هنوز چیزی روی دستگاه شما ذخیره نشده است. هر وقت خواستید، از پابرگهٔ سایت به همین صفحه برمی‌گردید و انتخابتان را عوض می‌کنید.

با فعال‌کردن سنجش، به بهبود سایت کمک می‌کنید. این انتخاب اختیاری است و هر زمان می‌توانید آن را در تنظیمات حریم خصوصی تغییر دهید.

حامد ثقفیHamed Saghafi

صندوق بخشی چیست؟ انواع صندوق‌های صنعتی، ریسک و انتخاب بهترین صندوق پتروشیمی

فهرست مطالب۱۵ بخش
  1. صندوق بخشی چیست؟ تعریف به زبان ساده
  2. قاعده‌های صندوق بخشی: ۷۰٪، ۳۰٪ و ۱۰٪
  3. صندوق بخشی چه فرقی با صندوق سهامی دارد؟
  4. صندوق بخشی چطور کار می‌کند؟
  5. NAV صندوق بخشی یعنی چه؟
  6. سود نقدی سهم‌ها کجا می‌رود؟
  7. انواع صندوق‌های صنعتی در بورس ایران
  8. صندوق بخشی پالایش یکم؛ مشهورترین نمونه
  9. بهترین صندوق پتروشیمی را چطور انتخاب کنیم؟
  10. ریسک صندوق‌های بخشی چقدر است؟
  11. یک مثال عددی ساده
  12. ریسک‌های دیگر
  13. مزایا و معایب صندوق بخشی در یک نگاه
  14. صندوق بخشی برای چه کسی مناسب است؟
  15. صندوق بخشی را از کجا بخریم؟ قدم‌به‌قدم
  16. زمان خرید صندوق بخشی
  17. چک‌لیست پیش از خرید صندوق بخشی
  18. سوالات متداول
  19. جمع‌بندی
صندوق بخشی چیست؟ انواع صندوق‌های صنعتی، ریسک و انتخاب بهترین صندوق پتروشیمی

فرض کنید به آینده‌ی پتروشیمی‌ها یا فولادی‌ها باور دارید، ولی نمی‌دانید از میان ده‌ها سهم آن صنعت کدام را بخرید. صندوق بخشی برای همین ساخته شده است. صندوق بخشی یک صندوق سهامی است که دست‌کم ۷۰٪ دارایی‌اش را در سهام شرکت‌های یک صنعت می‌گذارد. با خرید یک واحد از آن، صاحب تکه‌ای از کل آن صنعت می‌شوید، نه فقط یک شرکت.

در این راهنما با هم می‌بینیم صندوق بخشی دقیقا چه قاعده‌هایی دارد، چه فرقی با صندوق سهامی معمولی دارد، چه صنعت‌هایی صندوق بخشی دارند، ریسکش چقدر است و صندوق بخشی پتروشیمی را چطور انتخاب کنیم. آخر کار هم یک چک‌لیست ساده می‌گذارم تا پیش از خرید، خودتان صندوق‌ها را بسنجید.

صندوق بخشی چیست؟ تعریف به زبان ساده

یک جعبه میوه را تصور کنید. صندوق سهامی معمولی جعبه‌ای است که در آن سیب و پرتقال و انار و موز هست. صندوق بخشی جعبه‌ای است که تقریبا همه‌اش از یک نوع میوه است؛ مثلا فقط پرتقال. اگر فصل پرتقال خوب باشد، این جعبه از همه بهتر است. اگر سرما بزند، همه‌ی جعبه با هم آسیب می‌بیند.

صندوق سرمایه گذاری بخشی همین است. پول خیلی از آدم‌ها جمع می‌شود و یک مدیر حرفه‌ای با آن سهام شرکت‌های یک صنعت را می‌خرد: پتروشیمی، فلزات اساسی، پالایش نفت، سیمان، خودرو، دارو، غذایی یا بانک. شما به جای سهم، «واحد» صندوق می‌خرید. ارزش هر واحد با بالا و پایین رفتن سهم‌های آن صنعت تغییر می‌کند.

در دنیا به این صندوق‌ها Sector Fund می‌گویند. در آمریکا صندوق‌های بخشیِ انرژی، فناوری، بهداشت و مالی سال‌هاست معامله می‌شوند. در ایران هم چند سال است که سازمان بورس مجوز صندوق‌های بخشی را می‌دهد و تعدادشان کم‌کم زیاد شده است. طبق فهرست‌هایی که کارگزاری‌ها منتشر کرده‌اند، تا مهر ۱۴۰۵ بیش از ۶۰ صندوق بخشی در بازار فعال بوده است.

پس صندوق بخشی یعنی «خرید یک صنعت با یک نماد»، با همه‌ی خوبی‌ها و خطرهای تمرکز روی یک صنعت.

قاعده‌های صندوق بخشی: ۷۰٪، ۳۰٪ و ۱۰٪

هر صندوقی اسمش را بخشی بگذارد، صندوق بخشی نیست. سازمان بورس برای این صندوق‌ها حد و مرز گذاشته است. طبق قاعده‌هایی که سازمان بورس در آذر ۱۴۰۱ ابلاغ کرد، این سه عدد مهم‌ترین مرزها هستند:

  1. دست‌کم ۷۰٪ ارزش دارایی صندوق باید در سهام شرکت‌های همان صنعت باشد.
  2. حداکثر ۳۰٪ دارایی می‌تواند در سهام یک شرکت باشد. یعنی صندوق حق ندارد همه‌ی پول را روی یک سهم بگذارد.
  3. حداکثر ۱۰٪ دارایی می‌تواند در سهام صنعت‌های دیگر باشد.

بقیه‌ی پول معمولا در اوراق با درآمد ثابت و سپرده‌ی بانکی می‌ماند تا صندوق برای ابطال و فرصت‌های تازه نقدینگی داشته باشد. سقف دقیق هر بخش را امیدنامه‌ی هر صندوق تعیین می‌کند. امیدنامه یعنی شناسنامه و قانون داخلی صندوق که روی سایت خودش منتشر می‌شود.

نمودار ترکیب دارایی صندوق بخشی: دست‌کم ۷۰ درصد در یک صنعت، حداکثر ۱۰ درصد در صنعت‌های دیگر و سقف ۳۰ درصد برای هر شرکت
مرزهای ترکیب دارایی صندوق بخشی؛ سقف دقیق هر بخش را امیدنامه‌ی هر صندوق تعیین می‌کند.

این قاعده‌ها ممکن است با ابلاغیه‌های تازه عوض شوند. برای همین پیش از خرید، امیدنامه‌ی همان صندوق را باز کنید و بخش «ترکیب دارایی‌ها» را بخوانید. پس عدد ۷۰٪ را مثل یک خط کف به یاد بسپارید: صندوقی که زیر آن برود، دیگر صندوق بخشی نیست.

صندوق بخشی چه فرقی با صندوق سهامی دارد؟

هر دو در سهام سرمایه‌گذاری می‌کنند و هر دو با بازار بورس بالا و پایین می‌روند. فرق اصلی در «پخش بودن» پول است. صندوق سهامی پولش را در صنعت‌های مختلف پخش می‌کند. صندوق بخشی عمدا روی یک صنعت تمرکز می‌کند.

این جدول فرق صندوق بخشی را با دو صندوق نزدیک به آن نشان می‌دهد:

مقایسه‌ی صندوق بخشی، صندوق سهامی و صندوق شاخصی
ویژگیصندوق بخشیصندوق سهامیصندوق شاخصی
سبد سهامدست‌کم ۷۰٪ در یک صنعتچند صنعت، به انتخاب مدیرهمان سهم‌های یک شاخص، به همان وزن
نقش مدیرانتخاب بهترین سهم‌های همان صنعتانتخاب صنعت و سهمکم؛ فقط دنبال کردن شاخص
ریسک تمرکززیادمتوسطبسته به شاخص
بازده در رونق آن صنعتمعمولا بیشتر از بازارنزدیک به بازارنزدیک به شاخص
بازده در رکود آن صنعتمعمولا بدتر از بازارآسیب کمترنزدیک به شاخص
مناسب چه کسیکسی که درباره‌ی یک صنعت نظر روشن داردکسی که می‌خواهد کل بازار را بسپاردکسی که بازده بازار را با هزینه‌ی کم می‌خواهد

یعنی در صندوق سهامی، انتخاب صنعت با مدیر است. در صندوق بخشی، انتخاب صنعت با خود شماست و مدیر فقط سهم‌های داخل آن صنعت را انتخاب می‌کند. این فرق کوچکی نیست. اگر صنعت را اشتباه انتخاب کنید، بهترین مدیر هم نمی‌تواند نجات‌تان بدهد.

تصویر کامل همه‌ی انواع صندوق‌ها، از درآمد ثابت تا طلا و اهرمی، را در مقاله‌ی صندوق سرمایه‌گذاری چیست کنار هم گذاشته‌ام.

صندوق بخشی چطور کار می‌کند؟

بیشتر صندوق‌های بخشی در ایران «قابل معامله» هستند؛ یعنی صندوق قابل معامله (ETF). واحدشان مثل یک سهم در تابلوی بورس یا فرابورس خرید و فروش می‌شود. چند صندوق بخشی هم به شکل صدور و ابطال کار می‌کنند. آنجا واحد را مستقیم از خود صندوق می‌گیرید و به خود صندوق پس می‌دهید.

NAV یعنی ارزش واقعی هر واحد صندوق. اگر صندوق امروز همه‌ی سهم‌ها و اوراقش را بفروشد و بدهی‌هایش را بدهد، به هر واحد چقدر می‌رسد. این عدد روی سایت صندوق اعلام می‌شود و در ساعت بازار چند بار به‌روز می‌شود.

قیمتی که در تابلو می‌بینید با NAV فرق دارد. اگر قیمت بالاتر از NAV باشد، یعنی دارید کمی گران‌تر از ارزش واقعی می‌خرید. به این فاصله «حباب» می‌گویند. توضیح کامل سه نوع NAV را در مقاله‌ی NAV چیست با مثال آورده‌ام.

سود نقدی سهم‌ها کجا می‌رود؟

وقتی شرکت‌های داخل سبد سود نقدی می‌دهند، این پول به حساب شما نمی‌آید. به حساب صندوق می‌آید و روی NAV می‌نشیند. یعنی ارزش هر واحد کمی بالا می‌رود. برای همین در صندوق بخشی دنبال سود مجمع نباشید؛ سود شما همان بالا رفتن قیمت واحد است.

پس سه عدد را همیشه کنار هم ببینید: قیمت تابلو، NAV ابطال و فاصله‌ی این دو.

انواع صندوق‌های صنعتی در بورس ایران

صندوق‌های بخشی در ایران بیشتر روی صنعت‌هایی ساخته شده‌اند که در بورس بزرگ‌اند و سهم‌های زیادی دارند. این جدول مهم‌ترین گروه‌ها را نشان می‌دهد. نام‌هایی که آمده فقط برای آشنایی است، نه پیشنهاد خرید.

گروه‌های اصلی صندوق‌های بخشی در بورس ایران (نمونه‌ها تا مهر ۱۴۰۵)
صنعتچه سهم‌هایی در سبد استموتور اصلی سودنمونه‌ی نام یا نماد
پتروشیمیشرکت‌های اوره، متانول، پلیمر و هلدینگ‌های پتروشیمیقیمت جهانی محصول، نرخ خوراک گاز، دلاراکتان، پتروآگاه، پتروما
پالایش نفتپالایشگاه‌های بورسیفاصله‌ی قیمت فرآورده با نفت خامپالایش
فلزات اساسیفولادسازها، مس، آلومینیوم و رویقیمت جهانی فلز، برق و گاز، دلاراستیل، متال
سیمانشرکت‌های سیمانقیمت‌گذاری داخلی، ساخت‌وساز، صادراتسیمانا
خودروخودروسازها و قطعه‌سازهاقیمت‌گذاری دستوری، زیان انباشته، وارداتخودران
دارو و غذاییداروسازها و شرکت‌های مواد غذایینرخ ارز ترجیحی، قیمت‌گذاری دولتیدارونو، مزه

نماد صندوق‌ها ممکن است عوض شود یا صندوق تازه‌ای بیاید. فهرست به‌روز را در سایت فیپیران، زیر بخش صندوق‌ها، ببینید.

یک نکته را در این جدول ببینید. صنعت‌های بالای جدول، یعنی پتروشیمی و پالایش و فلزات، «دلاری»اند. یعنی محصول‌شان را به قیمت جهانی و به دلار می‌فروشند. صنعت‌های پایین جدول بیشتر «ریالی»اند و قیمت‌گذاری دولت رویشان اثر زیادی دارد. فرق این دو گروه را در مقاله‌ی سهام دلاری بورس باز کرده‌ام.

صندوق بخشی پالایش یکم؛ مشهورترین نمونه

اسم «صندوق بخشی» را خیلی‌ها اولین بار با پالایش یکم شنیدند. این صندوق در شهریور ۱۳۹۹ با سهام دولت در چهار پالایشگاه بورسی به مردم عرضه شد. اول یک ETF دولتی بود و بعد با مصوبه‌ی دولت در سال ۱۴۰۱ به صندوق بخشی تبدیل شد. حالا مدیرش می‌تواند در همان صنعت پالایش سهم بخرد و بفروشد.

اگر پالایش یکم در سبدتان است، داستان کامل ترکیب سبد و بازده سال‌به‌سالش را در مقاله‌ی صندوق پالایش یکم بخوانید.

بهترین صندوق پتروشیمی را چطور انتخاب کنیم؟

پتروشیمی بزرگ‌ترین صنعت بورس ایران است و برای همین صندوق‌های بخشی پتروشیمی هم زیادند. سوال «بهترین صندوق پتروشیمی کدام است؟» جواب یک‌خطی ندارد. بهترین صندوق برای من ممکن است برای شما بهترین نباشد. ولی می‌شود با چند معیار ساده، صندوق خوب را از ضعیف جدا کرد.

  1. بازده را با «شاخص صنعت» مقایسه کنید، نه با شاخص کل. صندوق پتروشیمی اگر در سال رونق پتروشیمی‌ها ۴۰٪ بازده داده، خبر خوبی نیست اگر خود شاخص پتروشیمی ۵۵٪ بالا رفته باشد. مدیر خوب باید از صنعت خودش جلو بزند یا دست‌کم عقب نماند.
  2. بازه‌ی بلند را ببینید. بازده یک ماهه گول‌زننده است. بازده یک‌ساله و اگر هست سه‌ساله را کنار هم بگذارید.
  3. ترکیب سبد را باز کنید. صندوق در گزارش ماهانه یا پرتفوی منتشرشده می‌گوید چه سهم‌هایی دارد. ببینید بیشتر پول در هلدینگ‌های بزرگ است یا در شرکت‌های کوچک‌تر. اگر چند صندوق پتروشیمی تقریبا یک سبد دارند، فرق‌شان بیشتر در کارمزد و حباب است.
  4. حباب را حساب کنید. قیمت تابلو را از NAV ابطال کم کنید و تقسیم بر NAV کنید. حباب ۱ تا ۲ درصد معمولی است. حباب ۵٪ یعنی گران می‌خرید.
  5. اندازه و حجم معامله را ببینید. صندوقی که روزی چند میلیارد تومان معامله می‌شود، راحت‌تر نقد می‌شود. در صندوق خیلی کوچک ممکن است روز فروش، خریدار کافی پیدا نکنید.
  6. کارمزد مدیریت را مقایسه کنید. کارمزد سالانه‌ی صندوق‌های بخشی معمولا حدود ۱ تا ۲ درصد دارایی است. یک درصد اختلاف در ده سال عدد بزرگی می‌شود.
  7. سابقه‌ی مدیر را بپرسید. شرکت مدیر صندوق دیگری هم دارد؟ عملکرد آن‌ها در سال‌های بد چطور بوده؟

یک فرق مهم را هم فراموش نکنید. پتروشیمی و پالایش دو صنعت جدا هستند. پتروشیمی از گاز و نفت، اوره و متانول و پلیمر می‌سازد. پالایشگاه نفت خام را به بنزین و گازوییل تبدیل می‌کند و سودش از فاصله‌ی این دو قیمت می‌آید، که اسمش را کرک اسپرد گذاشته‌اند. پیش از خرید، مطمین شوید صندوقی که می‌خرید واقعا در همان صنعتی است که در ذهن دارید.

اگر می‌خواهید خود صنعت را بهتر بشناسید، مقاله‌ی تحلیل صنعت پتروشیمی نقطه‌ی شروع خوبی است. پس اول درباره‌ی صنعت نظر بگیرید، بعد سراغ مقایسه‌ی صندوق‌ها بروید.

ریسک صندوق‌های بخشی چقدر است؟

ریسک صندوق بخشی از صندوق سهامی معمولی بیشتر است. دلیلش ساده است: همه‌ی تخم‌مرغ‌ها در یک سبد است. اسم حرفه‌ای این خطر «ریسک تمرکز» است. یعنی یک خبر بد برای یک صنعت، کل صندوق را پایین می‌کشد.

یک مثال عددی ساده

بیایید با هم حساب کنیم. فرض کنید ۱۰۰ میلیون تومان دارید. دو راه دارید: صندوق بخشی پتروشیمی که ۸۰٪ سبدش پتروشیمی است، یا صندوق سهامی معمولی که ۱۵٪ سبدش پتروشیمی است. حالا فرض کنید خبر بدی می‌آید؛ مثلا نرخ خوراک گاز گران می‌شود و سهم‌های پتروشیمی ۳۰٪ می‌ریزند. بقیه‌ی بازار تکان نمی‌خورد.

اثر ریزش ۳۰ درصدی پتروشیمی‌ها روی دو صندوق (مثال فرضی)
صندوقسهم پتروشیمی در سبدافت ارزش۱۰۰ میلیون تومان می‌شود
صندوق بخشی پتروشیمی۸۰٪۸۰٪ × ۳۰٪ = ۲۴٪۷۶ میلیون تومان
صندوق سهامی معمولی۱۵٪۱۵٪ × ۳۰٪ = ۴٫۵٪۹۵٫۵ میلیون تومان

یک خبر، دو نتیجه‌ی خیلی متفاوت. ۲۴ میلیون تومان در برابر ۴٫۵ میلیون تومان. البته اگر خبر خوب باشد، همین حساب به نفع صندوق بخشی برمی‌گردد. صندوق بخشی شمشیر دو لبه است.

ریسک‌های دیگر

  • ریسک بازار: اگر کل بورس بریزد، صندوق بخشی هم می‌ریزد. صنعت خوب هم در بازار ترسیده پایین می‌آید. این همان ریسک سیستماتیک است که با هیچ صندوقی از بین نمی‌رود.
  • ریسک تصمیم دولت: در ایران یک بخشنامه می‌تواند سود یک صنعت را عوض کند؛ نرخ خوراک، قیمت‌گذاری دستوری، عوارض صادرات یا قطع برق و گاز در زمستان و تابستان.
  • ریسک حباب: وقتی یک صنعت داغ می‌شود، خیلی‌ها هم‌زمان صندوقش را می‌خرند و قیمت از NAV جلو می‌زند. وقتی هیجان بخوابد، هم سهم‌ها پایین می‌آیند و هم حباب خالی می‌شود.
  • ریسک نقدشوندگی: در صندوق‌های کوچک، روزهای صف فروش ممکن است نتوانید به قیمت دلخواه بفروشید.

من در مقاله‌ی آیا صندوق سرمایه‌گذاری ضرر دارد ریسک همه‌ی صندوق‌ها را کنار هم گذاشته‌ام. پس صندوق بخشی را با چشم باز بخرید: ضررش می‌تواند به اندازه‌ی ضرر خود آن صنعت باشد.

مزایا و معایب صندوق بخشی در یک نگاه

اگر بخواهیم همه‌ی حرف‌ها را خلاصه کنیم، این جدول کار را راحت می‌کند:

مزایا و معایب صندوق سرمایه گذاری بخشی
مزایامعایب
خرید یک صنعت کامل با یک نماد و پول کمتنوع کم و ریسک تمرکز بالا
انتخاب سهم داخل صنعت با مدیر حرفه‌ای استانتخاب صنعت با خود شماست و اشتباهش گران است
کارمزد معامله‌ی کمتر از خرید تک‌تک سهم‌هاکارمزد مدیریت سالانه، چه سود کنید چه ضرر
نقدشوندگی روزانه در تابلوی بورسممکن است بالاتر از NAV (با حباب) بخرید
در رونق صنعت، معمولا بازده بیشتر از بازاردر رکود صنعت، معمولا ضرر بیشتر از بازار
بدون مالیات نقل و انتقال سهمبدون حق رای در مجمع و بدون سود نقدی مستقیم

یعنی صندوق بخشی ابزار خوبی است، به شرطی که بدانید چرا آن صنعت را انتخاب کرده‌اید.

صندوق بخشی برای چه کسی مناسب است؟

صندوق بخشی برای همه نیست. به نظر من برای این آدم‌ها معنا دارد:

  • کسی که درباره‌ی یک صنعت نظر روشن و دلیل‌دار دارد، ولی وقت یا دانش انتخاب سهم داخل آن صنعت را ندارد.
  • کسی که سبد اصلی‌اش متنوع است و می‌خواهد یک تکه‌ی کوچک‌تر را روی یک صنعت بگذارد.
  • کسی که افق دست‌کم دو تا سه ساله دارد و ریزش‌های تند در میانه‌ی راه نگرانش نمی‌کند.

برای کسی که تازه وارد بورس شده و هنوز فرق صنعت‌ها را نمی‌داند، صندوق سهامی معمولی یا شاخصی جای امن‌تری برای شروع است. کسی که پولش را تا چند ماه دیگر لازم دارد هم نباید سراغ صندوق بخشی برود.

پیشنهاد من این است که صندوق بخشی را «ادویه‌ی» سبد بدانید، نه «غذای اصلی». مثلا اگر سبد سهامی دارید، بخش کوچکی از آن را به یک یا دو صندوق بخشی بدهید. اصل تنوع‌بخشی در سرمایه‌گذاری را فراموش نکنید. سهم دقیق را خودتان با توجه به ریسک‌پذیری‌تان تعیین کنید؛ تصمیم نهایی با خودتان است.

صندوق بخشی را از کجا بخریم؟ قدم‌به‌قدم

خرید صندوق بخشی قابل معامله درست مثل خرید یک سهم است. این قدم‌ها را بروید:

  1. ثبت‌نام در سجام: اگر کد بورسی ندارید، اول در سامانه‌ی سجام احراز هویت کنید. راهنمای کاملش در مقاله‌ی سجام چیست است.
  2. ثبت‌نام در یک کارگزاری: با کد بورسی، در یک کارگزاری ثبت‌نام کنید و نام کاربری سامانه‌ی معاملات آنلاین را بگیرید.
  3. پیدا کردن نماد: نام صندوق را در سامانه‌ی معاملاتی جست‌وجو کنید. صندوق‌های بخشی در کنار بقیه‌ی صندوق‌های قابل معامله، در بورس یا فرابورس هستند.
  4. چک کردن NAV و حباب: پیش از خرید، NAV ابطال را از سایت صندوق ببینید و با قیمت تابلو مقایسه کنید.
  5. ثبت سفارش: تعداد واحد و قیمت را وارد کنید و در ساعت معاملات سفارش بگذارید.

اگر صندوق از نوع صدور و ابطال باشد، به جای تابلوی بورس، از سایت خود صندوق یا از طریق کارگزاری درخواست صدور می‌دهید و واحد را به قیمت NAV صدور می‌گیرید.

کارمزد معامله‌ی صندوق‌های سهامی، از جمله بخشی، طبق نرخ‌های اعلام‌شده تا خرداد ۱۴۰۵ حدود ۰٫۱۲٪ در هر طرف معامله است. یعنی برای خرید ۱۰ میلیون تومانی حدود ۱۲ هزار تومان. این نرخ را سازمان بورس تعیین می‌کند و ممکن است عوض شود؛ عدد روز را از کارگزاری‌تان بپرسید. فروش واحد صندوق هم مالیات نیم‌درصدی فروش سهم را ندارد.

زمان خرید صندوق بخشی

هیچ‌کس زمان دقیق اوج و کف یک صنعت را نمی‌داند. نه من، نه کسی که در شبکه‌های اجتماعی با قطعیت حرف می‌زند. ولی دو اشتباه رایج را می‌شود کنار گذاشت.

اشتباه اول، خرید وقتی است که همه از یک صنعت حرف می‌زنند. معمولا آن موقع قیمت‌ها بالا رفته‌اند و حباب صندوق هم زیاد شده است. اشتباه دوم، فروش در روزهای ترس است؛ وقتی همه می‌فروشند و قیمت از NAV هم پایین‌تر رفته است.

راه عاقلانه‌تر «خرید پله‌ای» است. پول را چند قسمت کنید و در چند نوبت بخرید؛ مثلا ماهی یک قسمت. اگر قیمت بالا رفت، بخشی را ارزان‌تر خریده‌اید. اگر پایین آمد، قسمت بعدی را ارزان‌تر می‌خرید.

چک‌لیست پیش از خرید صندوق بخشی

پیش از اینکه دکمه‌ی خرید را بزنید، این هفت سوال را از خودتان بپرسید:

  • چرا این صنعت؟ می‌توانم دلیلم را در دو جمله بگویم؟
  • این صندوق واقعا در همان صنعت است؟ پرتفوی منتشرشده‌اش را دیده‌ام؟
  • بازده یک‌ساله‌اش در برابر شاخص همان صنعت چطور بوده؟
  • حباب امروزش چند درصد است؟
  • کارمزد مدیریت سالانه‌اش چقدر است و با صندوق‌های مشابه چه فرقی دارد؟
  • حجم معامله‌ی روزانه‌اش کافی است که روز فروش گیر نکنم؟
  • اگر فردا ۳۰٪ بریزد، می‌توانم صبر کنم یا مجبور به فروش می‌شوم؟

اگر جواب سوال آخر «نه» است، بهتر است پول کمتری در صندوق بخشی بگذارید. برای مقایسه‌ی کلی صندوق‌ها، مقاله‌ی بهترین صندوق سرمایه‌گذاری کدام است را هم ببینید.

سوالات متداول

صندوق بخشی چیست؟

صندوق بخشی نوعی صندوق سهامی است که دست‌کم ۷۰ درصد دارایی‌اش را در سهام شرکت‌های یک صنعت می‌گذارد؛ مثلا پتروشیمی، فلزات یا پالایش. با خرید یک واحد، در کل آن صنعت سرمایه‌گذاری می‌کنید و مدیر صندوق سهم‌ها را انتخاب می‌کند.

صندوق بخشی چه فرقی با صندوق سهامی دارد؟

صندوق سهامی پولش را در صنعت‌های مختلف پخش می‌کند و انتخاب صنعت با مدیر است. صندوق بخشی روی یک صنعت تمرکز دارد و انتخاب صنعت با خود شماست. برای همین در رونق آن صنعت بازده بیشتر و در رکودش ضرر بیشتری دارد.

ریسک صندوق‌های بخشی چقدر است؟

ریسک صندوق بخشی از صندوق سهامی متنوع بیشتر است، چون همه‌ی دارایی به یک صنعت وابسته است. یک خبر بد مثل گرانی خوراک یا قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند کل صندوق را پایین بکشد. ریسک بازار و حباب هم مثل بقیه‌ی صندوق‌ها وجود دارد.

بهترین صندوق پتروشیمی کدام است؟

یک صندوق برای همه بهترین نیست. بازده یک‌ساله و سه‌ساله را با شاخص صنعت پتروشیمی مقایسه کنید، ترکیب سبد و حباب را ببینید، کارمزد مدیریت را بسنجید و صندوقی را انتخاب کنید که حجم معامله‌ی کافی و مدیر باسابقه دارد.

صندوق بخشی را از کجا بخریم؟

بیشتر صندوق‌های بخشی قابل معامله‌اند و مثل سهم از سامانه‌ی معاملات آنلاین کارگزاری خریده می‌شوند. اول در سجام ثبت‌نام کنید، کد بورسی و حساب کارگزاری بگیرید، نماد صندوق را جست‌وجو کنید و پس از مقایسه‌ی قیمت با NAV سفارش بگذارید.

آیا صندوق بخشی سود نقدی می‌دهد؟

معمولا نه. سود نقدی شرکت‌های داخل سبد به حساب خود صندوق واریز می‌شود و ارزش هر واحد یا NAV را بالا می‌برد. سود سرمایه‌گذار از بالا رفتن قیمت واحد و فروش آن به دست می‌آید، نه از واریز سود مجمع.

کارمزد صندوق بخشی چقدر است؟

دو نوع کارمزد هست. کارمزد معامله که تا خرداد ۱۴۰۵ حدود ۰٫۱۲ درصد در هر طرف بوده، و کارمزد مدیریت سالانه که معمولا حدود ۱ تا ۲ درصد دارایی است و از NAV کم می‌شود. نرخ دقیق را از امیدنامه‌ی هر صندوق ببینید.

صندوق بخشی برای چه کسی مناسب است؟

برای کسی که درباره‌ی یک صنعت نظر روشن دارد ولی وقت انتخاب سهم ندارد، افق دست‌کم دو تا سه ساله دارد و صندوق بخشی را فقط بخشی از سبد متنوعش می‌کند. برای تازه‌کارها و پول کوتاه‌مدت مناسب نیست.

جمع‌بندی

صندوق بخشی راهی ساده برای سرمایه‌گذاری روی یک صنعت است، بی‌آنکه مجبور باشید تک‌تک سهم‌هایش را بشناسید. دست‌کم ۷۰٪ پولش در همان صنعت است، حداکثر ۳۰٪ در یک شرکت و حداکثر ۱۰٪ در صنعت‌های دیگر. همین تمرکز هم نقطه‌ی قوت آن است و هم نقطه‌ی ضعفش.

پس دفعه‌ی بعد که خواستید صندوق بخشی بخرید، اول دلیل‌تان برای آن صنعت را بنویسید. بعد بازده صندوق را با شاخص همان صنعت مقایسه کنید، حباب را حساب کنید و فقط سهمی از سبدتان را به آن بدهید که ریزش ۳۰ درصدی‌اش زندگی‌تان را به هم نریزد.

ادامهٔ خواندن

بعدش چه بخوانم؟

دیدگاه‌ها

    اپلیکیشن حامد ثقفی · رایگان

    سهم‌هایتان را بی‌خیره‌شدن به تابلو دنبال کنید

    قیمت، حجم و ارزش معاملات و P/E هر سهم در اپ است؛ برای هر عدد هشدار بگذارید. ساعت باز و بسته شدن بازار هم با شمارش معکوس.

    اپ رایگان را نصب کنید:

    هشدار با ورود به حساب کار می‌کند.