خلاصه کتاب اسرار ذهن ثروتمند؛ ۱۷ اصل ذهن ثروتمند به زبان ساده و نقد آن

خیلی‌ها از من می‌پرسند: «چرا بعضی‌ها هر چه درآمدشان بالا می‌رود، باز آخر ماه دستشان خالی است؟» کتاب اسرار ذهن ثروتمند دقیقا دنبال جواب همین سوال است. خلاصه کتاب اسرار ذهن ثروتمند در یک جمله این است: تی هارو اکر می‌گوید هر کدام از ما یک «نقشه‌ی ذهنی پول» داریم که از بچگی در ذهن‌مان نوشته شده، و تا این نقشه عوض نشود، درآمد بیشتر هم ما را ثروتمند نمی‌کند. او این حرف را در ۱۷ اصل، یعنی ۱۷ تفاوت فکری آدم‌های ثروتمند و آدم‌های تنگ‌دست، باز می‌کند.

بعضی از این اصل‌ها واقعا به درد زندگی ما می‌خورند. بعضی‌ها هم اغراق دارند و اگر بی‌فکر اجرایشان کنید، پول‌تان را می‌برند. در این خلاصه هر ۱۷ اصل را به زبان ساده می‌گویم، کنار هر کدام می‌نویسم در زندگی و بازار ایران به چه کار می‌آید، و آخر هم نقدهای جدی کتاب را بی‌تعارف می‌گویم.

یک نکته هم از اول بگویم: اینجا فایل PDF کتاب را نمی‌گذارم. کتاب حق نشر دارد و ترجمه‌های فارسی‌اش را می‌شود از ناشرها و کتاب‌فروشی‌های قانونی گرفت. ولی خلاصه‌ای که اینجا می‌خوانید، حرف اصلی همه‌ی فصل‌ها را دارد.

کتاب اسرار ذهن ثروتمند درباره‌ی چیست و تی هارو اکر کیست؟

«اسرار ذهن ثروتمند» (به انگلیسی Secrets of the Millionaire Mind) سال ۲۰۰۵ در آمریکا منتشر شد و خیلی زود در فهرست پرفروش‌های نیویورک تایمز رفت. در ایران هم چند ترجمه‌ی مختلف از آن چاپ شده و از پرخواننده‌ترین کتاب‌های موفقیت مالی است.

نویسنده‌اش تی هارو اکر (T. Harv Eker) نویسنده و سخنران کانادایی است. به روایت خودش، چند کسب‌وکار را یکی پس از دیگری شکست داده، بعد یک فروشگاه لوازم ورزشی راه انداخته، آن را به یک زنجیره رسانده و فروخته است. بعدها کارش برگزاری سمینارهای پول و موفقیت شد و این کتاب هم از دل همان سمینارها بیرون آمد.

کتاب دو بخش دارد:

• بخش اول: نقشه‌ی ذهنی پول چیست، از کجا آمده و چطور عوضش کنیم.
• بخش دوم: ۱۷ «پرونده‌ی ثروت»؛ یعنی ۱۷ جمله که با «ثروتمندان این‌طور فکر می‌کنند، فقرا آن‌طور» شروع می‌شود، و برای هر کدام یک تمرین عملی.

پس کتاب بیشتر درباره‌ی ذهن و رفتار است تا درباره‌ی سهم و طلا و ملک. این را بدانید تا انتظار غلط نداشته باشید.

ذهن ثروتمند چیست؟ نقشه‌ی ذهنی پول به زبان ساده

ذهن ثروتمند یعنی مجموعه‌ای از باورهای پولی که آدم را به سمت ساختن و نگه‌داشتن ثروت می‌برد. اکر اسم این مجموعه را «نقشه‌ی مالی» یا «طرح اولیه‌ی پول» می‌گذارد (به انگلیسی Money Blueprint).

تشبیه خودش ساده است. فرض کنید می‌خواهید خانه بسازید. نقشه‌ی معمار هر چه باشد، خانه همان می‌شود. اگر نقشه یک آپارتمان ۶۰ متری است، با هر بنای خوبی هم کار کنید، کاخ تحویل نمی‌گیرید. ذهن ما هم یک نقشه‌ی پولی دارد و زندگی مالی‌مان، کم و بیش، همان نقشه را می‌سازد.

اکر زنجیره‌ی این اتفاق را این‌طور می‌گوید:

1. برنامه‌ریزی ذهنی: چیزهایی که از بچگی شنیده و دیده‌ایم.
2. فکر: این برنامه، فکرهای ما را درباره‌ی پول می‌سازد.
3. احساس: فکر، احساس می‌آورد؛ ترس، شرم، طمع یا آرامش.
4. عمل: احساس، ما را به کاری وادار می‌کند؛ خرج کردن، پس‌انداز کردن، فرار کردن.
5. نتیجه: و عمل، وضع حساب بانکی‌مان را می‌سازد.

حرف اصلی اکر این است: بیشتر ما فقط به ته این زنجیره، یعنی «نتیجه»، نگاه می‌کنیم. ولی ریشه بالای زنجیره است. مثل درختی که میوه‌اش تلخ است؛ اگر فقط میوه را بچینید، سال بعد باز تلخ می‌دهد. باید ریشه را درست کرد.

نقشه‌ی ذهنی پول از کجا می‌آید؟

اکر سه راه برای شکل گرفتن این نقشه می‌شمارد:

• حرف‌هایی که شنیده‌ایم: «پول چرک کف دست است»، «پولدارها همه دزدند»، «پول که علف خرس نیست». بچه این جمله‌ها را می‌شنود و ذهنش ضبط می‌کند.
• رفتاری که دیده‌ایم: اگر پدر و مادر سر پول دعوا می‌کردند، یا یکی ولخرج بود و یکی خسیس، بچه بی‌آنکه بفهمد همان را تقلید می‌کند. گاهی هم درست برعکسش را.
• اتفاق‌های خاص: یک خاطره‌ی تلخ، مثل ورشکستگی پدر یا دعوای بزرگ خانوادگی سر ارث، می‌تواند یک عمر ترس از پول در ذهن بکارد.

این بخش کتاب به نظر من درست‌ترین بخش آن است. خیلی از آدم‌هایی که دیده‌ام، رفتار پولی‌شان بیشتر از خانه‌ی پدری آمده تا از حساب و کتاب. اگر کنجکاوید رفتار پولی خودتان به کدام الگو نزدیک است، مقاله‌ی شخصیت پولی شما چگونه است؟ را هم بخوانید.

ترموستات مالی: چرا پول‌های بادآورده می‌پرند؟

جالب‌ترین تشبیه کتاب «ترموستات مالی» است. ترموستات همان پیچ بخاری یا کولر است که دما را روی یک عدد نگه می‌دارد. اگر روی ۲۲ درجه باشد و هوا ۲۶ درجه شود، کولر روشن می‌شود تا دوباره ۲۲ شود.

اکر می‌گوید ذهن هر کدام از ما روی یک «سطح پول» تنظیم شده است. اگر ناگهان بیشتر از آن سطح پول دستمان بیاید، مثلا از ارث، جایزه یا یک سود بزرگ در بورس، ذهن بی‌صدا کاری می‌کند که برگردیم سر جای قبلی. خرج بی‌حساب، قرض دادن بی‌پشتوانه، یا یک معامله‌ی پرریسک.

این را در بازار خودمان زیاد دیده‌ام. کسی در یک موج داغ بورس یا رمزارز سود خوبی می‌کند، بعد با همان سود ریسک‌های بزرگ‌تر می‌کند و آخر کار، کم و بیش همان‌جایی است که شروع کرده بود. پس حرف کتاب این است: پیش از اینکه درآمد را بالا ببرید، ترموستات ذهن را بالا ببرید؛ یعنی یاد بگیرید پول بیشتر را نگه دارید.

چهار قدم برای عوض کردن نقشه‌ی ذهنی

اکر برای تغییر، چهار قدم پیشنهاد می‌کند:

1. آگاهی: باورهای پولی خودتان را بنویسید. پدر و مادرتان درباره‌ی پول چه می‌گفتند؟
2. فهمیدن: ببینید هر باور از کجا آمده.
3. جدا شدن: به خودتان بگویید این باور مال آن روزهاست، نه حتما مال من.
4. تمرین دوباره: باور تازه را با تکرار و با کار عملی جا بیندازید.

قدم چهارم در کتاب بیشتر با «جمله‌های تاکیدی» انجام می‌شود؛ یعنی جمله‌ای مثل «من ذهنی ثروتمند دارم» که باید بلند و با دست روی قلب تکرار شود. قدم‌های اول تا سوم مفیدند. درباره‌ی قدم چهارم پایین‌تر حرف دارم.

۱۷ اصل ذهن ثروتمند؛ خلاصه‌ی بخش دوم کتاب

این ۱۷ اصل قلب کتاب است. اکر هر کدام را به شکل یک مقایسه می‌گوید. من کنار هر اصل یک جمله‌ی کاربردی هم می‌گذارم که برای ما معنا داشته باشد.

اصل ۱: ثروتمندان می‌گویند «زندگی‌ام را خودم می‌سازم»

آدم تنگ‌دست می‌گوید «زندگی با من این کار را کرد». اکر می‌گوید تا وقتی تقصیر را گردن دولت، رییس، همسر یا بخت می‌اندازید، قدرت تغییر را هم از خودتان گرفته‌اید. این حرف درست است، ولی با یک «اما»: در ایران تورم و تحریم واقعی‌اند. نکته این است که همان سهمی را که دست خودمان است، کامل بازی کنیم.

اصل ۲: ثروتمندان برای بردن بازی می‌کنند

آدم تنگ‌دست فقط می‌خواهد نبازد. هدفش «سر به سر شدن» است. اکر می‌گوید کسی که هدفش فقط زنده ماندن است، آخرش هم فقط زنده می‌ماند. حواسمان باشد: «برای بردن بازی کردن» یعنی هدف بزرگ داشتن، نه ریسک بی‌حساب کردن.

اصل ۳: ثروتمندان به ثروتمند شدن متعهدند

خیلی‌ها «دوست دارند» پولدار شوند، ولی حاضر نیستند بهایش را بدهند؛ یعنی کار بیشتر، یاد گرفتن و صبر کردن. اکر بین «خواستن» و «متعهد بودن» فرق می‌گذارد. مثل کسی که می‌خواهد لاغر شود، ولی شیرینی را کنار نمی‌گذارد.

اصل ۴: ثروتمندان بزرگ فکر می‌کنند

اکر می‌گوید درآمد شما به اندازه‌ی ارزشی است که به چند نفر می‌رسانید. نانوای محله به صد نفر نان می‌دهد؛ کارخانه‌ی نان به صد هزار نفر. این اصل برای صاحب کسب‌وکار معنای روشنی دارد: چطور به آدم‌های بیشتری خدمت کنم؟

اصل ۵: ثروتمندان روی فرصت تمرکز می‌کنند

آدم تنگ‌دست اول مانع‌ها را می‌بیند و همان‌جا می‌ایستد. ثروتمند هم ریسک را می‌بیند، ولی دنبال راه است. در بازار سرمایه این حرف را این‌طور ترجمه می‌کنم: ریسک را بسنجید، کنترلش کنید، ولی از ترس ریسک کلا بیرون نمانید.

اصل ۶: ثروتمندان آدم‌های موفق را تحسین می‌کنند

اگر ته دل‌تان از پولدارها بدتان می‌آید، ذهن‌تان نمی‌گذارد خودتان یکی از آن‌ها شوید. چون هیچ‌کس نمی‌خواهد چیزی شود که از آن متنفر است. به نظرم این از هوشمندانه‌ترین نکته‌های کتاب است. خیلی از ما بی‌آنکه بدانیم، با جمله‌ی «پولدار شدن یعنی آدم بدی بودن» بزرگ شده‌ایم.

اصل ۷: ثروتمندان با آدم‌های مثبت و موفق می‌نشینند

آدم با هر کس بنشیند، کم کم شبیه او فکر می‌کند. اکر می‌گوید با آدم‌های غرغرو و ناامید وقت کمتری بگذرانید و از آدم‌های موفق یاد بگیرید، نه اینکه به آن‌ها حسادت کنید.

اصل ۸: ثروتمندان خودشان و کارشان را معرفی می‌کنند

خیلی‌ها فروختن را کار زشتی می‌دانند. اکر می‌گوید اگر واقعا به کاری که می‌کنید باور دارید، معرفی نکردنش یعنی آدم‌ها را از آن محروم کرده‌اید. البته اینجا مرز باریک است: معرفی صادقانه خوب است، اغراق و وعده‌ی دروغ نه.

اصل ۹: ثروتمندان از مشکل‌هایشان بزرگ‌ترند

اکر می‌گوید راه فرار از مشکل وجود ندارد؛ با پول بیشتر، مشکل‌های بزرگ‌تری هم می‌آید. فقط باید خودتان را بزرگ‌تر کنید. هر چه توان‌تان برای حل مشکل بیشتر شود، مشکل کوچک‌تر به چشم می‌آید.

اصل ۱۰: ثروتمندان خوب «دریافت» می‌کنند

بعضی‌ها نه تعریف را خوب می‌پذیرند نه هدیه را نه پول را. اکر می‌گوید کسی که فکر می‌کند «لیاقتش را ندارد»، پول را هم پس می‌زند. این همان آدمی است که موقع گفتن دستمزد خودش خجالت می‌کشد و همیشه کمتر می‌گیرد.

اصل ۱۱: ثروتمندان بر اساس نتیجه پول می‌گیرند

آدم تنگ‌دست پول را بر اساس ساعت کار می‌گیرد؛ حقوق ثابت. ثروتمند بر اساس نتیجه؛ سهم از سود، پورسانت، کسب‌وکار خودش. اکر می‌گوید حقوق ثابت سقف دارد. این حرف درست است، ولی کامل نیست. حقوق ثابت در ایران امنیت و بیمه هم می‌آورد و برای خیلی‌ها پایه‌ی محکمی است که می‌شود از آن شروع کرد.

اصل ۱۲: ثروتمندان به «هر دو» فکر می‌کنند

آدم تنگ‌دست می‌گوید «یا پول، یا خانواده»؛ «یا کار، یا تفریح». ثروتمند می‌پرسد چطور هر دو را داشته باشم؟ این طرز فکر خلاق‌تر است، هرچند همیشه جواب نمی‌دهد. گاهی واقعا باید انتخاب کرد.

اصل ۱۳: ثروتمندان به دارایی خالص نگاه می‌کنند

این اصل به نظر من مهم‌ترین اصل مالی کتاب است. آدم تنگ‌دست فقط می‌پرسد «ماهی چقدر درمی‌آوری؟». ثروتمند می‌پرسد «چقدر داری؟». دارایی خالص یعنی همه‌ی آنچه دارید، منهای همه‌ی بدهی‌ها و قسط‌ها.

اکر چهار عامل برای بالا بردن دارایی خالص می‌شمارد: درآمد، پس‌انداز، سرمایه‌گذاری و ساده کردن زندگی. یعنی خرج‌های بی‌فایده را کم کنید تا فاصله‌ی درآمد و خرج بیشتر شود. درباره‌ی این فاصله در مقاله‌ی چگونه ثروتمند شویم؟ با مثال عددی نوشته‌ام.

اصل ۱۴: ثروتمندان پول‌شان را خوب مدیریت می‌کنند

اکر می‌گوید تا وقتی پول کم را خوب اداره نکنید، پول بیشتر به شما نمی‌رسد؛ یا اگر برسد، نمی‌ماند. ابزارش «سیستم شیشه‌ها» است که پایین‌تر با مثال توضیح می‌دهم. این بخش، کاربردی‌ترین بخش کتاب است.

اصل ۱۵: ثروتمندان پول را برای خودشان به کار می‌گیرند

آدم تنگ‌دست سخت برای پول کار می‌کند. ثروتمند کاری می‌کند که پول برایش کار کند. اکر هدف را «آزادی مالی» می‌داند؛ یعنی روزی که درآمد منفعل، یعنی درآمدی که بی کار روزانه‌ی شما می‌رسد، خرج زندگی را بدهد. راه‌های واقعی‌اش را در ایران در مقاله‌ی درآمد غیرفعال چیست؟ با حساب تورم نوشته‌ام.

اصل ۱۶: ثروتمندان با وجود ترس کار می‌کنند

ترس از بین نمی‌رود. اکر می‌گوید فرق آدم‌ها در داشتن یا نداشتن ترس نیست، در این است که با وجود ترس قدم برمی‌دارند یا نه. فقط یادتان باشد: ترس گاهی هم هشدار درستی است. کسی که با وجود ترس، بی‌حساب پول‌اش را وارد یک بازار داغ می‌کند، شجاع نیست؛ گرفتار فومو شده است.

اصل ۱۷: ثروتمندان همیشه یاد می‌گیرند

جمله‌ی خطرناک از نگاه اکر این است: «این را می‌دانم». کسی که فکر می‌کند همه چیز را می‌داند، دیگر یاد نمی‌گیرد. این اصل را بی هیچ «اما» قبول دارم. در بیش از ۲۰ سال کار در بازار، آدم‌هایی که بیشترین ضرر را دیدند، معمولا آن‌هایی بودند که از یک جایی به بعد دیگر یاد نگرفتند.

پس اگر بخواهم ۱۷ اصل را در یک خط خلاصه کنم: بپذیرید که زندگی مالی‌تان دست خودتان است، به دارایی خالص فکر کنید نه فقط به حقوق، پول را منظم اداره کنید و از یاد گرفتن دست نکشید.

جدول ۱۷ اصل ذهن ثروتمند در یک نگاه

اگر حوصله‌ی خواندن همه‌ی توضیح‌ها را ندارید، این جدول خلاصه‌ی همه‌ی اصل‌هاست. ستون آخر، داوری من درباره‌ی کاربرد آن اصل برای خواننده‌ی ایرانی است.

۱۷ اصل کتاب اسرار ذهن ثروتمند و کاربرد هر کدام

اصل	ذهن ثروتمند	ذهن تنگ‌دست	کاربرد برای ما
۱	زندگی‌ام را خودم می‌سازم	زندگی با من این کار را کرد	زیاد
۲	برای بردن بازی می‌کند	برای نباختن بازی می‌کند	متوسط؛ با کنترل ریسک
۳	متعهد است	فقط آرزو دارد	زیاد
۴	بزرگ فکر می‌کند	کوچک فکر می‌کند	متوسط
۵	فرصت را می‌بیند	مانع را می‌بیند	زیاد؛ با سنجش ریسک
۶	موفق‌ها را تحسین می‌کند	به موفق‌ها حسادت می‌کند	زیاد
۷	با آدم‌های موفق می‌نشیند	با آدم‌های ناامید می‌نشیند	زیاد
۸	کارش را معرفی می‌کند	از فروختن خجالت می‌کشد	متوسط؛ بی اغراق
۹	از مشکل بزرگ‌تر است	از مشکل کوچک‌تر است	متوسط
۱۰	خوب دریافت می‌کند	پس می‌زند	متوسط
۱۱	بر اساس نتیجه پول می‌گیرد	بر اساس ساعت پول می‌گیرد	متوسط؛ حقوق ثابت هم پایه است
۱۲	به «هر دو» فکر می‌کند	به «یا این یا آن» فکر می‌کند	متوسط
۱۳	به دارایی خالص نگاه می‌کند	فقط به حقوق نگاه می‌کند	خیلی زیاد
۱۴	پول را مدیریت می‌کند	پول را رها می‌کند	خیلی زیاد
۱۵	پول را به کار می‌گیرد	برای پول کار می‌کند	خیلی زیاد
۱۶	با وجود ترس قدم برمی‌دارد	ترس متوقفش می‌کند	زیاد؛ ولی نه بی‌حساب
۱۷	همیشه یاد می‌گیرد	فکر می‌کند همه چیز را می‌داند	خیلی زیاد

می‌بینید که اصل‌های ۱۳ تا ۱۵ و ۱۷، یعنی دارایی خالص، مدیریت پول، سرمایه‌گذاری و یاد گرفتن، از همه کاربردی‌ترند. بقیه بیشتر درباره‌ی نگرش‌اند و اثرشان به خودتان بستگی دارد.

سیستم شیشه‌ها: کاربردی‌ترین درس کتاب با مثال عددی

اکر پیشنهاد می‌کند هر پولی که به دستتان می‌رسد را، پیش از خرج کردن، در شش «شیشه» تقسیم کنید. شیشه همان قلک است؛ امروز می‌تواند یک حساب بانکی جدا یا یک ستون در دفتر حساب‌تان باشد. سهم پیشنهادی کتاب این است:

• ۱۰٪ آزادی مالی: پولی که فقط سرمایه‌گذاری می‌شود و هیچ‌وقت خرج نمی‌شود؛ فقط سودش، آن هم در آینده.
• ۵۵٪ خرج‌های ضروری: اجاره، قسط، خوراک، قبض‌ها.
• ۱۰٪ پس‌انداز برای خرج‌های بزرگ: تعمیر ماشین، جهیزیه، سفر، خرید وسیله‌ی خانه.
• ۱۰٪ آموزش: کتاب، دوره، یاد گرفتن مهارت تازه.
• ۱۰٪ تفریح: پولی که باید با خیال راحت خرج خودتان کنید.
• ۵٪ بخشش: کمک به دیگران و کار خیر.

بیایید با هم حساب کنیم. فرض کنیم درآمد ماهانه‌ی یک خانواده ۴۰ میلیون تومان است (این فقط مثال است):

مثال تقسیم درآمد ۴۰ میلیون تومانی با سیستم شیشه‌ها

شیشه	سهم کتاب	مبلغ ماهانه	پیشنهاد من برای شرایط تورمی
آزادی مالی	۱۰٪	۴ میلیون تومان	در دارایی که از تورم عقب نماند، نه در قلک
خرج‌های ضروری	۵۵٪	۲۲ میلیون تومان	اگر کافی نیست، از شیشه‌ی تفریح کم کنید، نه از آزادی مالی
پس‌انداز خرج‌های بزرگ	۱۰٪	۴ میلیون تومان	صندوق درآمد ثابت یا سپرده؛ در دسترس
آموزش	۱۰٪	۴ میلیون تومان	اگر سخت است، ۵٪ هم کافی است
تفریح	۱۰٪	۴ میلیون تومان	کمش کنید، حذفش نکنید
بخشش	۵٪	۲ میلیون تومان	تصمیمش با خودتان

حالا یک حقیقت را بی‌تعارف بگویم: در ایران برای خیلی از خانواده‌ها ۵۵٪ کفاف خرج‌های ضروری را نمی‌دهد. اجاره به تنهایی گاهی نصف حقوق را می‌برد. پس عددها را خشک اجرا نکنید. روح این سیستم مهم است، نه درصدهایش: اول سهم آینده را بردارید، بعد خرج کنید.

یک تفاوت مهم دیگر هم با آمریکای زمان نوشتن کتاب داریم: تورم. پولی که در قلک یا حساب جاری بماند، هر سال کوچک‌تر می‌شود؛ مثل لیوان شیری که هر سال کمی آب قاطی‌اش می‌کنند. پس شیشه‌ی آزادی مالی باید در جایی باشد که دست‌کم پا به پای تورم بیاید. مقاله‌ی مدیریت پول شخصی و پس‌انداز ماهانه و تبدیل آن به سرمایه را برای قدم بعدی بخوانید. اثر صبر روی همین مبلغ‌های کوچک را هم در مقاله‌ی سود مرکب با عدد نشان داده‌ام.

نقد کتاب اسرار ذهن ثروتمند: کجا باید احتیاط کرد؟

من این کتاب را برای شروع فکر کردن درباره‌ی پول مفید می‌دانم. ولی منصفانه بگویم، چند ایراد جدی دارد که اگر ندانید، ممکن است گمراهتان کند.

۱. تقسیم آدم‌ها به «ثروتمند» و «فقیر» خیلی ساده است

کتاب همه را در دو دسته می‌گذارد و فقیر را آدمی ترسو، حسود و تنبل نشان می‌دهد. واقعیت این‌طور نیست. خیلی‌ها با وجود زحمت زیاد، به خاطر بیماری، تورم، تحریم یا بدشانسی عقب مانده‌اند. این نگاه گاهی به جای کمک، احساس گناه می‌آورد.

۲. جمله‌ی تاکیدی جای حساب و کتاب را نمی‌گیرد

تکرار «من ذهن ثروتمند دارم» شاید حال آدم را خوب کند، ولی پول نمی‌سازد. ثروت از فاصله‌ی درآمد و خرج، سرمایه‌گذاری درست و زمان ساخته می‌شود. کتاب درباره‌ی اینکه پول را دقیقا کجا و چطور سرمایه‌گذاری کنیم، تقریبا حرفی ندارد.

۳. سوگیری بازمانده

کتاب از آدم‌هایی می‌گوید که با این طرز فکر موفق شدند. ولی آدم‌هایی که همین کارها را کردند و شکست خوردند، در کتاب نیستند. به این خطا «سوگیری بازمانده» می‌گویند؛ یعنی فقط برنده‌ها را می‌بینیم و فکر می‌کنیم راهشان تضمینی بوده است.

۴. «با وجود ترس قدم بردار» برای سرمایه‌گذار خطرناک است

در کسب‌وکار، این جمله شاید آدم را از درجا زدن نجات دهد. ولی در بازار سرمایه، ترس گاهی تنها چیزی است که شما را از خرید در اوج نجات می‌دهد. آدمی که با اهرم و وام وارد بازار می‌شود چون «ثروتمندان از ترس فرار نمی‌کنند»، ممکن است همه‌ی سرمایه‌اش را از دست بدهد.

۵. کتاب بخشی از یک بازار فروش سمینار است

کتاب از دل سمینارهای خود اکر آمده و چند جای آن خواننده را به سمینارها دعوت می‌کند. منتقدهای کتاب، از جمله چند وبلاگ معروف مالی در آمریکا، همین را گفته‌اند. این به خودی خود بد نیست، ولی خوب است بدانید چه چیزی می‌خوانید. توصیه‌ی من این است: هر دوره یا سمیناری که وعده‌ی ثروت سریع می‌دهد را با شک نگاه کنید.

پس کتاب را برای شناختن باورهای پولی خودتان بخوانید، نه به عنوان نقشه‌ی سرمایه‌گذاری.

اسرار ذهن ثروتمند یا کتاب‌های دیگر؟ یک مقایسه‌ی کوتاه

اسرار ذهن ثروتمند معمولا کنار چند کتاب معروف دیگر خوانده می‌شود. این جدول کمک می‌کند بدانید هر کدام چه چیزی به شما می‌دهد:

مقایسه‌ی اسرار ذهن ثروتمند با چند کتاب مشهور مالی

کتاب	حرف اصلی	نقطه‌ی قوت	نقطه‌ی ضعف
اسرار ذهن ثروتمند	باورهای پولی از بچگی، نتیجه‌ی مالی را می‌سازند	خودشناسی پولی، سیستم شیشه‌ها	کلی‌گویی، تقسیم ساده‌ی آدم‌ها
بیندیشید و ثروتمند شوید	میل سوزان و هدف روشن	انگیزه و هدف‌گذاری	تلقین بیش از حد
پدر پولدار، پدر بی‌پول	فرق دارایی و بدهی	دید کارآفرینی	تشویق به بدهی و ریسک زیاد
روانشناسی پول	رفتار و صبر از هوش مهم‌ترند	واقع‌بینی و کنترل ریسک	تمرین عملی کمتر

اگر فقط وقت یک کتاب را دارید، به نظر من روانشناسی پول واقع‌بینانه‌تر است. ولی اسرار ذهن ثروتمند برای کسی که هنوز با پول «آشتی» نکرده و ته دلش پول را بد می‌داند، می‌تواند تلنگر خوبی باشد. خلاصه‌ی بقیه را هم نوشته‌ام: خلاصه کتاب بیندیشید و ثروتمند شوید، ایده‌های رابرت کیوساکی و نقد آن‌ها و خلاصه کتاب روانشناسی پول. فهرست کامل‌تر را هم در بهترین کتاب‌های ترید و بورس ببینید.

چک‌لیست: بعد از خواندن این خلاصه چه کار کنیم؟

کتاب خواندن بدون عمل، فقط سرگرمی است. این پنج قدم را همین هفته امتحان کنید:

• سه جمله‌ای که در بچگی درباره‌ی پول زیاد می‌شنیدید را روی کاغذ بنویسید. کدام هنوز روی تصمیم‌هایتان اثر دارد؟
• دارایی خالص‌تان را حساب کنید: همه‌ی دارایی‌ها منهای همه‌ی بدهی‌ها. این عدد را هر شش ماه یک بار دوباره حساب کنید.
• یک حساب جدا برای «آزادی مالی» باز کنید و هر ماه، روز حقوق، پیش از هر خرجی سهمش را به آن بریزید. حتی ۵٪.
• آخرین باری که پول بادآورده‌ای دستتان رسید را یادتان بیاورید. با آن چه کردید؟ ترموستات‌تان کجاست؟
• یک مهارت یا موضوع مالی انتخاب کنید و این ماه درباره‌اش یاد بگیرید.

پس دفعه‌ی بعد که حقوق‌تان رسید، اول سهم آینده را بردارید، بعد خرج کنید. همین یک عادت، از همه‌ی جمله‌های تاکیدی کتاب اثر بیشتری دارد.

سوالات متداول

جمع‌بندی

اسرار ذهن ثروتمند کتابی درباره‌ی ذهن است، نه درباره‌ی بازار. بهترین درسش این است که رفتار پولی ما ریشه در خانه‌ی پدری دارد و تا آن را نبینیم، درآمد بیشتر هم ما را ثروتمند نمی‌کند. کاربردی‌ترین ابزارش سیستم شیشه‌هاست و مهم‌ترین اصل مالی‌اش، نگاه کردن به دارایی خالص به جای حقوق ماهانه.

ولی کتاب را با چشم باز بخوانید. جمله‌ی تاکیدی پول نمی‌سازد، ترس همیشه دشمن نیست و هیچ سمیناری میانبر ثروت نیست. ثروت آدم‌های معمولی مثل من و شما، بیشتر از یک عادت ساده و صبور ساخته می‌شود تا از یک انقلاب ذهنی. تصمیم نهایی با خودتان.