هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

ارکان صندوق سرمایه‌گذاری: مدیر، متولی، حسابرس و ضامن به زبان ساده

فهرست مطالب۱۵ بخش
  1. چرا صندوق «ارکان» دارد؟ یک تشبیه ساده
  2. ارکان صندوق سرمایه گذاری کدامند؟
  3. مجمع صندوق: بالاترین رکن و صاحب تصمیم‌های بزرگ
  4. مجمع صندوق چه اختیاری دارد؟
  5. اساسنامه و امیدنامه یعنی چه؟
  6. مدیر صندوق سرمایه گذاری: رکن اجرایی
  7. مدیر صندوق و مدیر سرمایه‌گذاری چه فرقی دارند؟
  8. کارمزد مدیر چطور از جیب شما می‌رود؟
  9. متولی صندوق سرمایه گذاری: چشم بیدار سرمایه‌گذاران
  10. وظیفه‌ی متولی صندوق چیست؟
  11. حسابرس صندوق: کسی که عددها را می‌سنجد
  12. ضامن صندوق: ضامن نقدشوندگی چه کار می‌کند؟
  13. چرا خیلی از صندوق‌ها امروز ضامن ندارند؟
  14. ضامن حداقل سود و ضامن اصل سرمایه
  15. بازارگردان صندوق: رکن صندوق‌های قابل معامله
  16. مدیر ثبت صندوق و کارگزار صندوق
  17. مدیر ثبت صندوق چه کار می‌کند؟
  18. کارگزار صندوق
  19. جدول مقایسه: هر رکن کیست و چه کسی انتخابش می‌کند؟
  20. ارکان صندوق چقدر برای شما خرج دارند؟
  21. چک‌لیست: ارکان یک صندوق را پیش از خرید چطور بررسی کنیم؟
  22. سه اشتباه رایج درباره‌ی ارکان صندوق
  23. سوالات متداول
  24. جمع‌بندی
ارکان صندوق سرمایه‌گذاری: مدیر، متولی، حسابرس و ضامن به زبان ساده

خیلی‌ها پیش از خرید اولین صندوق از من می‌پرسند: «اگر مدیر صندوق پول‌ها را برداشت و رفت، چه کسی جواب می‌دهد؟» جواب در ارکان صندوق سرمایه گذاری است. ارکان صندوق سرمایه‌گذاری یعنی چند نهاد جدا که هر کدام یک کار دارند: مجمع تصمیم می‌گیرد، مدیر سرمایه‌گذاری می‌کند، متولی نظارت می‌کند، حسابرس عددها را می‌سنجد و ضامن یا بازارگردان نقدشوندگی را بیشتر می‌کند. همه هم زیر نظر سازمان بورس کار می‌کنند.

در این مقاله هر رکن را با زبان ساده باز می‌کنم، می‌گویم چه کسی چه کسی را انتخاب می‌کند، و در پایان یک چک‌لیست می‌دهم تا خودتان ارکان هر صندوقی را پیش از خرید بررسی کنید. اگر هنوز نمی‌دانید صندوق اصلا چیست، اول مقاله‌ی صندوق سرمایه‌گذاری چیست و چه انواعی دارد را بخوانید.

چرا صندوق «ارکان» دارد؟ یک تشبیه ساده

یک ساختمان چندواحدی را در نظر بگیرید. همسایه‌ها با هم جمع می‌شوند و یک مدیر ساختمان انتخاب می‌کنند. مدیر پول شارژ را خرج می‌کند. ولی همسایه‌ها یک نفر دیگر را هم می‌گذارند که فاکتورها را ببیند و یک حسابدار هم آخر سال دفترها را بررسی می‌کند. هیچ‌کدام به تنهایی همه‌کاره نیستند.

صندوق سرمایه‌گذاری هم دقیقا همین است، فقط رسمی‌تر و با مجوز. پول هزاران نفر یک‌جا جمع می‌شود و نباید دست یک نفر بی‌حساب بماند. برای همین کار را بین چند رکن تقسیم کرده‌اند تا هر کدام مراقب دیگری باشد. پس ارکان صندوق در اصل یک سیستم «کنترل متقابل» است.

یک نکته‌ی مهم دیگر: پول صندوق در حساب خود صندوق است، نه در حساب شرکت مدیر. واحدهای شما هم به نام خودتان در سامانه‌های رسمی بازار سرمایه ثبت می‌شود. پس اگر شرکت مدیر به مشکل بخورد، دارایی صندوق سر جایش می‌ماند و فقط مدیر عوض می‌شود.

ارکان صندوق سرمایه گذاری کدامند؟

ارکان صندوق سرمایه‌گذاری را می‌شود در دو گروه دید. گروه اول در همه‌ی صندوق‌ها هست. گروه دوم بسته به نوع صندوق می‌آید یا نمی‌آید:

  • ارکان اصلی (همیشگی): مجمع صندوق، مدیر صندوق، متولی صندوق و حسابرس.
  • ارکان یا نقش‌های تکمیلی: ضامن نقدشوندگی (اختیاری)، بازارگردان (در صندوق‌های قابل معامله یا ETF)، مدیر ثبت و کارگزار صندوق.
نمودار ارکان صندوق سرمایه‌گذاری: سازمان بورس، مجمع، مدیر، متولی، حسابرس، ضامن، بازارگردان، کارگزار و مدیر ثبت
ارکان صندوق سرمایه‌گذاری و اینکه چه کسی چه کسی را انتخاب و کنترل می‌کند

این ساختار شبیه ارکان خود بازار سرمایه است که در آن شورای عالی بورس و سازمان بورس بالای همه قرار دارند. اگر دوست دارید تصویر بزرگ‌تر را ببینید، مقاله‌ی ارکان بازار سرمایه را بخوانید. حالا برویم سراغ تک‌تک ارکان صندوق.

مجمع صندوق: بالاترین رکن و صاحب تصمیم‌های بزرگ

مجمع صندوق یعنی جلسه‌ی دارندگان «واحدهای ممتاز». واحد ممتاز را موسسان صندوق پیش از شروع کار می‌خرند. این واحدها حق رای دارند ولی معمولا ابطال نمی‌شوند. واحدهایی که من و شما می‌خریم «واحد عادی» است: حق رای ندارد، ولی هر وقت خواستیم می‌فروشیم. فرقشان را با جزییات در مقاله‌ی واحد ممتاز و واحد عادی صندوق نوشته‌ام.

مجمع صندوق چه اختیاری دارد؟

مجمع همان جایی است که تصمیم‌های اصلی گرفته می‌شود:

  • انتخاب و برکناری مدیر، متولی، ضامن و حسابرس.
  • تغییر اساسنامه و امیدنامه، از جمله تغییر کارمزدها.
  • تصویب صورت‌های مالی صندوق.
  • تمدید عمر صندوق یا تصمیم به انحلال آن.

مجمع وقتی رسمی است که دارندگان بیش از نصف واحدهای ممتاز حاضر باشند. مدیر، متولی، سازمان بورس یا دارندگان بیش از یک‌پنجم واحدهای ممتاز می‌توانند مجمع را دعوت کنند. تصمیم‌های مهم مجمع هم فقط بعد از ثبت و تایید سازمان بورس اجرا می‌شود.

اساسنامه و امیدنامه یعنی چه؟

این دو کلمه را زیاد می‌بینید. اساسنامه قانون داخلی صندوق است: چه کسی چه وظیفه‌ای دارد، مجمع چطور تشکیل می‌شود و صندوق چطور اداره می‌شود. امیدنامه کارت شناسایی صندوق است: نوع صندوق، سیاست سرمایه‌گذاری، سهم هر دارایی، نرخ کارمزد هر رکن و نام ارکان. پیش از خرید هر صندوقی، دست‌کم امیدنامه‌اش را یک بار ورق بزنید.

پس شما به‌عنوان دارنده‌ی واحد عادی در مجمع رای ندارید، ولی تصمیم‌های مجمع روی پول شما اثر می‌گذارد. برای همین خبرهای مجمع صندوقی که دارید را دنبال کنید.

مدیر صندوق سرمایه گذاری: رکن اجرایی

مدیر صندوق یک شرکت است، نه یک آدم. معمولا یک شرکت سبدگردان، تامین سرمایه، مشاور سرمایه‌گذاری یا کارگزاری که مجوز سازمان بورس را دارد. مدیر همان رکنی است که هر روز کار می‌کند: تصمیم می‌گیرد پول صندوق کجا برود، چه سهم یا اوراقی خریده و فروخته شود و گزارش‌ها چه زمانی منتشر شود.

مدیر صندوق و مدیر سرمایه‌گذاری چه فرقی دارند؟

این دو را اشتباه نگیرید. «مدیر صندوق» آن شرکت است. «مدیران سرمایه‌گذاری» چند نفر آدم حقیقی‌اند که آن شرکت معرفی می‌کند و صلاحیت حرفه‌ای‌شان را سازمان بورس تایید می‌کند. تصمیم خرید و فروش روزانه را این گروه می‌گیرد. اسمشان را معمولا در سایت صندوق می‌بینید.

کارهای اصلی مدیر صندوق این‌هاست:

  • سرمایه‌گذاری طبق امیدنامه و رعایت سقف و کف هر دارایی (مثلا در صندوق سهامی، بیشتر دارایی باید سهام باشد).
  • محاسبه‌ی روزانه‌ی NAV؛ یعنی ارزش واقعی هر واحد صندوق. توضیح کاملش در مقاله‌ی NAV چیست آمده است.
  • انتشار گزارش‌ها و اطلاعات در سایت صندوق و سامانه‌ی کدال.
  • انتخاب کارگزار صندوق و ثبت سفارش‌های خرید و فروش.
  • نمایندگی صندوق پیش اداره‌ها و دادگاه.

کارمزد مدیر چطور از جیب شما می‌رود؟

شما قبضی برای کارمزد مدیر نمی‌گیرید. این کارمزد هر روز کمی از دارایی صندوق کم می‌شود و در قیمت واحد اثر می‌گذارد. بیایید با یک مثال حساب کنیم. فرض کنید ۱۰۰ میلیون تومان در صندوقی گذاشته‌اید که کارمزد سالانه‌ی مدیرش ۲٪ از دارایی است. یعنی سالی حدود ۲ میلیون تومان از ارزش سهم شما خرج مدیر می‌شود. (این فقط مثال است؛ نرخ واقعی هر صندوق در امیدنامه‌اش نوشته شده.)

در بعضی صندوق‌ها، به‌ویژه سهامی، مدیر یک «کارمزد عملکرد» هم دارد. یعنی اگر بازده صندوق از یک حد معین بیشتر شد، درصدی از آن اضافه به مدیر می‌رسد. این بد نیست؛ مدیر را انگیزه‌مند می‌کند. ولی پیش از خرید بدانید که هست.

پس مدیر صندوق مهم‌ترین رکن برای سود شماست. ولی همین رکن پرقدرت است که نیاز به ناظر دارد.

متولی صندوق سرمایه گذاری: چشم بیدار سرمایه‌گذاران

متولی صندوق یعنی ناظر دایمی مدیر. اگر مدیر را راننده‌ی اتوبوس بدانیم، متولی کسی است که کنار راننده نشسته و حواسش هست از مسیر بیرون نرود و سرعت مجاز را رعایت کند. متولی را مجمع انتخاب می‌کند و سازمان بورس تایید می‌کند. معمولا یک موسسه‌ی حسابرسی یا شرکت مشاور سرمایه‌گذاری است و باید از مدیر صندوق مستقل باشد.

وظیفه‌ی متولی صندوق چیست؟

  • نظارت مستمر بر مدیر و ضامن: بررسی می‌کند سرمایه‌گذاری‌ها در چارچوب اساسنامه و حدنصاب‌ها باشد.
  • تایید حساب‌های بانکی صندوق: حسابی که مدیر برای صندوق باز می‌کند باید به نام خود صندوق باشد و متولی آن را تایید کند.
  • پیشنهاد حسابرس به مجمع و درخواست برکناری او اگر دلیل داشته باشد.
  • گزارش تخلف: اگر یکی از ارکان خلاف اساسنامه رفتار کند، متولی موظف است به سازمان بورس گزارش بدهد و از طرف سرمایه‌گذاران در مراجع قضایی شکایت کند.
  • بررسی انتشار به‌موقع اطلاعات: اینکه گزارش‌ها و NAV به‌موقع و درست منتشر شود.

متولی خودش پول شما را سرمایه‌گذاری نمی‌کند و سود و زیان صندوق را هم تضمین نمی‌کند. کارش فقط این است که مدیر از قانون بیرون نزند. پس متولی بیمه‌ی سود نیست، بیمه‌ی درستکاری است.

حسابرس صندوق: کسی که عددها را می‌سنجد

حسابرس یک موسسه‌ی حسابرسی معتمد سازمان بورس است. متولی آن را پیشنهاد می‌دهد و مجمع تایید می‌کند. کارش این است که حساب‌های صندوق، صورت‌های مالی شش‌ماهه و سالانه و روش محاسبه‌ی ارزش واحدها را بررسی کند و بگوید عددهای اعلام‌شده واقعی است یا نه.

چرا برای شما مهم است؟ چون NAV که هر روز می‌بینید را مدیر حساب می‌کند. حسابرس است که بعدا تایید می‌کند این حساب درست بوده. اگر حسابرس در گزارشش «بند شرط» یا ایراد جدی بنویسد، زنگ خطر است. خواندن این گزارش را در مقاله‌ی گزارش حسابرس چیست قدم‌به‌قدم توضیح داده‌ام.

پس حسابرس مثل همان حسابدار آخر سال ساختمان است: دیر می‌آید، ولی اگر چیزی جور درنیاید، پیدا می‌کند.

ضامن صندوق: ضامن نقدشوندگی چه کار می‌کند؟

ضامن نقدشوندگی معمولا یک بانک یا نهاد مالی بزرگ است. تعهد می‌دهد اگر روزی صندوق برای پرداخت پول کسانی که واحدشان را ابطال می‌کنند پول نقد کم بیاورد، او این پول را بدهد. یعنی شما در صف نمی‌مانید و پول‌تان را به ارزش همان روز می‌گیرید.

اینجا یک اشتباه رایج هست که باید درستش کنم. ضامن نقدشوندگی سود را تضمین نمی‌کند و جلوی ضرر را هم نمی‌گیرد. اگر ارزش واحد از قیمت خرید شما پایین‌تر رفته باشد، ضامن همان قیمت پایین را می‌دهد. توضیح بیشتر درباره‌ی ریسک صندوق‌ها را در مقاله‌ی آیا صندوق سرمایه‌گذاری ضرر دارد ببینید.

چرا خیلی از صندوق‌ها امروز ضامن ندارند؟

ضامن مجانی کار نمی‌کند و کارمزدش از دارایی صندوق کم می‌شود. از حدود سال ۱۳۹۷ سازمان بورس داشتن ضامن نقدشوندگی را اختیاری کرد و بعد شرایط حذف این رکن را برای صندوق‌های فعال هم اعلام کرد. در صندوق‌های قابل معامله در بورس هم که می‌شود واحد را در تابلو فروخت، این نقش بیشتر به بازارگردان رسیده است. پس نبودن ضامن به‌تنهایی نشانه‌ی بد بودن صندوق نیست.

ضامن حداقل سود و ضامن اصل سرمایه

قدیم‌ترها بعضی صندوق‌ها «ضامن جبران خسارت» یا «ضامن حداقل سود» هم داشتند. یعنی کسی که تعهد می‌داد سود از یک حد کمتر نشود. سازمان بورس از حدود سال ۱۳۹۶ تضمین سود را برداشت و صندوق‌ها امروز فقط «پیش‌بینی» می‌کنند. یک استثنای جدا هم داریم: صندوق‌های تضمین اصل سرمایه که سازوکار خودشان را دارند و در مقاله‌ی صندوق تضمین اصل سرمایه به آن پرداخته‌ام.

بازارگردان صندوق: رکن صندوق‌های قابل معامله

در صندوق‌هایی که واحدشان مثل سهم در تابلوی بورس خرید و فروش می‌شود (ETF)، شما واحد را به خود صندوق پس نمی‌دهید؛ به یک خریدار دیگر می‌فروشید. حالا اگر خریداری نبود چه؟ اینجا بازارگردان وارد می‌شود. او متعهد است همیشه در دو طرف تابلو سفارش خرید و فروش داشته باشد تا صف نشود و قیمت تابلو خیلی از NAV دور نشود.

بازارگردان هم مثل بقیه‌ی ارکان از امیدنامه سهم کارمزد می‌گیرد. سازوکار کارش را در مقاله‌ی بازارگردان کیست و چه تعهدی دارد و فرق صندوق‌های بورسی را در مقاله‌ی صندوق ETF چیست نوشته‌ام.

مدیر ثبت صندوق و کارگزار صندوق

مدیر ثبت صندوق چه کار می‌کند؟

مدیر ثبت درخواست‌های صدور (خرید) و ابطال (فروش) واحد را می‌گیرد، ثبت می‌کند و اطلاعات سرمایه‌گذاران را نگه می‌دارد. او شعبه‌هایی را هم که می‌شود در آن‌ها درخواست داد اعلام می‌کند. این رکن بیشتر در صندوق‌های صدور و ابطالی معنا دارد، چون آنجا شما مستقیم با خود صندوق سر و کار دارید. در خیلی از صندوق‌های امروزی این کار از راه سامانه‌ی آنلاین صندوق یا خود مدیر انجام می‌شود و رکن جدایی به این نام نمی‌بینید. اسم مدیر ثبت، اگر باشد، در امیدنامه آمده است.

اگر می‌خواهید فرق خرید از سایت صندوق با خرید از تابلو را دقیق بدانید، مقاله‌ی صندوق صدور و ابطال چیست را بخوانید.

کارگزار صندوق

صندوق برای خرید و فروش سهام و اوراق در بورس، مثل من و شما، به کارگزاری نیاز دارد. مدیر صندوق دست‌کم یک کارگزار دارای مجوز سازمان بورس انتخاب می‌کند. کارگزار تصمیم نمی‌گیرد چه بخرد؛ فقط سفارش مدیر را اجرا می‌کند. به همین دلیل بیشتر منابع آن را «رکن» به معنای دقیق نمی‌دانند، بلکه ارایه‌دهنده‌ی خدمت.

جدول مقایسه: هر رکن کیست و چه کسی انتخابش می‌کند؟

برای اینکه همه را یک‌جا ببینید، ارکان صندوق سرمایه‌گذاری را در یک جدول کنار هم گذاشته‌ام:

مقایسه‌ی ارکان صندوق سرمایه‌گذاری
رکنمعمولا چه کسی است؟چه کسی انتخابش می‌کند؟کار اصلیدر همه‌ی صندوق‌ها هست؟
مجمعدارندگان واحد ممتازخود موسسانتصمیم‌های بزرگ، انتخاب ارکان، تغییر کارمزدبله
مدیر صندوقسبدگردان، تامین سرمایه، مشاور سرمایه‌گذاری یا کارگزاریمجمع، با تایید سازمان بورسسرمایه‌گذاری، محاسبه‌ی NAV، گزارش‌دهیبله
متولیموسسه‌ی حسابرسی یا مشاور سرمایه‌گذاری مستقلمجمع، با تایید سازمان بورسنظارت بر مدیر، تایید حساب بانکی، گزارش تخلفبله
حسابرسموسسه‌ی حسابرسی معتمد سازمان بورسپیشنهاد متولی، تایید مجمعحسابرسی صورت‌های مالی و روش محاسبه‌ی ارزش واحدبله
ضامن نقدشوندگیبانک یا نهاد مالی بزرگمجمع، با تایید سازمان بورسپرداخت پول ابطال اگر صندوق نقد کم بیاوردنه، اختیاری
بازارگردانصندوق یا نهاد مالی دارای مجوز بازارگردانیطبق امیدنامه و قرارداد با صندوقنقدشوندگی و نزدیک نگه‌داشتن قیمت تابلو به NAVفقط در ETF
مدیر ثبتنهاد مالی یا خود مدیرطبق امیدنامهثبت درخواست صدور و ابطالنه
کارگزارکارگزاری دارای مجوزمدیر صندوقاجرای سفارش خرید و فروشبله (دست‌کم یکی)

از این جدول یک چیز روشن می‌شود: هیچ رکنی هم‌زمان هم پول را خرج نمی‌کند و هم خودش را بازرسی می‌کند. این همان چیزی است که صندوق را برای آدم‌های معمولی مثل من و شما امن‌تر از سپردن پول به یک «دوست بورس‌باز» می‌کند.

ارکان صندوق چقدر برای شما خرج دارند؟

همه‌ی این ارکان کارمزد می‌گیرند و هیچ‌کدام را شما جدا پرداخت نمی‌کنید. کارمزد مدیر معمولا درصدی از دارایی صندوق است. کارمزد متولی و حسابرس بیشتر مبلغی ثابت یا درصدی کوچک با سقف مشخص است. کارمزد بازارگردان و ضامن هم اگر باشند، به این‌ها اضافه می‌شود. همه‌ی این عددها در امیدنامه آمده است.

بیایید یک مثال گرد بزنیم. فرض کنید جمع همه‌ی هزینه‌های سالانه‌ی یک صندوق ۳٪ باشد و بازده ناخالص دارایی‌هایش ۳۰٪. بازده خالص شما حدود ۲۷٪ می‌شود. یعنی از هر ۱۰ تومان سود، حدود ۱ تومان خرج ارکان شده است. (عددها مثال‌اند.) پس وقتی دو صندوق شبیه هم را مقایسه می‌کنید، بازده خالص را ببینید، نه وعده‌ها را. معیارهای کامل مقایسه را در مقاله‌ی بهترین صندوق سرمایه‌گذاری کدام است آورده‌ام.

چک‌لیست: ارکان یک صندوق را پیش از خرید چطور بررسی کنیم؟

این کارها حداکثر نیم ساعت وقت می‌گیرد و ارزشش را دارد:

  1. امیدنامه را از سایت صندوق باز کنید و نام مدیر، متولی، حسابرس و اگر هست ضامن یا بازارگردان را یادداشت کنید.
  2. مدیر را بشناسید: این شرکت چند سال است صندوق اداره می‌کند و صندوق‌های دیگرش در سال‌های بد بازار چطور بوده‌اند؟
  3. استقلال متولی را ببینید: متولی و مدیر نباید از یک گروه باشند. اگر اسم‌ها شبیه هم است، دقیق‌تر بپرسید.
  4. آخرین گزارش حسابرس را در کدال بخوانید: اظهارنظر «مقبول» خوب است؛ «مشروط» یعنی ایرادی هست که باید علتش را بدانید.
  5. اطلاعیه‌های مجمع را نگاه کنید: آیا کارمزدها اخیرا بالا رفته؟ آیا مدیر یا متولی چند بار عوض شده؟ تغییر زیاد ارکان جای سوال دارد.
  6. در صندوق‌های بورسی بازارگردان را بسنجید: فاصله‌ی قیمت تابلو با NAV را چند روز دنبال کنید. اگر زیاد است، بازارگردان کارش را خوب انجام نمی‌دهد.
  7. مجوز صندوق را چک کنید: صندوق باید در فهرست صندوق‌های دارای مجوز سازمان بورس و اوراق بهادار باشد. اگر کسی به اسم صندوق پول جمع می‌کند و مجوز ندارد، اصلا صندوق نیست.

سه اشتباه رایج درباره‌ی ارکان صندوق

  • «صندوق ضامن دارد، پس ضرر نمی‌کنم.» نه. ضامن نقدشوندگی فقط نقد شدن را تضمین می‌کند، نه قیمت را.
  • «متولی یعنی صاحب صندوق.» نه. متولی ناظر است و حتی در تصمیم‌های سرمایه‌گذاری نظر نمی‌دهد. صاحبان رای، دارندگان واحد ممتازند.
  • «اگر شرکت مدیر ورشکست شود، پولم رفته.» نه. دارایی به نام خود صندوق است و مجمع مدیر تازه انتخاب می‌کند. ریسک واقعی شما ریسک بازار و دارایی‌های صندوق است، نه فرار مدیر.

اگر حوصله‌ی این بررسی‌ها را ندارید و سرمایه‌ی بزرگ‌تری دارید، راه دیگر سپردن پول به سبدگردان است که ساختار و ناظرهای متفاوتی دارد. فرقش را در مقاله‌ی سبدگردانی چیست نوشته‌ام.

سوالات متداول

ارکان صندوق سرمایه‌گذاری کدامند؟

ارکان اصلی هر صندوق مجمع، مدیر، متولی و حسابرس است. بعضی صندوق‌ها ضامن نقدشوندگی دارند، صندوق‌های قابل معامله بازارگردان دارند و در کنار این‌ها مدیر ثبت و کارگزار هم نقش‌های تکمیلی‌اند. همه زیر نظر سازمان بورس کار می‌کنند.

وظیفه‌ی متولی صندوق چیست؟

متولی ناظر دایمی مدیر است. بررسی می‌کند سرمایه‌گذاری‌ها طبق اساسنامه باشد، حساب‌های بانکی صندوق را تایید می‌کند، حسابرس را به مجمع پیشنهاد می‌دهد و اگر تخلفی ببیند به سازمان بورس گزارش می‌دهد و از طرف سرمایه‌گذاران شکایت می‌کند.

ضامن نقدشوندگی صندوق چه کار می‌کند؟

اگر صندوق برای پرداخت پول کسانی که واحدشان را ابطال می‌کنند پول نقد کم بیاورد، ضامن این پول را به ارزش همان روز می‌پردازد. ضامن سود را تضمین نمی‌کند و اگر ارزش واحد پایین آمده باشد، همان مبلغ کمتر را می‌دهد.

مجمع صندوق چه اختیاری دارد؟

مجمع که از دارندگان واحد ممتاز تشکیل می‌شود، مدیر و متولی و حسابرس و ضامن را انتخاب یا برکنار می‌کند، اساسنامه و امیدنامه و کارمزدها را تغییر می‌دهد، صورت‌های مالی را تصویب می‌کند و درباره‌ی تمدید یا انحلال صندوق تصمیم می‌گیرد.

فرق مدیر صندوق و مدیر سرمایه‌گذاری چیست؟

مدیر صندوق یک شرکت دارای مجوز است که مسوولیت کل صندوق را دارد. مدیران سرمایه‌گذاری چند نفر حقیقی‌اند که این شرکت معرفی می‌کند و صلاحیتشان را سازمان بورس تایید می‌کند. تصمیم خرید و فروش روزانه با همین افراد است.

آیا صندوقی که ضامن ندارد خطرناک است؟

نه لزوما. از حدود سال ۱۳۹۷ داشتن ضامن اختیاری شده و خیلی از صندوق‌ها برای کم کردن هزینه ضامن ندارند. در صندوق‌های بورسی هم بازارگردان نقدشوندگی را بیشتر می‌کند. ریسک اصلی شما ریسک دارایی‌های صندوق است.

مدیر ثبت صندوق چه وظیفه‌ای دارد؟

مدیر ثبت درخواست‌های صدور و ابطال واحدها را می‌گیرد و ثبت می‌کند و اطلاعات سرمایه‌گذاران را نگه می‌دارد. در خیلی از صندوق‌های امروزی این کار از راه سامانه‌ی آنلاین صندوق یا خود مدیر انجام می‌شود و رکن جدایی دیده نمی‌شود.

نام ارکان یک صندوق را کجا ببینیم؟

نام همه‌ی ارکان در امیدنامه‌ی صندوق آمده که در سایت خود صندوق منتشر می‌شود. تغییر ارکان و تصمیم‌های مجمع هم در اطلاعیه‌های صندوق در سامانه‌ی کدال و سایت فیپیران منتشر می‌شود.

جمع‌بندی

ارکان صندوق سرمایه‌گذاری برای این ساخته شده‌اند که پول شما دست یک نفر بی‌حساب نماند. مجمع تصمیم می‌گیرد، مدیر سرمایه‌گذاری می‌کند، متولی می‌پاید، حسابرس می‌سنجد و ضامن یا بازارگردان نقد شدن را آسان‌تر می‌کند. هیچ‌کدام سود را تضمین نمی‌کنند؛ کارشان امانت‌داری است.

پس دفعه‌ی بعد که خواستید صندوقی بخرید، فقط به بازده گذشته نگاه نکنید. امیدنامه را باز کنید، اسم مدیر و متولی را ببینید و آخرین گزارش حسابرس را بخوانید. تصمیم نهایی با خودتان است، ولی با چشم باز.

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

دیدگاه‌ها

    اپلیکیشن حامد ثقفی · رایگان

    سهم‌هایتان را بی‌خیره‌شدن به تابلو دنبال کنید

    قیمت، حجم و ارزش معاملات و P/E هر سهم در اپ است؛ برای هر عدد هشدار بگذارید. ساعت باز و بسته شدن بازار هم با شمارش معکوس.

    اپ رایگان را نصب کنید:

    هشدار با ورود به حساب کار می‌کند.