صندوق افران چیست؟ بازدهی، کارمزد، نحوه خرید و ریسک صندوق درآمد ثابت افران
فهرست مطالب۱۳ بخش
- صندوق افران چیست؟ به زبان ساده
- افران پول شما را کجا میبرد؟
- سود صندوق افران چطور حساب میشود؟
- بازدهی صندوق افران چقدر بوده است؟
- افران با سپردهی بانکی و صندوق سود ماهانه چه فرقی دارد؟
- کارمزد صندوق افران چقدر است؟
- نحوه خرید صندوق افران، قدمبهقدم
- پیش از خرید این سه عدد را ببینید
- ریسکهای صندوق افران
- سه اشتباه رایج دربارهی افران
- سایت صندوق افران و گزارشهای رسمی
- سوالات متداول
- جمعبندی

صندوق افران یک صندوق درآمد ثابت قابل معامله در فرابورس است. نام کاملش «صندوق سرمایهگذاری درآمد ثابت افرا نماد پایدار» است. بیشتر پولش را در سپردهی بانکی و اوراق دولتی میگذارد، سود ماهانه واریز نمیکند و سود هر روز را به قیمت هر واحد اضافه میکند. مثل سهم، با کد بورسی خریده و فروخته میشود.
خیلیها از من میپرسند: «اسم افران را زیاد میشنوم؛ جای مطمینی برای پولم است؟» جواب کوتاه این است که افران جای نگهداشتن پول با نوسان کم است، نه راه پولدار شدن. در ادامه با هم میبینیم پولتان آنجا کجا میرود، سودش چطور حساب میشود، چه هزینهای دارد و چه چیزهایی را باید پیش از خرید بسنجید.
صندوق افران چیست؟ به زبان ساده
فرض کنید صدها هزار نفر پولشان را روی هم بگذارند و به یک مدیر حرفهای بسپارند. این پول بزرگ در بانک نرخی میگیرد که به من و شما تنها نمیدهند. صندوق درآمد ثابت همین کار را میکند. افران یکی از بزرگترین صندوقهای این گروه است.
شما در افران «واحد» میخرید، نه سهم یک شرکت. هر واحد سهم کوچکی از کل دارایی صندوق است. اگر هنوز با این نوع صندوق آشنا نیستید، اول مطلب صندوق درآمد ثابت چیست را بخوانید؛ این مقاله فقط دربارهی خود افران است.
این مشخصات افران است، طبق اطلاعات ثبتشده تا آبان ۱۴۰۵:
| مورد | صندوق افران |
|---|---|
| نام کامل | صندوق سرمایهگذاری درآمد ثابت افرا نماد پایدار |
| نماد | افران |
| نوع | درآمد ثابت، قابل معامله (ETF) |
| بازار | فرابورس ایران |
| شروع فعالیت | ثبت نزد سازمان بورس در بهمن ۱۳۹۸ و شروع معامله از اسفند ۱۳۹۸ |
| مدیر صندوق | شرکت مشاور سرمایهگذاری ترنج |
| متولی | شرکت مشاور سرمایهگذاری ایرانیان تحلیل فارابی |
| حسابرس | موسسه حسابرسی رازدار |
| پرداخت سود | ندارد؛ سود هر روز در قیمت واحد مینشیند |
| ضامن نقدشوندگی | ندارد |
هر کدام از این ارکان کاری دارد. مدیر پول را سرمایهگذاری میکند. متولی مثل یک بازرس مراقب است مدیر از قانون بیرون نزند. حسابرس هم حسابها را میسنجد. شرح کامل این نقشها در مطلب ارکان صندوق سرمایهگذاری آمده است.
افران پول شما را کجا میبرد؟
بیشتر دارایی افران دو بخش دارد: سپردهی بانکی و اوراق با درآمد ثابت. در گزارشهایی که از این صندوق دیدهام، حدود نیمی از دارایی سپردهی بانکی و حدود یکسوم اوراق بوده است. سهم کوچکی هم سهام بوده که سقفش را قانون تعیین میکند.
اوراق یعنی اینکه دولت یا یک شرکت معتبر از مردم قرض میگیرد و قول میدهد سر موعد با سود پس بدهد. معروفترینش اوراق خزانه اسلامی (اخزا) است. پس سود افران در اصل همان سود این قرضها و سپردههاست، منهای هزینههای صندوق.
ترکیب دارایی هر چند وقت عوض میشود. ترکیب روز را در گزارشهای صندوق یا سایت فیپیران ببینید. روش خواندن این گزارشها را در آموزش سایت فیپیران قدمبهقدم گفتهام.
سود صندوق افران چطور حساب میشود؟
افران سود ماهانه به حساب شما واریز نمیکند. در عوض، سود هر روز به ارزش هر واحد اضافه میشود و قیمت آرامآرام بالا میرود. به این میگویند سود «روزشمار» و «انباشته». مثل قلکی است که هر شب کمی پول خودش در آن میافتد.

بیایید با یک مثال ساده حساب کنیم. فرض کنید ۱۰۰ میلیون تومان در افران بگذارید و بازده سالانهی صندوق حدود ۳۰٪ باشد (این فقط مثال است). سود یک روز حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان میشود. بعد از یک سال، اگر بازده همان بماند، دارایی شما حدود ۱۳۰ میلیون تومان است.
یک نکتهی خوب هم در این روش هست: سود روی سود. سود دیروز در قیمت مانده و امروز خودش سود میگیرد. برای همین، بازده واقعی یک سال کمی بیشتر از جمع سادهی سودهای ماهانه است.
پس اگر هر ماه به پول نقد نیاز دارید، دو راه دارید: یا هر ماه چند واحد بفروشید، یا صندوقی را انتخاب کنید که سود ماهانه میدهد. افران برای کسی مناسبتر است که پول را چند هفته یا چند ماه کنار میگذارد و به آن دست نمیزند.
بازدهی صندوق افران چقدر بوده است؟
بازدهی صندوق افران در سالهای اخیر نزدیک به بازده بقیهی صندوقهای درآمد ثابت بزرگ بوده است. طبق دادههای منتشرشده تا آبان ۱۴۰۵، بازده یک سال گذشتهاش حدود ۳۹٪ بوده و قیمت هر واحد از شروع کار حدود پنجونیم برابر شده است. اندازهی صندوق هم حدود ۴۸ همت بوده؛ هر همت یعنی هزار میلیارد تومان.
این عددها گذشته را نشان میدهند، نه آینده را. سود صندوق درآمد ثابت دنبال نرخ بهرهی بانکها و اوراق میرود. اگر نرخ بهره پایین بیاید، بانکها سود کمتری میدهند؛ اوراق تازه هم سود کمتری دارند؛ در نتیجه بازده افران هم کم میشود. بازده روز را در سایت صندوق یا فیپیران ببینید.
یک حرف ناخوشایند را هم بیتعارف بگویم. اگر تورم سالانه نزدیک به همین عدد باشد، افران فقط ارزش پولتان را تقریبا حفظ میکند. آیا با ۳۹٪ سود و ۴۰٪ تورم پولدارتر شدهاید؟ نه. پس افران را جای «پارک کردن» پول ببینید، نه جای رشد سرمایه.
افران با سپردهی بانکی و صندوق سود ماهانه چه فرقی دارد؟
این جدول سه انتخاب رایج برای پول کمریسک را کنار هم میگذارد:
| معیار | افران (قابل معامله) | صندوق صدور و ابطالی با سود ماهانه | سپردهی بانکی |
|---|---|---|---|
| شکل سود | روزانه، در قیمت واحد | واریز دورهای (معمولا ماهانه) | واریز ماهانه |
| برداشت پیش از موعد | بی جریمه؛ فروش در بازار | بی جریمه؛ درخواست ابطال | معمولا با کم شدن سود |
| زمان رسیدن پول پس از فروش | معمولا یک روز کاری بعد | معمولا یک تا چند روز کاری | همان روز |
| تضمین سود | ندارد | معمولا ندارد | نرخ قرارداد مشخص است |
| لازمهی خرید | کد بورسی و حساب کارگزاری | ثبتنام در سایت صندوق | حساب بانکی |
پس فرق اصلی افران دو چیز است: سود را در قیمت نگه میدارد و مثل سهم در بازار خرید و فروش میشود. برای مقایسهی سود بانک با عدد خودتان، ماشینحساب سود بانکی را ببینید. فرق دو روش خرید صندوق را هم در مطلب صندوق ETF چیست کامل گفتهام.
کارمزد صندوق افران چقدر است؟
کارمزد صندوق افران دو لایه دارد و این دو را نباید قاطی کرد.
- کارمزد خرید و فروش: هر بار که واحد میخرید یا میفروشید، کارگزاری کارمزد کوچکی میگیرد. برای صندوقهای درآمد ثابت هر طرف معامله حدود ۰٫۰۳۷۵٪ است؛ یعنی یک دور خرید و فروش حدود ۰٫۰۷۵٪. روی ۱۰۰ میلیون تومان، این یعنی حدود ۷۵ هزار تومان برای رفت و برگشت. جزییاتش در مطلب کارمزد معاملات بورس آمده است.
- کارمزد ارکان: مدیر، متولی، حسابرس و بازارگردان هم هزینه دارند. این هزینهها هر روز از دارایی صندوق کم میشود و در بازده اعلامشده از قبل کسر شدهاند. نرخ دقیقشان در امیدنامهی صندوق نوشته شده است.
امیدنامه یعنی قولنامهی رسمی صندوق با سرمایهگذار. پیشنهاد من این است که پیش از خرید یک بار بخش کارمزدهای آن را بخوانید. راهنمای خواندنش را در امیدنامه صندوق چیست نوشتهام. یک خبر خوب هم هست: سود افران مالیات جدا ندارد و فروش واحد صندوقهای قابل معامله مالیات فروش نمیگیرد.
نحوه خرید صندوق افران، قدمبهقدم
خرید افران از هر کارگزاری بورسی ممکن است. این قدمها را به ترتیب بروید:
- در سامانهی سجام ثبتنام و احراز هویت کنید. بدون سجام هیچ خریدی در بورس ممکن نیست.
- در یک کارگزاری ثبتنام کنید و کد بورسی بگیرید. روشش در مطلب ثبتنام در کارگزاری و گرفتن کد بورسی آمده است.
- حساب کارگزاری را از کارت بانکی خودتان شارژ کنید.
- در سامانهی معاملات نماد «افران» را جستوجو کنید.
- پیش از سفارش، قیمت معامله را با NAV ابطال مقایسه کنید (توضیحش پایینتر آمده).
- تعداد واحد را بنویسید و سفارش خرید بدهید. دارایی شما از همان روز سود میگیرد.
از مهر ۱۴۰۵ صندوقهای درآمد ثابت در ساعتهایی طولانیتر از سهام معامله میشوند. طبق اطلاعیهها، این صندوقها از ۸:۳۰ صبح تا ۱۸ باز هستند. ساعت دقیق هر بازار را در ساعت کاری بورس ببینید.
پیش از خرید این سه عدد را ببینید
اولین عدد، NAV است. NAV یعنی ارزش واقعی هر واحد؛ اگر صندوق امروز همهی داراییاش را بفروشد، به هر واحد چقدر میرسد. در افران قیمت معامله معمولا خیلی نزدیک به NAV است، چون بازارگردان آن را نزدیک نگه میدارد. ولی در روزهای شلوغ ممکن است قیمت چند دهم درصد بالاتر برود. توضیح بیشتر در مطلب NAV چیست است.
بیایید حساب کنیم چرا این مهم است. اگر NAV هر واحد ۵٬۰۰۰ تومان باشد و شما ۵٬۰۵۰ تومان بخرید، ۱٪ گران خریدهاید (عددها مثالاند). با بازده سالانهی حدود ۳۰٪، این ۱٪ تقریبا سود ۱۲ روز است. پس اگر قیمت خیلی بالاتر از NAV بود، صبر کنید.
دو عدد دیگر هم مهماند: بازده چند ماه اخیر در کنار صندوقهای همگروه، و اندازهی صندوق. صندوق بزرگ معمولا نقدشوندگی بهتری دارد؛ یعنی هر وقت بخواهید بفروشید، خریدار هست.
ریسکهای صندوق افران
صندوق درآمد ثابت کمریسک است، ولی بیریسک نیست. اینها را بدانید:
- ریسک تورم: بزرگترین ریسک همین است. سود اسمی شاید کافی باشد، ولی قدرت خرید پولتان ممکن است کم شود.
- کم شدن نرخ بهره: اگر نرخ سود بانکی پایین بیاید، بازده صندوق هم پایین میآید.
- نوسان کوتاه قیمت: در یکی دو روز، قیمت ممکن است کمی پایینتر از روز قبل باشد. اگر همان روز بفروشید، شاید کمی ضرر کنید.
- نبود تضمین: هیچ سودی در صندوق تضمین نشده است. افران ضامن نقدشوندگی هم ندارد.
برای دیدن تصویر کاملتر، مطلب آیا صندوق سرمایهگذاری ضرر دارد؟ را بخوانید. پس افران برای پولی است که نوسان کوچک چندروزه را تحمل میکند.
سه اشتباه رایج دربارهی افران
- منتظر واریز سود ماهانه ماندن: خیلیها میپرسند «چرا سود ماهانهام نیامد؟» افران سود واریز نمیکند؛ سودتان در قیمت واحد است.
- خرید با قیمت بالاتر از NAV: در روزهای پرهیجان، چند دهم درصد گرانتر خریدن سود چند روز را میبرد.
- دیدن بازده یک هفته: بازده یک هفته یا یک ماه کافی نیست. چند ماه و یک سال را در کنار صندوقهای دیگر ببینید.
سایت صندوق افران و گزارشهای رسمی
سایت صندوق افران نشانی afra.fund است. آنجا قیمت صدور و ابطال، NAV، بازده دورهها و امیدنامه منتشر میشود. گزارشهای رسمی صندوق در سامانهی کدال هم هست. اگر سایت صندوق باز نشد، همین اطلاعات را در فیپیران هم میتوانید ببینید.
سوالات متداول
صندوق افران چیست؟
افران نماد صندوق سرمایهگذاری درآمد ثابت افرا نماد پایدار است که در فرابورس معامله میشود. بیشتر پولش در سپردهی بانکی و اوراق است و سود هر روز را به قیمت واحد اضافه میکند، نه اینکه ماهانه واریز کند.
آیا صندوق افران سود ماهانه میدهد؟
نه. افران سود را تقسیم نمیکند و سود هر روز در قیمت واحد مینشیند. اگر هر ماه پول نقد لازم دارید، میتوانید هر ماه چند واحد بفروشید یا صندوقی را انتخاب کنید که سود دورهای واریز میکند.
مدیر صندوق افران کیست؟
مدیر صندوق افران شرکت مشاور سرمایهگذاری ترنج است. متولی آن شرکت مشاور سرمایهگذاری ایرانیان تحلیل فارابی و حسابرس آن موسسه حسابرسی رازدار است. صندوق زیر نظر سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت میکند.
کارمزد صندوق افران چقدر است؟
کارمزد خرید و فروش صندوقهای درآمد ثابت هر طرف حدود ۰٫۰۳۷۵ درصد است. کارمزد مدیر و ارکان دیگر هر روز از دارایی صندوق کم میشود و در بازده اعلامشده از قبل لحاظ شده است. نرخ دقیقش در امیدنامه آمده است.
بازدهی صندوق افران چقدر است؟
طبق دادههای منتشرشده تا آبان ۱۴۰۵، بازده یک سال گذشتهی افران حدود ۳۹ درصد بوده است. این عدد آینده را تضمین نمیکند و با نرخ بهره بالا و پایین میرود. بازده روز را در سایت صندوق یا فیپیران ببینید.
چطور صندوق افران بخریم؟
اول در سجام ثبتنام کنید، بعد از یک کارگزاری کد بورسی بگیرید و حساب را شارژ کنید. در سامانهی معاملات نماد افران را جستوجو کنید، قیمت را با NAV مقایسه کنید و سفارش خرید بدهید.
پول فروش افران کی به حساب میآید؟
در صندوقهای درآمد ثابت قابل معامله، پول فروش معمولا یک روز کاری بعد در حساب کارگزاری شما مینشیند. بعد از آن میتوانید درخواست واریز به حساب بانکی بدهید.
آیا صندوق افران ضرر دارد؟
احتمال اینکه عدد پولتان در چند ماه کم شود خیلی پایین است، ولی تضمینی نیست. ریسک اصلی تورم است: اگر تورم از سود صندوق بیشتر باشد، قدرت خرید پولتان کم میشود. در یکی دو روز هم قیمت ممکن است کمی نوسان کند.
جمعبندی
صندوق افران یکی از بزرگترین صندوقهای درآمد ثابت قابل معامله است. سود را هر روز در قیمت نگه میدارد، برداشتش جریمه ندارد و کارمزد معاملهاش ناچیز است. در عوض، سود ماهانه نمیدهد و در برابر تورم فقط ارزش پول را تقریبا حفظ میکند.
پس دفعهی بعد که خواستید پولی را چند ماه جایی امن بگذارید، این سه کار را بکنید: افران را با یکی دو صندوق همگروه مقایسه کنید، قیمت را کنار NAV ببینید و امیدنامه را یک بار بخوانید. تصمیم نهایی با خودتان است.
