همبستگی جفت ارزها در فارکس؛ محاسبه، جدول رایج و جفت ارزهای کراس
فهرست مطالب۱۳ بخش
- بازار فارکس چیست و چرا همه‌چیز در آن «جفتی» است؟
- همبستگی جفت ارزها به زبان ساده
- همبستگی مثبت، منفی و صفر
- ضریب همبستگی چطور محاسبه میشود؟
- یک مثالِ ساده با پنج روز
- کدام جفت ارزها معمولاً با هم حرکت میکنند؟
- همبستگی ارزها با کالاها
- چرا همبستگی ثابت نمی‌ماند؟
- چرا معاملهٔ هم‌زمانِ دو جفت‌ارزِ همبسته ریسک را بالا میبرد؟
- چطور همبستگی را در مدیریت ریسک به کار ببریم؟
- جفت ارز کراس چیست؟
- ماژورها، کراس‌ها و اگزوتیک‌ها: سه گروهِ جفتارز
- بهترین جفت ارزها برای ترید کداماند؟
- چهار اشتباهِ رایج دربارهٔ همبستگی
- همبستگی برای سرمایه‌گذارِ ایرانی هم مهم است
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
فرض کنید دو معامله باز کرده‌اید و خیالتان راحت است که ریسک را «پخش» کرده‌اید. ولی هر دو با هم ضرر میدهند. چرا؟ جوابش در همبستگی جفت ارزها است. همبستگی جفت ارزها یعنی اینکه دو جفتارز چقدر همجهت یا خلافِ هم حرکت میکنند. این رابطه با عددی بین منفی یک تا مثبت یک سنجیده میشود و به شما می‌گوید دو معامله‌تان واقعاً دو شرطِ جدا هستند یا یک شرطِ تکراری.
پایین‌تر قدم‌به‌قدم می‌بینیم ضریب همبستگی چطور حساب میشود، کدام جفت‌ارزها معمولاً با هم حرکت میکنند، جفت‌ارزِ کراس چیست و چرا معاملهٔ هم‌زمانِ دو جفتِ همبسته می‌تواند ریسک را بی‌صدا دو برابر کند. پیش از هر چیز یک نکتهٔ صادقانه: این متن آموزشِ یک مفهوم است، نه دعوت به معامله. معامله در بازار فارکس با اهرم ریسکِ بالایی دارد و خیلی‌ها در آن سرمایه از دست میدهند.
بازار فارکس چیست و چرا همه‌چیز در آن «جفتی» است؟
فارکس یعنی بازارِ جهانیِ خرید و فروشِ پولِ کشورها در برابرِ هم. اینجا هیچ پولی تنها معامله نمی‌شود. همیشه یک پول را با پولِ دیگر می‌سنجند؛ برای همین به هر معامله «جفتارز» می‌گویند.
مثالش را خودمان هر روز می‌بینیم. وقتی می‌گوییم «دلار شد فلان‌قدر تومان»، در واقع یک جفتارز را گزارش کرده‌ایم: دلار در برابرِ تومان. در فارکس هم EUR/USD یعنی یک یورو چند دلار می‌ارزد. اولی را «ارزِ پایه» و دومی را «ارزِ مظنه» می‌گویند. اگر عدد بالا برود، یعنی یورو در برابرِ دلار قوی‌تر شده است.
این بازار خیلی بزرگ است. طبق نظرسنجیِ سه‌سالانهٔ بانک تسویهٔ بین‌المللی، در فروردینِ ۱۴۰۴ (آوریلِ ۲۰۲۵) روزانه حدودِ ۹٫۶ تریلیون دلار ارز دست‌به‌دست شده است. دلار در حدودِ ۸۹٪ همهٔ این معامله‌ها یک طرفِ ماجرا بوده است. همین عدد کلیدِ فهمِ همبستگی است، چون وقتی دلار در بیشترِ جفتها حضور دارد، تکان خوردنِ دلار همهٔ آن‌ها را با هم تکان می‌دهد.
پس پیش از اینکه سراغِ همبستگی برویم، یک چیز را به خاطر بسپارید: هر جفتارز دو پول دارد، و هر کدام از این دو پول ممکن است در جفت‌های دیگر هم باشد.
همبستگی جفت ارزها به زبان ساده
یک تشبیهِ آشنا کمک میکند. در بازارِ آزادِ تهران، وقتی دلار گران میشود، معمولاً یورو هم گران میشود. چرا؟ چون هر دو با تومان سنجیده می‌شوند و بیشترِ تکان‌ها از ضعیف یا قوی شدنِ خودِ تومان می‌آید. اگر قیمت دلار و قیمت یورو را کنارِ هم نگاه کنید، این هم‌قدمی را می‌بینید.
در فارکس هم همین اتفاق می‌افتد، فقط به‌جای تومان، دلارِ آمریکا وسط است. EUR/USD و GBP/USD هر دو دلار را در سمتِ دوم دارند. اگر دلار در سراسرِ دنیا ضعیف شود، هر دو معمولاً بالا می‌روند. این یعنی همبستگیِ مثبت.
همبستگی مثبت، منفی و صفر
سه حالت داریم و هر کدام را با یک عدد نشان میدهند:
- همبستگی مثبت (نزدیکِ ۱+): دو جفت بیشترِ وقت‌ها با هم بالا و با هم پایین می‌روند. مثلِ دو ماشین که پشتِ سرِ هم در یک خیابانِ یک‌طرفه می‌روند.
- همبستگی منفی (نزدیکِ ۱−): وقتی یکی بالا می‌رود، دیگری پایین می‌آید. مثلِ دو سرِ الاکلنگ.
- بی‌همبستگی (نزدیکِ صفر): حرکتِ یکی چیزی دربارهٔ دیگری نمی‌گوید.
عددِ همبستگی را «ضریب همبستگی» می‌گویند. این ضریب فقط جهت را نشان نمی‌دهد؛ قدرتِ رابطه را هم می‌گوید. ۰٫۹ یعنی رابطهٔ خیلی محکم. ۰٫۳ یعنی رابطهٔ سست.
این جدول به شما کمک میکند هر عددی را که دیدید، سریع معنا کنید. مرزها قراردادی‌اند و در منبع‌های مختلف کمی فرق دارند.
| ضریب همبستگی | معنا | برای معامله‌گر یعنی چه؟ |
|---|---|---|
| ۰٫۸ تا ۱ | مثبتِ خیلی قوی | دو معامله در یک جهت تقریباً یک معامله‌اند؛ ریسک جمع میشود. |
| ۰٫۵ تا ۰٫۸ | مثبتِ قوی تا متوسط | بیشترِ وقت‌ها هم‌جهت‌اند؛ حجم را کم کنید. |
| ۰٫۵− تا ۰٫۵ | ضعیف یا بی‌رابطه | تقریباً دو تصمیمِ جدا هستند. |
| ۰٫۸− تا ۰٫۵− | منفیِ قوی تا متوسط | بیشترِ وقت‌ها خلافِ هم‌اند. |
| ۱− تا ۰٫۸− | منفیِ خیلی قوی | خریدِ هر دو، همدیگر را خنثی میکند؛ خریدِ یکی و فروشِ دیگری یعنی ریسکِ دوبرابر. |
نکتهٔ ستونِ آخر را جدی بگیرید. همبستگیِ منفی هم می‌تواند ریسک را جمع کند؛ بستگی دارد کدام طرف را بخرید و کدام را بفروشید.
ضریب همبستگی چطور محاسبه میشود؟
جواب کوتاه: درصدِ تغییرِ روزانهٔ دو جفتارز را کنارِ هم میگذارید و با فرمولِ همبستگیِ «پیرسون» میسنجید که چقدر با هم جور درمی‌آیند. لازم نیست فرمول را با دست حساب کنید. اکسل یا هر صفحه‌گسترده‌ای تابعی به نامِ CORREL دارد که همین کار را میکند.
فرمولِ پشتِ آن این است: «کوواریانس» دو سری، تقسیم بر حاصل‌ضربِ «انحراف معیار» آن دو. کوواریانس یعنی دو سری چقدر با هم بالا و پایین می‌روند. انحراف معیار یعنی هر کدام به‌تنهایی چقدر نوسان دارد. تقسیم کردن باعث میشود جواب همیشه بین ۱− و ۱+ بماند.
یک مثالِ ساده با پنج روز
بیایید با هم حساب کنیم. عددهای زیر فرضی‌اند و فقط برای فهمِ روش آمده‌اند. درصدِ تغییرِ روزانهٔ سه جفتارز را در پنج روز نوشته‌ایم:
| روز | EUR/USD | GBP/USD | USD/CHF |
|---|---|---|---|
| شنبه | ۰٫۴٪+ | ۰٫۵٪+ | ۰٫۳٪− |
| یکشنبه | ۰٫۲٪− | ۰٫۱٪− | ۰٫۲٪+ |
| دوشنبه | ۰٫۳٪+ | ۰٫۲٪+ | ۰٫۴٪− |
| سه‌شنبه | ۰٫۵٪− | ۰٫۶٪− | ۰٫۴٪+ |
| چهارشنبه | ۰٫۱٪+ | ۰٫۲٪+ | بی‌تغییر |
با یک نگاه هم میشود فهمید: ستونِ پوند هر روز هم‌جهتِ یورو است. ستونِ فرانک تقریباً هر روز برعکسِ یورو است. اگر این عددها را در اکسل بدهید، همبستگیِ یورو و پوند حدودِ ۰٫۹۷+ و همبستگیِ یورو و فرانک حدودِ ۰٫۹۶− میشود. یعنی اولی هم‌قدمیِ تقریباً کامل و دومی الاکلنگِ تقریباً کامل.
برای محاسبهٔ واقعی این چند قدم را بردارید:
- قیمتِ پایانیِ روزانهٔ دو جفتارز را برای یک دورهٔ مشخص بردارید؛ مثلاً ۶۰ یا ۱۲۰ روزِ اخیر.
- برای هر روز درصدِ تغییر را حساب کنید: (قیمتِ امروز تقسیم بر قیمتِ دیروز) منهای یک.
- دو ستونِ درصدِ تغییر را کنارِ هم بگذارید و تابعِ CORREL را روی آن‌ها اجرا کنید.
- همین کار را برای چند دورهٔ مختلف تکرار کنید تا ببینید رابطه پایدار است یا تازه پیدا شده.
یک اشتباهِ رایج اینجاست: خیلی‌ها همبستگی را روی خودِ قیمت حساب میکنند، نه روی درصدِ تغییر. دو نمودار که هر دو مدتی بالا رفته‌اند، روی قیمت همبستگیِ بالا نشان میدهند، حتی اگر روزبه‌روز هیچ ربطی به هم نداشته باشند. پس همیشه با درصدِ تغییر حساب کنید.
بسیاری از سکوهای نموداری هم اندیکاتورِ آمادهٔ «ضریب همبستگی» دارند که همین عدد را زیرِ نمودار رسم میکند. ولی وقتی یک‌بار خودتان در اکسل حسابش کنید، دیگر هیچ عددی برایتان جعبهٔ سیاه نیست.
کدام جفت ارزها معمولاً با هم حرکت میکنند؟
عددِ دقیقِ همبستگی هر ماه عوض میشود، پس جدولِ ثابت را باور نکنید. ولی منطقِ بیشترِ رابطه‌ها ساده است و سال‌هاست تغییر چندانی نکرده. این جدول رابطه‌های رایج و دلیلشان را نشان می‌دهد:
| دو جفتارز | جهتِ معمول | دلیلِ ساده |
|---|---|---|
| EUR/USD و GBP/USD | مثبتِ قوی | هر دو دلار را در سمتِ دوم دارند و اقتصادِ اروپا و بریتانیا به هم گره خورده است. |
| EUR/USD و USD/CHF | منفیِ خیلی قوی | دلار در یکی سمتِ دوم و در دیگری سمتِ اول است؛ فرانکِ سوئیس هم معمولاً با یورو همقدم است. |
| AUD/USD و NZD/USD | مثبتِ خیلی قوی | دو اقتصادِ همسایه که هر دو به صادراتِ کالا و تجارت با آسیا وابسته‌اند. |
| EUR/USD و USD/CAD | منفی | جای دلار در دو جفت برعکس است. |
| GBP/USD و USD/JPY | معمولاً منفی و ناپایدار | ین در دوره‌های ترس رفتارِ «پناهگاه» دارد و رابطه را به‌هم می‌زند. |
| EUR/USD و EUR/GBP | ضعیف | یورو در هر دو هست، ولی طرفِ دوم فرق دارد و رابطه سست میشود. |
یک قاعدهٔ سرانگشتی از این جدول بیرون می‌آید: اگر دلار در هر دو جفت در یک جا نشسته باشد، همبستگی معمولاً مثبت است؛ اگر جایش برعکس باشد، معمولاً منفی است. باقیِ ماجرا به اقتصادِ آن دو کشور برمی‌گردد.
همبستگی ارزها با کالاها
بعضی پول‌ها به یک کالا گره خورده‌اند، چون اقتصادِ کشورشان به فروشِ آن کالا وابسته است. دلارِ کانادا اغلب با نفت همقدم است؛ برای همین وقتی نفت گران میشود، USD/CAD معمولاً پایین می‌آید. دلارِ استرالیا هم رابطهٔ نزدیکی با طلا و فلزات دارد. ین و فرانک در روزهای ترس معمولاً قوی می‌شوند، چون پولِ ترسیده به‌سمتشان می‌رود.
این نگاه‌کردن به رابطهٔ بازارهای مختلف با هم، اسمِ خودش را دارد: تحلیل بین بازاری. پس همبستگی فقط میانِ جفت‌ارزها نیست؛ میانِ ارز و کالا و شاخص هم هست.
چرا همبستگی ثابت نمی‌ماند؟
همبستگی عکسِ گذشته است، نه پیش‌بینیِ آینده. رابطه‌ای که شش ماه محکم بوده، ممکن است با یک خبر سست شود. چند عامل بیشترین نقش را دارند:
- سیاستِ بانکهای مرکزی. اگر بانک مرکزیِ اروپا نرخ را بالا ببرد و بانک مرکزیِ بریتانیا پایین بیاورد، یورو و پوند از هم جدا می‌شوند. دربارهٔ اثرش در نرخ بهره چیست؟ مفصل نوشته‌ام.
- خبرهای بزرگِ آمریکا. تصمیم‌های فدرال رزرو همهٔ جفت‌های دلاری را با هم تکان می‌دهد و همبستگی‌ها را موقتاً بالا میبرد.
- بحران و ترس. در بحران، خیلی از رابطه‌ها به هم نزدیک می‌شوند. همه از دارایی‌های پرریسک فرار میکنند و همبستگی‌ها ناگهان عوض می‌شوند.
- اتفاق‌های یک کشور. انتخابات یا شوکِ سیاسی در یک کشور، پولِ همان کشور را از گروهش جدا میکند.
پس به همبستگیِ یک دوره بسنده نکنید. توصیهٔ من این است که همیشه دو عدد را کنارِ هم ببینید: همبستگیِ کوتاهمدت (مثلاً یک‌ماهه) و بلندمدت (مثلاً شش‌ماهه). اگر این دو با هم خیلی فرق دارند، رابطه در حالِ عوض‌شدن است و نباید رویش حساب باز کنید.
چرا معاملهٔ هم‌زمانِ دو جفت‌ارزِ همبسته ریسک را بالا میبرد؟
این مهم‌ترین بخشِ ماجراست و جایی است که بیشترِ تازه‌کارها پول از دست میدهند. یک مثالِ عددیِ ساده می‌زنیم. عددها فرضی‌اند.
فرض کنید حسابی با ۱٬۰۰۰ دلار دارید و قاعده‌تان این است که در هر معامله بیشتر از ۱٪، یعنی ۱۰ دلار، ریسک نکنید. این قاعدهٔ خوبی است و در مدیریت سرمایه و ریسک زیاد درباره‌اش حرف زده‌ایم.
حالا روی نمودارِ EUR/USD سیگنالِ خرید می‌بینید و ۱۰ دلار ریسک می‌کنید. روی GBP/USD هم سیگنالِ خرید می‌بینید و آن را هم با ۱۰ دلار ریسک می‌خرید. فکر می‌کنید دو معاملهٔ جدا با ۱٪ ریسک دارید.
ولی واقعیت این است که هر دو معامله یک حرف می‌زنند: «دلار ضعیف میشود». اگر فردا آمارِ قویِ اشتغالِ آمریکا منتشر شود و دلار قوی شود، هر دو با هم به حدِ ضرر می‌خورند. شما به‌جای ۱۰ دلار، ۲۰ دلار از دست داده‌اید؛ یعنی ۲٪ حساب. با سه جفتِ دلاریِ همجهت این عدد ۳٪ میشود. قاعدهٔ ۱٪ روی کاغذ مانده و در عمل شکسته است.
حالتِ برعکس هم هست. اگر EUR/USD را بخرید و همزمان USD/CHF را هم بخرید، چون این دو معمولاً خلافِ هم حرکت میکنند، سودِ یکی ضررِ دیگری را تقریباً می‌خورد. نتیجه این است که ریسک کرده‌اید، دو بار کارمزد و spread داده‌اید و تقریباً هیچ موقعیتِ واقعی ندارید. اسپرد یعنی فاصلهٔ قیمتِ خرید و فروش که در اصطلاحات کاربردی بازار فارکس توضیحش آمده است.
این جدول چهار ترکیبِ رایج را خلاصه میکند:
| همبستگیِ دو جفت | جهتِ دو معامله | نتیجه |
|---|---|---|
| مثبتِ قوی | هر دو خرید یا هر دو فروش | ریسک تقریباً دو برابر میشود. |
| مثبتِ قوی | یکی خرید، یکی فروش | دو معامله همدیگر را خنثی میکنند. |
| منفیِ قوی | هر دو خرید یا هر دو فروش | دو معامله همدیگر را خنثی میکنند. |
| منفیِ قوی | یکی خرید، یکی فروش | ریسک تقریباً دو برابر میشود. |
اگر از جدول یک چیز در ذهنتان بماند، همین باشد: پیش از بازکردنِ معاملهٔ دوم بپرسید «آیا این حرفِ تازه‌ای است، یا همان حرفِ قبلی با اسمِ دیگر؟». این دقیقاً همان اصلِ تنوع‌بخشی است که در پرتفوی چیست؟ برای بورس گفته‌ایم: ده سهمِ وابسته به دلار، یک شرط‌اند نه ده شرط.
چطور همبستگی را در مدیریت ریسک به کار ببریم؟
- پیش از هر معامله، فهرستِ معامله‌های باز را ببینید. اگر جفتِ تازه با یکی از آن‌ها همبستگیِ بالاتر از ۰٫۷ (مثبت یا منفی) دارد، آن دو را یک معامله حساب کنید.
- ریسکِ کل را تقسیم کنید. اگر قرار است روی «ضعفِ دلار» ۱٪ ریسک کنید و این ایده را در دو جفت اجرا می‌کنید، به هر کدام نیم درصد بدهید.
- از بین دو جفتِ همبسته، بهترش را انتخاب کنید. آن را که نمودارِ تمیزتر، اسپردِ کمتر یا نسبت ریسک به ریوارد بهتری دارد.
- در دفترچه ثبت کنید. در ژورنال معاملاتی بنویسید هر معامله روی کدام پول شرط بسته است. بعد از چند هفته می‌بینید کجا ناخواسته ریسک را جمع کرده‌اید.
- همبستگی را هر ماه دوباره حساب کنید. جدولی که سالِ پیش ساخته‌اید امروز اعتبار ندارد.
بعضی معامله‌گرها از همبستگیِ منفی برای «پوشش ریسک» هم استفاده میکنند؛ یعنی معامله‌ای باز میکنند که اگر معاملهٔ اصلی ضرر داد، کمی جبران کند. این کار سود را هم کم میکند و همیشه کار نمی‌کند، چون همبستگی ممکن است درست در روزِ بحران عوض شود. منطقِ کلیِ پوشش را در هج یا پوشش ریسک ببینید.
جفت ارز کراس چیست؟
جفت‌ارزِ کراس یعنی جفتی که دلارِ آمریکا در آن نیست. مثلاً EUR/GBP (یورو در برابرِ پوند)، EUR/JPY (یورو در برابرِ ین) یا GBP/JPY (پوند در برابرِ ین). به آن «کراس ارزی» یا «کراس‌ریت» هم می‌گویند.
جالب اینجاست که قیمتِ کراس‌ها معمولاً از دو جفتِ دلاری ساخته میشود. برگردیم به مثالِ تهران. فرض کنید دلار ۱۰۰ هزار تومان و یورو ۱۱۰ هزار تومان باشد (عددها فقط مثال‌اند). بدونِ اینکه کسی به شما بگوید، می‌توانید حساب کنید هر یورو چند دلار است: ۱۱۰ تقسیم بر ۱۰۰، یعنی ۱٫۱۰ دلار. شما همین الان یک «نرخِ کراس» ساخته‌اید.
در فارکس هم دقیقاً همین است:
- EUR/GBP = EUR/USD ÷ GBP/USD. اگر یورو ۱٫۱۰ دلار و پوند ۱٫۳۰ دلار باشد، هر یورو حدودِ ۰٫۸۵ پوند است.
- EUR/JPY = EUR/USD × USD/JPY. اگر یورو ۱٫۱۰ دلار و هر دلار ۱۵۰ ین باشد، هر یورو ۱۶۵ ین است.
چند نکتهٔ عملی دربارهٔ کراس‌ها:
- اسپردِ بیشتر. کراس‌ها معمولاً معاملهٔ کمتری دارند، پس فاصلهٔ خرید و فروششان بیشتر از جفت‌های اصلی است.
- نوسانِ بیشتر در بعضی‌ها. جفتهایی مثلِ GBP/JPY به نوسانِ تند معروف‌اند. برای تازهکار مناسب نیستند.
- دیدِ تمیزتر. اگر نظرتان فقط دربارهٔ اروپا در برابرِ بریتانیاست، EUR/GBP این نظر را بی‌دخالتِ دلار نشان می‌دهد. در نتیجه همبستگیِ آن با جفت‌های دلاری معمولاً کمتر است.
- سواپ متفاوت. اختلافِ نرخِ بهرهٔ دو کشور در کراس‌ها گاهی زیاد است. برای همین «سواپ»، یعنی هزینه یا سودِ نگه‌داشتنِ معامله از یک شب به شبِ بعد، در کراس‌ها می‌تواند خیلی بیشتر باشد.
پس کراس‌ها ابزاری برای دیدنِ رابطهٔ دو اقتصاد بدونِ دلارند، ولی هزینه و نوسانِ بیشتری دارند.
ماژورها، کراس‌ها و اگزوتیک‌ها: سه گروهِ جفتارز
جفت‌ارزها را معمولاً در سه گروه می‌گذارند. این جدول تفاوتشان را نشان می‌دهد:
| گروه | تعریف | نمونه | نقدشوندگی و اسپرد |
|---|---|---|---|
| ماژورها (اصلی) | دلار در یک طرف و یکی از پولهای بزرگِ دنیا در طرفِ دیگر | EUR/USD، USD/JPY، GBP/USD، USD/CHF، AUD/USD، USD/CAD، NZD/USD | بیشترین معامله، کمترین اسپرد |
| کراس‌ها (فرعی) | دو پولِ بزرگ، بدونِ دلار | EUR/GBP، EUR/JPY، GBP/JPY، AUD/JPY، EUR/CHF | متوسط |
| اگزوتیک‌ها | یک پولِ بزرگ در برابرِ پولِ یک اقتصادِ کوچک‌تر یا نوظهور | USD/TRY (دلار به لیرِ ترکیه)، USD/ZAR (دلار به رندِ آفریقای جنوبی) | کم؛ اسپرد زیاد و نوسانِ تند |
دیدنِ همین جدول نشان می‌دهد چرا ماژورها بیشترین همبستگی را با هم دارند: دلار در همه‌شان هست. یورو/دلار به‌تنهایی حدودِ یک‌پنجمِ کلِ معامله‌های فارکس را دارد.
بهترین جفت ارزها برای ترید کداماند؟
«بهترین» جفتارز وجود ندارد؛ جفتی هست که با شما جور است. ولی چند معیار به انتخاب کمک میکند، و همبستگی یکی از آن‌هاست.
- نقدشوندگی و اسپرد. برای کسی که تازه یاد می‌گیرد، ماژورها مثلِ EUR/USD معمولاً منطقیترند؛ اسپردِ کمتر و حرکتِ قابل‌فهم‌تری دارند.
- نوسانی که با اعصابتان جور است. جفتی که روزی دو درصد تکان می‌خورد، برای کسی که با هر تکان دلش هری می‌ریزد مناسب نیست.
- ساعتِ معامله. هر جفت در ساعت‌هایی که بازارِ کشورهای خودش باز است بیشترین حرکت را دارد.
- شناختِ اقتصادِ پشتِ آن. اگر خبرهای اروپا را دنبال می‌کنید ولی از ژاپن چیزی نمی‌دانید، سراغِ ین نروید.
- فهرستِ کم‌همبستگی. اگر چند جفت را دنبال می‌کنید، طوری انتخاب کنید که همه یک حرف نزنند. مثلاً سه جفتِ دلاریِ همجهت، در عمل یک جفت است.
توصیهٔ من این است که به‌جای ده جفت، دو سه جفت را عمیق بشناسید و همبستگیِ آن‌ها را با هم بدانید. خیلی‌ها فکر میکنند هر چه نمودارِ بیشتری باز کنند، فرصتِ بیشتری دارند. در عمل فقط یک ریسک را چند بار تکرار کرده‌اند.
چهار اشتباهِ رایج دربارهٔ همبستگی
- همبستگی را علت گرفتن. اینکه دو جفت با هم حرکت میکنند، یعنی یک علتِ مشترک (معمولاً دلار) دارند؛ نه اینکه یکی دیگری را تکان می‌دهد.
- اعتماد به جدولِ آمادهٔ قدیمی. عددِ همبستگی به دورهٔ زمانی و تایم‌فریم بستگی دارد. جدولی که در یک سایت دیده‌اید ممکن است مالِ سال‌ها پیش باشد.
- حساب کردن روی قیمت به‌جای درصدِ تغییر. این کار همبستگیِ ساختگی می‌سازد.
- فراموش کردنِ اهرم. با اهرم، دو معاملهٔ همبسته خیلی زودتر حساب را به مرزِ خطر می‌رساند. سازوکارش را در مارجین چیست؟ با مثال ببینید.
همبستگی برای سرمایه‌گذارِ ایرانی هم مهم است
شاید هیچ‌وقت سراغِ فارکس نروید. ولی همین مفهوم در سبدِ خودِ شما هم کار میکند. خیلی از ما فکر می‌کنیم با خریدِ دلار، سکه و سهامِ شرکت‌های صادراتی دارایی‌مان را پخش کرده‌ایم. ولی هر سه، کم‌وبیش با دلارِ بازارِ آزاد بالا و پایین می‌روند. یعنی سه دارایی داریم و یک شرط.
نظریهٔ پشتِ این حرف، که نشان می‌دهد ترکیبِ دارایی‌های کم‌همبسته ریسکِ کلِ سبد را کم میکند، در نظریه پرتفوی مدرن آمده است. پس چه در فارکس، چه در بورس تهران، پرسش یکی است: دارایی‌هایم واقعاً با هم فرق دارند، یا فقط اسمشان فرق دارد؟
سوالات متداول
همبستگی جفت ارزها یعنی چه؟
یعنی اینکه دو جفتارز تا چه اندازه همجهت یا خلافِ هم حرکت میکنند. این رابطه با ضریبی بین منفی یک تا مثبت یک سنجیده میشود. نزدیکِ مثبت یک یعنی همقدم، نزدیکِ منفی یک یعنی برعکسِ هم، و نزدیکِ صفر یعنی بیربط.
همبستگی جفت ارزها چطور محاسبه میشود؟
درصدِ تغییرِ روزانهٔ دو جفتارز را برای یک دوره، مثلاً ۶۰ روز، کنارِ هم میگذارید و با فرمولِ همبستگیِ پیرسون میسنجید. در اکسل تابعِ CORREL همین کار را میکند. محاسبه را روی درصدِ تغییر انجام دهید، نه روی خودِ قیمت.
جفت ارز کراس چیست؟
جفتارزی که دلارِ آمریکا در آن نیست، مثلِ یورو به پوند یا یورو به ین. قیمتِ آن معمولاً از دو جفتِ دلاری ساخته میشود؛ مثلاً یورو به پوند برابر است با یورو به دلار تقسیم بر پوند به دلار.
چرا معامله همزمان دو جفت ارز همبسته ریسک را بالا میبرد؟
چون هر دو معامله در واقع روی یک اتفاق شرط بستهاند. اگر یورو به دلار و پوند به دلار را با هم بخرید و دلار قوی شود، هر دو با هم ضرر میدهند و ریسکی که فکر میکردید یک درصد است، عملاً دو درصد میشود.
کدام جفت ارزها همبستگی منفی دارند؟
رایجترین نمونه یورو به دلار و دلار به فرانکِ سوئیس است که معمولاً همبستگیِ منفیِ خیلی قوی دارند. یورو به دلار و دلار به دلارِ کانادا هم معمولاً خلافِ هم حرکت میکنند. دلیلش این است که جای دلار در این جفتها برعکس است.
آیا همبستگی جفت ارزها همیشه ثابت است؟
نه. همبستگی تصویرِ گذشته است و با تصمیمِ بانکهای مرکزی، بحرانها و خبرهای سیاسی عوض میشود. بهتر است همبستگیِ کوتاهمدت و بلندمدت را کنارِ هم ببینید و هر ماه دوباره حساب کنید.
جفت ارزهای ماژور کداماند؟
جفتهایی که دلارِ آمریکا در یک طرف و یکی از پولهای بزرگ در طرفِ دیگر است: یورو، ین، پوند، فرانکِ سوئیس، دلارِ استرالیا، دلارِ کانادا و دلارِ نیوزیلند در برابرِ دلار. اینها بیشترین معامله و کمترین اسپرد را دارند.
بهترین جفت ارزها برای ترید کداماند؟
جفتِ بهترین برای همه وجود ندارد. برای تازهکار، ماژورها بهخاطرِ اسپردِ کم و حرکتِ قابلفهمتر منطقیترند. مهمتر از انتخابِ جفت این است که چند جفتِ همجهت را با هم معامله نکنید و نوسان با تحملِ شما جور باشد.
جمع‌بندی
همبستگی جفت ارزها به شما می‌گوید معامله‌هایتان واقعاً چند شرطِ جدا هستند. ماژورها چون همه دلار دارند، معمولاً به هم وابسته‌اند؛ کراس‌ها دلار را از معادله بیرون میکنند ولی هزینهٔ بیشتری دارند. عددِ همبستگی هم ثابت نیست و باید مرتب سنجیده شود.
پس دفعهٔ بعد پیش از بازکردنِ هر معاملهٔ تازه، سه سؤال از خودتان بپرسید: این معامله روی کدام پول شرط بسته است؟ با معامله‌های بازِ من چقدر همبستگی دارد؟ و ریسکِ کلِ من روی این یک ایده الان چند درصد است؟ اگر جوابِ سؤالِ سوم از قاعده‌تان بیشتر شد، حجم را کم کنید.