الگوی کیکر چیست؟ قوی‌ترین الگوی برگشتی دوکندلی؛ کیکر صعودی و نزولی
فهرست مطالب۱۱ بخش
- الگوی کیکر چیست؟ یک تعریف ساده
- کیکر صعودی و کیکر نزولی چه فرقی دارند؟
- الگوی کیکر صعودی
- الگوی کیکر نزولی
- چطور کندل کیکر را درست تشخیص بدهیم؟ چک‌لیست
- چرا الگوی کیکر را قوی‌ترین الگوی برگشتی دوتایی میدانند؟
- فرق کیکر با الگوی پوشا، گپ و مارابوزو
- یک مثال عددی از الگوی کیکر صعودی
- الگوی کیکر در بورس ایران با دامنه نوسان و صف
- دامنه نوسان، گپ را کوچک میکند
- کندل صف، کیکر تمیز نمی‌سازد
- قیمت پایانی و آخرین قیمت را قاطی نکنید
- گپ‌های ساختگی بعد از مجمع
- بازگشایی نماد بعد از توقف
- با الگوی کیکر چطور معامله کنیم؟
- اشتباه‌های رایج با الگوی کیکر
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
فرض کنید سهمی چند روز است پایین میآید و همه از آن ناامید شده‌اند. یک روز صبح، بی‌مقدمه، بالاتر از قیمت دیروز باز میشود و تا آخر روز با قدرت بالا می‌رود. الگوی کیکر یک الگوی شمعی دوتایی است که همین صحنه را نشان میدهد: کندل دوم با یک گپ، درست خلاف جهت کندل اول باز میشود و هیچ‌وقت به بدنهی آن برنمیگردد. برای همین آن را از قوی‌ترین نشانه‌های برگشت روند میدانند.
در این راهنما با زبان ساده می‌گویم کیکر صعودی و نزولی چه شکلی دارند، چرا این‌قدر قوی‌اند، با الگوی پوشا چه فرقی دارند و در بورس ایران که دامنهی نوسان و صف خرید و فروش دارد، چطور باید آن را خواند تا فریب نخوریم.
الگوی کیکر چیست؟ یک تعریف ساده
کیکر (Kicker) یعنی «لگدزننده». اسمش را از همین گرفته که بازار ناگهان یک لگد محکم به روند قبلی می‌زند و جهتش را برمی‌گرداند. این الگو فقط دو کندل دارد و برای همین به آن کندل کیکر یا الگوی برگشتی دوکندلی هم می‌گویند.
اگر کندل را تازه شناخته‌اید، اول آموزش کندل شناسی و خواندن نمودار شمعی را ببینید. به زبان ساده، هر کندل چهار عدد دارد: قیمت بازشدن، بسته‌شدن، بالاترین و پایین‌ترین قیمت آن روز. بدنهی کندل فاصله‌ی بین بازشدن و بسته‌شدن است.
در کیکر، کندل اول همجهت با روند قبلی است. کندل دوم با یک گپ در جهت مخالف باز میشود. گپ یعنی قیمت بازشدن امروز با بدنهی دیروز فاصله دارد و وسطش هیچ معامله‌ای انجام نشده. مهم‌ترین شرط این است که دو بدنه هیچ همپوشانی نداشته باشند.
یک تشبیه ساده کمک میکند. فرض کنید ماشینی با سرعت به سمت جنوب می‌رود. اگر آرام ترمز کند، دور بزند و برگردد، این یک برگشت معمولی است. ولی اگر در یک لحظه بدون ترمز به سمت شمال پرتاب شود، یعنی نیرویی بسیار بزرگ وارد شده. کیکر همین پرتاب ناگهانی است.
کیکر صعودی و کیکر نزولی چه فرقی دارند؟
الگوی کیکر دو شکل دارد که درست آینه‌ی هم‌اند. یکی در انتهای روند نزولی میآید و دیگری در انتهای روند صعودی.
الگوی کیکر صعودی
کیکر صعودی (Bullish Kicker) بعد از یک دوره ریزش دیده میشود. شکلش این است:
- کندل اول قرمز (نزولی) است و ادامه‌ی همان ریزش قبلی را نشان میدهد.
- کندل دوم سبز (صعودی) است و بالاتر از قیمت بازشدن کندل اول باز میشود.
- کندل دوم در طول روز به بدنهی قرمز دیروز برنمیگردد و معمولا نزدیک سقف روز بسته میشود.
یعنی فروشنده‌ها دیروز همه‌کاره بودند، ولی امروز از اولین لحظه خریدارها میدان را گرفته‌اند و حتی یک لحظه هم اجازه نداده‌اند قیمت به محدوده‌ی دیروز برگردد.
الگوی کیکر نزولی
کیکر نزولی (Bearish Kicker) بعد از یک دوره رشد دیده میشود و درست برعکس است:
- کندل اول سبز (صعودی) است و ادامه‌ی رشد قبلی است.
- کندل دوم قرمز (نزولی) است و پایینتر از قیمت بازشدن کندل اول باز میشود.
- کندل دوم در طول روز به بدنهی سبز دیروز برنمیگردد و معمولا نزدیک کف روز بسته میشود.
جدول زیر دو نوع را کنار هم می‌گذارد تا فرقشان در یک نگاه دیده شود.
| ویژگی | کیکر صعودی | کیکر نزولی |
|---|---|---|
| روند قبل از الگو | نزولی | صعودی |
| رنگ کندل اول | قرمز | سبز |
| رنگ کندل دوم | سبز | قرمز |
| جای بازشدن کندل دوم | بالاتر از بازشدن کندل اول | پایینتر از بازشدن کندل اول |
| پیام الگو | احتمال شروع رشد | احتمال شروع ریزش |
| جای منطقی حد ضرر | زیر بازشدن کندل دوم | بالای بازشدن کندل دوم |
پس فرق اصلی فقط در جهت است. منطق هر دو یکی است: یک چرخش ناگهانی که بازار حتی فرصت نکرده به عقب نگاه کند.
چطور کندل کیکر را درست تشخیص بدهیم؟ چک‌لیست
خیلی‌ها هر دو کندل سبز و قرمزی را که کنار هم افتاده‌اند کیکر می‌نامند. این اشتباه است. پیش از اینکه اسم کیکر روی دو کندل بگذارید، این چند شرط را یکی‌یکی چک کنید:
- روند قبلی روشن باشد. کیکر الگوی برگشتی است. بدون روند، چیزی برای برگشتن وجود ندارد.
- رنگ دو کندل مخالف هم باشد. یکی سبز و یکی قرمز.
- گپ بین دو بدنه باشد. بازشدن کندل دوم باید آن طرف بازشدن کندل اول باشد، نه وسط بدنهی آن.
- کندل دوم به بدنهی اول برنگردد. اگر در طول روز وارد بدنهی دیروز شد، دیگر کیکر خالص نیست.
- بدنه‌ها بلند و سایه‌ها کوتاه باشند. بهترین کیکر از دو کندل شبیه کندل مارابوزو ساخته میشود، یعنی کندلی که تقریبا سایه ندارد.
- حجم معامله‌ی روز دوم بالا باشد. برگشت با حجم کم، حرف محکمی نمی‌زند.
پس کیکر واقعی کمیاب است. اگر هر هفته در نمودار یک سهم کیکر می‌بینید، احتمالا شرط‌ها را سهل گرفته‌اید.
چرا الگوی کیکر را قوی‌ترین الگوی برگشتی دوتایی میدانند؟
قدرت کیکر از احساسات بازار میآید. بیشتر الگوهای برگشتی آرام‌آرام شکل می‌گیرند: خریدارها خسته می‌شوند، فروشنده‌ها کم‌کم وارد می‌شوند و قیمت دور می‌زند. در کیکر چنین آرامشی در کار نیست.
زنجیره‌ی اتفاق‌ها معمولا این است: یک خبر ناگهانی بیرون میآید، مثلا گزارش مالی بسیار بهتر یا بدتر از انتظار، تغییر یک قانون، یا اتفاقی بزرگ در صنعت. نظر مردم درباره‌ی آن سهم یکشبه عوض میشود. صبح روز بعد کسی حاضر نیست به قیمت دیروز معامله کند. در نتیجه قیمت با گپ باز میشود و در همان جهت تازه ادامه میدهد.
برای همین است که کیکر را قوی میدانند. این الگو حاصل خستگی تدریجی نیست؛ حاصل تغییر کامل نگاه مردم است. کسانی که دیروز در جهت قبلی معامله کرده‌اند حالا در ضررند و بسیاری از آن‌ها باید موقعیتشان را ببندند. همین بستن‌ها به حرکت تازه سوخت بیشتری میدهد.
با این حال، «قوی» یعنی احتمال بیشتر، نه قطعیت. هیچ الگوی شمعی آینده را تضمین نمیکند. پس کیکر را دلیلی برای دقیق‌تر نگاه کردن بدانید، نه دستوری برای خرید یا فروش.
فرق کیکر با الگوی پوشا، گپ و مارابوزو
کیکر از چند الگوی آشنا ساخته شده و همین باعث میشود با آن‌ها اشتباهش بگیرند. جدول زیر فرق‌ها را نشان میدهد.
| الگو | تعداد کندل | گپ لازم است؟ | فرق اصلی با کیکر |
|---|---|---|---|
| کیکر | دو | بله، بین دو بدنه | دو بدنه هیچ همپوشانی ندارند |
| پوشا (اینگالف) | دو | نه | کندل دوم بدنهی اول را میپوشاند؛ یعنی از داخل محدوده‌ی آن عبور میکند |
| ابر سیاه و نفوذی | دو | معمولا گپ کوچک در بازشدن | کندل دوم تا نیمه‌ی بدنهی اول نفوذ میکند |
| مارابوزو | یک | نه | فقط یک کندل بی‌سایه است و به‌تنهایی برگشت نیست |
| گپ معمولی | یک فاصله | بله | لازم نیست رنگ و جهت کندل‌ها عوض شود |
نزدیک‌ترین شبیه کیکر، کندل اینگالف یا الگوی پوشا است. در پوشای صعودی، کندل سبز پایینتر از بسته‌شدن دیروز باز میشود و بعد از بدنهی قرمز عبور میکند. در کیکر صعودی، کندل سبز از اول بالای بدنهی قرمز باز میشود. یعنی در کیکر خریدارها حتی یک لحظه هم قیمت دیروز را قبول نکرده‌اند. به همین دلیل کیکر را از پوشا قویتر میدانند.
اگر می‌خواهید گپ را دقیق‌تر بشناسید، مقاله‌ی انواع گپ قیمت در معامله‌گری سهام را بخوانید. برای دیدن کیکر در کنار بقیه‌ی الگوها هم انواع کندل‌های صعودی و نزولی و الگوهای شمعی مهم جای خوبی است.
یک مثال عددی از الگوی کیکر صعودی
بیایید با هم یک مثال ساده را قدم‌به‌قدم ببینیم. عددها فرضی‌اند و فقط برای فهم بهتر آمده‌اند.
- سهمی ده روز است پایین میآید. روز اول الگو با ۱٬۰۰۰ تومان باز میشود و با ۹۷۰ تومان بسته میشود. یک کندل قرمز با بدنهی ۳۰ تومانی داریم.
- شب، شرکت گزارشی منتشر میکند که سودش خیلی بیشتر از انتظار بوده است.
- روز دوم، اولین معامله با ۱٬۰۰۵ تومان انجام میشود. یعنی بالاتر از ۱٬۰۰۰ تومانِ بازشدن دیروز. گپ ساخته شده است.
- در طول روز قیمت هیچ‌وقت زیر ۱٬۰۰۰ تومان نمی‌آید و با ۱٬۰۳۵ تومان بسته میشود.
- حجم معامله‌ی آن روز حدود دو برابر میانگین روزهای قبل است.
این یک کیکر صعودی تمیز است. حالا حد ضرر کجاست؟ منطقی‌ترین جا کمی زیر ۱٬۰۰۵ تومان، یعنی زیر بازشدن کندل دوم است. اگر قیمت دوباره به بدنهی قرمز دیروز برگردد، یعنی آن لگد ناگهانی آن‌قدرها هم محکم نبوده. در این مثال فاصله تا حد ضرر حدود ۳۰ تومان، یعنی کمتر از ۳٪ است. این ریسک قابل اندازه‌گیری است و همین یکی از خوبی‌های کیکر است.
پس در کیکر، هم دلیل ورود روشن است و هم جای خروج. برای تعیین دقیق‌تر حد ضرر، روش‌های تعیین حد ضرر در بورس را ببینید.
الگوی کیکر در بورس ایران با دامنه نوسان و صف
بیشتر کتاب‌ها کیکر را برای بازارهایی نوشته‌اند که سقف و کف روزانه ندارند. در بورس ایران قیمت هر روز فقط تا حد مشخصی می‌تواند بالا و پایین برود. این حد را دامنه نوسان یا قیمت مجاز سهم می‌گویند و ناظر بازار گاهی آن را تغییر میدهد. همین چند نکته را عوض میکند.
دامنه نوسان، گپ را کوچک میکند
وقتی قیمت در یک روز فقط چند درصد اجازه‌ی حرکت دارد، گپ هم نمی‌تواند خیلی بزرگ باشد. کیکری که در بازار بی‌دامنه با گپ ۱۰٪ دیده میشود، در بورس ما ممکن است با گپ یکی دو درصد شکل بگیرد. پس اندازهی گپ را با دامنهی همان روز بسنجید، نه با عددهای کتاب.
از آن طرف، چون قیمت نمی‌تواند یک‌باره به جای واقعی‌اش برسد، حرکتی که در بازار آزاد در یک روز تمام میشود، اینجا چند روز طول می‌کشد. برای همین گاهی بعد از کیکر چند کندل پشت سر هم در همان جهت می‌بینید.
کندل صف، کیکر تمیز نمی‌سازد
روزی که سهم از اول تا آخر در صف خرید یا صف فروش است، بازشدن و بسته‌شدن و سقف و کف تقریبا یکی است. کندل آن روز فقط یک خط کوتاه است و بدنه ندارد. چنین روزی با شکل کتابی کیکر جور درنمی‌آید، ولی روحش همان است: نظر مردم یک‌باره عوض شده.
توصیه‌ی من این است که در این حالت به جای شکل کندل به تابلو نگاه کنید. حجم صف چقدر است؟ صف در طول روز سبک میشود یا سنگین‌تر؟ چه کسانی می‌خرند؟ کندل در روزهای صف حرف زیادی نمی‌زند.
قیمت پایانی و آخرین قیمت را قاطی نکنید
در بورس ایران دو عدد برای پایان روز داریم: آخرین قیمت معامله و قیمت پایانی که میانگین وزنی معامله‌هاست. نرم‌افزارهای نمودار هر کدام یکی را برای بسته‌شدن کندل برمی‌دارند. ممکن است در یکی کیکر ببینید و در دیگری نه. فرق این دو را در مقاله‌ی قیمت پایانی و قیمت آخرین معامله توضیح داده‌ام.
گپ‌های ساختگی بعد از مجمع
بعد از مجمع و تقسیم سود یا افزایش سرمایه، قیمت سهم در نمودار تعدیل‌نشده یک‌باره پایین میآید. این افت گپ واقعی نیست و هیچ خبری از احساسات بازار نمی‌دهد. اگر روی نمودار تعدیل‌نشده کیکر نزولی دیدید، اول ببینید مجمعی در کار بوده یا نه. ماجرا را در نمودار تعدیل‌شده و تعدیل‌نشده ببینید.
بازگشایی نماد بعد از توقف
وقتی نمادی مدتی متوقف بوده و با یک خبر مهم باز میشود، کندل روز بازگشایی اغلب با فاصله‌ی زیادی از کندل قبلی است. این شبیه کیکر است و گاهی واقعا همان پیام را دارد. ولی بین دو کندل روزها یا ماه‌ها فاصله افتاده و خیلی چیزها عوض شده. پس پیش از هر نتیجه‌ای، خبر بازگشایی را در کدال بخوانید. درباره‌ی دلیل‌های توقف هم انواع توقف نمادها در بورس را ببینید.
پس در بورس ایران کیکر را با سه چیز کنار هم ببینید: دامنهی همان روز، تابلو و صف، و خبری که پشت آن است.
با الگوی کیکر چطور معامله کنیم؟
کیکر به شما می‌گوید کجا با دقت نگاه کنید. ولی تصمیم با شما و با برنامه‌ی معاملاتی خودتان است. یک روش ساده و محتاطانه این است:
- خبر را پیدا کنید. کیکر معمولا دلیل دارد. اگر دلیلش را پیدا نکردید، محتاط‌تر باشید.
- حجم را ببینید. حجم روز دوم باید به‌وضوح از میانگین بیشتر باشد. برای سنجیدنش حجم معاملات و ارزش معاملات را بخوانید.
- منتظر تایید بمانید. بعضی معامله‌گرها همان روز دوم وارد می‌شوند. روش محتاطانه‌تر این است که صبر کنید روز سوم هم قیمت به بدنهی کندل اول برنگردد.
- حد ضرر را از قبل بگذارید. زیر بازشدن کندل دوم در کیکر صعودی، و بالای آن در کیکر نزولی.
- به سطحهای مهم نگاه کنید. کیکری که روی یک حمایت یا مقاومت قدیمی شکل میگیرد، معنای بیشتری دارد.
- اندازهی معامله را کنترل کنید. هیچ الگویی ارزش این را ندارد که همه‌ی سرمایه‌تان را روی آن بگذارید.
اشتباه‌های رایج با الگوی کیکر
- کیکر دیدن وسط بازار بی‌روند. در بازار رنج، دو کندل مخالف کنار هم معنای برگشت ندارند، چون روندی نبوده که برگردد.
- اشتباه گرفتن پوشا با کیکر. اگر کندل دوم از داخل بدنهی اول عبور کرده، پوشاست، نه کیکر.
- نادیده گرفتن حجم. گپ با حجم کم در سهم‌های کم‌معامله زیاد پیش میآید و چیزی نمی‌گوید.
- فراموش کردن مجمع و تعدیل. گپ بعد از تقسیم سود را کیکر نزولی نخوانید.
- فرار از حد ضرر. اگر قیمت به بدنهی کندل اول برگشت، الگو شکست خورده است. امید بستن به آن ضرر را بزرگ‌تر میکند.
- تکیه‌ی کامل به یک الگو. کیکر یک نشانه است، نه کل تحلیل. آن را کنار روند، حجم و خبر بسنجید.
سوالات متداول
الگوی کیکر چیست؟
الگوی کیکر یک الگوی شمعی دوتایی برگشتی است. کندل اول همجهت روند قبلی است و کندل دوم با یک گپ در جهت مخالف باز میشود و به بدنهی کندل اول برنمیگردد. این الگو نشانهی تغییر ناگهانی نگاه بازار است.
کیکر صعودی و نزولی چه فرقی دارند؟
کیکر صعودی بعد از روند نزولی میآید: کندل قرمز و بعد کندل سبزی که بالاتر از بازشدن آن باز میشود. کیکر نزولی بعد از روند صعودی میآید: کندل سبز و بعد کندل قرمزی که پایینتر از بازشدن آن باز میشود.
چرا الگوی کیکر را قوی میدانند؟
چون حاصل خستگی تدریجی نیست، بلکه نشان میدهد نظر بازار یکشبه عوض شده، معمولا با یک خبر مهم. کسانی که در جهت قبلی بودهاند ناگهان در ضرر میافتند و بستن معاملههایشان به حرکت تازه قدرت بیشتری میدهد.
فرق الگوی کیکر با الگوی پوشا چیست؟
در پوشا، کندل دوم از داخل بدنهی کندل اول باز میشود و آن را میپوشاند. در کیکر، کندل دوم از اول بیرون بدنهی اول و در جهت مخالف باز میشود و دو بدنه هیچ همپوشانی ندارند. برای همین کیکر را قویتر میدانند.
الگوی کیکر در بازار با دامنه نوسان چطور دیده میشود؟
در بورس ایران، دامنهی نوسان اندازهی گپ را محدود میکند و کیکر با گپ کوچکتری شکل میگیرد. گاهی هم حرکت در چند روز پشت سر هم ادامه پیدا میکند. اندازهی گپ را با دامنهی همان روز بسنجید، نه با عددهای کتاب.
حد ضرر در الگوی کیکر کجاست؟
جای منطقی حد ضرر در کیکر صعودی کمی زیر قیمت بازشدن کندل دوم است و در کیکر نزولی کمی بالای آن. اگر قیمت به بدنهی کندل اول برگردد، یعنی الگو شکست خورده و نگه داشتن معامله منطقی نیست.
آیا الگوی کیکر همیشه درست کار میکند؟
نه. هیچ الگوی شمعی آینده را تضمین نمیکند. کیکر فقط احتمال برگشت را بیشتر میکند. باید آن را کنار روند قبلی، حجم معامله، خبر پشت آن و سطحهای حمایت و مقاومت سنجید و همیشه حد ضرر داشت.
آیا روز صف خرید بعد از روز منفی کیکر صعودی است؟
از نظر شکل نه، چون کندل روز صف تقریبا بدنه ندارد. ولی پیامش شبیه کیکر است، یعنی تغییر ناگهانی نظر بازار. در این روزها به جای شکل کندل به حجم صف، سبک یا سنگین شدن آن و خبر پشتش نگاه کنید.
جمع‌بندی
الگوی کیکر یعنی بازار در یک شب نظرش را عوض کرده است. کندل اول ادامه‌ی روند قبلی است و کندل دوم با گپ، درست در جهت مخالف، باز میشود و به عقب برنمیگردد. کیکر کمیاب است و همین کمیابی آن را با ارزش میکند.
در بورس ایران آن را با دامنهی نوسان، صف، قیمت پایانی و مجمع کنار هم بخوانید. برای دیدن یک برگشت سه‌کندلی آرام‌تر هم الگوی ستاره صبحگاهی و شامگاهی را ببینید. پس دفعه‌ی بعد که دو کندل مخالف را کنار هم دیدید، اول سه چیز را بپرسید: گپ واقعی است؟ حجم بالاست؟ و چه خبری پشت آن است؟