ذینفعان بازار سرمایه (دارا): آموزش ورود، ثبت‌نام و دیدن پرتفوی سهام با کد ملی

ذینفعان بازار سرمایه یا سامانه دارا درگاه رسمی و رایگان سمات است که هر سهامدار با آن، بی‌آنکه به کارگزاری برود، همهٔ دارایی بورسی‌اش را با کد ملی یک‌جا می‌بیند: پرتفوی همهٔ کارگزاری‌ها، سهام فراموش‌شده، سهام عدالت، سود نقدی، مجمع‌ها و علت ممنوع‌المعامله شدن کد. نشانی امروزش dara.csdiran.ir است.

نام کامل آن درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه است و خیلی‌ها هنوز با نام‌های قدیمی‌اش، «سامانه ذینفعان» یا DDN، دنبالش می‌گردند. نشانی قدیمی ddn.csdiran.ir هم حالا خودکار به همین درگاه تازه می‌رود.

همهٔ تصویرهای این راهنما را مهر ۱۴۰۵ از داخل حساب واقعی خودم در سامانه و در اندازهٔ صفحهٔ گوشی گرفته‌ام؛ فقط مبلغ‌های بزرگ و شناسه‌های شخصی محو شده‌اند. قدم‌به‌قدم می‌بینید چطور ثبت‌نام و وارد شوید، پرتفوی سهامتان را با کد ملی ببینید و از خدمات کمتر شناخته‌شدهٔ آن، مثل پیدا کردن سهام فراموش‌شده، سودهای دریافت‌نشده، مجمع الکترونیکی و میز خدمت، استفاده کنید.

ذینفعان بازار سرمایه در یک نگاه

نام رسمی	درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه (دارا)
نام‌های رایج	سامانه دارا، سامانه ذینفعان، درگاه ذینفعان، DDN
نشانی	dara.csdiran.ir (نشانی قدیمی: ddn.csdiran.ir)
متولی	شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سمات)
شرط استفاده	ثبت‌نام و احراز هویت در سجام
ورود با	کد ملی، رمز عبور، عبارت امنیتی و کد پیامکی
هزینه	رایگان
پشتیبانی	مرکز تماس سمات: ۱۵۶۹ (بدون پیش‌شماره)

ذینفعان بازار سرمایه چیست؟

«ذینفع» یعنی هر کسی که در بازار سرمایه منافعی دارد: سهامدار حقیقی و حقوقی، شرکت‌های ناشر، صندوق‌ها، سبدگردان‌ها و نهادهای نظارتی. درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه سامانه‌ای است که شرکت سپرده‌گذاری مرکزی (سمات) ساخته تا همهٔ این گروه‌ها بدون مراجعهٔ حضوری، کارهایشان را آنلاین انجام دهند و اطلاعات درست و به‌موقع بگیرند.

اهمیتش برای یک سهامدار عادی ساده است: سمات جایی است که مالکیت همهٔ سهام ثبت می‌شود. کارگزاری فقط سهم‌هایی را نشان می‌دهد که زیر نظر همان کارگزاری است، ولی ذینفعان همهٔ دارایی شما را، در هر کارگزاری که باشد، کنار هم نشان می‌دهد. به همین دلیل مطمئن‌ترین جواب به سؤال «من دقیقاً چه سهامی دارم؟» همین سامانه است.

چهار داشبورد برای چهار گروه

درگاه دارا چهار داشبورد دارد و هر کاربر، بسته به نقشش، یکی از آن‌ها را می‌بیند:

• داشبورد سهامدار: برای سهامداران حقیقی و حقوقی. تقریباً همهٔ این مقاله دربارهٔ همین داشبورد است.
• داشبورد ناشر: برای شرکت‌ها و صندوق‌ها؛ برگزاری مجمع، توزیع سود، پذیره‌نویسی و افزایش سرمایه. از شهریور ۱۴۰۵ ناشران گزارش معاملات و نقل‌وانتقال سهام را هم پیش از مجمع، برخط و بدون انتظار چندروزه، از همین درگاه می‌گیرند.
• داشبورد سبدگردان: برای شرکت‌های سبدگردان؛ ثبت، تمدید و فسخ قرارداد سبدگردانی و گزارش کدهای تحت مدیریت.
• داشبورد ناظر: برای ارکان بازار و نهادهایی مثل بانک مرکزی، سازمان امور مالیاتی و قوهٔ قضائیه.

در نسخه‌های قبلی این بخش‌ها با نام‌های «دارا» (سهامداران)، «دانا» (ناشران) و «ناظر» شناخته می‌شدند. حالا کل درگاه «دارا» نام گرفته و «دانا» نام دستیار هوشمند سمات است که گوشهٔ صفحه می‌بینید و می‌توانید سؤال‌های عمومی بورسی‌تان را از او بپرسید.

آدرس سایت ذینفعان بازار سرمایه: ddn یا dara؟

نشانی درست و امروزی سایت ذینفعان بازار سرمایه dara.csdiran.ir است. اگر ddn.csdiran.ir را در مرورگر بزنید، خودکار به همین نشانی تازه منتقل می‌شوید. پس هر دو به یک جا می‌رسند، به شرطی که دامنه دقیقاً csdiran.ir باشد.

در جست‌وجوها و راهنماهای چند سال پیش نشانی‌هایی مثل www.ddn.csdiran.com هم زیاد دیده می‌شود. این نشانی‌ها یادگار راهنماهای قدیمی‌اند و امروز مسیر رسمی ورود نیستند. به‌جای کلیک روی چنین لینک‌هایی، نشانی تازه را خودتان تایپ کنید:

نشانی‌های سامانه ذینفعان و وضعیت امروزشان (مهر ۱۴۰۵)

نشانی	وضعیت	چه کنید؟
dara.csdiran.ir	نشانی رسمی و فعلی درگاه دارا	همین را تایپ کنید.
ddn.csdiran.ir	نشانی قبلی؛ خودکار به دارا منتقل می‌شود	کار می‌کند، ولی بهتر است نشانی تازه را نشانه‌گذاری کنید.
www.ddn.csdiran.com	نشانی‌ای که در راهنماهای قدیمی آمده	به لینک‌های قدیمی اعتماد نکنید؛ از dara.csdiran.ir وارد شوید.

هشدار امنیتی: چون این درگاه به همهٔ دارایی بورسی شما دسترسی دارد، هدف محبوب سایت‌ها و پیامک‌های فیشینگ است. نشانی را خودتان تایپ کنید، روی لینک‌های پیامکی و تبلیغاتی کلیک نکنید و پیش از وارد کردن رمز، دامنه را در نوار نشانی چک کنید. هیچ‌کس، حتی به اسم سمات یا کارگزاری، حق ندارد رمز یا کد تأیید شما را بپرسد.

اگر از خارج از ایران وارد می‌شوید و صفحه باز نمی‌شود، تعجب نکنید؛ این درگاه معمولاً فقط از داخل ایران در دسترس است.

شرط ثبت‌نام در ذینفعان بازار سرمایه: سجامی بودن

تنها شرط استفاده از ذینفعان این است که در سامانه سجام ثبت‌نام کرده و احراز هویتتان کامل شده باشد. سامانه اطلاعات هویتی و شمارهٔ موبایل شما را مستقیم از سجام می‌خواند و کد تأیید را هم به همان شماره‌ای می‌فرستد که در سجام ثبت کرده‌اید.

اگر هنگام ثبت‌نام پیام «کاربر مورد نظر در سامانه سجام ثبت نام نشده است» را دیدید، یعنی هنوز سجامی نشده‌اید یا احراز هویتتان کامل نشده است. اول سجام را کامل کنید و بعد برگردید.

ثبت‌نام در ذینفعان بازار سرمایه (قدم‌به‌قدم)

ثبت‌نام فقط یک بار انجام می‌شود و حدود دو دقیقه طول می‌کشد:

1. در مرورگر گوشی یا کامپیوتر به نشانی dara.csdiran.ir/register بروید، یا در صفحهٔ ورود روی «ثبت‌نام کنید» بزنید.
2. کد ملی را وارد کنید. اشخاص حقوقی شناسهٔ ملی و اتباع خارجی شناسهٔ فراگیر را می‌نویسند.
3. حروف و اعداد تصویر «عبارت امنیتی» را بنویسید. بزرگی و کوچکی حروف مهم نیست و اگر تصویر ناخواناست، دکمهٔ چرخش کنارش را بزنید.
4. روی «ارسال کد تایید» بزنید و کد پیامک‌شده به موبایل ثبت‌شده در سجام را وارد کنید.
5. یک رمز عبور ثابت برای خودتان بسازید. این رمز از این به بعد رمز ورود شماست.

قانون رمز عبور: دست‌کم ۸ کاراکتر، شامل حرف بزرگ انگلیسی، حرف کوچک انگلیسی، عدد و یک نشانهٔ نگارشی مثل ! @ # $. رمز را حتماً با صفحه‌کلید انگلیسی بنویسید؛ یکی از رایج‌ترین دلیل‌های «رمز اشتباه است» همین فارسی ماندن صفحه‌کلید است.

ورود به سایت ذینفعان بازار سرمایه

از دفعهٔ دوم به بعد، ورود به ذینفعان این شکلی است:

1. به dara.csdiran.ir بروید.
2. کد ملی و رمز عبوری را که ساخته‌اید وارد کنید.
3. عبارت امنیتی را بنویسید و «ارسال کد تایید» را بزنید.
4. کد پیامکی را وارد کنید تا وارد داشبورد شوید.

کنار کادر رمز دو آیکن می‌بینید: چشم برای دیدن رمزی که نوشته‌اید، و صفحه‌کلید مجازی. اگر روی کامپیوتر مشترک یا ناآشنا وارد می‌شوید، رمز را با صفحه‌کلید مجازی بزنید تا نرم‌افزارهای ثبت کلید آن را نبینند.

رمز ذینفعان را فراموش کرده‌ام، چه کنم؟

در صفحهٔ ورود روی «رمز عبور خود را فراموش کرده‌اید؟» بزنید یا مستقیم به dara.csdiran.ir/forgot-password بروید. کد ملی و عبارت امنیتی را وارد کنید تا کد تأیید به موبایلتان پیامک شود. بعد از وارد کردن کد، رمز تازه‌ای با همان قانون ۸ کاراکتری بسازید.

کد تأیید ذینفعان نمی‌آید؟

اگر پیامک کد تأیید نرسید، این موارد را به همین ترتیب بررسی کنید:

• شمارهٔ موبایل سجام: کد فقط به شماره‌ای می‌رود که در سجام ثبت است. اگر سیم‌کارتتان را عوض کرده‌اید، اول شماره را در سجام به‌روز کنید.
• مالکیت سیم‌کارت: شمارهٔ ثبت‌شده در سجام باید به نام خود شما باشد.
• مسدود بودن پیامک تبلیغاتی: اگر دریافت پیامک‌های انبوه را روی خطتان بسته‌اید، ممکن است کد نرسد.
• چند دقیقه صبر: در ساعت‌های شلوغ پیامک با تأخیر می‌رسد. پشت‌سرهم دکمه را نزنید؛ هر کد تازه، کد قبلی را باطل می‌کند.

داشبورد سهامدار: اولین صفحه بعد از ورود

بعد از ورود، به داشبورد سهامدار می‌رسید. بالای صفحه ارزش سبد دارایی به ریال آمده و زیر آن سه کارت میان‌بر: نماد فریزشده (دارد/ندارد)، درخواست‌های میز خدمت (با شمار پاسخ‌های تازه) و سهام عدالت. پایین‌تر هم جدول سبد دارایی شروع می‌شود.

سه نکتهٔ کاربردی در همین صفحه:

• ساده یا پیشرفته: بالای داشبورد دو حالت هست. حالت «پیشرفته» نمودار ترکیب سبد و بخش «خدمات محبوب من» را هم نشان می‌دهد.
• پین کردن خدمات: در حالت پیشرفته، هر خدمتی را که زیاد لازم دارید به سمت چپ بکشید و آیکن سنجاق را بزنید تا در صفحهٔ اول بماند.
• پنهان کردن مبلغ: آیکن چشم کنار ارزش سبد، مبلغ را پنهان می‌کند؛ وقتی در جمع یا محل کار سامانه را باز می‌کنید، به کارتان می‌آید.

بقیهٔ بخش‌ها از منوی سه‌خط بالای صفحه باز می‌شوند: داشبورد، گزارش‌ها، سهام عدالت، پذیره‌نویسی حق تقدم، مجامع الکترونیکی، میز خدمت و دسترسی‌ها. پایین همین منو حالت شب هم هست. سمات «پشتیبانی و گفتگوی آنلاین» را هم به درگاه اضافه کرده است.

مشاهده پرتفوی سهام در ذینفعان بازار سرمایه با کد ملی

مهم‌ترین و پرکاربردترین بخش ذینفعان، سبد دارایی یا همان پرتفوی است. جدول سبد دارایی در داشبورد، برای هر دارایی این‌ها را نشان می‌دهد:

• نماد سهم یا صندوق
• تعداد سهم یا واحدی که دارید
• ارزش ریالی آن بر اساس آخرین قیمت
• نوع دارایی؛ مثلاً «قابل معامله»

بالای جدول تاریخ «آخرین اطلاعات» آمده؛ عددها معمولاً مال پایان روز کاری قبل‌اند. با انتخاب تاریخ می‌توانید سبدتان را در یک روز گذشته هم ببینید، با آیکن ذره‌بین دنبال یک نماد بگردید و با دکمهٔ دانلود از جدول خروجی بگیرید. در حالت «پیشرفته» هم یک نمودار دایره‌ای نشان می‌دهد هر نماد چند درصد سبد شماست:

این همان پاسخ دقیق به جست‌وجوی «دیدن پرتفوی سهام با کد ملی» یا «مشاهده وضعیت دارایی سهام ddn» است. همهٔ سهامی که به نام کد ملی شما در سمات ثبت شده، فارغ از اینکه از کدام کارگزاری خریده‌اید، اینجا کنار هم دیده می‌شود؛ حتی سهام جایزه و سهمی که از عرضهٔ اولیهٔ سال‌ها پیش مانده. اگر تازه با مفهوم سبد آشنا شده‌اید، مقالهٔ پرتفوی یا سبد سرمایه‌گذاری چیست؟ را هم بخوانید.

یک عادت مفید: ارزش سبدتان را هر چند هفته یک بار با تاریخ‌های گذشته مقایسه کنید و تغییرش را کنار شاخص کل بورس در همان بازه بگذارید. اگر بازار بالا رفته ولی سبد شما درجا زده، وقت بازبینی سهم‌هاست.

پیدا کردن سهام قدیمی و فراموش‌شده

خیلی‌ها سال‌ها پیش، از عرضهٔ اولیه یا با برگهٔ سهم کاغذی، سهمی خریده‌اند و امروز یادشان نیست کدام سهم بود یا از کدام کارگزاری. همین مشکل برای کسی پیش می‌آید که در چند کارگزاری حساب باز کرده است. سبد دارایی ذینفعان همهٔ آن‌ها را پیدا می‌کند؛ کافی است وارد شوید و جدول را از اول تا آخر مرور کنید. در سبد خود من ده‌ها ردیف کوچک از عرضه‌های اولیهٔ سال‌های قبل هست که در پنل کارگزاری به چشم نمی‌آمدند.

برای فروش هر سهم باید از کارگزاری اقدام کنید که ناظر آن سهم است، یا اول کارگزار ناظر را تغییر دهید تا سهم به کارگزاری فعلی‌تان منتقل شود.

ذینفعان بازار سرمایه و کارگزاری مفید، آگاه و…

در گوگل زیاد جست‌وجو می‌شود «ذینفعان بازار سرمایه کارگزاری مفید» یا «کارگزاری آگاه». واقعیت این است که ذینفعان به کارگزاری خاصی وابسته نیست. پنل کارگزاری فقط سهم‌هایی را نشان می‌دهد که ناظرشان همان کارگزاری است، ولی ذینفعان سبد کامل شما را در همهٔ کارگزاری‌ها نشان می‌دهد. پس اگر عددی که در پنل کارگزاری می‌بینید با ذینفعان فرق دارد، احتمالاً بخشی از سهامتان زیر نظر کارگزاری دیگری است.

گزارش‌های ذینفعان: ده گزارشی که باید بشناسید

از منو وارد «گزارش‌ها» شوید تا فهرست کامل گزارش‌ها را ببینید. هر گزارش بازهٔ تاریخ «از/تا» و دکمهٔ دانلود دارد:

• گردش معاملات: خرید و فروش‌های شما در همهٔ کارگزاری‌ها.
• سودهای پرداخت‌شده: سودهایی که سمات به حسابتان واریز کرده است.
• سودهای تعلق‌گرفته: سود هر سهم در مجمع‌هایی که سهامدار بوده‌اید.
• ممنوع‌المعاملگی کد بورسی: اینکه کدتان در بازه‌ای ممنوع شده یا نه، و از چه نوعی.
• حق تقدم استفاده‌نشده: حق تقدم‌هایی که مهلت پذیره‌نویسی‌شان گذشته است.
• وضعیت فریز: کدام کارگزار، کدام نماد را از چه تاریخی فریز کرده است.
• سبد دارایی PRX: دارایی‌های کد سبدگردانی، اگر سرمایه‌تان را به یک سبدگردان سپرده‌اید.
• تقسیم سهام متوفی: پیگیری پروندهٔ انتقال سهام متوفی به ورثه.
• استعلام سکنا: بدهی شما در معاملات اعتباری. سکنا سامانهٔ کنترل و نظارت بر معاملات اعتباری است و اگر از کارگزاری اعتبار گرفته باشید، مانده‌اش اینجا دیده می‌شود.
• وضعیت توقیف دارایی: پرونده‌های توقیف، چه شما شاکی باشید چه از شما شکایت شده باشد.

پایین همین صفحه چند گزارش هم برای بورس انرژی، بورس برق و بورس کالا هست؛ مثلاً هزینهٔ انبارداری گواهی سپردهٔ کالایی برای کسانی که صندوق یا گواهی طلا و کالا دارند.

گردش معاملات: تاریخچهٔ خرید و فروش شما

در گردش معاملات برای هر نماد، تعداد خرید و فروش در بازهٔ انتخابی آمده و با باز کردن هر ردیف، جزئیات معامله‌ها را می‌بینید. پیش‌فرض آن یک ماه اخیر است و با «از/تا» می‌توانید سال‌ها عقب بروید. اگر کسی به کد بورسی شما دسترسی پیدا کرده باشد، اینجا اولین جایی است که ردش پیدا می‌شود. برای محاسبهٔ سود و زیان واقعی یک سهم در چند سال هم بهترین منبع است.

سودهای نقدی: پرداخت‌شده و تعلق‌گرفته

ذینفعان دو گزارش جدا برای سود دارد که بهتر است فرقشان را بدانید:

• سودهای پرداخت‌شده: برای هر نماد، مبلغی که واقعاً به حساب شما واریز شده است. این گزارش فقط نمادهایی را نشان می‌دهد که سودشان را از طریق سامانهٔ توزیع سود سمات پرداخت کرده‌اند.
• سودهای تعلق‌گرفته: تعداد سهمی که روز مجمع داشتید و سود هر سهم. یعنی سودی که حق شماست، چه پرداخت شده باشد چه نه.

اگر نمادی در «تعلق‌گرفته» هست ولی در «پرداخت‌شده» نیست، یا شرکت هنوز پرداخت نکرده یا سود را خودش، بیرون از سامانهٔ سمات، پرداخت می‌کند. در هر دو حالت اول شمارهٔ شبای ثبت‌شده در سجام را چک کنید. جزئیات بیشتر در آموزش جامع نحوهٔ اختصاص و دریافت سود نقدی آمده است.

عددی که در ستون «سود هر سهم» گزارش تعلق‌گرفته می‌بینید، همان سود تقسیمی هر سهم یا DPS است که مجمع تصویب کرده. ضربش در تعداد سهمی که روز مجمع داشتید، سود نقدی شما را می‌دهد. مثلاً با ۲٬۰۰۰ سهم و سود ۳۰۰ ریالی، حقتان ۶۰۰٬۰۰۰ ریال است.

سهام عدالت در ذینفعان بازار سرمایه

کارت «سهام عدالت» در داشبورد شما را به سبد دارایی سهام عدالت می‌برد: نام هر شرکت، تعداد سهمی که از آن دارید و درصدش از کل، و پایین جدول ارزش کل بر اساس قیمت روز گذشته. اگر روش مستقیم را انتخاب کرده و سهامتان را آزاد کرده‌اید، سهم‌های آزادشده مثل بقیهٔ سهام در سبد دارایی دیده می‌شوند. فروشِ سهام عدالت از آبان ۱۳۹۹ متوقف است و بازگشایی‌اش تا مهر ۱۴۰۵ هنوز اجرا نشده؛ آخرین وضعیت را در راهنمای سهام عدالت ۱۴۰۵ دنبال کنید.

نکته‌ای که کمتر کسی می‌داند: دارندگان سهام عدالت در مجمع شرکت‌های سرمایه‌پذیر هم حق حضور دارند و این مجمع‌ها در بخش «مجامع الکترونیکی» برایشان فعال می‌شود (پایین‌تر). برای همهٔ جنبه‌های دیگر سهام عدالت، از ارزش و سود تا فروش و وام، راهنمای کامل سهام عدالت را ببینید.

دارا یکم چیست و چه ربطی به سامانه دارا دارد؟

خیلی‌ها «دارا یک» یا «دارا یکم» را جست‌وجو می‌کنند و خیال می‌کنند نسخهٔ اول همین سامانه است. این‌طور نیست. دارا یکم نماد صندوق واسطه‌گری مالی یکم است؛ نخستین صندوق قابل معاملهٔ (ETF) دولتی که اردیبهشت ۱۳۹۹ با تخفیف ۲۰ درصدی و سقف خرید ۲ میلیون تومان برای هر کد ملی عرضه شد. در سبدش باقی‌ماندهٔ سهام دولت در بانک‌های ملت، تجارت و صادرات و بیمه‌های البرز و اتکایی امین بود.

تنها ربط دارا یکم به سامانهٔ دارا، شباهت نام است و اینکه واحدهایش مثل هر دارایی دیگری در سبد دارایی شما در همین درگاه دیده می‌شود. چون آن روزها خیلی‌ها بدون کد بورسی و فقط با کد ملی از بانک خریدند، امروز هم زیاد می‌پرسند واحدهایشان کجاست و چطور می‌شود فروخت:

• دیدن تعداد واحد: وارد دارا شوید و در جدول سبد دارایی، با ذره‌بین، نماد «دارایکم» را پیدا کنید. تعداد واحد و ارزش ریالی‌اش همان‌جاست.
• اگر در سبد نیست: اول مطمئن شوید احراز هویت سجامتان واقعاً کامل شده است. بعد سراغ کارگزاری یا بانکی بروید که از طریقش خریده‌اید، و اگر نتیجه نگرفتید، با مرکز تماس سمات (۱۵۶۹) تماس بگیرید.
• فروش: واحدها مثل یک سهم در بورس معامله می‌شوند. اگر کد بورسی ندارید، اول کد بورسی بگیرید؛ اگر ناظر واحدها کارگزاری دیگری است، کارگزار ناظر را به کارگزاری خودتان تغییر دهید تا معمولاً ظرف یکی دو روز کاری در پنل‌تان ظاهر شود.

دولت بعدها صندوق‌های دیگری هم به همین شیوه عرضه کرد که معروف‌ترینش «دارا دوم» یا صندوق پالایشی یکم است. ماجرای آن را در مقالهٔ پالایش یا همان دارا دوم نوشته‌ام. این راهنما پیشنهاد خرید یا فروش هیچ‌کدام نیست؛ پیش از تصمیم، ارزش خالص دارایی (NAV) صندوق را با قیمت بازار مقایسه کنید.

سهام فریز و ممنوع‌المعامله: علتش را ببینید

اگر سفارش فروشتان در کارگزاری ثبت نمی‌شود، معمولاً یکی از این دو دلیل را دارد و ذینفعان هر دو را نشان می‌دهد:

• سهام فریزشده: گزارش «وضعیت فریز» نشان می‌دهد کدام کارگزار، کدام نماد را از چه تاریخی فریز کرده است. کارگزار فقط نمادی را می‌تواند فریز کند که در سبد شما و زیر نظارت همان کارگزار باشد؛ پس برای رفع آن باید سراغ همان کارگزاری بروید. سهام توثیق‌شده برای وام یا توقیف‌شده به حکم قضایی هم قابل فروش نیست.
• ممنوع‌المعاملگی کد بورسی: اگر کل کد معاملاتی شما ممنوع شده باشد، نوع و زمانش در این گزارش آمده است. برای وضعیت نمادها هم مقالهٔ انواع توقف نمادها را ببینید.

یک مورد رایج که خیلی‌ها را غافلگیر می‌کند: سمات کد معاملاتی کسانی را که دو سال هیچ فروشی نداشته‌اند و ارزش سبدشان بیش از ۵۰۰ میلیون ریال (۵۰ میلیون تومان) است، برای جلوگیری از سوءاستفاده «ممنوع از فروش» می‌کند؛ همان چیزی که در کارگزاری‌ها به آن «ممنوع‌المعاملهٔ نوع S» می‌گویند. خرید برای این کدها آزاد است و فقط فروش بسته می‌شود. رفع این محدودیت هم آنلاین و از میز خدمت انجام می‌شود.

مجامع الکترونیکی و حق رأی

در بخش مجامع الکترونیکی، مجمع‌های شرکت‌هایی که سهامشان را دارید فهرست می‌شوند. برای هر مجمع فعال یک کارت هست: نام شرکت، نوع مجمع، تعداد سهام عادی و سهام عدالت شما، تاریخ و ساعت برگزاری، و دکمهٔ سبز «حضور در مجمع». با همین دکمه بدون رفتن به محل مجمع حاضر می‌شوید و در مجمع‌هایی که رأی‌گیری الکترونیکی دارند، رأی می‌دهید.

اطلاعیه‌های ناشران، مثل افزایش سرمایه، صورت‌های مالی و گزارش فعالیت ماهانه، هم در همین درگاه اطلاع‌رسانی می‌شود. اگر نمی‌دانید در کدام مجمع شرکت کنید، مقالهٔ با کدام سهم به مجمع برویم؟ را ببینید.

پذیره‌نویسی حق تقدم و حق تقدم استفاده‌نشده

وقتی شرکتی از محل آوردهٔ نقدی افزایش سرمایه می‌دهد، به سهامداران حق تقدم خرید سهام تعلق می‌گیرد. در بخش پذیره‌نویسی حق تقدم، پذیره‌نویسی‌های جاری شما و تاریخچهٔ پرداخت‌ها آمده و می‌توانید بدون رفتن به بانک یا کارگزاری، حق تقدمتان را پذیره‌نویسی کنید.

اگر مهلت را از دست بدهید، حق تقدم «استفاده‌نشده» می‌ماند. گزارش «حق تقدم استفاده‌نشده» این موارد را نشان می‌دهد و خود سامانه تأکید می‌کند که پیگیری و دریافت مطالبات آن فقط از طریق ناشر است، نه سمات.

میز خدمت الکترونیک: کارهایی که دیگر مراجعهٔ حضوری نمی‌خواهند

میز خدمت شاید کم‌شناخته‌ترین و در عین حال کاربردی‌ترین بخش ذینفعان باشد. کارهایی که قبلاً فقط با رفتن به ساختمان سمات انجام می‌شد، حالا با ثبت درخواست آنلاین و بارگذاری مدارک پیگیری می‌شوند. بالای صفحه «درخواست‌های من» و وضعیتشان آمده و سامانه آخرین وضعیت هر درخواست را در پیام‌رسان «بله» هم اعلام می‌کند.

خدمت	به چه دردی می‌خورد؟
اصلاح مشخصات	رفع مغایرت اطلاعات هویتی شما با سامانهٔ معاملات. کد معاملاتی دست‌کم ۳ روز کاری بعد از اصلاح فعال می‌شود.
رفع ممنوعیت از فروش	برای کدهایی که به دلیل دو سال بدون فروش و سبد بالای ۵۰ میلیون تومان مسدود شده‌اند.
مشاهدهٔ سبد دارایی متوفی	یکی از ورثه با کد ملی متوفی و مدارک لازم، صورت وضعیت دارایی او را می‌گیرد.
تشکیل پروندهٔ انتقال سهام متوفی	آغاز انتقال سهام متوفی به ورثهٔ سجامی.
پیگیری پروندهٔ توقیف	دیدن مرجع دستوردهندهٔ توقیف و پیگیری رفع آن (فقط توسط خود سهامدار).
امور توثیق	استعلام مدارک، نمونهٔ وکالت‌نامه و پیگیری پروندهٔ توثیق یا رفع توثیق سهام.
امور وکالت فروش	استعلام مدارک و نمونهٔ وکالت‌نامه برای فروش سهام از طریق وکیل.
گواهی تمکن مالی انگلیسی	صورت وضعیت دارایی و گواهی خلاصهٔ معاملات به زبان انگلیسی، برای سفارت، دانشگاه یا شرکای خارجی.
شکایت، پیشنهاد و انتقاد	ثبت و پیگیری رسمی شکایت با شمارهٔ پیگیری.

برای ثبت درخواست، خدمت را از فهرست انتخاب کنید، فرم را پر کنید و مدارک را بارگذاری کنید. پاسخ در همین بخش می‌آید و در داشبورد به شکل «پاسخ جدید» اعلام می‌شود.

مشاهده سهام متوفی در ذینفعان بازار سرمایه

یکی از پرجست‌وجوترین کاربردهای میز خدمت، پیدا کردن سهام کسی است که فوت کرده است. ورثه اغلب نمی‌دانند متوفی چه سهامی داشته. کافی است یکی از ورثه با حساب کاربری خودش وارد ذینفعان شود، از میز خدمت «مشاهده سبد دارایی متوفی توسط احدی از وراث» را انتخاب کند و کد ملی متوفی و مدارک خواسته‌شده، مثل گواهی فوت و گواهی انحصار وراثت، را بارگذاری کند. بعد از تأیید، صورت وضعیت دارایی متوفی داده می‌شود و با «تشکیل پروندهٔ انتقال سهام متوفی» انتقال به ورثه آغاز می‌شود. وضعیت پرونده و نوبت آن را هم در گزارش «تقسیم سهام متوفی» می‌بینید.

حساب کاربری و اطلاعات سجام

با زدن روی عکس پروفایل، بالای صفحه، منوی حساب باز می‌شود: نام شما و نوع حساب (حقیقی یا حقوقی)، «حساب کاربری»، «تغییر رمز عبور» و «خروج از حساب کاربری».

صفحهٔ «حساب کاربری» پنج زبانه دارد:

• اطلاعات شخصی: نام، نام پدر، تاریخ تولد، کد ملی، موبایل، شبا و شمارهٔ حساب پیش‌فرض که از سجام خوانده می‌شود. برای تغییر، دکمهٔ «ویرایش اطلاعات» شما را به سجام می‌برد.
• کدهای بورسی: کد یا کدهای معاملاتی شما.
• تنظیمات اعلان‌ها
• تغییر رمز عبور
• ورودهای اخیر: دستگاه‌هایی که با حساب شما وارد شده‌اند. هر چند وقت یک بار نگاهش کنید.

ذینفعان بازار سرمایه در موبایل

همان‌طور که در تصویرها دیدید، نسخهٔ تازهٔ دارا در مرورگر گوشی کاملاً قابل استفاده است و برای هیچ‌کدام از این کارها نصب برنامه لازم نیست. اگر دنبال «اپلیکیشن درگاه یکپارچه ذینفعان» هستید، فقط از لینک‌هایی نصب کنید که روی سایت رسمی سمات (csdiran.ir) معرفی شده است. برنامه‌های مشابه در فروشگاه‌ها زیادند و وارد کردن رمز ذینفعان در یک برنامهٔ غیررسمی یعنی سپردن کل دارایی بورسی به دیگران.

تفاوت ذینفعان بازار سرمایه با سجام، کارگزاری و TSETMC

سامانه	کارش چیست؟	چه چیزی را نشان نمی‌دهد؟
ذینفعان (دارا)	دیدن کل دارایی، سود، مجمع، گزارش‌ها و میز خدمت	امکان خرید و فروش ندارد
سجام	ثبت هویت، موبایل، نشانی و حساب بانکی	سهام و دارایی را نشان نمی‌دهد
پنل کارگزاری	خرید و فروش سهام	فقط سهام زیر نظر همان کارگزاری را نشان می‌دهد
TSETMC	قیمت، تابلو و اطلاعات نمادها	هیچ اطلاعات شخصی ندارد

به زبان ساده: سجام شناسنامهٔ بورسی شماست، کارگزاری جای معامله است و ذینفعان صورت‌حساب رسمی دارایی‌تان.

نکات امنیتی ذینفعان

• رمز ذینفعان را با رمز کارگزاری و ایمیلتان یکی نگذارید.
• کد پیامکی را به هیچ‌کس، حتی کسی که خود را کارمند سمات یا کارگزاری معرفی می‌کند، ندهید.
• پیش از وارد کردن رمز، دامنهٔ csdiran.ir را در نوار نشانی ببینید.
• زبانهٔ «ورودهای اخیر» را گاهی چک کنید؛ دستگاهی که نمی‌شناسید یعنی رمزتان را عوض کنید.
• بعد از کار، از منوی حساب «خروج از حساب کاربری» را بزنید، مخصوصاً روی دستگاه مشترک. سامانه هم بعد از مدتی بی‌کاری خودش شما را خارج می‌کند.
• هر چند ماه یک بار گردش معاملات را مرور کنید؛ هر معامله‌ای که نمی‌شناسید، زنگ خطر است.

شماره تلفن پشتیبانی ذینفعان بازار سرمایه

مرکز تماس کشوری سمات با شمارهٔ ۱۵۶۹ (بدون پیش‌شماره) پاسخ می‌دهد. پشتیبانی و گفتگوی آنلاین هم داخل خود درگاه فعال است و برای شکایت مکتوب، بخش «شکایت، پیشنهاد و انتقاد» در میز خدمت شمارهٔ پیگیری می‌دهد.

سوالات متداول

جمع‌بندی

درگاه ذینفعان بازار سرمایه (دارا) رایگان‌ترین و مطمئن‌ترین راه برای دیدن تصویر کامل دارایی بورسی شماست. پرتفوی همهٔ کارگزاری‌ها، سهام فراموش‌شده، سود نقدی، سهام عدالت، مجمع الکترونیکی و ده‌ها کار اداری که قبلاً مراجعهٔ حضوری می‌خواست، حالا با چند ضربه روی گوشی انجام می‌شود. اگر هنوز ثبت‌نام نکرده‌اید، همین امروز این کار را بکنید. حتی اگر فعلاً معامله نمی‌کنید، دانستن اینکه دقیقاً چه دارید، اولین قدم سرمایه‌گذاری آگاهانه است.

اگر در ثبت‌نام یا ورود به ذینفعان به مشکلی خوردید یا بخشی از سامانه برایتان مبهم بود، در بخش دیدگاه‌ها بنویسید تا راهنمایی‌تان کنم.