درآمد پایه همگانی (UBI) چیست؟ مزایا، معایب، تورم و تجربه ایران

فرض کنید دولت هر ماه به حساب شما، همسرتان، پدرتان و حتی همسایه‌ی پولدارتان یک مبلغ ثابت بریزد؛ بی‌آنکه بپرسد کار دارید یا نه، فقیرید یا نه. درآمد پایه همگانی (UBI) یعنی همین: پولی نقدی، منظم و بی‌شرط که به همه‌ی مردم یک کشور، نفری و به یک اندازه، داده می‌شود تا دست‌کم نیازهای پایه‌ی زندگی تامین شود.

شاید بگویید «این که همان یارانه‌ی خودمان است!» تا حدی درست می‌گویید. ایران در سال ۱۳۸۹ یکی از نزدیک‌ترین تجربه‌های دنیا به این ایده را داشت. ولی امروز یارانه‌ی نقدی و کالابرگ با درآمد پایه همگانی فاصله‌ی زیادی دارند. بیایید با هم ببینیم این ایده چیست، کجاها آزموده شده، چرا عده‌ای عاشقش هستند و عده‌ای از آن می‌ترسند، و آیا تورم‌زاست یا نه.

درآمد پایه همگانی چیست؟ به زبان ساده

عیدی پدربزرگ را به یاد بیاورید. به همه‌ی نوه‌ها یک اندازه می‌داد؛ به درس‌خوان و تنبل، به بچه‌ی خانواده‌ی پولدار و ندار. نمی‌پرسید با پولش چه می‌کنید. درآمد پایه همگانی همان عیدی است، با دو فرق: هر ماه تکرار می‌شود و دهنده‌اش دولت است.

به زبان اقتصاد، درآمد پایه همگانی که به آن درآمد پایه جهانی یا «درآمد پایه‌ی بی‌قید و شرط» هم می‌گویند، پنج ویژگی دارد:

• همگانی: به همه می‌رسد، نه فقط به فقیرها. نه فرم می‌خواهد نه دهک‌بندی.
• بی‌شرط: لازم نیست کار کنید، دنبال کار باشید یا ثابت کنید نیازمندید.
• نقدی: پول است، نه کالا و نه کارت خرید. هر جا خواستید خرجش می‌کنید.
• فردی: به هر نفر جداگانه پرداخت می‌شود، نه یک‌جا به سرپرست خانوار.
• منظم و دایمی: هر ماه یا هر سال، و قرار است همیشگی باشد، نه یک کمک یک‌باره.

کلمه‌ی «پایه» هم معنا دارد. یعنی مبلغ قرار است کف زندگی را بپوشاند، نه اینکه آدم را پولدار کند. نان و سقف و دارو، نه سفر و ماشین. پس UBI چیست؟ یک کف درآمد برای همه، که هر کس می‌تواند با کار خودش رویش بسازد.

فرق درآمد پایه همگانی با یارانه، مالیات منفی و درآمد حداقلی تضمین‌شده

این چند اسم در خبرها زیاد جابه‌جا به کار می‌روند و آدم را گیج می‌کنند. جدول زیر فرق اصلی‌شان را کنار هم گذاشته است.

مقایسه‌ی درآمد پایه همگانی با طرح‌های شبیه آن

طرح	به چه کسی می‌رسد؟	شرط دارد؟	شکل پرداخت
درآمد پایه همگانی (UBI)	همه، نفری و یکسان	نه	پول نقد، منظم
مالیات منفی بر درآمد	کسانی که درآمدشان از یک حد کمتر است	بله، سطح درآمد	پول نقد، کم‌وزیاد با درآمد
درآمد حداقلی تضمین‌شده	کسانی که درآمدشان به کف تعیین‌شده نمی‌رسد	بله، اثبات نیاز	پرکردن فاصله تا کف
یارانه نقدی ایران (امروز)	بیشتر خانوارها، جز دهک‌های پردرآمد	بله، دهک‌بندی	پول نقد به حساب سرپرست
کالابرگ	بیشتر یارانه‌بگیران	بله، دهک‌بندی	اعتبار خرید کالای مشخص

پس فرق اصلی در دو کلمه است: «همه» و «بی‌شرط». تا وقتی دولت می‌پرسد شما کیستید و چقدر درآمد دارید، طرح هر اسمی داشته باشد، درآمد پایه همگانی نیست.

مالیات منفی بر درآمد میلتون فریدمن با یک مثال

یکی از معروف‌ترین شکل‌های این ایده را میلتون فریدمن، اقتصاددان آمریکایی، در کتاب «سرمایه‌داری و آزادی» در سال ۱۹۶۲ مطرح کرد. حرفش این بود: به جای ده‌ها اداره و برنامه‌ی کمک جداگانه، دولت مستقیم به کم‌درآمدها پول بدهد. اسمش را گذاشت «مالیات منفی بر درآمد»؛ یعنی کسی که درآمدش پایین است، به جای اینکه مالیات بدهد، از دولت پول می‌گیرد.

بیایید با یک مثال فرضی حساب کنیم. فرض کنید دولت بگوید کف درآمد ماهانه ۲۰ میلیون تومان است و نصف فاصله‌ی هر کس تا این کف را می‌پردازد.

1. کسی که هیچ درآمدی ندارد: فاصله‌اش تا کف ۲۰ میلیون است. نصفش، یعنی ۱۰ میلیون تومان، را از دولت می‌گیرد.
2. کسی که ۱۰ میلیون درآمد دارد: فاصله‌اش ۱۰ میلیون است. ۵ میلیون می‌گیرد و جمع درآمدش ۱۵ میلیون می‌شود.
3. کسی که ۲۰ میلیون یا بیشتر درآمد دارد: چیزی نمی‌گیرد و مالیات معمولی می‌دهد.

نکته‌ی زیبای این روش این است که هر تومانی که بیشتر کار کنید، درآمد کل‌تان بالا می‌رود؛ فقط کمکِ دولت آرام‌آرام کم می‌شود. عددها فقط مثال‌اند. در عمل، هر دو طرح، درآمد پایه همگانی همراه با مالیات و مالیات منفی، می‌توانند به نتیجه‌ی تقریبا یکسانی برسند. فرقشان بیشتر در شکل اجراست: یکی اول به همه می‌دهد و بعد از پردرآمدها مالیات می‌گیرد، دیگری از اول فقط به کم‌درآمدها می‌دهد.

ایده‌ی درآمد پایه همگانی از کجا آمد؟

این ایده تازه نیست. چند ایستگاه مهمش را ببینیم:

• قرن شانزدهم میلادی: توماس مور در کتاب «آرمان‌شهر» (۱۵۱۶) نوشت به جای مجازات سنگین دزدها، بهتر است راهی برای گذران زندگی همه پیدا شود.
• ۱۷۹۷: توماس پین در رساله‌ی «عدالت ارضی» پیشنهاد داد از درآمد زمین، به هر جوان یک مبلغ یک‌جا و به سالمندان مستمری داده شود.
• دهه‌ی ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰: فریدمن مالیات منفی را مطرح کرد. در آمریکا طرحی شبیه آن در دولت نیکسون تا مجلس رفت، ولی در سنا تصویب نشد.
• ۱۹۸۲ تا امروز: ایالت آلاسکا هر سال از سود صندوق نفتی‌اش به همه‌ی ساکنان سهم نقدی می‌دهد.
• دهه‌ی ۲۰۱۰ به بعد: با ترس از اینکه ربات‌ها و هوش مصنوعی شغل‌ها را بگیرند، بحث دوباره داغ شد و آزمایش‌های زیادی در دنیا اجرا شد.

پس درآمد پایه همگانی پانصد سال است که در ذهن متفکرهاست. ولی تقریبا هیچ کشوری هنوز آن را به شکل کامل، بزرگ و دایمی اجرا نکرده است.

کدام کشورها درآمد پایه همگانی را آزموده‌اند؟

بیشتر تجربه‌های دنیا «آزمایشی» بوده‌اند؛ یعنی برای گروه کوچکی از مردم و برای مدت محدود. جدول زیر مهم‌ترین‌هایشان را خلاصه کرده است.

مهم‌ترین تجربه‌های درآمد پایه در دنیا

کجا و کی	چه کسانی و چقدر	نتیجه‌ی اصلی
آلاسکا، از ۱۹۸۲	همه‌ی ساکنان؛ سالی یک بار، مبلغش هر سال فرق می‌کند (سال ۲۰۲۵ هزار دلار)	همگانی است ولی مبلغش برای گذران زندگی کافی نیست
فنلاند، ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۸	۲٬۰۰۰ بیکار، ماهی ۵۶۰ یورو بی‌شرط	حال روحی و احساس امنیت بهتر شد؛ اثرش بر پیدا کردن کار کوچک بود
کنیا، از ۲۰۱۸	هزاران نفر در روستاها؛ برای گروهی تا ۱۲ سال، حدود ۷۵ سنت در روز برای هر بزرگسال	مردم کمتر کار نکردند؛ بیشتر پس‌انداز و کسب‌وکار کوچک راه انداختند
آمریکا، ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳	هزار نفر کم‌درآمد، ماهی هزار دلار به مدت سه سال	کار کمی کم شد، حدود یک ساعت و نیم در هفته؛ خرج بیشتر صرف نیازهای اصلی شد
سوییس، ۲۰۱۶	همه‌پرسی برای درآمد پایه‌ی بی‌شرط	حدود ۷۷٪ رای‌دهندگان مخالفت کردند
ایران، ۱۳۸۹	تقریبا همه‌ی مردم، نفری ماهی ۴۵٬۵۰۰ تومان	نزدیک‌ترین تجربه‌ی کشوری؛ پایین‌تر کامل می‌گویم

از این جدول یک درس مشترک بیرون می‌آید. ترس بزرگ مخالفان این است که «پول مجانی مردم را تنبل می‌کند». ولی در بیشتر این آزمایش‌ها، کار یا کم نشد یا کمی کم شد. در عوض، آرامش و سلامت روان بهتر شد. البته آزمایش کوچک با اجرای کشوری یکی نیست. وقتی به همه پول بدهید، هزینه و اثرش بر قیمت‌ها چیز دیگری است.

یارانه نقدی ایران همان UBI است؟

جواب کوتاه: در شروع، خیلی نزدیک بود؛ امروز نه.

دی‌ماه ۱۳۸۹، با «هدفمندی یارانه‌ها» قیمت بنزین، گازوییل، گاز، برق و نان یک‌باره چند برابر شد. به جایش به هر نفر ماهی ۴۵٬۵۰۰ تومان یارانه نقدی واریز شد. قرار بود فقط به کم‌درآمدها برسد، ولی چون شناسایی‌شان سخت بود، تقریبا به همه داده شد. دلار آن روزها حدود هزار و صد تومان بود؛ یعنی یارانه‌ی هر نفر کمی بیشتر از ۴۰ دلار می‌ارزید. طبق پژوهش‌های بعدی، این پول برای یک خانواده‌ی متوسط نزدیک به یک‌سوم درآمدش بود.

برای همین، خیلی از اقتصاددان‌ها در دنیا ایران را نزدیک‌ترین نمونه‌ی ملی به درآمد پایه همگانی می‌دانند. یک یافته‌ی مهم هم دارد: پژوهش جواد صالحی اصفهانی و همکارش نشان داد این پول باعث نشد مردم کمتر کار کنند.

ولی چرا امروز دیگر UBI نیست؟ چون سه ویژگی اصلی‌اش از بین رفته است:

• همگانی نیست: از ۱۴۰۱ دهک‌بندی جدی شد و طبق روال فعلی، دهک‌های پردرآمد یارانه نقدی نمی‌گیرند.
• فردی نیست: پول به حساب سرپرست خانوار می‌رود، نه به حساب هر نفر.
• «پایه» نیست: مبلغ تومانی چند بار بالا رفت، ولی ارزش واقعی‌اش با تورم آب رفت.

بیایید این سومی را با هم حساب کنیم. اردیبهشت ۱۴۰۱ یارانه‌ی دهک‌های پایین ۴۰۰ هزار تومان و بقیه ۳۰۰ هزار تومان شد. دلار آن روزها حدود ۳۰ هزار تومان بود؛ پس ۴۰۰ هزار تومان حدود ۱۳ دلار می‌ارزید. عدد تومانی نزدیک ۹ برابر شده بود، ولی ارزش دلاری‌اش به یک‌سوم رسیده بود. طبق آخرین اطلاعیه‌ها همان ۴۰۰ و ۳۰۰ هزار تومان هنوز پرداخت می‌شود. برای اینکه ببینید امروز چقدر می‌ارزد، قیمت دلار امروز را ببینید و ۴۰۰ هزار تومان را بر آن تقسیم کنید.

از دی ۱۴۰۴ هم ارز ترجیحی کالاهای اساسی کنار رفت و به جایش کالابرگ آمد: ماهی یک میلیون تومان برای هر نفر، ولی فقط برای خرید کالاهای مشخص. کالابرگ بیشتر به سفره می‌رسد، ولی از ویژگی «نقدی و آزاد» درآمد پایه همگانی دورتر است. داستان کامل یارانه در ایران، از کوپن دهه‌ی ۶۰ تا امروز، را در مقاله‌ی یارانه چیست و چه اثری بر تورم و بودجه دارد نوشته‌ام.

پس یارانه نقدی ایران در سال ۱۳۸۹ تا چند قدمی درآمد پایه همگانی رفت، ولی چون پشتوانه‌ی مالی پایداری نداشت و مبلغش با تورم همراه نشد، کم‌کم به یک کمک کوچک و دهکی تبدیل شد.

مزایای درآمد پایه همگانی چیست؟

موافقان چند دلیل محکم دارند. این دوستان حرفشان منطقی است و باید شنید:

• ساده و ارزان در اجرا: نه فرم لازم است نه بازرس. هزینه‌ی اداری‌اش خیلی کمتر از ده‌ها برنامه‌ی کمک جداگانه است.
• بی‌منت: کسی لازم نیست برای گرفتن کمک، فقرش را ثابت کند و صف بایستد.
• کسی جا نمی‌ماند: در طرح‌های دهکی، همیشه عده‌ای نیازمند به اشتباه حذف می‌شوند. وقتی همه بگیرند، این خطا نیست.
• آزادی انتخاب: هر خانواده بهتر از دولت می‌داند پولش را کجا خرج کند؛ اجاره، قسط یا دارو.
• قدرت چانه‌زنی: کسی که کف درآمد دارد، مجبور نیست هر کار بد و کم‌مزدی را قبول کند.
• سپر در برابر اتوماسیون: اگر ماشین‌ها و هوش مصنوعی بخشی از شغل‌ها را بگیرند، یک کف درآمد مانع سقوط ناگهانی خانواده‌ها می‌شود.
• شکستن تله‌ی فقر: این یکی آن‌قدر مهم است که جدا توضیحش می‌دهم.

تله‌ی فقر چیست؟ یک حساب ساده

تله‌ی فقر یعنی کمکی که با کار کردن قطع می‌شود و برای همین آدم را از کار کردن می‌ترساند. با یک مثال فرضی ببینیم.

فرض کنید خانمی که سرپرست خانوار است، چون درآمدی ندارد، ماهی ۵ میلیون تومان کمک مشروط می‌گیرد. حالا کاری پیدا می‌کند با حقوق ۶ میلیون. اگر کمکش قطع شود، با یک ماه کار تمام‌وقت فقط یک میلیون تومان بیشتر از قبل دارد. یعنی در عمل روی ۵ میلیون از حقوقش «مالیات صددرصد» داده است. آیا انگیزه‌ای برای کار می‌ماند؟ کم.

با درآمد پایه همگانی، آن ۵ میلیون قطع نمی‌شود. کار کند، ۱۱ میلیون دارد. هر تومانی که کار کند، واقعا به جیبش می‌رود.

پس بخشی از ماجرا برعکس چیزی است که اول به نظر می‌رسد: کمک مشروط می‌تواند انگیزه‌ی کار را بیشتر از کمک بی‌شرط بکشد.

معایب درآمد پایه همگانی چیست؟

مخالفان هم حرف‌های جدی دارند و منصفانه باید آن‌ها را هم گفت:

• هزینه‌ی سنگین: پول دادن به همه، حتی به مبلغ کم، یکی از بزرگ‌ترین خرج‌های هر دولتی می‌شود. پایین‌تر برای ایران حسابش را می‌کنیم.
• پول به پولدارها هم می‌رسد: خیلی‌ها می‌پرسند چرا باید به کسی که سه آپارتمان دارد پول داد؟ جواب موافقان این است که از راه مالیات پس گرفته می‌شود؛ ولی این یعنی نظام مالیاتی باید خیلی خوب کار کند.
• خطر تورم: اگر پولش از چاپ پول بیاید، با یک دست می‌دهد و با دست دیگر پس می‌گیرد.
• نگرانی از انگیزه‌ی کار: شواهد آزمایش‌ها این ترس را تا حد زیادی کم کرده، ولی اجرای کشوری و دایمی هنوز آزموده نشده است.
• بازی سیاسی: هر دولتی ممکن است پیش از انتخابات مبلغ را بالا ببرد و دولت بعدی نتواند آن را بپردازد.
• جای خدمات عمومی را نگیرد: اگر به اسم درآمد پایه، بودجه‌ی درمان و مدرسه کم شود، خانواده‌های ضعیف ضرر می‌کنند.

پس بحث اصلی بر سر «خوب یا بد» بودن ایده نیست. بحث این است که پولش از کجا بیاید و با آن، چه چیزی کنار گذاشته شود.

UBI تورم‌زاست؟

جواب کوتاه این است: خود درآمد پایه همگانی لزوما تورم‌زا نیست؛ راه تامین پولش است که تورم می‌سازد یا نمی‌سازد.

دو حالت را کنار هم بگذاریم:

1. اگر پولش از مالیات یا درآمد واقعی بیاید: پول از جیب یک گروه به جیب گروه دیگر می‌رود. مقدار کل پول در اقتصاد خیلی عوض نمی‌شود. ممکن است قیمت بعضی کالاهای ضروری کمی بالا برود، چون کم‌درآمدها بیشتر خرید می‌کنند، ولی موج گرانی عمومی راه نمی‌افتد.
2. اگر پولش از قرض از بانک مرکزی بیاید: پول تازه بی‌آنکه کالای تازه‌ای ساخته شود وارد بازار می‌شود. کالا همان است و پول بیشتر شده؛ پس قیمت‌ها بالا می‌روند. این همان زنجیره‌ای است که در مقاله‌ی چاپ پول چیست توضیح داده‌ام.

زنجیره را کوتاه ببینیم: دولت پول کافی ندارد؛ کسری بودجه پیدا می‌کند؛ از بانک مرکزی قرض می‌گیرد؛ نقدینگی بالا می‌رود؛ در نتیجه قیمت‌ها بالا می‌روند و ارزش همان درآمد پایه هم آب می‌رود.

این مثل لیوان شیری است که هر ماه کمی آب در آن می‌ریزند. لیوان هنوز پر است و عدد روی حساب عوض نشده؛ ولی آیا همان‌قدر سیرمان می‌کند؟ نه. تجربه‌ی هدفمندی در ایران هم همین را نشان داد: درآمد آزادشده از گران‌شدن انرژی کفاف پرداخت‌ها را نداد و بخشی از کسری به شکل‌های دیگر جبران شد. اگر می‌خواهید سازوکار گرانی را دقیق بفهمید، تورم چیست و چطور حساب می‌شود را بخوانید.

پس دفعه‌ی بعد که کسی گفت «درآمد پایه همگانی تورم می‌آورد» یا «تورم نمی‌آورد»، یک سوال بپرسید: پولش را از کجا می‌آورند؟

هزینه‌ی درآمد پایه همگانی در ایران: یک حساب سرانگشتی

برای اینکه حرف‌ها روی زمین بیاید، بیایید با عددهای گرد حساب کنیم. این فقط مثال است و پیشنهاد هیچ دولتی نیست.

فرض کنیم ایران حدود ۹۰ میلیون نفر جمعیت دارد و دولت بخواهد به هر نفر ماهی یک میلیون تومان، یعنی همان اندازه‌ی کالابرگ، نقد بدهد.

1. خرج یک ماه: ۹۰ میلیون نفر ضرب در یک میلیون تومان، می‌شود ۹۰ هزار میلیارد تومان، یعنی ۹۰ همت. «همت» یعنی هزار میلیارد تومان.
2. خرج یک سال: ۹۰ همت ضرب در ۱۲ ماه، می‌شود ۱٬۰۸۰ همت.
3. اگر مبلغ ماهی ۳ میلیون تومان باشد، که هنوز هم برای اجاره و خوراک یک نفر در شهر بزرگ کافی نیست، خرج سالانه به ۳٬۲۴۰ همت می‌رسد.

برای مقایسه، طبق گزارش‌هایی که درباره‌ی بودجه‌ی ۱۴۰۵ منتشر شد، برای کالابرگ حدود ۹۶۰ تا ۱٬۰۰۰ همت خرج دیده شده بود. یعنی همین یک میلیون تومان نفری، که خیلی‌ها می‌گویند کم است، الان هم یکی از بزرگ‌ترین قلم‌های بودجه است.

این حساب ساده نشان می‌دهد چرا درآمد پایه‌ای که واقعا «پایه» باشد، یعنی کف زندگی را بپوشاند، در ایران امروز بدون اصلاح جدی مالیات و یارانه‌های پنهان انرژی ممکن نیست. یارانه‌ی پنهان بنزین و گاز و برق خیلی بزرگ‌تر از یارانه‌ی نقدی است؛ بخشی از بحث اقتصاددان‌ها دقیقا این است که آیا می‌شود آن را آرام‌آرام به پول نقد برابر برای همه تبدیل کرد یا نه.

درآمد پایه همگانی و هوش مصنوعی: چرا دوباره داغ شده؟

در سال‌های اخیر بیشترین طرفداران تازه‌ی درآمد پایه همگانی از دنیای فناوری آمده‌اند. نگرانی‌شان این است که ربات‌ها و هوش مصنوعی کارهای تکراری، از رانندگی تا تایپ و پاسخ‌گویی تلفنی، را بگیرند و عده‌ی زیادی بی‌کار شوند. آن آزمایش آمریکایی که در جدول دیدید هم با پول همین گروه اجرا شد.

منتقدان می‌گویند تاریخ بارها نشان داده که فناوری شغل‌های قدیمی را می‌برد ولی شغل‌های تازه می‌سازد. جواب موافقان این است که این بار سرعت تغییر بیشتر است و خانواده‌ها برای عبور از دوره‌ی گذار به یک کف درآمد نیاز دارند. هنوز هیچ‌کدام از دو طرف نمی‌تواند با اطمینان بگوید حق با اوست. اگر می‌خواهید بدانید بیکاری چطور اندازه گرفته می‌شود و چه اثری بر اقتصاد دارد، مقاله‌ی نرخ بیکاری چیست را ببینید.

چهار اشتباه رایج درباره‌ی درآمد پایه همگانی

• «هر پول نقدی که دولت می‌دهد، درآمد پایه است.» نه. کمک دهکی، کالابرگ یا کمک یک‌باره‌ی دوران کرونا درآمد پایه همگانی نیستند، چون همگانی یا دایمی نیستند.
• «با درآمد پایه همه دست از کار می‌کشند.» شواهد آزمایش‌ها این را تایید نمی‌کند. در بیشتر آن‌ها کار یا کم نشد یا کمی کم شد.
• «درآمد پایه حتما تورم می‌آورد.» بستگی دارد پولش از مالیات و درآمد واقعی بیاید یا از چاپ پول.
• «مبلغ تومانی بالا رفته، پس وضع بهتر شده.» عدد را همیشه با تورم و دلار بسنجید. ۴۵٬۵۰۰ تومان سال ۱۳۸۹ از ۴۰۰ هزار تومان سال ۱۴۰۱ بیشتر می‌ارزید.

برای خانواده‌ی ما چه درسی دارد؟

شاید بپرسید این بحث‌ها به زندگی من چه ربطی دارد؟ ربطش این است که هر پول ثابتی که از دولت می‌گیریم، از یارانه گرفته تا کالابرگ، در اقتصاد پرتورم هر ماه کمی کوچک‌تر می‌شود. پس:

• ارزش واقعی هر کمک را با قدرت خرید بسنجید، نه با عدد روی پیامک.
• روی افزایش مبلغ، تا اطلاعیه‌ی رسمی نیامده، حساب باز نکنید.
• به پیامک‌هایی که برای «ثبت‌نام درآمد پایه» یا «افزایش یارانه» لینک می‌فرستند اعتماد نکنید؛ معمولا دام‌اند. اطلاعیه را فقط از سامانه‌ها و درگاه‌های رسمی ببینید.
• پس‌انداز را در برابر تورم بی‌دفاع نگذارید. گزینه‌ها و ریسک هر کدام را در مقاله‌ی حفظ ارزش پول در برابر تورم مقایسه کرده‌ام؛ تصمیم نهایی با خودتان.

سوالات متداول

جمع‌بندی

درآمد پایه همگانی ایده‌ای ساده و جسورانه است: یک کف درآمد نقدی و بی‌شرط برای همه. مزیتش سادگی، بی‌منتی و شکستن تله‌ی فقر است؛ عیبش هزینه‌ی سنگین و خطر تورم، اگر پولش از چاپ پول بیاید. آزمایش‌های دنیا نشان داده‌اند مردم با این پول تنبل نمی‌شوند، ولی هنوز هیچ کشوری آن را کامل و دایمی اجرا نکرده است.

ایران در ۱۳۸۹ تا چند قدمی آن رفت، ولی چون پشتوانه‌ی پایدار نداشت، یارانه نقدی کم‌کم به یک کمک کوچک و دهکی تبدیل شد. پس دفعه‌ی بعد که خبری درباره‌ی «درآمد پایه» یا «افزایش یارانه» شنیدید، دو سوال بپرسید: به چه کسانی می‌رسد؟ و پولش از کجا می‌آید؟ جواب این دو، بیشتر از عدد روی پیامک، به شما می‌گوید آن پول چقدر به سفره‌تان می‌رسد.