای تازه: صندوق برای هر واحدی که می‌فروشد باید بیت‌کوینِ واقعی بخرد. پس ورودِ پول به صندوق یعنی خریدِ واقعی در بازار.
• تغییرِ نگاهِ خودِ فینک: فینک در ۲۰۱۷ بیت‌کوین را «شاخصِ پول‌شویی» خوانده بود. چند سال بعد، خودش از آن به‌عنوان یک دارایی جدی یاد کرد و صندوقش را راه انداخت.

اما صادقانه بگویم: ETF ریسکِ بیت‌کوین را کم نمی‌کند. اگر قیمتِ بیت‌کوین ۳۰٪ بریزد، واحدِ صندوق هم تقریباً ۳۰٪ می‌ریزد. صندوق فقط راهِ نگه‌داری را آسان کرده، نه نوسان را. خروجِ پول از صندوق‌ها هم در روزهای ترس می‌تواند ریزش را تندتر کند. قیمتِ روزِ بیت‌کوین را در صفحهٔ قیمت ارزهای دیجیتال امروز ببینید.

بلک راک بعد از بیت‌کوین، در مرداد ۱۴۰۳ (ژوئیهٔ ۲۰۲۴) صندوقِ اسپاتِ اتریوم را هم با نمادِ ETHA راه انداخت. پیش‌تر هم صندوقی به نامِ BUIDL ساخته بود که واحدهایش به شکلِ توکن روی شبکهٔ اتریوم ثبت می‌شود. پس بلک راک بازارِ رمزارز را جدی گرفته است، ولی این به معنای تضمینِ سود برای خریدار نیست.

آیا بلک راک دنیا را اداره می‌کند؟ واقعیت و افسانه

در شبکه‌های اجتماعی ویدیوهای زیادی هست که می‌گویند بلک راک «صاحبِ همه‌چیز» است و پشتِ هر جنگ و بحرانی دستش دیده می‌شود. بیایید منصفانه نگاه کنیم.

آنچه درست است: بلک راک همراه با ونگارد و استیت استریت (State Street)، که به آن‌ها «سه بزرگ» می‌گویند، در بیشترِ شرکت‌های بزرگِ آمریکا جزو بزرگ‌ترین سهام‌داران است. سهام‌دار در مجمع رأی دارد. پس صدای بلک راک در انتخابِ هیئت‌مدیره و تصمیم‌های بزرگِ شرکت‌ها شنیده می‌شود. این نگرانیِ منتقدان بی‌پایه نیست.

آنچه اغراق است: این سهام مالِ خودِ بلک راک نیست؛ مالِ میلیون‌ها مشتری است. اگر مشتری‌ها پولشان را بیرون بکشند، بلک راک باید بفروشد. بخشِ بزرگی از این پول هم در صندوق‌های شاخصی است که بلک راک اصلاً انتخاب نمی‌کند چه بخرد؛ فقط شاخص را کپی می‌کند. بلک راک از ۲۰۲۲ برنامه‌ای هم راه انداخته که به بعضی مشتری‌ها اجازه می‌دهد خودشان دربارهٔ رأیِ سهامشان تصمیم بگیرند.

نقدهای جدیِ دیگری هم مطرح است. بعضی ایالت‌های آمریکا به دلیلِ سیاست‌های محیط‌زیستیِ بلک راک پولشان را از آن بیرون کشیدند؛ گروهی دیگر برعکس، آن را به کم‌کاری در همین زمینه متهم کردند. بلک راک در ژانویهٔ ۲۰۲۵ از یک ائتلافِ جهانیِ مدیرانِ دارایی برای کاهشِ آلاینده‌ها هم بیرون آمد. پس بلک راک بسیار قدرتمند است و نظارت بر آن لازم است، اما «حاکمِ پنهانِ جهان» نیست.

بلک راک، بلک‌استون، ونگارد: سه نامی که با هم قاطی می‌شوند

یکی از اشتباه‌های رایج یکی دانستنِ بلک راک و بلک‌استون است. اسم‌هایشان شبیه است و ریشهٔ مشترک دارند، اما امروز دو شرکتِ جدا با کارِ متفاوت‌اند. ونگارد هم رقیبِ اصلیِ بلک راک است. این جدول فرقشان را نشان می‌دهد.

مقایسهٔ بلک راک، بلک‌استون و ونگارد

ویژگی	بلک راک	بلک‌استون	ونگارد
کارِ اصلی	صندوق‌های شاخصی و فعال، ETF، فناوری	خریدِ شرکت‌ها، املاک، وام‌دهیِ خصوصی	صندوق‌های شاخصیِ ارزان
مالکیت	شرکتِ سهامیِ عام در بورس	شرکتِ سهامیِ عام در بورس	متعلق به صندوق‌هایش، یعنی در عمل به سرمایه‌گذاران
اندازهٔ تقریبی	حدودِ ۱۵ تریلیون دلار	بیش از ۱ تریلیون دلار	بیش از ۱۱ تریلیون دلار
مشتریِ اصلی	نهادها و مردمِ عادی	نهادهای بزرگ و ثروتمندان	بیشتر مردمِ عادی

پس اگر خبری از «خریدِ یک ساختمان یا شرکتِ خصوصی» شنیدید، احتمالاً پای بلک‌استون در میان است. اگر خبر دربارهٔ ETF و صندوق‌های شاخصی بود، معمولاً بلک راک یا ونگارد.

اشتباه‌های رایج دربارهٔ بلک راک

این چند جمله را زیاد می‌شنویم. هر کدام یک گرهِ ذهنی است که بهتر است باز شود:

• «بلک راک یک بانک است.» نه. وام نمی‌دهد و حسابِ جاری ندارد. مدیرِ دارایی است.
• «۱۵ تریلیون دلار ثروتِ بلک راک است.» نه. این دارایی مشتری‌هاست. ارزشِ خودِ شرکت در بورس، یعنی ارزش بازارش، بسیار کمتر از این عدد است.
• «اگر بلک راک چیزی بخرد، حتماً بالا می‌رود.» نه. بلک راک هم بارها در بحران‌ها زیان داده است. بیشترِ خریدهایش هم ناشی از کپیِ شاخص است، نه پیش‌بینیِ آینده.
• «ETF بیت کوین یعنی بیت‌کوین امن شد.» نه. نوسانِ قیمت همان است؛ فقط نگه‌داری آسان‌تر شده.
• «بلک راک و بلک‌استون یکی‌اند.» نه. ریشهٔ مشترک دارند، ولی دهه‌هاست جدا هستند.

بلک راک چه ربطی به ما در ایران دارد؟

شاید بپرسید: «من در تهران زندگی می‌کنم؛ این شرکتِ آمریکایی به چه کارم می‌آید؟» دو جواب دارد.

اول، اثرِ غیرمستقیم بر قیمت‌ها. وقتی میلیاردها دلار وارد یا خارجِ صندوق‌های طلا و بیت‌کوینِ بلک راک می‌شود، قیمتِ جهانیِ این دارایی‌ها تکان می‌خورد. قیمتِ انسِ جهانی هم یکی از عواملِ قیمتِ طلا و سکه در بازارِ ماست. حالِ بازارهای آمریکا را هم در مقالهٔ وال استریت چیست بیشتر توضیح داده‌ام.

دوم، درسی که می‌شود گرفت. بلک راک با یک ایدهٔ ساده بزرگ شد: بیشترِ آدم‌ها وقت و دانشِ انتخابِ تک‌سهم را ندارند و بهتر است یک سبدِ متنوع و کم‌هزینه بخرند. این درس در بورسِ تهران هم کار می‌کند. اگر وقتِ تحلیل ندارید، صندوق‌های قابلِ معامله و صندوق‌های شاخصیِ داخلی راهی منطقی‌اند. فقط کارمزد و عملکردِ چندساله‌شان را مقایسه کنید. وضعیتِ کلیِ بازار را هم می‌توانید در تابلوی کامل بازار ببینید.

پس بلک راک برای ما بیشتر یک «درس» است تا یک «گزینه». تصمیمِ نهایی دربارهٔ اینکه پولتان را کجا بگذارید، با خودتان است.

سوالات متداول

جمع‌بندی

بلک راک امانت‌دارِ پولِ میلیون‌ها نفر است، نه صاحبِ آن. با کارمزدهای خیلی کم روی پولی خیلی زیاد بزرگ شد، با iShares صندوق‌های شاخصی را همه‌گیر کرد و با IBIT بیت‌کوین را به حسابِ کارگزاریِ مردمِ عادیِ آمریکا آورد. قدرتش واقعی است و نقدهایش هم جدی است، ولی افسانهٔ «حاکمِ جهان» با واقعیت جور درنمی‌آید.

پس دفعهٔ بعد که خبری با نامِ بلک راک شنیدید، سه چیز را از خودتان بپرسید: این پولِ خودِ بلک راک است یا مشتری‌ها؟ این خرید از کپیِ شاخص است یا تصمیمِ مدیر؟ و این خبر چه اثری بر قیمتِ دارایی‌ای دارد که من نگه داشته‌ام؟ همین سه پرسش شما را از بیشترِ هیجان‌های خبری جلو نگه می‌دارد.