گواهی سپرده نقره چیست؟ خرید، قیمت، کارمزد و تحویل فیزیکی در بورس کالا
فهرست مطالب۱۱ بخش
- گواهی سپرده نقره چیست؟
- نماد گواهی سپرده نقره و تاریخ راه‌اندازی
- خرید گواهی سپرده نقره در بورس کالا (گام‌به‌گام)
- ساعت معاملات و زمان تسویه
- قیمت گواهی سپرده نقره چطور تعیین میشود؟
- چرا قیمت گواهی نقره می‌تواند بالاتر از بازار آزاد باشد؟
- دامنهٔ نوسان گواهی سپرده نقره
- کارمزد و هزینه‌های گواهی سپرده نقره
- هزینهٔ انبارداری چطور حساب میشود؟
- مالیات گواهی نقره
- سقف خرید و نگهداری گواهی سپرده نقره
- تحویل فیزیکی؛ خرید شمش نقره از بورس کالا
- قرارداد آتی نقره در بورس کالا
- ۱. آتی گواهی سپردهٔ شمش نقره
- ۲. قرارداد آتی نقرهٔ قدیمی‌تر (تحویل گرانول)
- ۳. اختیار معاملهٔ گواهی سپردهٔ نقره
- مقایسه گواهی سپرده نقره، صندوق نقره و نقره فیزیکی
- ریسک‌های گواهی سپرده نقره
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
گواهی سپرده نقره (نام کامل: گواهی سپرده کالایی شمش نقره) سندی است که در بورس کالای ایران معامله میشود و هر واحد آن مالکیت ۱ گرم نقرهٔ ۹۹۹٫۹ را نشان میدهد. این نقره به شکل شمش‌های ۱ کیلوگرمی در خزانهٔ بورس کالا نگهداری میشود. با کد بورسی و دسترسی به بخش گواهی سپردهٔ سامانهٔ کارگزاری میتوانید آن را گرم‌به‌گرم بخرید و بفروشید. اگر ۱٬۰۰۰ گواهی جمع کنید، یک شمش ۱ کیلویی را هم تحویل میگیرید.
در ادامه خرید، قیمت، هزینه‌ها، تحویل شمش و قرارداد آتی نقره را توضیح می‌دهم. عددهای متغیر تاریخ دارند، چون مقررات این بازار از زمان راه‌اندازی چند بار عوض شده است.
| دارایی پایه | ۱ گرم نقره با عیار ۹۹۹٫۹ از شمش‌های ۱ کیلوگرمی در خزانهٔ بورس کالا |
|---|---|
| نماد | «شمش نقره» با کد CD1SIB0001 (در برخی سامانه‌ها SilverBar) |
| شروع معاملات | سه‌شنبه ۲۰ آذر ۱۴۰۳ |
| بازار | بازار گواهی سپردهٔ کالایی بورس کالای ایران |
| دامنهٔ نوسان روزانه | ۱۰ درصد بالا یا پایین (از ۲۱ بهمن ۱۴۰۴) |
| کارمزد معامله | حدود ۰٫۲۴ درصد در خرید و ۰٫۲۴ درصد در فروش |
| هزینهٔ انبارداری | روزانه، حدود ۰٫۸ درصد قیمت در سال؛ هر بهار و پاییز تعدیل میشود |
| سقف نگهداری | حقیقی ۴۰٬۰۰۰ گواهی (۴۰ کیلو)، حقوقی ۳۰۰٬۰۰۰ گواهی (از ۷ مرداد ۱۴۰۵) |
| تحویل فیزیکی | دستکم ۱٬۰۰۰ گواهی، یعنی یک شمش ۱ کیلویی |
| مالیات | خرید و فروش گواهی معاف از ارزش افزوده است؛ فقط در تحویل فیزیکی ارزش افزوده گرفته میشود |
گواهی سپرده نقره چیست؟
در گواهی سپرده، کالای واقعی در انبار بورس می‌ماند و فقط سند مالکیتش دست‌به‌دست میشود؛ همان سازوکار گواهی سپرده سکه طلا. در گواهی نقره، دارایی پایه شمش‌های ۱ کیلوگرمی با عیار ۹۹۹٫۹ است که در «خزانهٔ فلزات گران‌بهای بورس کالای ایران» سپرده می‌شوند. هر شمش ۱٬۰۰۰ گواهی می‌سازد و هر گواهی برابر ۱ گرم نقره است.
طبق اطلاعیه‌هایی که کالاخبر، پایگاه خبری رسمی بورس کالا، منتشر کرده، روی هر شمش باید نام سازنده، عیار، وزن و شماره سریال حک شده باشد. شمش‌های داخلی و وارداتی هر دو پذیرفته می‌شوند، به این شرط که برندشان مورد تأیید بورس کالا باشد. عیار شمش‌ها هنگام ورود به خزانه سنجیده میشود، پس برخلاف بازار آزاد نگران اصالت و عیار نیستید.
اگر با خود بازار آشنا نیستید، اول بورس کالا چیست؟ را بخوانید.
نماد گواهی سپرده نقره و تاریخ راه‌اندازی
- پذیرش نخستین شمش‌ها: اولین محمولهٔ شمش نقره ۲۸ آبان ۱۴۰۳ در خزانهٔ بورس کالا پذیرفته شد.
- شروع معاملات: سه‌شنبه ۲۰ آذر ۱۴۰۳. روز اول دامنهٔ نوسان نداشت.
- نماد: در سامانه‌ها با عنوان «شمش نقره» و کد CD1SIB0001 دیده میشود. بعضی سامانه‌ها آن را SilverBar نشان می‌دهند.
- حجم بازار: به گزارش اقتصاد۲۴ به نقل از بورس کالا، شهریور ۱۴۰۵ پرمعامله‌ترین ماه تاریخ این نماد بود و حدود ۲۵ تن و ۵۴۵ کیلو نقره در آن دست‌به‌دست شد. از زمان راه‌اندازی تا آن تاریخ هم بیش از ۲۰۳ میلیون گواهی، یعنی حدود ۲۰۳ تن نقره، معامله شده است.
خرید گواهی سپرده نقره در بورس کالا (گام‌به‌گام)
راه رسمی «خرید نقره در بورس» و «خرید شمش نقره از بورس کالا» همین گواهی است: اول گواهی میخرید و اگر خواستید، بعداً شمش را تحویل میگیرید.
- کد بورسی بگیرید. باید در سجام احراز هویت شده باشید و از یک کارگزاری کد بورسی گرفته باشید.
- دسترسی معاملات بورس کالا و گواهی سپرده را فعال کنید. گواهی نقره در سامانهٔ معمولی سهام معامله نمی‌شود و سامانه‌ای لازم است که بخش گواهی سپردهٔ بورس کالا را دارد؛ در کارگزاری فارابی این بخش در سامانهٔ «صحرا آتی کالا» و زیر منوی «گواهی سپرده» است. اگر این دسترسی برایتان فعال نیست، از کارگزار بخواهید فعالش کند. تفاوت کدهای بورس کالا را در مقالهٔ انواع کد معاملاتی در بورس کالا توضیح داده‌ام.
- حساب را شارژ کنید و مطمئن شوید موجودی در بخش بورس کالا قابل استفاده است.
- نماد را پیدا کنید. در بخش گواهی سپرده عبارت «شمش نقره» یا کد CD1SIB0001 را جست‌وجو کنید. آن را با آتی نقره اشتباه نگیرید.
- سفارش ثبت کنید. تعداد در این نماد یعنی تعداد گرم. قیمت هم به ریال و برای هر گرم است و باید داخل دامنهٔ نوسان همان روز باشد. طبق راهنمای کارگزاریها، هر سفارش دستکم ۱ و حداکثر ۱۰٬۰۰۰ گواهی (۱۰ کیلو) است.
- دارایی را در پرتفو ببینید. از روز خرید هزینهٔ انبارداری روزانه حساب میشود و فروش هم از همین بخش انجام میشود.
ساعت معاملات و زمان تسویه
طبق راهنمای چند کارگزاری (مفید، فارابی و کاریزما)، معاملات گواهی نقره شنبه تا چهارشنبه برگزار میشود. پیش‌گشایش از ۱۱:۴۵ تا ۱۲ است و معاملات پیوسته از ۱۲ تا ۱۸ ادامه دارد. تسویه هم طبق راهنمای کارگزاری مفید «T+1» است، یعنی پول فروش معمولاً یک روز کاری بعد آزاد میشود. این جزئیات را اطلاعیهٔ رسمی تعیین میکند و ممکن است تغییر کند. پیش از معامله، ساعت و قاعدهٔ تسویه را در سامانهٔ کارگزاری خودتان چک کنید.
قیمت گواهی سپرده نقره چطور تعیین میشود؟
قیمت گواهی را عرضه و تقاضا در تابلوی بورس کالا تعیین میکند، اما لنگرش قیمت جهانی نقره و نرخ دلار است. قیمت جهانی نقره به دلار و برای هر اونس اعلام میشود. هر اونس تروی ۳۱٫۱۰۳۵ گرم است. پس «قیمت نظری» هر گرم نقرهٔ خالص به ریال این‌طور به دست می‌آید:
قیمت نظری هر گرم = (قیمت اونس نقره به دلار ÷ ۳۱٫۱۰۳۵) × نرخ دلار به ریال
چون عیار شمش‌ها ۹۹۹٫۹ است، ضریب خلوص را میشود تقریباً ۱ گرفت. سؤال مهم این است که کدام نرخ دلار را بگذاریم. در عمل بازار با دلار آزاد حساب میکند.
مثال با عددهای ۴ مهر ۱۴۰۵: اونس نقره حدود ۶۴٫۲۶ دلار بود و دلار آزاد حدود ۲۳۳٬۲۱۰ تومان. در این صورت ۶۴٫۲۶ تقسیم بر ۳۱٫۱۰۳۵ میشود حدود ۲٫۰۶۶ دلار برای هر گرم. ضرب در نرخ دلار، حدود ۴۸۱٬۸۰۰ تومان برای هر گرم به دست میدهد. ونانیوز هم همان روز قیمت هر گرم نقره را حدود ۴۸۲٬۱۰۰ تومان گزارش کرد. پس فرمول با بازار آزاد جور درمی‌آید.
چرا قیمت گواهی نقره می‌تواند بالاتر از بازار آزاد باشد؟
فرمول و تابلو همیشه برابر نیستند. یک نمونهٔ تاریخ‌دار:
- دوشنبه ۶ مهر ۱۴۰۵ آخرین قیمت گواهی نقره در بورس کالا ۵٬۱۰۹٬۹۹۰ ریال برای هر گرم بود، یعنی حدود ۵۱۱ هزار تومان. کمترین قیمت آن روز ۴٬۹۸۰٬۰۱۰ ریال و بیشترین ۵٬۱۹۹٬۰۰۰ ریال بود (طبق داده‌های میهن‌ارز و چارتیکس).
- همان روز، به گزارش تجارت‌نیوز، هر گرم نقره در بازار آزاد حدود ۴۸۵٬۵۰۰ تومان قیمت داشت.
- یعنی گواهی آن روز حدود ۵ درصد گران‌تر از قیمت گرمی بازار آزاد معامله شد.
دلیل رسمی اعلام نشده، اما چند عامل آن را توضیح می‌دهند:
- کیفیت و اطمینان: پشتوانه شمش استاندارد ۹۹۹٫۹ در خزانه است، اما نرخ‌های بازار آزاد همیشه برای همین کیفیت و شکل نقره نیستند.
- نقدشوندگی: فروش در چند ثانیه، بدون اختلاف نرخ خرید و فروش مغازه‌ها.
- تقاضای صندوق‌ها: صندوق‌های نقره دستکم ۷۰ درصد دارایی‌شان را باید گواهی نقره نگه دارند. تا شهریور ۱۴۰۵ پانزده صندوق راه افتاده بود که سقف نگهداری ندارند.
- انتظارات: انتظار معامله‌گران از دلار و اونس روزهای آینده هم در قیمت تابلو هست.
این فاصله هر روز تغییر میکند و اگر گران‌تر از ارزش نظری بخرید، با کوچک شدنش ضرر میکنید، حتی اگر اونس و دلار ثابت بمانند. پیشنهاد من این است که پیش از هر خرید، همین حساب دودقیقه‌ای را با عددهای همان روز انجام دهید.
دامنهٔ نوسان گواهی سپرده نقره
دامنهٔ نوسان روزانهٔ گواهی نقره از سه‌شنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ از ۵ درصد به ۱۰ درصد قیمت پایانی روز قبل رسید (خبرگزاری مهر). این دامنه برای صندوق‌های نقره هم اعمال شد. برای نمونه، با قیمت پایانی ۵٬۱۰۹٬۹۹۰ ریال، معاملات روز بعد باید بین حدود ۴٬۵۹۹٬۰۰۰ و ۵٬۶۲۱٬۰۰۰ ریال انجام شود. عدد ۵ درصدی که بعضی سایت‌ها می‌نویسند قدیمی است.
کارمزد و هزینه‌های گواهی سپرده نقره
| هزینه | مقدار | چه زمانی گرفته میشود |
|---|---|---|
| کارمزد خرید | حدود ۰٫۲۴ درصد ارزش معامله | هنگام خرید |
| کارمزد فروش | حدود ۰٫۲۴ درصد ارزش معامله | هنگام فروش |
| هزینهٔ انبارداری | سالانه حدود ۰٫۸ درصد قیمت، روزانه حساب میشود، به‌علاوهٔ ارزش افزودهٔ همین هزینه | هر روزی که گواهی دستتان است |
| مالیات بر ارزش افزودهٔ معامله | معاف | — |
| مالیات بر ارزش افزودهٔ شمش | به نرخ قانونی، روی قیمت اعلامیهٔ خرید | فقط هنگام تحویل فیزیکی |
مثال کارمزد: اگر ۱۰۰ گواهی (۱۰۰ گرم) را به قیمت ۶ مهر، یعنی ۵٬۱۰۹٬۹۹۰ ریال، بخرید، ارزش معامله ۵۱۰٬۹۹۹٬۰۰۰ ریال میشود، یعنی حدود ۵۱ میلیون تومان. کارمزد خرید حدود ۱۲۲ هزار تومان است و با فروش، کل کارمزد رفتوبرگشت به حدود ۲۴۵ هزار تومان می‌رسد. یعنی قیمت باید حدود نیم درصد بالا برود تا فقط کارمزد جبران شود. این نرخ از راهنمای کارگزاری‌های مفید و کاریزماست؛ عدد دقیق را از کارگزار خودتان بپرسید.
هزینهٔ انبارداری چطور حساب میشود؟
طبق اطلاعیهٔ بورس کالا (کالاخبر، ۵ آذر ۱۴۰۳):
- در شروع کار، هزینهٔ انبارداری روزانه ۲۰ ریال برای هر گواهی به‌علاوهٔ مالیات بر ارزش افزوده بود.
- این عدد ابتدای بهار و ابتدای پاییز دوباره تعیین میشود. مبنا میانگین قیمت پایانی گواهی در ماه آخر فصل قبل است. فرمولی که برای آن ذکر شده تقریباً این است: قیمت × ۰٫۸ درصد ÷ ۳۶۵.
- فروشنده تا روز فروش هزینه را می‌پردازد و خریدار از روز خرید تا روزی که گواهی را می‌فروشد یا شمش را تحویل می‌گیرد.
- بدهی انبارداری باید تا پایان شهریور و پایان اسفند هر سال تسویه شود. وگرنه سود تسهیلات عقود مبادله‌ای به آن اضافه میشود. موقع فروش هم اگر در حساب پول باشد، خودکار کسر میشود.
مثال فرضی: فرض کنید میانگین قیمت مبنا ۵ میلیون ریال برای هر گرم باشد. هزینهٔ روزانهٔ هر گواهی حدود ۱۱۰ ریال میشود. برای ۱ کیلو (۱٬۰۰۰ گواهی)، این عدد در سال حدود ۴ میلیون تومان به‌علاوهٔ ارزش افزوده است. این فقط سازوکار را نشان میدهد، نه نرخ فعلی؛ نرخ پاییز ۱۴۰۵ را در سامانهٔ کارگزاری یا اطلاعیهٔ بورس کالا ببینید.
مالیات گواهی نقره
به گزارش کالاخبر، خرید و فروش گواهی سپردهٔ شمش نقره از مالیات بر ارزش افزوده معاف است و فروش آن هم مالیات بر درآمد ندارد. ارزش افزوده فقط وقتی گرفته میشود که شمش را تحویل بگیرید. آن هم به نرخ قانونی و روی قیمت اعلامیهٔ خرید محاسبه میشود. گزارش‌ها دربارهٔ نرخ سال ۱۴۰۵ یکسان نیستند. پیش از درخواست تحویل، نرخ روز را از کارگزار بپرسید.
سقف خرید و نگهداری گواهی سپرده نقره
بورس کالا برای هر کد سقف نگهداری گذاشته که چند بار تغییر کرده است:
| از تاریخ | اشخاص حقیقی | اشخاص حقوقی |
|---|---|---|
| پیش از اسفند ۱۴۰۴ | ۵٬۰۰۰ گواهی (۵ کیلو) | ۵٬۰۰۰ گواهی |
| ۴ اسفند ۱۴۰۴ | ۵٬۰۰۰ گواهی | ۵۰٬۰۰۰ گواهی (۵۰ کیلو) |
| ۲۴ تیر ۱۴۰۵ | ۴۰٬۰۰۰ گواهی (۴۰ کیلو) | ۲۰۰٬۰۰۰ گواهی |
| ۷ مرداد ۱۴۰۵ تا اطلاع ثانوی | ۴۰٬۰۰۰ گواهی (۴۰ کیلو) | ۳۰۰٬۰۰۰ گواهی (۳۰۰ کیلو) |
با قیمت ۶ مهر، سقف ۴۰٬۰۰۰ گواهی برای اشخاص حقیقی حدود ۲۰ میلیارد تومان میشود. پس برای بیشتر سرمایه‌گذارها این سقف محدودکننده نیست. صندوق‌های نقره، شرکت‌های بیمه و صندوق‌های بازارگردان سقف ندارند. طبق گزارش‌های تیر ۱۴۰۵، کسی که پیش از کاهش سقف بیشتر از حد مجاز خریده باشد مجبور به فروش نیست، اما نمی‌تواند به دارایی‌اش اضافه کند. عددهای ۵ یا ۵۰ هزاری که بعضی سایت‌ها برای اشخاص حقیقی می‌نویسند قدیمی است.
تحویل فیزیکی؛ خرید شمش نقره از بورس کالا
برای تبدیل گواهی به شمش واقعی باید دستکم ۱٬۰۰۰ گواهی داشته باشید؛ یعنی یک شمش ۱ کیلوگرمی. با قیمت ۶ مهر ۱۴۰۵، ارزش ۱٬۰۰۰ گواهی حدود ۵۱۱ میلیون تومان بود. ارزش افزوده و بدهی انبارداری هم باید به آن اضافه شود. مراحل طبق اطلاعیهٔ بورس کالا این است:
- ثبت درخواست تحویل: از طریق کارگزار یا سامانهٔ برخط آن (در فارابی، بخش «ترخیص انبار» در صحرا آتی). شنبه تا چهارشنبه تا ساعت ۱۶ و پنجشنبه تا ساعت ۱۴ میتوانید درخواست بدهید.
- تسویهٔ هزینهٔ انبارداری تا روز درخواست.
- اعلامیهٔ خرید و ارزش افزوده: بورس کالا برای شما اعلامیهٔ خرید صادر میکند که حکم فاکتور را دارد. مالیات بر ارزش افزوده را به نرخ قانونی و مستقیم به سازمان امور مالیاتی میپردازید.
- تأیید بورس و آماده‌سازی: بعد از تأیید بورس، انباردار حداکثر ظرف ۴ روز کاری باید شمش را تحویل دهد.
- مراجعه به خزانه: خود مالک یا نمایندهٔ قانونی‌اش با مدارک هویتی، شنبه تا پنجشنبه ساعت ۹ تا ۱۴ و در زمانی که انباردار تعیین میکند، به محل تحویل مراجعه میکند.
شمش را همان‌جا بررسی کنید. به گفتهٔ بورس کالا، بعد از تحویل اعتراضی پذیرفته نمی‌شود و مسئولیت جابه‌جایی و سرقت با شماست. اگر شمش با مشخصات نخواند، میتوانید تحویل نگیرید و ظرف دو روز از طریق کارگزار اعتراض کنید. عیارسنجی طبق استاندارد ملی ۱۲۶۲۹ انجام میشود و در صورت مغایرت، انباردار حداکثر ظرف پنج روز کاری شمش را جایگزین میکند.
به نظر من تحویل فیزیکی فقط وقتی منطقی است که خود فلز را لازم دارید، مثلاً برای مصرف کارگاهی. با بیرون آوردن شمش، ارزش افزوده میپردازید و ریسک نگهداری با خودتان است.
قرارداد آتی نقره در بورس کالا
«آتی نقره» محصولی جدا از خود گواهی است. در قرارداد آتی نقره توافق میکنید نقره را در تاریخی در آینده و به قیمت امروز بخرید یا بفروشید. کل پول را نمی‌پردازید و فقط وجه تضمین می‌گذارید، پس با اهرم معامله میکنید. اگر با این سازوکار آشنا نیستید، اول معاملات آتی چیست؟ را بخوانید. در بورس کالا سه محصول مشتقهٔ نقره تعریف شده که نباید با هم قاطی شوند.
۱. آتی گواهی سپردهٔ شمش نقره
- همزمان با خود گواهی، در ۲۰ آذر ۱۴۰۳ راه افتاد. اولین قراردادش سررسید اسفند ۱۴۰۳ داشت.
- اندازهٔ هر قرارداد: ۱۰ گواهی، یعنی ۱۰ گرم نقره. با قیمت ۶ مهر، ارزش اسمی هر قرارداد حدود ۵ میلیون تومان است. در بعضی متن‌ها «۱۰ کیلوگرم» آمده که اشتباه است.
- طبق خبرها، قرارداد با سررسید آذر ۱۴۰۵ از سه‌شنبه ۲۵ آذر ۱۴۰۴ در بازار مشتقهٔ بورس کالا معامله میشود. آخرین روز معاملاتش ۲۹ آذر ۱۴۰۵ اعلام شده است.
- هنگام راه‌اندازی، دامنهٔ نوسان این قرارداد ۵ درصد قیمت تسویهٔ روز قبل بود و هر سفارش حداکثر ۲۵۰ قرارداد می‌توانست باشد.
۲. قرارداد آتی نقرهٔ قدیمی‌تر (تحویل گرانول)
پیش از گواهی هم در بورس کالا قرارداد آتی نقره وجود داشت که دارایی پایه‌اش نقرهٔ فیزیکی (گرانول) با عیار دستکم ۹۹۹ است. طبق راهنمای کارگزاری‌های مفید و کاریزما، هر قرارداد آن ۱۰۰ گرم است، نمادش با SIL شروع میشود و ماه و سال سررسید در ادامهٔ نماد می‌آید.
۳. اختیار معاملهٔ گواهی سپردهٔ نقره
مشخصات اختیار معامله روی گواهی نقره (هر قرارداد ۱ گواهی) آذر ۱۴۰۳ منتشر شد. فعال بودن نمادش را در سامانهٔ کارگزاری ببینید.
وجه تضمین آتی‌ها با فرمول تعیین میشود و تغییر میکند. اگر حساب از حد لازم پایینتر برود، کارگزار پول بیشتری می‌خواهد و در غیر این صورت موقعیتتان بسته میشود. آتی نقره ابزار پوشش ریسک و معامله‌گری حرفه‌ای است، نه جایگزین پس‌انداز در نقره.
مقایسه گواهی سپرده نقره، صندوق نقره و نقره فیزیکی
| ویژگی | گواهی سپرده نقره | صندوق نقره | نقرهٔ فیزیکی (شمش، سکه، آب‌شده) |
|---|---|---|---|
| مالکیت | مستقیم، گرم مشخص در خزانه | واحد صندوقی که بیشتر دارایی‌اش گواهی نقره است | خود فلز در دست شما |
| روش خرید | بخش گواهی سپردهٔ بورس کالا در سامانهٔ کارگزاری | مثل خرید سهم، با همان کد بورسی و سامانهٔ معمولی | طلافروشی و فروشگاه |
| حداقل خرید | ۱ گرم | ۱ واحد | بسته به فروشنده |
| هزینه‌ها | حدود ۰٫۴۸ درصد کارمزد رفتوبرگشت و انبارداری روزانه | کارمزد معامله طبق راهنمای کاریزما کمتر از گواهی است (نرخ را از کارگزار بپرسید)؛ هزینه‌های صندوق از NAV کم میشود | اختلاف قیمت خرید و فروش، اجرت (در سکه و مصنوعات) و هزینهٔ نگهداری |
| سقف خرید | حقیقی ۴۰ کیلو | سقف فردی ندارد | ندارد |
| تحویل فیزیکی | بله، از ۱ کیلو به بالا | خیر | همین حالا در دست شماست |
| ریسک اصالت و سرقت | ندارد (خزانهٔ بورس) | ندارد | دارد |
| فاصله با ارزش واقعی | ممکن است بالاتر یا پایینتر از قیمت نظری معامله شود | ممکن است حباب مثبت یا منفی نسبت به NAV داشته باشد | اختلاف نرخ خرید و فروش مغازه‌ها |
دربارهٔ حباب صندوق‌ها یک عدد واقعی: ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ همهٔ ۹ صندوق نقره‌ای که سابقهٔ معامله داشتند، بین ۴٫۵ تا حدود ۱۲ درصد بالاتر از NAV معامله می‌شدند (صدای بورس). در فروردین همان سال بیشتر آن‌ها حباب منفی داشتند. فهرست کامل صندوق‌ها و نحوهٔ خریدشان را در راهنمای صندوق نقره آورده‌ام. نقرهٔ فیزیکی هم بحث خودش را دارد که در مقاله‌های سکه نقره و روش‌های سرمایه‌گذاری در نقره در بازار ایران به آن پرداخته‌ام.
خلاصه اینکه گواهی برای مالکیت مستقیم و امکان تحویل شمش است. صندوق برای کسی است که فقط در حرکت قیمت نقره شریک میشود و نمی‌خواهد درگیر سامانهٔ بورس کالا و انبارداری شود. نقرهٔ فیزیکی هم برای کسی است که ریسک و هزینهٔ نگهداری را می‌پذیرد.
ریسک‌های گواهی سپرده نقره
- نوسان شدید قیمت: نقره از طلا پرنوسان‌تر است، چون بخش بزرگی از تقاضایش صنعتی است. طبق گزارش صدای بورس، صندوق‌های نقره در شش ماه منتهی به ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ بین ۲۷ تا ۳۱ درصد افت کردند، ولی برخی در یک ماه آخر همان دوره ۱۰ درصد یا بیشتر بالا رفتند.
- دو منبع ریسک: قیمت هم با اونس جهانی تکان می‌خورد و هم با دلار آزاد.
- هزینهٔ نگهداری: انبارداری در نگهداری چندساله قابل توجه میشود.
- تغییر مقررات: دامنهٔ نوسان، سقف خرید و نرخ انبارداری در کمتر از دو سال چند بار عوض شده‌اند. پیش از هر تصمیم مهم، آخرین اطلاعیهٔ بورس کالا و پیام‌های ناظر را در سامانهٔ کارگزاری بخوانید.
- صف و دامنه: در روزهای پرهیجان ممکن است در سقف یا کف دامنه نتوانید معامله کنید.
- اهرم در آتی: در قرارداد آتی ممکن است بیشتر از وجه تضمینی که گذاشته‌اید ضرر کنید.
ریسک‌های عمومی بازار نقرهٔ ایران را جداگانه در مقالهٔ ریسک‌های نقره برای سرمایه‌گذاری بررسی کرده‌ام. این مطلب آموزشی است و توصیهٔ خرید یا فروش نیست.
سوالات متداول
گواهی سپرده نقره را از کجا بخرم؟
از بخش گواهی سپردهٔ بورس کالا در سامانهٔ برخط کارگزاری خودتان. به کد بورسی و دسترسی فعال معاملات بورس کالا نیاز دارید. بعد نماد «شمش نقره» با کد CD1SIB0001 را پیدا میکنید و سفارش خرید ثبت میکنید.
قیمت گواهی سپرده نقره چطور محاسبه میشود؟
قیمت روی تابلو را عرضه و تقاضا تعیین میکند. ارزش نظری هر گرم را هم میتوانید خودتان حساب کنید: قیمت اونس نقره به دلار تقسیم بر ۳۱٫۱۰۳۵، ضرب در نرخ دلار آزاد. قیمت تابلو ممکن است چند درصد بالاتر یا پایینتر از این عدد باشد.
حداقل خرید گواهی سپرده نقره چقدر است؟
حداقل خرید ۱ گواهی است که برابر ۱ گرم نقرهٔ ۹۹۹٫۹ است. پس با پول کم هم میشود وارد این بازار شد، اما کارمزد و هزینهٔ انبارداری را هم در نظر بگیرید.
کارمزد خرید و فروش گواهی سپرده نقره چقدر است؟
طبق راهنمای کارگزاریها، حدود ۰٫۲۴ درصد ارزش معامله در خرید و همین مقدار در فروش است، یعنی حدود ۰٫۴۸ درصد رفتوبرگشت. هزینهٔ انبارداری روزانه هم جداگانه حساب میشود.
آیا میتوان شمش نقره را از بورس کالا تحویل گرفت؟
بله. با داشتن دستکم ۱٬۰۰۰ گواهی، یک شمش ۱ کیلوگرمی تحویل میگیرید. درخواست را از طریق کارگزار ثبت میکنید، هزینهٔ انبارداری و مالیات بر ارزش افزوده را میپردازید و انباردار حداکثر ظرف ۴ روز کاری شمش را تحویل میدهد.
سقف خرید گواهی سپرده نقره برای اشخاص حقیقی چقدر است؟
از ۷ مرداد ۱۴۰۵ و تا اطلاع ثانوی، سقف نگهداری اشخاص حقیقی ۴۰٬۰۰۰ گواهی (۴۰ کیلو) و اشخاص حقوقی ۳۰۰٬۰۰۰ گواهی است. صندوق‌های نقره، بیمه‌ها و بازارگردان‌ها سقف ندارند.
فرق گواهی سپرده نقره با صندوق نقره چیست؟
گواهی یعنی مالکیت مستقیم گرمهای نقره در خزانه. تحویل فیزیکی دارد، اما سقف خرید و هزینهٔ انبارداری هم دارد. صندوق نقره را مثل سهم با کد بورسی معمولی میخرید. سقف فردی ندارد، اما تحویل فیزیکی هم ندارد و قیمتش ممکن است با NAV فاصله داشته باشد.
قرارداد آتی نقره چیست؟
قراردادی است برای خرید یا فروش نقره در یک تاریخ آینده با قیمتی که امروز تعیین میشود. در آن فقط وجه تضمین می‌گذارید و با اهرم معامله میکنید. هر قرارداد آتی گواهی سپردهٔ نقره در بورس کالا برابر ۱۰ گرم است.
جمع‌بندی
گواهی سپرده نقره ساده‌ترین راه رسمی برای مالکیت مستقیم نقرهٔ استاندارد در ایران است: از ۱ گرم شروع میشود، در معامله معاف از ارزش افزوده است و از ۱ کیلو به بالا به شمش تبدیل میشود. در مقابل، کارمزد و انبارداری دارد و گاهی گران‌تر از بازار آزاد معامله میشود. پیش از خرید، ارزش نظری را با فرمول اونس و دلار حساب کنید و آخرین اطلاعیه‌های بورس کالا را ببینید. اگر نمی‌خواهید درگیر سامانهٔ بورس کالا شوید، صندوق نقره را هم بررسی کنید.