اوراق خزانه اسلامی (اخزا) چیست؟ لیست اخزا ۱۴۰۵ و محاسبهٔ بازده

اخزا یا اسناد خزانهٔ اسلامی، ورقهٔ طلبی است که دولت می‌دهد. هر ورقه ۱۰۰ هزار تومان می‌ارزد، ولی امروز ارزان‌تر فروخته می‌شود؛ مثلاً ۷۰ هزار تومان. روزِ سررسید، دولت همان ۱۰۰ هزار تومانِ کامل را به حسابتان می‌ریزد. سودِ شما همین فاصله است. اخزا در فرابورس خرید و فروش می‌شود.

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «پولم را می‌خواهم یک جای امن بگذارم که سودش از اول معلوم باشد. اخزا به درد من می‌خورد؟» در این راهنما با هم می‌بینیم اخزا چطور کار می‌کند، لیست اخزاهای ۱۴۰۵ را از کجا ببینیم، نقشِ بانک مرکزی چیست، سودش را چطور خودمان حساب کنیم و پیش از خرید حواسمان به چه باشد.

اخزا چیست؟ اوراق خزانه اسلامی به زبان ساده

یک مثالِ آشنا بزنیم. پیمانکاری برای دولت جاده ساخته و از دولت طلب دارد. دولت می‌گوید: «پول نقد الان ندارم؛ این ورقه را بگیر، دو سال دیگر صد درصدش را می‌دهم.» این ورقه همان اخزاست.

پیمانکار حالا دو راه دارد. یا صبر می‌کند تا سررسید و کلِ پول را می‌گیرد. یا چون همین امروز پول لازم دارد، ورقه را در فرابورس کمی ارزان‌تر به من و شما می‌فروشد. ما در واقع طلبِ پیمانکار از دولت را با تخفیف می‌خریم و روزِ سررسید کلِ مبلغ را از خزانه می‌گیریم.

شبیهِ چکِ مدت‌دار است که آدم پیش از موعد کمی ارزان‌تر به کسی واگذارش می‌کند؛ با یک فرقِ بزرگ: بدهکارِ این چک دولت است و خزانه‌داری کل پرداختش را تعهد کرده. همین ساختارِ «خریدِ طلب» دلیلِ فقهیِ این روش است و برای همین به آن «اسلامی» می‌گویند.

در بیشترِ کشورها هم دولت‌ها اوراق خزانه دارند و منطقش همین است: زیرِ قیمت می‌فروشند و در سررسید مبلغِ کامل را پس می‌دهند. اسمِ ایرانیِ آن «اسناد خزانهٔ اسلامی» است و نمادش در بازار با «اخزا» شروع می‌شود. بعضی‌ها آن را «اخزار» هم جست‌وجو می‌کنند؛ منظور همان است.

ویژگی‌های اخزا در یک نگاه

این جدول مشخصاتِ کلیِ اخزا را کنار هم گذاشته است. برای هر سری، اطلاعیهٔ پذیرشِ فرابورس حرفِ آخر را می‌زند.

مشخصات عمومی اسناد خزانهٔ اسلامی

ویژگی	اخزا
چه کسی منتشر می‌کند؟	دولت، از طریقِ وزارت امور اقتصادی و دارایی
چه کسی پول را در سررسید می‌دهد؟	خزانه‌داری کل کشور
مبلغ اسمیِ هر ورقه	۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، یعنی ۱۰۰ هزار تومان
سودِ ماهانه یا دوره‌ای (کوپن)	ندارد؛ سود فقط از فاصلهٔ قیمتِ خرید تا ۱۰۰ هزار تومان می‌آید
سررسیدِ سری‌های تازه	حدودِ ۳۰ تا ۴۲ ماه بعد از انتشار
محلِ خرید و فروش	بازار ابزارهای نوین مالیِ فرابورس
پولِ فروش کی می‌رسد؟	یک روزِ کاری بعد از معامله
کارمزد	حدودِ ۰٫۰۷۲۵٪ در خرید و همین حدود در فروش؛ مالیاتِ نقل‌وانتقال ندارد

پس اخزا را این‌طور به خاطر بسپارید: ورقهٔ طلب از دولت، بی سودِ ماهانه، که ارزان می‌خرید و کامل پس می‌گیرید.

اخزا چطور سود می‌دهد؟

بیایید با عددِ گرد حساب کنیم. فرض کنید یک ورقه را ۷۰ هزار تومان بخرید. روزِ سررسید ۱۰۰ هزار تومان می‌گیرید. ۳۰ هزار تومان سودِ شماست؛ یعنی حدودِ ۴۳٪ روی پولی که گذاشتید.

اگر ۷ میلیون تومان داشته باشید، با همین قیمت ۱۰۰ ورقه می‌خرید. روزِ سررسید ۱۰ میلیون تومان به حسابتان می‌آید. در این فاصله هیچ پولی واریز نمی‌شود؛ نه ماهانه، نه سه‌ماهه. سود یکجا در آخر می‌رسد.

ولی یک چیزِ جالب در این فاصله اتفاق می‌افتد. قیمتِ ورقه در بازار هر روز کمی بالاتر می‌رود و به ۱۰۰ هزار تومان نزدیک‌تر می‌شود. چرا؟ چون هر روز که می‌گذرد، روزِ گرفتنِ پولِ کامل نزدیک‌تر است. اهلِ بازار به این «همگرایی به مبلغ اسمی» می‌گویند.

قیمتِ امروزِ اخزا در واقع جوابِ این سؤال است: «۱۰۰ هزار تومانی که فلان روز می‌گیرم، امروز چقدر می‌ارزد؟» دو چیز این جواب را تعیین می‌کند. یکی اینکه چند روز تا سررسید مانده. دیگری اینکه بازار امروز چه سودی از اوراقِ دولتی انتظار دارد. این انتظار معمولاً با نرخ بهره، سودِ بانک‌ها و حدسِ مردم از تورم بالا و پایین می‌رود.

پس نکتهٔ اصلی این است: اگر اخزا را تا سررسید نگه دارید، سودتان از همان روزِ خرید قفل شده، هر اتفاقی هم در بازار بیفتد. اما اگر وسطِ راه بفروشید، قیمتِ آن روز را می‌گیرید و سودتان ممکن است بیشتر یا کمتر شود.

محاسبه بازده تا سررسید (YTM) اخزا با مثال

سری‌های اخزا سررسیدهای مختلف دارند. یکی شش ماه دیگر تمام می‌شود، یکی دو سال دیگر. پس «۴۳٪ سود» به‌تنهایی چیزی نمی‌گوید؛ باید بدانیم در چند وقت. برای همین سود را سالانه می‌کنیم.

بازده تا سررسید (YTM) یعنی اگر ورقه را با قیمتِ امروز بخرید و تا آخر نگه دارید، سالی چند درصد سود کرده‌اید. فقط با این عدد می‌شود دو اخزا را با هم، یا اخزا را با سپردهٔ بانکی، درست مقایسه کرد.

فرمولی که کارگزاری‌ها هم نشان می‌دهند

سه عدد لازم داریم: مبلغ اسمی (F)، قیمتِ خرید (P) و تعدادِ روزهای مانده تا سررسید (n).

بازده تا سررسید = (F ÷ P) به توانِ (۳۶۵ ÷ n)، منهای ۱

نترسید؛ لازم نیست دستی حساب کنید. در اکسل یا ماشین‌حسابِ گوشی بنویسید =(100000/P)^(365/n)-1 و به‌جای P قیمت را به تومان و به‌جای n روزهای مانده را بگذارید.

مثالِ گام‌به‌گام

یک اخزای فرضی داریم که ۴۲۰ روز تا سررسیدش مانده و ۷۰ هزار تومان معامله می‌شود:

1. ۱۰۰ هزار را بر ۷۰ هزار تقسیم کنید: ۱٫۴۲۸۶. یعنی تا آخر حدودِ ۴۳٪ سود می‌کنید.
2. ۳۶۵ را بر ۴۲۰ تقسیم کنید: ۰٫۸۶۹. این عدد سود را به یک سال برمی‌گرداند.
3. ۱٫۴۲۸۶ به توانِ ۰٫۸۶۹ می‌شود حدودِ ۱٫۳۶۳. یک را کم کنید: بازده تا سررسید حدودِ ۳۶٪ در سال است.
4. کارمزدِ خرید (حدودِ ۰٫۰۷۲۵٪) را هم حساب کنید، عدد تقریباً تکان نمی‌خورد؛ به شرطی که تا سررسید نگه دارید.

حواستان باشد بعضی سایت‌ها فرمولِ ساده را می‌دهند: (۳۰ هزار ÷ ۷۰ هزار) × (۳۶۵ ÷ ۴۲۰). این حساب حدودِ ۳۷٪ درمی‌آید و سود را کمی بیشتر از واقع نشان می‌دهد. عددی که کارگزاری‌ها و گزارش‌های رسمی اعلام می‌کنند با فرمولِ بالاست. پس هر وقت دو گزینه را مقایسه می‌کنید، مطمئن شوید هر دو عدد با یک روش حساب شده‌اند.

برعکس: اگر سودِ مشخصی بخواهم، حداکثر چقدر بدهم؟

این سؤال در عمل از اولی مهم‌تر است. فرض کنید می‌خواهید دست‌کم سالی ۴۰٪ سود کنید و ۳۰۰ روز تا سررسید مانده. حساب این است: ۱۰۰ هزار ÷ (۱٫۴۰ به توانِ ۳۰۰÷۳۶۵). جواب حدودِ ۷۵٬۸۰۰ تومان است. هر قیمتی بالاتر از این، سودی کمتر از ۴۰٪ به شما می‌دهد.

نسخهٔ اولِ همین مقاله هم مثالی داشت: با ۱۶۰ روز مانده و انتظارِ سودِ ۲۱٪، قیمتِ منصفانه حدودِ ۹۱٬۹۸۴ تومان بود. سودهای امروز خیلی بالاتر است، ولی روش همان است.

جدولِ زیر نشان می‌دهد یک اخزا با سودهای مختلف و سررسیدهای مختلف چقدر می‌ارزد. همهٔ عددها مثال و محاسبه‌شده‌اند، نه قیمتِ امروز.

مثال: قیمتِ منصفانهٔ یک اخزای ۱۰۰ هزار تومانی (تومان)

روزِ مانده تا سررسید	سودِ سالانهٔ ۳۵٪	سودِ سالانهٔ ۴۰٪	سودِ سالانهٔ ۴۵٪
۹۰ روز	۹۲٬۸۶۷	۹۲٬۰۳۸	۹۱٬۲۴۵
۱۸۰ روز	۸۶٬۲۴۳	۸۴٬۷۱۰	۸۳٬۲۵۷
۳۶۵ روز	۷۴٬۰۷۴	۷۱٬۴۲۹	۶۸٬۹۶۶
۷۳۰ روز	۵۴٬۸۷۰	۵۱٬۰۲۰	۴۷٬۵۶۲
۱٬۰۰۰ روز	۴۳٬۹۴۶	۳۹٬۷۷۹	۳۶٬۱۳۲

این جدول یک درسِ مهم دارد. هر چه سررسید دورتر باشد، قیمت به تغییرِ سودِ بازار حساس‌تر است. با ۹۰ روز مانده، اگر سودِ بازار از ۳۵٪ به ۴۵٪ برسد، قیمت فقط حدودِ ۲٪ پایین می‌آید. با ۱٬۰۰۰ روز مانده، نزدیکِ ۱۸٪. پس اگر احتمال می‌دهید زودتر به پولتان نیاز پیدا کنید، سریِ کوتاه‌تر کم‌دردسرتر است.

اگر پیش از سررسید بفروشم چه می‌شود؟

برگردیم به همان مثالِ ۴۲۰ روزه که ۷۰ هزار تومان خریدیم. فرض کنید ۱۲۰ روز بعد، به خاطرِ یک خرجِ پیش‌بینی‌نشده، مجبور به فروش شوید. حالا دو حالت را ببینیم:

• سودِ بازار بالا رفته و به ۴۵٪ رسیده: ورقه با ۳۰۰ روزِ مانده حدودِ ۷۳٬۷۰۰ تومان می‌ارزد. سودِ سالانهٔ شما بعد از کارمزد حدودِ ۱۶٪ می‌شود؛ خیلی کمتر از ۳۶٪ِ روزِ اول.
• سودِ بازار پایین آمده و به ۳۵٪ رسیده: ورقه حدودِ ۷۸٬۱۰۰ تومان می‌ارزد و سودِ سالانهٔ شما به حدودِ ۳۹٪ می‌رسد؛ حتی بیشتر از محاسبهٔ اول.

یک تشبیهِ ساده: فرض کنید سپرده‌ای با سودِ ثابت دارید و ناگهان بانک‌ها سودِ سپردهٔ تازه را بالا می‌برند. اگر بخواهید سپردهٔ قدیمی‌تان را به کسی واگذار کنید، کسی پولِ کامل برایش نمی‌دهد؛ چون می‌تواند برود سپردهٔ تازه با سودِ بیشتر بگیرد. اخزا هم همین است. پس ریسکِ اصلیِ اخزا تغییرِ سودِ بازار است، نه اینکه دولت پول را ندهد.

لیست اخزا: اخزاهای پذیرفته‌شده در ۱۴۰۵

فهرستِ اخزاها ثابت نیست. سری‌های تازه اضافه می‌شوند و سری‌هایی که سررسید شده‌اند کنار می‌روند. جدولِ زیر سری‌هایی است که طبقِ اطلاعیه‌ها و خبرهای پذیرشِ فرابورس در سالِ ۱۴۰۵ به بازار آمده‌اند. سری‌های قدیمی‌تری که هنوز معامله می‌شوند در آن نیستند.

اخزاهای پذیرفته‌شده در فرابورس در سال ۱۴۰۵ (فهرست کامل نیست؛ بازبینی: ۱۶ مهر ۱۴۰۵)

نماد	تاریخ انتشار	مدت	سررسید	مجوز پذیرش
اخزا۴۰۵	۲۳ دی ۱۴۰۴	۳۰ ماه	حدود تیر ۱۴۰۷	۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
اخزا۴۰۶	۱۹ دی ۱۴۰۴	۳۶ ماه	حدود دی ۱۴۰۷	۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
اخزا۴۰۷	۱۰ بهمن ۱۴۰۴	۳۶ ماه	حدود بهمن ۱۴۰۷	۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
اخزا۵۰۱۱	۱۳ خرداد ۱۴۰۵	۳۵ ماه و ۱۲ روز	۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۸	۱۰ شهریور ۱۴۰۵
اخزا۵۰۲۱	خرداد ۱۴۰۵	۳۵ ماه و ۲۶ روز	۸ خرداد ۱۴۰۸	۱۰ شهریور ۱۴۰۵
کاخزا۵۰۳	خرداد ۱۴۰۵	۴۲ ماه	۲۷ آذر ۱۴۰۸	۱۰ شهریور ۱۴۰۵

این جدول فقط برای آشنایی با نمادها و طولِ سررسیدهاست؛ قیمت و سود را نشان نمی‌دهد. قیمت و YTM هر روز عوض می‌شود و باید لحظهٔ خرید روی تابلو ببینید. نمادِ «کاخزا» با اخزای معمولی فرق دارد و در خبرهای پذیرش با نرخِ سودِ سالانه آمده است. پیش از خرید، شرایطِ پرداختش را جداگانه در اطلاعیه بخوانید.

لیست کامل اسناد خزانه اسلامی را از کجا ببینیم؟

یک قاعدهٔ ساده: لیست را از منبعِ اصلی ببینید، نه از مقاله‌ها؛ حتی همین مقاله. سه جا هست:

1. سایت TSETMC: در کادرِ جست‌وجو «اخزا» بنویسید. همهٔ نمادهای فعال می‌آیند. با باز کردنِ هر نماد، نامِ کامل، آخرین قیمت و حجمِ معاملات را می‌بینید. اگر با این سایت آشنا نیستید، آموزش کار با TSETMC و تابلوی معاملات را بخوانید.
2. سامانهٔ معاملاتِ آنلاینِ کارگزاری: همین جست‌وجو را آنجا بکنید. خیلی از سامانه‌ها بازده تا سررسیدِ هر سری را کنارِ نماد هم نشان می‌دهند.
3. سایت فرابورس: مشخصاتِ رسمیِ هر سری، یعنی تاریخِ انتشار، سررسید، مبلغ اسمی و تعدادِ اوراق، در اطلاعیهٔ پذیرشِ آن در فرابورس ایران آمده است.

نام و نماد اخزا را چطور بخوانیم؟

نماد از واژهٔ «اخزا» و یک عدد ساخته می‌شود. در خیلی از سری‌ها رقمِ اول به سالِ بودجه اشاره دارد. نامِ کاملِ ورقه اطلاعاتِ بیشتری دارد. این نمونهٔ قدیمی و سررسیدشده را ببینید:

قالبِ نامِ همهٔ سری‌ها یکی نیست. مثلاً در سری‌های تازه‌تر نمادهای چهاررقمی مثلِ اخزا۵۰۱۱ هم هست. پس سررسید را از روی نماد حدس نزنید؛ از نامِ کامل یا اطلاعیهٔ پذیرش بخوانید.

اوراق خزانه بانک مرکزی؛ اخزا را بانک مرکزی منتشر می‌کند؟

خیلی‌ها «اخزا بانک مرکزی» یا «اوراق خزانه بانک مرکزی» جست‌وجو می‌کنند. جوابِ کوتاه: نه، بانک مرکزی اخزا منتشر نمی‌کند. اخزا را دولت از طریقِ وزارت امور اقتصادی و دارایی منتشر می‌کند و پرداختش با خزانه‌داری کل است. ولی بانک مرکزی سه کارِ دیگر با این اوراق دارد و برای همین اسمش کنارِ اخزا می‌آید:

• برگزاریِ حراجِ اوراقِ دولتی: دولت بخشی از اوراقش را در حراج‌های تقریباً هفتگی می‌فروشد. بانک مرکزی پیشنهادها را جمع می‌کند و تصمیمِ نهایی دربارهٔ قیمت و مقدار با وزارت اقتصاد است. خودِ بانک مرکزی در این حراج خریدار نیست.
• عملیات بازار باز: بانک مرکزی اوراقِ دولتیِ بانک‌ها را وثیقه می‌گیرد و به آن‌ها پولِ کوتاه‌مدت قرض می‌دهد، یا این اوراق را قطعی می‌خرد و می‌فروشد. هدفش کنترلِ نرخِ سود در بازار پول و میانِ بانک‌هاست. بنا بر گزارش‌ها، در شهریور ۱۴۰۵ نخستین خریدِ قطعی در این بازار انجام شد.
• اعلامِ نتیجه‌ها: نتیجهٔ حراج‌ها، یعنی مقدارِ فروش و نرخِ سودِ هر نماد، روی سایتِ بانک مرکزی منتشر می‌شود.

در ۱۴۰۵ بیشترِ اوراقی که در حراج فروخته شده از نوعِ «اراد» بوده؛ یعنی اوراقِ مرابحه و اجارهٔ دولتی با سودِ دوره‌ایِ ۲۳٪. در نخستین حراجِ سال در خرداد، بازده تا سررسیدِ این اوراق حدودِ ۳۸ تا ۴۰٪ تعیین شد و هفدهمین حراجِ سال ۷ مهر برگزار شد. اگر نمادِ «اراد» را کنارِ اخزا دیدید، بدانید سودِ دوره‌ای دارد و به اوراق اجاره و مرابحه نزدیک است، نه به اخزای بی‌کوپن.

سود اخزا در بازار امروز چقدر است؟

عددِ دقیق هر روز عوض می‌شود و من اینجا عددِ روز نمی‌نویسم. برای اینکه حدودش را بدانید: طبقِ گزارش‌های هفتگی بر پایهٔ داده‌های سازمان بورس، میانگینِ بازده تا سررسیدِ اخزاها در شهریور ۱۴۰۵ از ۴۱٪ گذشت و در هفته‌های اولِ مهر هم رو به بالا بود. این عدد را با سودِ سپرده مقایسه کنید؛ ماشین‌حساب سود بانکی این مقایسه را آسان می‌کند.

اخزا را از کجا بخریم؟ قدم‌به‌قدم

خریدِ اخزا از خریدِ سهام سخت‌تر نیست. این شش قدم کافی است:

1. کد بورسی بگیرید. اگر ندارید، بعد از ثبت‌نام در سجام از یک کارگزاری کد بگیرید. مراحلش در صفحهٔ دریافت کد بورسی آمده است.
2. وارد سامانهٔ معاملاتِ آنلاین شوید و حساب را شارژ کنید. اگر تازه‌کارید، آموزش معاملات آنلاین را ببینید.
3. «اخزا» را جست‌وجو کنید و سری‌ها را بر اساسِ سررسید و بازده تا سررسید کنارِ هم بگذارید.
4. سررسید را با روزی که پول لازم دارید هماهنگ کنید. اگر پول را دو سال دیگر برای جهیزیه یا پیش‌پرداختِ خانه می‌خواهید، سری‌ای بخرید که نزدیکِ همان تاریخ سررسید شود. این‌طوری مجبور به فروشِ وسطِ راه نمی‌شوید.
5. سفارشِ محدود بگذارید. با فرمولِ بالا حساب کنید حداکثر چقدر بدهید تا سودِ دلخواهتان را بگیرید. سفارش را با همان قیمت یا پایین‌تر ثبت کنید. در سری‌های کم‌معامله، سفارشِ «به هر قیمت» گران تمام می‌شود.
6. تا سررسید صبر کنید یا بفروشید. روزِ سررسید، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی (سمات) مبلغ اسمی را از طریقِ بانکِ عامل به حسابتان می‌ریزد. لازم نیست کاری بکنید.

اگر حوصلهٔ انتخابِ سری و حساب‌وکتاب را ندارید یا پولتان کم است، صندوق‌های با درآمد ثابت گزینهٔ ساده‌تری‌اند؛ بخشِ بزرگی از دارایی‌شان همین اوراقِ دولتی است و هر روز می‌شود نقدشان کرد.

ریسک‌های اوراق خزانه اسلامی؛ اخزا ضرر دارد؟

صادقانه بگویم: هیچ سرمایه‌گذاریِ بی‌ریسکی وجود ندارد. اخزا کم‌ریسک است، ولی چهار نکته را باید بدانید.

ریسکِ اینکه دولت پول را ندهد (نکول)

این ریسک خیلی کم است. ناشر دولت است و خزانه‌داری کل پرداختِ مبلغِ اسمی را در سررسید تعهد کرده؛ تعهدی که امضای وزیرِ اقتصاد را دارد. برای همین سودِ اخزا را معمولاً «نرخِ بدون ریسکِ» بازارِ ایران حساب می‌کنند.

ریسکِ تغییرِ سودِ بازار

همان که در مثال دیدیم. اگر سودِ بازار بالا برود، قیمتِ اخزا پایین می‌آید. این ریسک فقط برای کسی واقعی است که پیش از سررسید می‌فروشد، و در سری‌های بلندمدت بزرگ‌تر است.

ریسکِ دیر فروش رفتن

بازارگردان‌ها در بیشترِ سری‌ها حضور دارند و معمولاً می‌شود اخزا را همان روز فروخت. ولی حجمِ معاملاتِ همهٔ سری‌ها یکی نیست. در بعضی نمادها اگر بخواهید مقدارِ زیادی بفروشید، شاید مجبور شوید قیمتِ پایین‌تری قبول کنید.

ریسکِ تورم

این یکی را جدی بگیرید. فرض کنید یک لیوان شیر دارید. نصفش را در لیوانِ دیگری بریزید و هر دو را با آب پر کنید. حالا دو لیوان شیر دارید. آیا ارزشش بیشتر شد؟ نه؛ فقط آبکی‌تر شد. پولی که تورم آبکی‌اش می‌کند هم همین است: عددش بزرگ می‌شود، ولی چیزِ کمتری می‌خرد.

سودِ اخزا هم یک عددِ ثابتِ تومانی است. اگر تورم سال‌های پیش رو از سودی که قفل کرده‌اید بیشتر شود، پولتان در سررسید عددِ بیشتری است، ولی قدرتِ خریدش کمتر. پس اخزا جای امنی برای پولی است که تاریخِ خرجش معلوم است، نه سپری در برابرِ تورمِ تند.

اخزا بهتر است یا سپرده و صندوق درآمد ثابت؟

این جدول اخزا را با سه گزینهٔ کم‌ریسکِ آشنا مقایسه می‌کند:

مقایسهٔ اخزا با گزینه‌های رایج کم‌ریسک در ایران

ویژگی	اخزا	اراد (مرابحه و اجارهٔ دولتی)	سپردهٔ بانکی	صندوق درآمد ثابت
سودِ دوره‌ای	ندارد	دارد (کوپن)	ماهانه	بیشترشان ندارند؛ قیمتِ واحد بالا می‌رود
سودِ قفل‌شده تا آخر	بله	بله	تا پایانِ قرارداد	نه؛ سودِ گذشته تضمینِ آینده نیست
نقد کردن پیش از موعد	فروش در فرابورس با قیمتِ روز	فروش در فرابورس با قیمتِ روز	معمولاً با کم شدنِ سود	ابطال یا فروشِ روزانه
کمترین مبلغ	یک ورقه، کمتر از ۱۰۰ هزار تومان	یک ورقه	بسته به بانک	یک واحد
هزینه	کارمزدِ خرید و فروش	کارمزدِ خرید و فروش	ندارد	کارمزدِ مدیریت در قیمتِ واحد
مناسبِ چه کسی؟	کسی که می‌داند کی پول لازم دارد	کسی که درآمدِ دوره‌ای می‌خواهد	پولِ خیلی کوتاه‌مدت	کسی که وقتِ حساب‌وکتاب ندارد

اخزا و اراد هر دو از خانوادهٔ صکوک، یعنی اوراقِ بدهیِ اسلامی، هستند. انتخاب بینِ آن‌ها بیشتر به یک سؤال برمی‌گردد: پول را یکجا در آخر می‌خواهید یا تکه‌تکه در طولِ راه؟ اگر می‌خواهید بقیهٔ اعضای این خانواده را هم بشناسید، انواع اوراق با درآمد ثابت را بخوانید.

اخزا برای دولت و بازار چه فایده‌ای دارد؟

• دولت بدهی‌اش به پیمانکاران را بدونِ چاپِ پول و فشار به بانک مرکزی تسویه می‌کند و پرداخت را به بعد می‌اندازد.
• بازار از کنارِ هم گذاشتنِ سودِ اخزاهای کوتاه و بلند می‌فهمد که مردم سودِ آینده را بالاتر می‌بینند یا پایین‌تر. اهلِ فن به این «منحنی بازده» می‌گویند.
• بانک مرکزی ابزاری برای مدیریتِ پولِ بانک‌ها و کنترلِ نرخِ سود دارد.
• من و شما جایی کم‌ریسک با سودِ معلوم داریم که می‌شود نقدش کرد. طبقِ مقرراتی که تاکنون اجرا شده، درآمدِ این اسناد مالیات ندارد.

شش اشتباهِ رایج در خرید اخزا

• مقایسهٔ سودِ ساده با سودِ مرکب. عددِ فرمولِ ساده بزرگ‌تر است و آدم را به انتخابِ اشتباه می‌کشاند.
• بی‌توجهی به سررسید. خریدِ سریِ سه‌ساله برای پولی که شش ماه دیگر لازم دارید، یعنی خودتان را در معرضِ ریسکِ فروشِ ارزان گذاشته‌اید.
• خرید و فروشِ پشتِ سرِ هم. کارمزدِ خرید و فروش در مدتِ کوتاه بخشِ چشمگیری از سود را می‌خورد.
• یکی دانستنِ اخزا، کاخزا و اراد. این‌ها شیوهٔ پرداختِ متفاوتی دارند؛ اطلاعیهٔ هر نماد را بخوانید.
• اعتماد به لیست‌های قدیمی. لیستِ اخزا در هر مقاله‌ای، حتی همین، چند ماه بعد کهنه می‌شود.
• سفارشِ «به هر قیمت» در سریِ کم‌معامله. چند صد تومان گران‌تر خریدن در سریِ کوتاه‌مدت، سودِ سالانه را محسوس پایین می‌آورد.

چک‌لیستِ پیش از خرید

1. تاریخِ دقیقِ سررسید را از اطلاعیهٔ پذیرش خوانده‌ام.
2. بازده تا سررسید را با فرمولِ مرکب حساب کرده‌ام یا عددِ سامانه را چک کرده‌ام.
3. این سود را با سودِ سپرده و صندوق‌های درآمد ثابت مقایسه کرده‌ام.
4. سررسید را با روزی که پول لازم دارم هماهنگ کرده‌ام.
5. حجمِ معاملاتِ روزانهٔ نماد را دیده‌ام و سفارشِ محدود گذاشته‌ام.

پیشنهادِ من این است که اخزا را جای پولی بگذارید که تاریخِ خرجش معلوم است: شهریهٔ سالِ بعد، پیش‌پرداختِ خانه، جهیزیه، یا بخشِ نقدِ سبدِ سرمایه‌گذاری. برای چنین پولی، دانستنِ سود از روزِ اول، از امیدِ سودِ بیشتر در بازارهای پرنوسان ارزشمندتر است. تصمیمِ نهایی با خودتان.

سوالات متداول

جمع‌بندی

اخزا ساده‌ترین اوراقِ دولتی در بازار سرمایهٔ ایران است. ارزان‌تر از ۱۰۰ هزار تومان می‌خرید، در طولِ راه چیزی نمی‌گیرید و روزِ سررسید برای هر ورقه ۱۰۰ هزار تومانِ کامل می‌گیرید. اگر تا آخر نگه دارید، سودتان از روزِ اول معلوم است و ریسکِ ندادنِ پول خیلی کم است.

پس دفعهٔ بعد که خواستید اخزا بخرید، این سه کار را بکنید: لیست را از منبعِ اصلی ببینید، بازده تا سررسید را با فرمولِ مرکب حساب کنید، و سری‌ای انتخاب کنید که سررسیدش با روزِ نیازتان به پول جور باشد.