الگوی پیرسینگ (نفوذی) چیست؟ شرایط، اعتبار و معامله با کندل برگشتی صعودی

سهمی چند هفته ریخته و همه خسته‌اند. یک روز صبح باز هم پایین‌تر باز می‌شود، ولی تا عصر آن‌قدر بالا می‌آید که بیش از نصفِ ضررِ دیروز را جبران می‌کند. الگوی پیرسینگ همین است: یک کندلِ نزولیِ بلند و پشتش یک کندلِ صعودی که پایین‌تر باز می‌شود و بالای نیمه‌ی بدنه‌ی کندلِ قبلی بسته می‌شود. این الگو خبر می‌دهد که ریزش شاید به کف رسیده باشد.

در فارسی به آن «الگوی نفوذی»، «خط نفوذی» یا «کندل پیرسینگ» هم می‌گویند و نامِ انگلیسی‌اش Piercing Line یا Piercing Pattern است. همه یک چیزند. در این راهنما با هم می‌بینیم الگو را چطور درست بشناسیم، با چه الگوهای شبیهی اشتباه گرفته می‌شود، چقدر می‌شود به آن اعتماد کرد و اگر خواستیم بر اساسش سهمی بخریم، حدِ ضرر را کجا بگذاریم.

الگوی پیرسینگ چیست؟ به زبانِ ساده

اول یک یادآوری کوچک. هر کندل خلاصه‌ی معامله‌های یک بازه‌ی زمانی است؛ مثلا یک روز. بدنه‌ی کندل فاصله‌ی قیمتِ باز شدن تا قیمتِ بسته شدن است. کندلِ سبز یعنی قیمت در آن روز بالا رفته و کندلِ قرمز یعنی پایین آمده. خط‌های باریکِ بالا و پایین را «سایه» می‌گویند: بالاترین و پایین‌ترین قیمتِ آن روز.

واژه‌ی «پیرسینگ» یعنی سوراخ کردن یا نفوذ کردن. یک آسمانِ ابری را تصور کنید که چند روز است آفتاب ندیده. یک صبح هوا از دیروز هم تاریک‌تر شروع می‌شود، ولی ظهر نورِ آفتاب از لای ابرها رد می‌شود و بیش از نیمی از آسمان روشن می‌شود. هنوز هوا کاملا آفتابی نشده، ولی دیگر کسی مطمین نیست که فردا هم باران می‌بارد. اسمِ الگو از همین «نفوذِ» کندلِ سبز به دلِ کندلِ قرمز آمده است.

پیرسینگ یک کندل بازگشتی صعودی و یک الگوی دوکندلی است. یعنی در کفِ یک روندِ نزولی ساخته می‌شود و احتمالِ برگشتِ قیمت به بالا را بیشتر می‌کند. قرینه‌ی نزولیِ آن در سقفِ روند، الگوی ابر سیاه است. پس پیرسینگ پیش‌بینیِ قطعی نیست؛ می‌گوید «فروشنده‌ها دیگر مثلِ قبل زور ندارند».

شرایط اعتبار الگوی نفوذی: پنج چیزی که باید ببینید

هر کندلِ سبزی که بعد از یک کندلِ قرمز بیاید پیرسینگ نیست. الگو وقتی کامل است که این پنج شرط با هم برقرار باشند:

1. روندِ نزولیِ قبلی. قیمت باید پیش از الگو چند روز یا چند هفته پایین آمده باشد. بدونِ ریزشِ قبلی، چیزی برای برگشتن نیست.
2. کندلِ اولِ قرمز و بلند. روزی که فروشنده‌ها کاملا میدان‌دار بوده‌اند و بدنه‌اش از کندل‌های معمولیِ روزهای اخیر بلندتر است.
3. کندلِ دوم پایین‌تر باز می‌شود. قیمتِ باز شدنِ روزِ دوم از قیمتِ بسته شدنِ روزِ اول پایین‌تر است. در تعریفِ سخت‌گیرانه‌ی کلاسیک، حتی زیرِ پایین‌ترین قیمتِ روزِ اول. به این فاصله گپ نزولی می‌گویند.
4. کندلِ دوم بالای نیمه بسته می‌شود. کندلِ سبز باید از وسطِ بدنه‌ی کندلِ قرمز بالاتر بیاید و همان‌جا بسته شود.
5. ولی نه بالاتر از باز شدنِ روزِ اول. اگر کندلِ سبز کلِ بدنه‌ی قرمز را بپوشاند، دیگر پیرسینگ نیست و الگوی قوی‌تری به اسمِ پوشای صعودی ساخته شده است.

شرطِ چهارم قلبِ الگوست. عددِ کلیدی همان «نیمه بدنه»ی کندلِ اول است. اگر کندلِ سبز به آن نرسد، فقط یک روزِ کمی بهتر داشته‌ایم و به احتمالِ زیاد ریزش ادامه پیدا می‌کند.

بیایید با یک مثالِ عددی حساب کنیم

فرض کنیم سهمی چند هفته رو به پایین بوده است. روزِ اول با ۱۰٬۳۰۰ تومان باز می‌شود و با ۱۰٬۰۰۰ تومان بسته می‌شود. پایین‌ترین قیمتِ آن روز ۹٬۹۸۰ تومان بوده. بدنه‌ی این کندلِ قرمز ۳۰۰ تومان است و نیمه‌اش ۱۰٬۱۵۰ تومان. (همه‌ی عددها مثال‌اند.)

روزِ دوم سهم با ۹٬۹۵۰ تومان باز می‌شود؛ یعنی حتی زیرِ کفِ دیروز. تا ۹٬۹۲۰ هم پایین می‌رود، ولی بعد خریدارها می‌آیند و قیمت را تا ۱۰٬۲۰۰ بالا می‌برند. این عدد بالای ۱۰٬۱۵۰ است و زیرِ ۱۰٬۳۰۰، پس پیرسینگ کامل شده.

کندلِ سبز چقدر در بدنه‌ی قرمز نفوذ کرده؟ از ۱۰٬۰۰۰ تا ۱۰٬۲۰۰ می‌شود ۲۰۰ تومان؛ یعنی حدودِ ۶۷٪ بدنه‌ی کندلِ اول. هرچه این درصد بیشتر باشد، پیام جدی‌تر است. ۵۲٪ یعنی الگو به‌زحمت کامل شده؛ ۷۰ یا ۸۰٪ یعنی خریدارها حسابی زور زده‌اند. پس دفعه‌ی بعد که پیرسینگ دیدید، اول همین درصد را حساب کنید.

پشتِ این دو کندل در ذهنِ بازار چه می‌گذرد؟

الگوهای شمعی جادو نیستند؛ داستانِ خرید و فروشِ آدم‌ها هستند. داستانِ پیرسینگ را قدم‌به‌قدم بخوانیم.

روزِ اول فروشنده‌ها همه‌کاره‌اند و سهم با قدرت پایین می‌آید. صبحِ روزِ دوم هنوز همان ترس هست. عده‌ای که دیگر طاقت ندارند، اولِ صبح با قیمتِ پایین‌تر می‌فروشند. ولی کمی بعد، خریدارهایی پیدا می‌شوند که این قیمت را ارزان می‌دانند. خرید زیاد می‌شود و قیمت بالا می‌خزد.

حالا آن‌هایی که صبح ارزان فروخته‌اند پشیمان‌اند و کسانی که منتظرِ ریزشِ بیشتر بودند، دست نگه می‌دارند. وقتی روز با قیمتی بالای نیمه‌ی دیروز تمام می‌شود، یعنی خریدارها نه‌تنها افتِ امروز، بلکه بیش از نصفِ افتِ دیروز را هم پس گرفته‌اند. پس پیرسینگ نشانِ یک چیز است: فروشنده‌ها خسته شده‌اند و خریدارها جرات پیدا کرده‌اند.

پیرسینگ با پوشای صعودی و الگوهای شبیهش چه فرقی دارد؟

خیلی از اشتباه‌ها از اینجا می‌آید. چند الگو هستند که همه با یک کندلِ قرمزِ بلند و یک کندلِ سبزِ پایین‌تر باز شده شروع می‌شوند. فرقشان فقط در این است که کندلِ سبز کجا بسته می‌شود. شکلِ زیر و جدولِ پایینش این خانواده را کنارِ هم گذاشته است.

جدولِ زیر همین پنج حالت را از ضعیف به قوی مرتب کرده است. نام‌های انگلیسی را آورده‌ام چون در نرم‌افزارهای نمودار و کتاب‌ها با همین نام‌ها می‌بینید.

کندلِ سبزِ دوم کجا بسته می‌شود و این یعنی چه؟

نامِ الگو	جای بسته شدنِ کندلِ سبز	پیامِ رایج در کتاب‌های کلاسیک
On-Neck (روی گردن)	نزدیکِ کفِ کندلِ قرمز، بیرون از بدنه	احتمالِ ادامه‌ی ریزش
In-Neck (در گردن)	کمی داخلِ بدنه، نزدیکِ بسته شدنِ قرمز	احتمالِ ادامه‌ی ریزش
Thrusting (رانشی)	داخلِ بدنه ولی زیرِ نیمه	ضعیف؛ بیشتر ادامه‌ی ریزش
پیرسینگ (نفوذی)	بالای نیمه، زیرِ باز شدنِ قرمز	احتمالِ برگشت به بالا
پوشای صعودی (اینگالفینگ)	بالای باز شدنِ قرمز؛ کلِ بدنه را می‌پوشاند	احتمالِ برگشتِ قوی‌تر

پس فرقِ پیرسینگ با الگوی پوشای صعودی فقط در یک چیز است: آیا کندلِ سبز کلِ بدنه‌ی قرمز را بلعیده یا فقط بیش از نصفش را؟ اگر کامل بلعیده باشد، پوشا دارید که معمولا نشانه‌ی محکم‌تری است. و اگر به نیمه نرسیده، دلخوش نکنید؛ آن سه الگوی بالای جدول بیشتر از ادامه‌ی ریزش خبر می‌دهند تا برگشت.

خویشاوندهای دیگری هم هست. کندل چکش همین پیامِ خستگیِ فروشنده را در یک کندل می‌دهد و ستاره صبحگاهی آن را در سه روز. مرورِ همه‌ی این خانواده را در راهنمای انواع کندل‌های صعودی و نزولی کنارِ هم آورده‌ام.

الگوی پیرسینگ چقدر معتبر است؟

جوابِ صادقانه: کمی بهتر از متوسط. توماس بالکوفسکی، پژوهشگرِ آمریکایی که هزاران الگوی شمعی را در بازارِ سهامِ آمریکا شمرده، می‌نویسد این الگو حدودِ ۶۴٪ مواقع واقعا به برگشتِ صعودی رسیده است. در رتبه‌بندیِ کلیِ او میانِ ۱۰۳ الگوی شمعی، پیرسینگ رتبه‌ی ۱۳ را دارد؛ یعنی جزو الگوهای خوب است.

۶۴٪ یعنی از هر ۱۰ بار، حدودِ ۶ بار درست و حدودِ ۴ بار غلط. این عدد بد نیست، ولی آن‌قدر هم نیست که با دیدنِ یک پیرسینگ همه‌ی پول‌تان را وسط بگذارید. یادتان باشد این شمارش در بازارِ آمریکا انجام شده؛ در بورس تهران ممکن است عدد فرق کند.

دو نکته‌ی جالب از همان پژوهش: پیرسینگ‌هایی که نزدیکِ کفِ یک‌ساله ساخته می‌شوند (در یک‌سومِ پایینیِ دامنه‌ی قیمتِ سال) بهتر کار کرده‌اند، و کندل‌های بلندتر نتیجه‌ی بهتری داده‌اند. بالکوفسکی همچنین توصیه می‌کند وقتی روندِ اصلی و بزرگِ سهم نزولی است، با این الگو معامله نکنید. یعنی پیرسینگ در یک سقوطِ چندماهه بیشتر یک مکثِ کوتاه است تا پایانِ ریزش.

چه چیزهایی اعتبارِ الگوی نفوذی را بالاتر می‌برد؟

این‌ها را تجربه‌ی معامله‌گرها و کتاب‌های کلاسیکِ کندل‌شناسی تکرار می‌کنند. هرچه تعدادِ بیشتری تیک بخورد، بهتر:

• روی حمایت باشد. پیرسینگی که درست روی یک کفِ قبلی یا یک ناحیه‌ی حمایت ساخته شود، خیلی جدی‌تر از پیرسینگی است که وسطِ راه افتاده.
• نفوذِ عمیق‌تر. هرچه کندلِ سبز بالاتر از نیمه بسته شود، بهتر.
• حجمِ بالا در روزِ دوم. یعنی خرید واقعی بوده و چند معامله‌ی پراکنده نبوده است. حجمِ روزِ دوم را با میانگینِ چند روزِ اخیر مقایسه کنید؛ دو برابر شدنش حرف دارد.
• تایم‌فریمِ بزرگ‌تر. پیرسینگ روی نمودارِ روزانه یا هفتگی خیلی بیشتر از نمودارِ ۵ دقیقه‌ای ارزش دارد. درباره‌ی انتخابِ بازه، مقاله‌ی تایم فریم در تحلیل تکنیکال را ببینید.
• هم‌صدایی با ابزارهای دیگر. مثلا واگرایی مثبت در اندیکاتورها یا خروجِ آن‌ها از محدوده‌ی اشباعِ فروش.

پس پیرسینگ به‌تنهایی نشانه‌ی متوسطی است، ولی در جای درست و کنارِ نشانه‌های دیگر می‌تواند یکی از بهترین فرصت‌های کفِ روند باشد.

تاییدِ الگو: چرا یک روز صبر کنیم؟

بیشترِ معامله‌گرهای باتجربه با دیدنِ پیرسینگ فورا نمی‌خرند. منتظرِ روزِ سوم می‌مانند. به این کار «تاییدِ الگو» می‌گویند. تایید یعنی روزِ بعد هم نشان بدهد خریدارها هنوز سرِ کارند. رایج‌ترین تاییدها این‌هاست:

• روزِ سوم یک کندلِ سبزِ دیگر بسازد.
• قیمتِ روزِ سوم بالای بسته شدنِ روزِ دوم بسته شود.
• یا، برای تاییدِ سخت‌گیرانه‌تر، قیمت از باز شدنِ کندلِ قرمزِ اول بالاتر برود.

صبر کردن هزینه دارد: کمی از حرکت را از دست می‌دهید. ولی جلوی خیلی از خریدهای عجولانه را می‌گیرد. اگر روزِ سوم سهم دوباره بریزد و زیرِ کفِ کندلِ سبز بسته شود، الگو عملا باطل شده است. این همان جایی است که خیلی‌ها در تله گاوی گیر می‌افتند. پس روزِ سوم مثلِ داورِ نهایی است.

چطور با الگوی پیرسینگ وارد معامله شویم؟

اول یک خبرِ خوب برای بازارِ ما. بیشترِ کسانی که در بورس تهران سهم می‌خرند، فقط از بالا رفتنِ قیمت سود می‌کنند. برای همین ابر سیاه برایشان بیشتر هشدارِ مراقبت از سود است، ولی پیرسینگ مستقیم به کارشان می‌آید: یک فرصتِ احتمالیِ خرید در کف. این قدم‌ها را برای همین نوشته‌ام:

1. جای الگو را بسنجید. روندِ قبلی واقعا نزولی بوده؟ الگو روی حمایت یا کفِ قبلی است؟ روندِ بزرگِ چندماهه چطور است؟
2. درصدِ نفوذ و حجم را حساب کنید. نفوذِ بالای ۵۰٪ لازم است و حجمِ روزِ دوم باید از میانگینِ اخیر بیشتر باشد.
3. منتظرِ تایید بمانید. بسته شدنِ روزِ سوم بالای بسته شدنِ روزِ دوم.
4. حدِ ضرر را پیش از خرید بنویسید. جای کلاسیکش کمی زیرِ پایین‌ترین قیمتِ کندلِ دوم است؛ یعنی زیرِ کفِ الگو. منطقش ساده است: اگر قیمت از آن کف هم پایین‌تر برود، داستانِ «خستگیِ فروشنده‌ها» درست نبوده. روش‌های دیگرش را در مقاله‌ی حد ضرر چیست آورده‌ام.
5. هدف را از روی نمودار بخوانید. نزدیک‌ترین مقاومتِ قبلی معمولا اولین جایی است که رشد ممکن است مکث کند.
6. حجمِ خرید را اندازه بگیرید. نه همه‌ی پول را؛ آن‌قدر که اگر حدِ ضرر خورد، فقط بخشِ کوچکی از سرمایه برود. حسابش در مقاله‌ی تعیین حجم معامله هست.

حسابِ ریسک و سود در همان مثال

برگردیم به مثالِ خودمان. کفِ کندلِ دوم ۹٬۹۲۰ تومان بود، پس حدِ ضرر حدودِ ۹٬۹۰۰ می‌نشیند. فرض کنید روزِ سوم سهم با ۱۰٬۲۸۰ بسته می‌شود و همان‌جا می‌خرید. ریسکِ شما ۳۸۰ تومان در هر سهم است؛ یعنی حدودِ ۳٫۷٪.

حالا دو حالت را مقایسه کنید. اگر نزدیک‌ترین مقاومت ۱۰٬۶۰۰ باشد، سودِ احتمالی فقط ۳۲۰ تومان است؛ کمتر از ریسک. این معامله نمی‌ارزد، حتی با یک پیرسینگِ زیبا. اگر مقاومت ۱۱٬۱۰۰ باشد، سودِ احتمالی ۸۲۰ تومان است؛ بیش از دو برابرِ ریسک. این یکی ارزشِ فکر کردن دارد.

این همان حسابی است که خیلی‌ها فراموش می‌کنند. پس پیرسینگِ خوب کافی نیست؛ معامله‌ی خوب هم باید حسابش جور دربیاید.

الگوی نفوذی در بورس تهران و بازارِ ارز دیجیتال

کتاب‌های کندل‌شناسی بیشتر بر اساسِ بازارِ ژاپن و آمریکا نوشته شده‌اند. در بازارهای ما چند تفاوتِ عملی هست که روی شکلِ پیرسینگ اثر می‌گذارد.

پیرسینگِ صفِ فروش. در بورس تهران شکلِ آشنای این الگو این است: سهمی چند روز با صفِ فروش یا نزدیکِ منفیِ دامنه بسته شده. یک روز باز هم اولِ صبح نزدیکِ کفِ دامنه‌ی نوسان باز می‌شود، ولی صف جمع می‌شود و سهم تا عصر مثبت یا نزدیکِ مثبت بسته می‌شود. اگر این بسته شدن بالای نیمه‌ی کندلِ قبلی باشد، همان پیرسینگ است. چنین روزی با حجمِ بالا معمولا یعنی پولِ تازه وارد شده؛ با حجمِ کم، شاید فقط چند خریدِ پراکنده باشد. حجم و ارزش معاملات را حتما ببینید.

قیمتِ بسته شدن کدام است؟ در بورسِ ما برای پایانِ روز دو عدد هست: «آخرین قیمت» و «قیمت پایانی» که نوعی میانگین از معامله‌های روز است. بسته به اینکه نمودارِ شما کدام را برای کندل به کار ببرد، کندلِ سبز ممکن است یک‌جا بالای نیمه بسته شود و جای دیگر نه. در روزهای برگشت که قیمت عصر تند بالا می‌آید، آخرین قیمت معمولا بالاتر از قیمتِ پایانی است. پس تنظیمِ نمودارتان را بشناسید و همیشه با یک روش نگاه کنید.

بازارهای شبانه‌روزی. در بازارِ ارز دیجیتال بازار هیچ‌وقت تعطیل نیست. کندلِ بعدی تقریبا همیشه همان‌جایی باز می‌شود که کندلِ قبلی بسته شده و گپ کم پیش می‌آید. برای همین در این بازارها شرطِ «پایین‌تر باز شدن» را آسان می‌گیرند و بیشتر به «بسته شدن بالای نیمه» نگاه می‌کنند. ولی بدانید که پیرسینگِ بی‌گپ نسخه‌ی کم‌جان‌ترِ الگوست.

پنج اشتباهِ رایج با کندل پیرسینگ

• دیدنِ الگو وسطِ هیچ‌جا. بی روندِ نزولیِ قبلی، دو کندلِ قرمز و سبزِ پشتِ هم فقط نوسانِ عادی‌اند.
• کوتاه آمدن از نیمه. کندلی که ۴۵٪ نفوذ کرده پیرسینگ نیست؛ از خانواده‌ی رانشی است که بیشتر از ادامه‌ی ریزش خبر می‌دهد.
• خریدِ فوری بی تایید. روزِ سوم داور است. عجله در کفِ روند گران تمام می‌شود.
• نادیده گرفتنِ روندِ بزرگ. پیرسینگ روی نمودارِ روزانه وسطِ یک سقوطِ هفتگیِ عمیق، اغلب فقط یک نفس تازه کردن است.
• خرید بی حدِ ضرر. حتی بهترین الگو حدودِ ۴ بار از ۱۰ بار جواب نمی‌دهد. بی حدِ ضرر، همان ۴ بار می‌تواند سودِ ۶ بارِ دیگر را ببرد.

پس پیرسینگ را مثلِ یک نشانه‌ی خوب ببینید، نه یک قول. اگر می‌خواهید این الگوها را کنارِ روند، حمایت و حجم یک‌جا و منظم یاد بگیرید، دوره‌ی آموزشی تحلیل تکنیکال برای همین ساخته شده است.

سوالات متداول

جمع‌بندی

الگوی پیرسینگ داستانِ روزی است که فروشنده‌ها صبح باز هم قیمت را پایین بردند، ولی تا عصر بیش از نصفِ دیروز را باختند. عددِ کلیدی‌اش نیمه‌ی بدنه‌ی کندلِ قرمز است و جای درستش کفِ یک روندِ نزولی، ترجیحا روی حمایت و با حجمِ بالا.

پس دفعه‌ی بعد که این دو کندل را دیدید، چهار کار کنید: درصدِ نفوذ را حساب کنید، حجم را ببینید، منتظرِ روزِ سوم بمانید و پیش از خرید حدِ ضرر و هدف را کنارِ هم بگذارید. اگر حساب جور درآمد، تصمیم با خودتان است.