هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

تاریخچه بورس در جهان: از آمستردام تا وال‌استریت و بورس تهران

فهرست مطالب۱۵ بخش
  1. بورس یعنی چه و این اسم از کجا آمده؟
  2. پیدایش بورس: از بروژ تا آنتورپ
  3. اولین بورس جهان کجا بود؟ ماجرای بورس آمستردام
  4. اولین سهام چه بود؟
  5. چرا سهام VOC به بورس نیاز داشت؟
  6. نوآوری‌های بورس آمستردام که هنوز زنده‌اند
  7. حباب گل لاله: اولین درس سخت بازار
  8. بورس لندن: از قهوه‌خانه تا ساختمان رسمی
  9. حباب دریای جنوب و پولی که نیوتن باخت
  10. بورس پاریس و حباب می‌سی‌سی‌پی
  11. بورس نیویورک کی تاسیس شد؟ قصه‌ی وال‌استریت
  12. بحران‌های مهم تاریخ بورس کدام‌اند؟
  13. سقوط ۱۹۲۹: بحرانی که قانون بورس را عوض کرد
  14. نزدک و بورس الکترونیکی: پایان تالار شلوغ
  15. بورس در آسیا: بمبیی، توکیو و چین
  16. بورس تهران کجای این تاریخ است؟
  17. مقایسه‌ی بورس‌های قدیمی جهان در یک نگاه
  18. پنج درسی که تاریخچه بورس در جهان به ما می‌دهد
  19. سوالات متداول
  20. جمع‌بندی
تاریخچه بورس در جهان: از آمستردام تا وال‌استریت و بورس تهران

تاریخچه بورس در جهان از قهوه‌خانه‌ها و میدان‌های تجاری اروپا شروع می‌شود. اولین بورسِ سهامِ واقعی در سال ۱۶۰۲ میلادی در آمستردام هلند شکل گرفت؛ وقتی کمپانی هند شرقی هلند سهامش را به مردم فروخت و مردم شروع کردند آن را با هم خرید و فروش کنند. بعد لندن، پاریس و نیویورک آمدند و بورس کم‌کم به شکلِ امروزی رسید.

شاید بپرسید چرا باید قصه‌ی چهارصد سال پیش را بدانیم؟ چون تقریبا هر اتفاقی که امروز در بورس تهران یا وال‌استریت می‌بینیم، یک بار قبلا در تاریخ افتاده است: صف خرید، هیجان، حباب، ترس و ریزش. کسی که این قصه را بداند، دفعه‌ی بعد که بازار داغ شد، کمتر غافلگیر می‌شود.

بورس یعنی چه و این اسم از کجا آمده؟

بورس یعنی جایی که خریدار و فروشنده با قاعده‌ی مشخص کنار هم می‌آیند و دارایی را معامله می‌کنند. این دارایی می‌تواند سهم شرکت، اوراق قرضه یا کالا باشد. فرقش با بازار معمولی این است که قیمت جلوی چشم همه ساخته می‌شود و قاعده برای همه یکی است.

خود کلمه‌ی «بورس» به شهر بروژ در بلژیکِ امروز برمی‌گردد. در قرن‌های سیزدهم تا پانزدهم میلادی، بازرگانان جلوی مهمان‌خانه‌ی خانواده‌ای به نام Van der Beurse جمع می‌شدند و حواله و برات (یعنی کاغذی که می‌گفت فلانی فلان مبلغ را در فلان شهر می‌پردازد) را معامله می‌کردند. کم‌کم «رفتن به بورس» یعنی رفتن به جای معامله. ریشه‌ی لاتین این واژه هم «کیسه‌ی پول» است.

پس اولین «بورس»ها هنوز سهم نداشتند. شرکت سهامیِ بزرگ هنوز به دنیا نیامده بود. آنچه معامله می‌شد بیشتر کالا، ارز و برات بود.

پیدایش بورس: از بروژ تا آنتورپ

بعد از بروژ، نوبت آنتورپ رسید؛ شهری بندری در همان منطقه که در قرن شانزدهم یکی از ثروتمندترین شهرهای اروپا بود. در سال ۱۵۳۱ میلادی در آنتورپ ساختمانی مخصوصِ معامله‌گران ساختند. بسیاری از تاریخ‌نویس‌ها این ساختمان را اولین «ساختمان بورس» دنیا می‌دانند.

اما باز هم آنجا سهم شرکت معامله نمی‌شد. بازرگان‌ها در آن حیاط بزرگ کالا، وام و برات می‌خریدند و می‌فروختند. برای همین است که در منبع‌های مختلف دو جواب برای «اولین بورس جهان» می‌بینید. اگر منظور جای معامله باشد، آنتورپ و بروژ. اگر منظور بورس سهام باشد، آمستردام.

اولین بورس جهان کجا بود؟ ماجرای بورس آمستردام

اولین بورس سهامِ جهان در آمستردام هلند بود و با کمپانی هند شرقی هلند شروع شد. اسم هلندی این شرکت Vereenigde Oostindische Compagnie بود و آن را کوتاه VOC می‌نامیدند. این شرکت در سال ۱۶۰۲ میلادی با مجوز دولت هلند ساخته شد تا ادویه و کالا را از آسیا به اروپا بیاورد.

اولین سهام چه بود؟

اولین سهامِ قابل معامله‌ی دنیا همین سهام کمپانی هند شرقی هلند بود. کار سفر دریایی به آسیا خیلی گران و خیلی پرخطر بود. یک کشتی ممکن بود دو سال در راه باشد و اصلا برنگردد. هیچ تاجری به‌تنهایی جرات چنین ریسکی را نداشت.

راه‌حل هلندی‌ها ساده بود: بیایید پول را از خیلی‌ها جمع کنیم. هر کسی، از تاجر ثروتمند تا خدمتکار و صنعتگر، می‌توانست سهمی بخرد. اگر کشتی‌ها با ادویه برمی‌گشتند، سود بین همه تقسیم می‌شد. اگر غرق می‌شدند، ضرر هم بین همه پخش می‌شد. یعنی همان کاری که امروز یک شرکت سهامی عام می‌کند.

یک تشبیه ساده: فرض کنید چند همسایه پول روی هم می‌گذارند تا یک وانت بخرند و بار جابه‌جا کنند. هر کدام به اندازه‌ی پولش در سود وانت شریک است. سهام VOC همین بود، فقط به‌جای وانت، ناوگانی از کشتی بود و به‌جای چند همسایه، هزاران نفر.

چرا سهام VOC به بورس نیاز داشت؟

نکته‌ی اصلی اینجاست. شرکت‌های قبلی معمولا بعد از هر سفر حساب‌وکتاب را می‌بستند و پول شریک‌ها را برمی‌گرداندند. اما کمپانی هند شرقی هلند قرار بود سال‌ها کار کند و سرمایه را پس نمی‌داد. پس اگر یک سهام‌دار پولش را لازم داشت، چه می‌کرد؟

تنها راه این بود که سهمش را به یک نفر دیگر بفروشد. این‌طور بود که خرید و فروش سهام بین مردم شروع شد؛ چیزی که امروز به آن «بازار ثانویه» می‌گوییم. یعنی شرکت پولش را یک بار گرفته، و از آن به بعد مردم سهم را بین خودشان دست‌به‌دست می‌کنند. بورس تهران هم دقیقا همین کار را می‌کند.

معامله‌گران اول در کوچه‌ها و روی پل‌های آمستردام جمع می‌شدند. در سال ۱۶۱۱ ساختمانی با حیاط بزرگ برای بورس آمستردام ساخته شد و معامله‌ها به آنجا رفت. ساعت معامله هم مشخص بود؛ یعنی همان چیزی که امروز «ساعت بازار» می‌گوییم.

نوآوری‌های بورس آمستردام که هنوز زنده‌اند

جالب است که بیشتر ابزارهای امروزی را همان هلندی‌ها ساختند. چند نمونه:

  • فروش استقراضی: سال ۱۶۰۹ بازرگانی به نام Isaac Le Maire با گروهی سهمی را که نداشتند فروختند، به امید اینکه ارزان‌تر بخرند و پس بدهند. این اولین حمله‌ی نزولی ثبت‌شده است و دولت هلند خیلی زود جلویش را گرفت.
  • قرارداد آتی: یعنی امروز قیمت را قطعی می‌کنید ولی معامله در آینده انجام می‌شود. هلندی‌ها این کار را روی سهام و حتی روی پیاز گل لاله انجام می‌دادند.
  • معامله با پول قرضی: خرید سهم با وام، که امروز به آن اعتبار یا مارجین می‌گویند.
  • اولین کتاب درباره‌ی بورس: در سال ۱۶۸۸ مردی به نام Joseph de la Vega کتابی به نام «آشفتگیِ آشفتگی‌ها» نوشت و هیجان و ترس معامله‌گران آمستردام را توصیف کرد. خواندنش آدم را یاد کانال‌های تلگرامی امروز می‌اندازد.

پس آمستردام فقط اولین بورس نبود؛ آزمایشگاهی بود که تقریبا همه‌ی رفتارهای بازار در آن یک بار امتحان شد. امروز همان بورس با نام Euronext Amsterdam زیر چتر گروه یورونکست، همراه بورس‌های پاریس و بروکسل، کار می‌کند.

خط زمانی تاریخچه بورس در جهان از ساختمان بورس آنتورپ در ۱۵۳۱ تا بحران مالی ۲۰۰۸
مهم‌ترین نقطه‌های تاریخ بورس جهان؛ بحران‌ها با رنگ قرمز مشخص شده‌اند.

حباب گل لاله: اولین درس سخت بازار

در همان هلند و تقریبا هم‌زمان با رونق بورس، اولین حباب بزرگ تاریخ هم ساخته شد. در سال‌های ۱۶۳۶ و ۱۶۳۷ قیمت پیاز بعضی گل‌های لاله آن‌قدر بالا رفت که با چند پیاز می‌شد یک خانه خرید. مردم دیگر گل را برای کاشتن نمی‌خریدند؛ می‌خریدند چون فکر می‌کردند فردا یکی گران‌تر از آن‌ها می‌خرد.

بعد یک روز خریدار تازه‌ای پیدا نشد و قیمت‌ها در چند هفته فرو ریخت. قصه‌ی کامل و درس‌هایش را در مقاله‌ی حباب گل لاله، اولین بحران مالی دنیا نوشته‌ام. فقط این را بگویم که الگویش همان الگویی است که در حباب قیمت سهم، سکه و دلار هم می‌بینیم.

بورس لندن: از قهوه‌خانه تا ساختمان رسمی

در لندن هم کار اول در یک ساختمان رسمی شروع نشد. در سال ۱۵۷۱ ساختمانی به نام «رویال اکسچنج» برای بازرگانان باز شد. اما کارگزارهای سهام شلوغ‌کار و پرسروصدا بودند و از آنجا بیرونشان کردند.

آن‌ها به قهوه‌خانه‌های یک کوچه‌ی باریک به نام Exchange Alley رفتند. معروف‌ترینش قهوه‌خانه‌ی جاناتان بود. در سال ۱۶۹۸ مردی به نام جان کاستینگ در همین قهوه‌خانه فهرست قیمت سهم‌ها و کالاها را چند بار در هفته منتشر می‌کرد. این را می‌شود یکی از اولین «تابلوهای قیمت» دنیا دانست.

در سال ۱۷۷۳ کارگزارها ساختمانی برای خودشان گرفتند و روی درش نوشتند «بورس سهام». سرانجام در ۳ مارس ۱۸۰۱ بورس لندن به‌شکل رسمی با عضویت و قاعده‌ی مشخص کارش را شروع کرد. امروز معروف‌ترین شاخص این بورس شاخص فوتسی ۱۰۰ است.

حباب دریای جنوب و پولی که نیوتن باخت

در سال ۱۷۲۰ سهام شرکتی به نام «دریای جنوب» در لندن در چند ماه چند برابر شد و بعد فرو ریخت. خیلی‌ها همه‌ی پس‌اندازشان را از دست دادند. نقل است که آیزاک نیوتن، دانشمند بزرگ، هم در این ماجرا پول زیادی باخت. نقل‌قولی هم از او معروف شده که حرکت ستاره‌ها را می‌تواند حساب کند ولی دیوانگی مردم را نه؛ هرچند تاریخ‌نویس‌ها درباره‌ی درستی آن مطمین نیستند.

درسش برای ما روشن است: باهوش بودن جلوی هیجان جمعی بیمه نمی‌کند. بعد از این بحران، پارلمان انگلیس قانونی گذاشت که ساختن شرکت سهامی را سخت کرد. یعنی از همان موقع هر بحران بزرگ یک قانون تازه پشت سرش داشت.

بورس پاریس و حباب می‌سی‌سی‌پی

هم‌زمان در فرانسه، اقتصاددانی اسکاتلندی به نام جان لا شرکتی به نام «می‌سی‌سی‌پی» راه انداخت و با چاپ اسکناس، مردم را به خرید سهامش تشویق کرد. سهام در سال‌های ۱۷۱۹ و ۱۷۲۰ سر به آسمان زد و بعد سقوط کرد. اقتصاد فرانسه سال‌ها از این ضربه کمر راست نکرد.

کمی بعد، در سال ۱۷۲۴، بورس پاریس به‌شکل رسمی ساخته شد تا معامله‌ها زیر نظارت باشد. پس می‌بینید که دو حباب بزرگ، در دو کشور، تقریبا در یک سال، و هر دو به قاعده‌گذاری تازه رسیدند.

بورس نیویورک کی تاسیس شد؟ قصه‌ی وال‌استریت

بورس نیویورک ریشه‌اش را به ۱۷ مه ۱۷۹۲ می‌رساند. آن روز ۲۴ کارگزار زیر یک درخت چنار (باتن‌وود) در خیابان وال‌استریت توافق کردند که فقط با هم معامله کنند و کارمزد ثابتی بگیرند. به این قرار می‌گویند «توافق باتن‌وود».

در سال ۱۸۱۷ این گروه سازمان رسمی‌تری ساخت و معامله‌ها به داخل ساختمان رفت. در سال ۱۸۶۳ هم اسمش شد «بورس اوراق بهادار نیویورک» یا NYSE. بعد تلگراف و دستگاه تیکر آمد؛ دستگاهی که قیمت‌ها را روی نوار کاغذی چاپ می‌کرد و خبر بازار را به شهرهای دور می‌رساند.

در سال ۱۸۹۶ هم چارلز داو شاخصی ساخت که امروز به آن داوجونز می‌گوییم. اولش فقط ۱۲ شرکت داشت. شاخص یعنی یک عدد که حال کل بازار را خلاصه می‌کند؛ مثل دماسنجی که به‌جای پرسیدن حال تک‌تک بیماران، تب کل بخش را نشان بدهد. قصه‌ی کامل این خیابان را در وال استریت چیست؟ آورده‌ام.

بحران‌های مهم تاریخ بورس کدام‌اند؟

بورس‌ها همیشه بالا نرفته‌اند. هر چند ده سال یک بار ریزشی آمده که یک نسل را ترسانده است. جدول زیر مهم‌ترین‌ها را کنار هم می‌گذارد تا ببینید الگو چقدر تکرار شده است.

بحران‌های بزرگ تاریخ بورس در جهان و درسی که گذاشتند
سال میلادیبحرانچه شد؟درس برای ما
۱۶۳۷حباب گل لاله (هلند)قیمت پیاز لاله در چند هفته فرو ریختقیمتی که فقط با امید به خریدار بعدی بالا می‌رود، دوام ندارد
۱۷۲۰دریای جنوب و می‌سی‌سی‌پیسهام دو شرکت مشهور در لندن و پاریس سقوط کرداسم بزرگ و حمایت دولت جای ارزش واقعی را نمی‌گیرد
۱۹۲۹سقوط بزرگ وال‌استریتاز اوج تا کف سال ۱۹۳۲ داوجونز حدود ۸۹٪ پایین آمدخرید با پول قرضی ریزش را چند برابر دردناک می‌کند
۱۹۸۷دوشنبه‌ی سیاهداوجونز در یک روز حدود ۲۲٫۶٪ افت کردبعد از آن «حد توقف معاملات» در بورس‌ها جا افتاد
۲۰۰۰حباب دات‌کامشاخص نزدک تا ۲۰۰۲ حدود ۷۸٪ از سقفش پایین آمدفناوری تازه می‌تواند واقعی باشد و قیمتش باز هم حباب
۲۰۰۸بحران مالی جهانیورشکستگی بانک لیمن برادرز در سپتامبر ۲۰۰۸ بازارها را لرزاندریسک پنهان در بدهی‌ها می‌تواند کل سیستم را بگیرد
۲۰۲۰شوک کرونادر اسفند ۱۳۹۸ (مارس ۲۰۲۰) بورس آمریکا چند بار معاملات را موقتا متوقف کردترس سریع می‌آید؛ برگشت هم گاهی سریع‌تر از انتظار است

اگر از بالا به این جدول نگاه کنید، یک چیز مشترک می‌بینید: هیجان، پول قرضی، و این باور که «این بار فرق دارد». پس وقتی در بازار خودمان همه از سود حرف می‌زنند، همین جدول را یک بار دیگر بخوانید. برای اینکه بدانید در چنین روزهایی چه کار درستی بکنید، ریزش بورس و کار درست در روزهای منفی را ببینید.

سقوط ۱۹۲۹: بحرانی که قانون بورس را عوض کرد

دهه‌ی ۱۹۲۰ در آمریکا دوره‌ی خوش‌بینی بود. مردم عادی، حتی با پول قرضی، سهم می‌خریدند. بعضی فقط ۱۰٪ قیمت سهم را از جیب می‌دادند و بقیه را کارگزار قرض می‌داد. تا وقتی بازار بالا می‌رفت، همه خوشحال بودند.

در اواخر اکتبر ۱۹۲۹ ریزش شروع شد. کسانی که با وام خریده بودند مجبور شدند بفروشند تا بدهی را بدهند. فروش آن‌ها قیمت را پایین‌تر برد و دیگران را هم مجبور به فروش کرد. زنجیره‌ای که وقتی راه افتاد، دیگر کسی جلودارش نبود.

این ریزش با رکود اقتصادی بزرگی همراه شد که سال‌ها طول کشید. داوجونز تا سال ۱۹۵۴ به سقف ۱۹۲۹ برنگشت؛ یعنی کسی که در اوج خریده بود، حدود ربع قرن صبر کرد. بعد از این بحران، آمریکا در سال ۱۹۳۴ کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) را ساخت؛ نهادی شبیه سازمان بورس خودمان که بر بازار نظارت می‌کند.

نزدک و بورس الکترونیکی: پایان تالار شلوغ

تا نیمه‌ی قرن بیستم، بورس یعنی تالاری پر از آدم که فریاد می‌زدند و با دست علامت می‌دادند. در ۸ فوریه‌ی ۱۹۷۱ نزدک در آمریکا کارش را شروع کرد؛ اولین بورسی که تالار نداشت و قیمت‌ها روی صفحه‌ی کامپیوتر نمایش داده می‌شد.

کم‌کم بقیه هم دنبالش رفتند. بورس لندن در سال ۱۹۸۶ معاملات را الکترونیکی کرد. امروز تقریبا همه‌ی بورس‌های دنیا، از جمله بورس تهران، با سامانه‌ی الکترونیکی کار می‌کنند و شما از گوشی خودتان سفارش می‌دهید. درباره‌ی این بورس در نزدک چیست؟ بیشتر نوشته‌ام.

پس آنچه ۴۰۰ سال پیش با جمع‌شدن آدم‌ها روی پل‌های آمستردام شروع شد، امروز در چند میلی‌ثانیه روی سرورها انجام می‌شود. ابزار عوض شده، ولی ترس و طمع آدم‌ها همان است.

بورس در آسیا: بمبیی، توکیو و چین

بورس فقط قصه‌ی اروپا و آمریکا نیست. بورس بمبیی در هند در سال ۱۸۷۵ ساخته شد و قدیمی‌ترین بورس آسیا به حساب می‌آید. این بورس هم مثل نیویورک از جمع‌شدن کارگزارها زیر یک درخت شروع شد. بورس توکیو هم در سال ۱۸۷۸ کارش را شروع کرد.

چین قصه‌ی متفاوتی دارد. بعد از چند دهه تعطیلی، بورس‌های شانگهای و شنژن در سال ۱۹۹۰ دوباره کار خود را شروع کردند و در کمتر از چهل سال جزو بزرگ‌ترین بازارهای دنیا شدند. درباره‌ی این دو بورس در بورس چین نوشته‌ام.

بورس تهران کجای این تاریخ است؟

ایران نسبت به اروپا دیر به این قصه رسید، ولی نه خیلی دیر. اولین پیشنهاد ساختن بورس در ایران به سال ۱۳۱۵ برمی‌گردد که به‌خاطر شرایط آن روزها به جایی نرسید. سرانجام در سال ۱۳۴۵ قانون تشکیل بورس تصویب شد و بورس تهران از ۱۵ بهمن ۱۳۴۶ با معامله روی سهام بانک توسعه‌ی صنعتی و معدنی کارش را شروع کرد.

یعنی بورس تهران حدود ۳۶۶ سال بعد از بورس آمستردام و حدود ۱۷۵ سال بعد از توافق باتن‌وود به دنیا آمد. با این حال در همین چند دهه، تقریبا همه‌ی آن تجربه‌های جهانی را در مقیاس کوچک‌تر خودمان هم دیدیم: صف خرید، حباب، ریزش و قاعده‌گذاری تازه بعد از آن. جزییات این تاریخ را در بورس تهران چیست؟ و حال امروزش را در صفحه‌ی شاخص کل بورس امروز ببینید.

مقایسه‌ی بورس‌های قدیمی جهان در یک نگاه

برای اینکه تاریخ‌ها در ذهنتان بماند، مهم‌ترین بورس‌ها را با سال شروع کارشان کنار هم گذاشته‌ام. سال‌ها بیشتر سال شکل رسمی هر بورس است، نه اولین معامله‌ی غیررسمی.

سال شروع کار مهم‌ترین بورس‌های جهان
بورسکشورسال شروعنکته‌ی مهم
آمستردامهلند۱۶۰۲ (ساختمان ۱۶۱۱)اولین بورس سهام؛ امروز یورونکست آمستردام
پاریسفرانسه۱۷۲۴بعد از حباب می‌سی‌سی‌پی رسمی شد
نیویورکآمریکا۱۷۹۲ (نام NYSE از ۱۸۶۳)توافق ۲۴ کارگزار زیر درخت
لندنانگلیس۱۸۰۱از قهوه‌خانه‌های Exchange Alley آمد
بمبییهند۱۸۷۵قدیمی‌ترین بورس آسیا
توکیوژاپن۱۸۷۸از بزرگ‌ترین بورس‌های آسیا
تهرانایران۱۹۶۸ (بهمن ۱۳۴۶)قانونش ۱۳۴۵ تصویب شد
نزدکآمریکا۱۹۷۱اولین بورس تمام‌الکترونیکی
شانگهای و شنژنچین۱۹۹۰دوباره‌گشایی بعد از چند دهه

جالب اینکه امروز دو بورس آمریکایی، یعنی نیویورک و نزدک، بزرگ‌ترین بورس‌های دنیا از نظر ارزش بازارند؛ هرچند قدیمی‌ترین نیستند. پس قدمت تعیین نمی‌کند کدام بازار بزرگ‌تر شود. اعتماد، قانون روشن و شرکت‌های خوب تعیین می‌کند.

پنج درسی که تاریخچه بورس در جهان به ما می‌دهد

من فکر می‌کنم ارزش این تاریخ در قصه‌هایش نیست، در درس‌هایش است. این پنج درس را از چهار قرن تاریخ بورس بیرون کشیده‌ام:

  1. بورس برای جمع‌کردن پول ساخته شد، نه برای قمار. هدف اولش این بود که کار بزرگی مثل سفر دریایی با پول خیلی‌ها انجام شود. وقتی سهم می‌خرید، شریک یک کسب‌وکار می‌شوید. اگر این مفهوم برایتان تازه است، سهم چیست؟ را بخوانید.
  2. حباب‌ها شبیه هم‌اند. لاله، دریای جنوب، دات‌کام: همه با یک داستان قشنگ و یک موج خرید جمعی شروع شدند.
  3. پول قرضی ریزش را ترسناک می‌کند. در ۱۹۲۹ همین بود که ریزش را به سقوط تبدیل کرد. با پولی که برای زندگی لازم دارید یا قرض گرفته‌اید، سهم نخرید.
  4. بعد از هر بحران، قاعده‌ی تازه آمد. نظارت، حد نوسان، شفافیت گزارش‌ها. پس بازار امروز با همه‌ی عیب‌هایش از بازار صد سال پیش امن‌تر است.
  5. بازار در بلندمدت با رشد شرکت‌ها جلو رفته، ولی راه صاف نبوده. کسی که در اوج ۱۹۲۹ خرید، حدود ۲۵ سال منتظر ماند. پس صبر و پخش‌کردن خرید در زمان‌های مختلف مهم است. رویدادهای خیلی نادر را هم جدی بگیرید؛ همان چیزی که به آن قوی سیاه می‌گویند.

پس دفعه‌ی بعد که کسی گفت «این بار بازار فرق دارد»، یاد پیاز لاله بیفتید. شاید فرق داشته باشد، ولی تاریخ می‌گوید معمولا ندارد.

سوالات متداول

اولین بورس جهان کجا بود؟

اولین بورس سهام جهان در آمستردام هلند بود که از سال ۱۶۰۲ با معامله‌ی سهام کمپانی هند شرقی هلند شکل گرفت. پیش از آن در بروژ و آنتورپ بازرگانان کالا و برات معامله می‌کردند، ولی آنجا سهم شرکت خرید و فروش نمی‌شد.

اولین سهام چه بود؟

اولین سهام قابل معامله‌ی دنیا سهام کمپانی هند شرقی هلند بود. این شرکت در سال ۱۶۰۲ برای تجارت ادویه با آسیا ساخته شد و از همه‌ی مردم پول جمع کرد. چون سرمایه را پس نمی‌داد، سهام‌داران سهمشان را به دیگران می‌فروختند.

بورس نیویورک کی تاسیس شد؟

ریشه‌ی بورس نیویورک توافق باتن‌وود در ۱۷ مه ۱۷۹۲ است که ۲۴ کارگزار زیر یک درخت در وال‌استریت امضا کردند. در ۱۸۱۷ سازمان رسمی‌تری ساختند و از ۱۸۶۳ نام بورس اوراق بهادار نیویورک را گرفت.

بورس لندن کی شروع به کار کرد؟

کارگزارهای لندن از اواخر قرن هفدهم در قهوه‌خانه‌ها سهم معامله می‌کردند و در ۱۷۷۳ ساختمانی با نام بورس سهام گرفتند. بورس لندن به‌شکل رسمی و با عضویت مشخص از ۳ مارس ۱۸۰۱ کارش را شروع کرد.

بحران‌های مهم تاریخ بورس کدام‌اند؟

مهم‌ترین‌ها حباب گل لاله در ۱۶۳۷، حباب دریای جنوب و می‌سی‌سی‌پی در ۱۷۲۰، سقوط بزرگ ۱۹۲۹، دوشنبه‌ی سیاه ۱۹۸۷، حباب دات‌کام در ۲۰۰۰، بحران مالی ۲۰۰۸ و شوک کرونا در ۲۰۲۰ هستند. بیشترشان با هیجان و پول قرضی همراه بودند.

کلمه‌ی بورس از کجا آمده است؟

این کلمه به شهر بروژ در بلژیک برمی‌گردد. بازرگانان جلوی مهمان‌خانه‌ی خانواده‌ای به نام وان در بورس جمع می‌شدند و معامله می‌کردند. کم‌کم نام این خانواده به جای معامله گفته شد. ریشه‌ی لاتینش هم به معنی کیسه‌ی پول است.

اولین بورس الکترونیکی جهان کدام بود؟

نزدک در آمریکا اولین بورس تمام‌الکترونیکی جهان است که از ۸ فوریه‌ی ۱۹۷۱ کار می‌کند. این بورس تالار معاملاتی نداشت و قیمت‌ها روی صفحه‌ی کامپیوتر نمایش داده می‌شد. امروز تقریبا همه‌ی بورس‌های دنیا الکترونیکی‌اند.

بورس تهران چند سال بعد از اولین بورس جهان ساخته شد؟

بورس تهران از ۱۵ بهمن ۱۳۴۶ یعنی اوایل سال ۱۹۶۸ میلادی کارش را شروع کرد. این یعنی حدود ۳۶۶ سال بعد از شکل‌گیری بورس آمستردام در ۱۶۰۲. قانون تشکیل بورس تهران در سال ۱۳۴۵ تصویب شده بود.

جمع‌بندی

تاریخچه بورس در جهان قصه‌ی آدم‌هایی است که خواستند کار بزرگی را با پول خیلی‌ها انجام بدهند. از بروژ و آنتورپ شروع شد، در آمستردام با سهام کمپانی هند شرقی هلند شکل امروزی گرفت، در لندن و نیویورک بزرگ شد و با نزدک الکترونیکی شد. در این راه هر حباب و ریزش یک قاعده‌ی تازه گذاشت.

پس اگر تازه وارد بورس شده‌اید، اول بدانید بورس چیست و بعد با همین درس‌های تاریخی، آرام و با پول اضافه شروع کنید. حال امروز بازارها را هم در تابلوی کامل بازار ببینید.

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

دیدگاه‌ها