ارزش انحلال و ارزش اسقاطی چیست؟ محاسبه با مثال و کاربرد در ارزشگذاری سهام
فهرست مطالب۱۱ بخش
- ارزش انحلال چیست؟ تعریف ساده و دقیق
- انحلال منظم و انحلال اجباری
- ارزش اسقاطی چیست و در استهلاک چه نقشی دارد؟
- ارزش اسقاط دارایی را چه کسی تعیین میکند؟
- تورم با ارزش اسقاطی چه میکند؟
- ارزش انحلال را قدم‌به‌قدم حساب کنیم (مثال عددی)
- ارزش انحلال کف قیمت سهم است؟
- تفاوت ارزش انحلال با ارزش دفتری و ارزش جایگزینی
- ارزش انحلال چه فرقی با ارزش اسقاطی دارد؟
- چه کسی اول پول میگیرد؟ صف تقسیم پول در تصفیه
- ارزش انحلال در بورس ایران کجا به کار می‌آید؟
- اشتباه‌های رایج درباره‌ی ارزش انحلال و ارزش اسقاطی
- چک‌لیست برآورد ارزش انحلال یک سهم
- سوالات متداول
- جمع‌بندی
فرض کنید مغازه‌ای در محل شما تابلوی «حراج به علت تخلیه» زده است. صاحبش هر چه دارد، از جنس قفسه تا خود قفسه، را زیر قیمت می‌فروشد، قرض‌هایش را می‌دهد و باقی پول را برمی‌دارد. ارزش انحلال یعنی همین پولِ باقیمانده، ولی برای یک شرکت: اگر شرکت امروز تعطیل شود، همهی داراییهایش فروخته شود و همهی بدهی‌هایش پرداخت شود، به هر سهم چقدر می‌رسد.
یک اصطلاح نزدیک دیگر هم هست که زیاد با آن قاطی میشود: ارزش اسقاطی. ارزش اسقاطی مال یک دستگاه یا یک ماشین است، نه کل شرکت؛ یعنی آن دارایی وقتی عمرش تمام شد، به‌عنوان آهن‌پاره یا جنس دست‌دوم چقدر می‌ارزد. در این راهنما هر دو را ساده توضیح می‌دهم، با مثال عددی حساب می‌کنیم و می‌بینیم در ارزشگذاری سهم‌های بورس ایران به چه کاری می‌آیند و کجا گمراه می‌کنند.
ارزش انحلال چیست؟ تعریف ساده و دقیق
ارزش انحلال (به انگلیسی Liquidation Value) پولی است که پس از تعطیلی شرکت، فروش همهی داراییها و پرداخت همهی بدهیها و هزینههای تصفیه برای سهامداران میماند. اگر این عدد را بر تعداد سهم‌ها تقسیم کنیم، ارزش انحلال هر سهم به دست می‌آید. به آن «ارزش تصفیه» هم می‌گویند.
دو کلمه را همین اول روشن کنیم. انحلال یعنی تصمیم به پایان دادن به عمر شرکت؛ این تصمیم را مجمع عمومی فوق‌العاده یا دادگاه میگیرد. تصفیه یعنی کاری که بعد از آن انجام میشود: کسی به نام مدیر تصفیه داراییها را می‌فروشد، طلب‌ها را جمع میکند، بدهیها را می‌دهد و باقی را بین سهامداران تقسیم میکند.
فرمولش ساده است:
ارزش انحلال = (پولی که از فروش واقعی داراییها به دست می‌آید) − (همهی بدهیها) − (هزینههای تصفیه)
نکته‌ی اصلی در همان کلمه‌ی «واقعی» است. عددی که در ترازنامه نوشته شده مهم نیست؛ مهم این است که خریدار امروز، با عجله‌ای که فروشنده دارد، حاضر است برای آن دارایی چقدر بدهد. پس ارزش انحلال یک برآورد است، نه یک عدد ثبت‌شده.
انحلال منظم و انحلال اجباری
حراج مغازه را دوباره تصور کنید. اگر صاحب مغازه شش ماه وقت داشته باشد، جنس‌ها را با حوصله و قیمت بهتری می‌فروشد. اگر صاحبخانه گفته باشد تا آخر هفته باید تخلیه کنی، هر چه را بخرند می‌دهد. برای شرکت هم همین دو حالت هست:
- انحلال منظم: داراییها در زمانی معقول، مثلا چند ماه تا یکی دو سال، و با گشتن دنبال خریدار مناسب فروخته میشوند. عدد بالاتری به دست می‌آید.
- انحلال اجباری یا فوری: داراییها سریع و معمولا در مزایده فروخته میشوند. تخفیف زیاد است و عدد پایین‌تری به دست می‌آید.
برای همین تحلیل‌گر خوب ارزش انحلال را یک عدد نمی‌گوید؛ یک بازه می‌گوید: «بین فلان و فلان». پس هر وقت کسی گفت «ارزش انحلال این سهم دقیقا فلان تومان است»، بپرسید با کدام فرض.
ارزش اسقاطی چیست و در استهلاک چه نقشی دارد؟
احتمالا «ماشین اسقاطی» را شنیده‌اید: ماشینی که دیگر به درد رانندگی نمی‌خورد و اوراقچی آن را برای قطعات و آهنش می‌خرد. ارزش اسقاطی (به انگلیسی Salvage Value یا Residual Value) دقیقا همین است: برآورد پولی که یک دارایی ثابت در پایان عمر مفیدش می‌ارزد. در استاندارد حسابداری ایران به آن «ارزش باقیمانده» هم می‌گویند.
دارایی ثابت یعنی چیزی که شرکت برای کار کردن چند سال نگهش می‌دارد، نه برای فروش؛ مثل ماشین‌آلات، کامیون، ساختمان و کامپیوتر. این داراییها کم‌کم فرسوده میشوند. حسابداری این فرسودگی را با استهلاک نشان می‌دهد؛ یعنی قیمت دارایی را روی سال‌هایی که کار میکند پخش میکند. (اگر این مفهوم برایتان تازه است، اول دارایی چیست و استهلاک چطور حساب میشود را ببینید.)
ارزش اسقاطی همان بخشی از قیمت است که مستهلک نمی‌شود، چون انتظار داریم آخر کار پس بگیریم. بیایید با هم حساب کنیم:
- یک کارگاه، دستگاه بسته‌بندی را ۱۰۰ میلیون تومان خریده است.
- انتظار دارد دستگاه ۵ سال کار کند و بعد بشود آن را ۱۰ میلیون تومان فروخت. این ۱۰ میلیون، ارزش اسقاطی است.
- مبلغی که باید مستهلک شود: ۱۰۰ منهای ۱۰، یعنی ۹۰ میلیون تومان.
- در روش خط مستقیم، استهلاک هر سال: ۹۰ تقسیم بر ۵، یعنی ۱۸ میلیون تومان.
- آخر سال پنجم، ارزش دفتری دستگاه همان ۱۰ میلیون تومان است.
اگر ارزش اسقاطی را صفر می‌گرفتیم، استهلاک سالانه ۲۰ میلیون می‌شد. یعنی سود حسابداری کارگاه هر سال ۲ میلیون کمتر نشان داده می‌شد. پس این عدد کوچک، که خودش یک حدس است، روی سودی که شرکت گزارش می‌دهد اثر دارد. (عددها مثال‌اند.)
ارزش اسقاط دارایی را چه کسی تعیین میکند؟
ارزش اسقاطی را مدیریت شرکت برآورد میکند و حسابرس بررسی میکند. طبق استاندارد حسابداری شماره‌ی ۱۱ ایران (داراییهای ثابت مشهود)، مبلغ استهلاک‌پذیر یعنی بهای تمام‌شده منهای ارزش باقیمانده، و این برآورد و عمر مفید باید بهطور دورهای بازبینی شوند. در عمل بسیاری از شرکتهای ایرانی برای خیلی از داراییها ارزش اسقاط را صفر یا خیلی کم میگیرند تا کار ساده شود.
برای حساب مالیات داستان کمی فرق دارد. نرخ و مدت استهلاکی که اداره‌ی مالیات قبول میکند در جدول استهلاکات موضوع ماده‌ی ۱۴۹ قانون مالیات‌های مستقیم آمده است. برای همین گاهی استهلاک دفتری و استهلاک مالیاتی یک شرکت با هم فرق دارند.
تورم با ارزش اسقاطی چه میکند؟
در ایران یک اتفاق جالب زیاد می‌افتد. دستگاهی که پنج سال پیش ۱۰۰ میلیون خریده شده و در دفتر به ۱۰ میلیون رسیده، با تورم این سالها شاید امروز دست‌دومش ۶۰ میلیون فروش برود. شرکت آن را می‌فروشد و ۵۰ میلیون «سود فروش دارایی ثابت» در صورت سود و زیان ثبت میکند.
این سود واقعی است، ولی تکرارشدنی نیست. شرکت که هر سال دستگاه نمی‌فروشد. پس وقتی دیدید سود یک فصل ناگهان بالا رفته، اول یادداشت‌ها را ببینید؛ شاید بخشی از آن از فروش داراییهای کهنه آمده باشد، نه از کار اصلی شرکت.
ارزش انحلال را قدم‌به‌قدم حساب کنیم (مثال عددی)
یک شرکت تولیدی فرضی را در نظر بگیرید. همهی عددها به میلیارد تومان است و فقط برای مثال‌اند. شرکت یک میلیارد سهم دارد، جمع بدهی‌هایش ۷۰۰ میلیارد تومان است و ارزش دفتری هر سهمش ۴۵۰ تومان.
کار ما این است که برای هر دارایی بپرسیم: اگر همین امروز بفروشیم، چند درصد عدد دفتری را می‌گیریم؟ جدول زیر دو حالت را کنار هم گذاشته است:
| دارایی | عدد دفتری | فروش فوری | فروش منظم | چرا؟ |
|---|---|---|---|---|
| موجودی نقد | ۵۰ | ۵۰ | ۵۰ | پول نقد تخفیف ندارد |
| طلب از مشتری‌ها | ۲۰۰ | ۱۵۰ (۷۵٪) | ۱۷۰ (۸۵٪) | بخشی از طلب‌ها وصول نمی‌شود |
| موجودی کالا و مواد | ۳۰۰ | ۱۶۵ (۵۵٪) | ۲۱۰ (۷۰٪) | کالای نیمه‌ساخته را کسی گران نمی‌خرد |
| زمین و ساختمان | ۱۵۰ (قیمت روز ۶۰۰) | ۴۸۰ | ۶۰۰ | با تورم، از عدد دفتری خیلی بالاتر است |
| ماشین‌آلات | ۴۰۰ | ۱۰۰ (۲۵٪) | ۱۶۰ (۴۰٪) | دستگاه تخصصی خریدار کمی دارد |
| دارایی نامشهود | ۵۰ | ۰ | ۰ | نرم‌افزار و سرقفلی بدون شرکت تقریبا هیچ می‌ارزد |
| جمع پول فروش | ۱٬۱۵۰ | ۹۴۵ | ۱٬۱۹۰ | |
| هزینههای تصفیه | ۴۵− | ۵۰− | کارشناس، مزایده، وکیل، زمان | |
| همهی بدهیها | ۷۰۰− | ۷۰۰− | بدهی تخفیف نمی‌خورد | |
| سهم سهامداران | ۴۵۰ | ۲۰۰ | ۴۴۰ |
پس ارزش انحلال هر سهم این شرکت بین حدود ۲۰۰ و ۴۴۰ تومان است. حالا سه نکته از همین جدول بیرون می‌آید:
- ارزش انحلال با ارزش دفتری یکی نیست. اینجا در حالت فوری کمتر از نصف ارزش دفتری شد. در شرکتی که زمین زیادی دارد، می‌تواند از ارزش دفتری بالاتر هم باشد.
- بدهی هیچ‌وقت تخفیف نمی‌خورد. داراییها با تخفیف فروخته میشوند، ولی بدهی کامل پرداخت میشود. برای همین در شرکت پربدهی، یک تخفیف کوچک روی داراییها سهم سهامدار را خیلی کوچک میکند.
- زمان هم هزینه است. تصفیه گاهی چند سال طول می‌کشد. با تورم بالا، ۲۰۰ تومانی که سه سال بعد به دستتان برسد، خیلی کمتر از ۲۰۰ تومان امروز می‌ارزد.
درصدهای تخفیف جدول را از کجا آوردیم؟ قاعده‌ی ثابتی ندارد. بنجامین گراهام، استاد وارن بافت، در کتاب «تحلیل اوراق بهادار» راهنمای تقریبی‌ای داده بود: پول نقد صد درصد، طلب‌ها حدود سه‌چهارم، موجودی کالا حدود دوسوم و داراییهای ثابت فقط بخش کوچکی از عدد دفتری. این راهنما برای شروع خوب است، ولی در ایران زمین و ساختمان معمولا استثناست، چون با تورم گران شده و در دفتر با قیمت قدیم مانده است.
ارزش انحلال کف قیمت سهم است؟
خیلی‌ها می‌پرسند: «اگر ارزش انحلال سهم ۴۰۰ تومان باشد، پس قیمت از ۴۰۰ پایین‌تر نمی‌آید، درست است؟» جواب کوتاه: نه، تضمینی نیست. ارزش انحلال در تیوری یک کف منطقی است، ولی بازار مجبور نیست به آن احترام بگذارد.
چرا؟ چون سهامدار خرد نمیتواند خودش شرکت را منحل کند. تصمیم انحلال با مجمع فوق‌العاده است و سهامدار عمده معمولا نمی‌خواهد شرکت را تعطیل کند. پس آن پول روی کاغذ هست، ولی دست شما به آن نمی‌رسد. چند دلیل دیگر هم هست که قیمت می‌تواند زیر ارزش انحلال بماند:
- شرکت در حال سوزاندن دارایی است. شرکتی که هر سال زیان می‌دهد، هر سال از همین ارزش انحلال کم میکند. ارزش انحلال امسال، سال بعد کوچک‌تر است.
- بدهیهای پنهان. دعوای حقوقی، جریمه، مالیات قطعی‌نشده یا مزایای پایان خدمت کارکنان ممکن است در عدد ترازنامه کامل نیامده باشد.
- کیفیت دارایی معلوم نیست. موجودی انبار شاید کهنه باشد، طلب‌ها شاید از شرکتهای گروه باشد که هیچ‌وقت پرداخت نمی‌شود.
- اعتماد به مدیریت. اگر بازار فکر کند مدیران منافع سهامدار خرد را رعایت نمی‌کنند، روی همه‌چیز تخفیف می‌دهد.
نمونه‌ی روشنش در بورس خودمان شرکتهای سرمایه‌گذاری‌اند که گاهی سالها زیر خالص ارزش دارایی‌شان معامله میشوند. این را در شرکت سرمایه‌گذاری و نسبت P/NAV با مثال توضیح داده‌ام. پس ارزش انحلال را یک تکیهگاه ببینید، نه یک دیوار بتنی. اگر می‌خواهید بدانید قیمت یک سهم در بدترین حالت تا کجا می‌تواند برود، قیمت سهم تا کجا می‌تواند بریزد؟ را هم بخوانید.
تفاوت ارزش انحلال با ارزش دفتری و ارزش جایگزینی
این مفهوم‌ها شبیه هم به نظر می‌رسند، ولی هر کدام جواب یک پرسش جداست. جدول زیر آن‌ها را کنار هم گذاشته است:
| نام | جواب کدام پرسش است؟ | از کجا می‌آید؟ | در تورم ایران |
|---|---|---|---|
| ارزش اسقاطی | این دستگاه آخر عمرش چقدر می‌ارزد؟ | برآورد مدیریت، برای حساب استهلاک | معمولا کم برآورد میشود |
| ارزش دفتری | در دفتر حسابداری چقدر ثبت شده؟ | ترازنامه: دارایی منهای بدهی | برای داراییهای قدیمی کهنه و کم است |
| ارزش انحلال | اگر امروز تعطیل کنیم، چقدر برای سهامدار میماند؟ | قیمت فروش واقعی منهای بدهی و هزینه | به نوع دارایی بستگی دارد؛ زمین بالا، دستگاه پایین |
| ارزش جایگزینی | ساختن دوباره‌ی همین شرکت امروز چقدر خرج دارد؟ | قیمت امروز ساخت و خرید داراییها | معمولا چند برابر ارزش دفتری |
| ارزش ذاتی | این شرکت با سودی که در آینده می‌سازد چقدر می‌ارزد؟ | پیش‌بینی سود و جریان نقد آینده | به رشد و تورم آینده حساس است |
| ارزش بازار | مردم امروز حاضرند چقدر بدهند؟ | قیمت تابلو ضربدر تعداد سهم | هر روز عوض میشود |
پس اگر بخواهیم در یک جمله بگوییم: ارزش دفتری گذشته را نشان می‌دهد، ارزش جایگزینی هزینهی ساختن از نو را، ارزش ذاتی آینده را، و ارزش انحلال حالت «اگر همه‌چیز تمام شود» را. برای جزییات ارزش دفتری هم مقاله‌ی ارزش دفتری هر سهم را ببینید.
ارزش انحلال چه فرقی با ارزش اسقاطی دارد؟
ارزش اسقاطی مال یک دارایی است و به آخر عمر مفیدش مربوط است؛ شرکت همچنان سر پاست و فقط یک دستگاه کنار می‌رود. ارزش انحلال مال کل شرکت است و فرض میکند همه‌چیز همین امروز فروخته میشود و بدهیها هم داده میشود. ارزش اسقاطی در حسابداری روزمره کاربرد دارد، ارزش انحلال در ارزشگذاری و در روزهای بحران.
چه کسی اول پول میگیرد؟ صف تقسیم پول در تصفیه
وقتی شرکت تصفیه میشود، همه هم‌زمان پول نمی‌گیرند. یک صف وجود دارد و سهامدار عادی آخر این صف است. شکل زیر تصویر کلی این صف را نشان می‌دهد:
این صف دلیل اصلی این است که سهامدار شرکت ورشکسته معمولا چیز زیادی نمی‌گیرد. طلبکاران، کارگران و دولت جلوتر ایستاده‌اند. سهام ممتاز، اگر شرکتی داشته باشد، معمولا یک قدم جلوتر از سهام عادی است؛ فرق این دو را در سهام ممتاز و سهام عادی نوشته‌ام. خبر خوب هم این است که مسوولیت شما به اندازه‌ی پولی است که برای سهم داده‌اید؛ اگر پول به ردیف آخر نرسید، کسی از شما طلب نمی‌کند.
ارزش انحلال در بورس ایران کجا به کار می‌آید؟
ارزش انحلال روش اصلی ارزشگذاری شرکتهای سالم نیست. شرکتی که سود خوبی می‌سازد، معمولا خیلی بیشتر از ارزش انحلالش می‌ارزد، چون توان سودسازی‌اش هم قیمت دارد. ولی در چند جا این عدد حرف اول را می‌زند:
- شرکتهای زیانده و مشمول ماده‌ی ۱۴۱. وقتی زیان انباشته به نصف سرمایه برسد، یکی از گزینه‌های روی میز انحلال است. اینجا باید بدانید اگر چنین شد، چه میماند. ماجرا را در ماده ۱۴۱ قانون تجارت و سرنوشت سهم کامل گفته‌ام.
- شرکتهای تابلوی قرمز بازار پایه. شرکت‌هایی که رای ورشکستگی گرفته‌اند یا در آستانه‌ی انحلال‌اند معمولا به این تابلو می‌روند. فرق بازارها را در فرق بورس و فرابورس ببینید.
- شرکتهای دارایی‌محور. شرکتی که بیشتر ارزشش در زمین، ساختمان، سهام شرکتهای دیگر یا ذخایر است، با روش دارایی‌محور بهتر سنجیده میشود. ارزش انحلال نسخه‌ی محتاطانه‌ی همین روش است.
- مقایسه با ارزش ادامه‌ی فعالیت. اگر ارزش سهم با فرض ادامه‌ی کار، که با روش‌هایی مثل DCF حساب میشود، از ارزش انحلال کمتر باشد، یعنی شرکت مرده‌اش از زنده‌اش بیشتر می‌ارزد. این زنگ خطر جدی درباره‌ی مدل کسب‌وکار است.
- پیدا کردن سهم‌های بسیار ارزان. گراهام دنبال شرکت‌هایی می‌گشت که قیمتشان حتی از «دارایی جاری منهای کل بدهی» کمتر بود. امروز چنین فرصتی کم است و معمولا دلیلی پشتش هست، ولی این نگاه جلوی خرید گران را میگیرد. درباره‌ی این شکار در سهام ارزنده بیشتر نوشته‌ام.
پس ارزش انحلال را یک چراغ‌قوه ببینید برای روزهای تاریک، نه نقشه‌ی کل مسیر. برای دیدن همهی روش‌ها در کنار هم، راهنمای ارزشگذاری سهام با روش‌های DCF، نسبی و NAV را بخوانید.
اشتباه‌های رایج درباره‌ی ارزش انحلال و ارزش اسقاطی
- ارزش دفتری را ارزش انحلال فرض کردن. بعضی متن‌ها می‌گویند سهامدار در انحلال «حداقل ارزش دفتری» را میگیرد. این همیشه درست نیست؛ در مثال ما در حالت فوری کمتر از نصفش ماند.
- یادِ بدهیهای پنهان نبودن. قبل از هر حسابی، یادداشت‌های صورت مالی و بند «بدهیهای احتمالی» گزارش حسابرس را بخوانید.
- فراموش کردن هزینه و زمان تصفیه. تصفیه مجانی و سریع نیست. چند درصد هزینه و چند سال انتظار را در حساب بیاورید.
- دارایی نامشهود را به قیمت دفتری حساب کردن. نرم‌افزار، سرقفلی و هزینههای تحقیق بدون خود شرکت تقریبا خریداری ندارند.
- ارزش اسقاطی بالا را نشانه‌ی خوبی دیدن. ارزش اسقاطی بالاتر یعنی استهلاک کمتر و سود بیشتر روی کاغذ. اگر شرکتی این برآورد را ناگهان بالا برده، بپرسید چرا.
- کف دانستن ارزش انحلال. همان‌طور که دیدیم، قیمت می‌تواند سالها زیر این عدد بماند.
چک‌لیست برآورد ارزش انحلال یک سهم
اگر خواستید خودتان برای سهمی این عدد را تخمین بزنید، این گام‌ها را بروید:
- آخرین ترازنامه‌ی حسابرسی‌شده را از کدال بگیرید و همهی داراییها و بدهیها را بنویسید. برای شناختن اقلام، داراییهای جاری و بدهی جاری کمک میکند.
- برای هر دارایی دو درصد بنویسید: یکی برای فروش فوری، یکی برای فروش منظم.
- زمین و ساختمان را با قیمت روز منطقه بسنجید، نه عدد دفتری. اگر شرکت تجدید ارزیابی دارایی کرده، عدد تازه‌تر را ببینید.
- بدهیها را کامل کم کنید، به‌علاوه‌ی بدهیهای احتمالی که در یادداشت‌ها آمده است.
- چند درصد برای هزینههای تصفیه کم کنید.
- عدد نهایی را بر تعداد سهم تقسیم کنید و یک بازه بنویسید، نه یک عدد.
- بپرسید: آیا شرکت هر سال از این عدد کم میکند یا به آن اضافه میکند؟ جواب این پرسش از خود عدد مهم‌تر است.
سوالات متداول
ارزش انحلال چیست؟
ارزش انحلال پولی است که اگر شرکت امروز تعطیل شود، همهی داراییهایش به قیمت واقعی فروخته شود و همهی بدهیها و هزینههای تصفیه پرداخت شود، برای سهامداران میماند. تقسیم این عدد بر تعداد سهم، ارزش انحلال هر سهم است.
ارزش اسقاطی چیست؟
ارزش اسقاطی برآورد پولی است که یک دارایی ثابت، مثل دستگاه یا خودرو، در پایان عمر مفیدش به‌عنوان جنس دست‌دوم یا ضایعات می‌ارزد. به آن ارزش باقیمانده هم می‌گویند و در حساب استهلاک از قیمت خرید کم میشود.
ارزش اسقاطی در محاسبه استهلاک چه نقشی دارد؟
مبلغی که مستهلک میشود برابر قیمت خرید منهای ارزش اسقاطی است. مثلا دستگاه ۱۰۰ میلیونی با ارزش اسقاط ۱۰ میلیون و عمر ۵ سال، در روش خط مستقیم هر سال ۱۸ میلیون تومان استهلاک دارد. ارزش اسقاط بالاتر یعنی استهلاک کمتر.
ارزش انحلال کف قیمت سهم است؟
نه، تضمینی نیست. سهامدار خرد نمیتواند شرکت را منحل کند، شرکت زیانده هر سال از این ارزش کم میکند و بدهیهای پنهان هم ممکن است باشد. برای همین قیمت گاهی سالها زیر ارزش انحلال میماند. آن را تکیهگاه بدانید، نه کف قطعی.
تفاوت ارزش انحلال و ارزش دفتری چیست؟
ارزش دفتری عددی است که در ترازنامه ثبت شده، یعنی داراییها با قیمت حسابداری منهای بدهیها. ارزش انحلال با قیمت فروش واقعی امروز حساب میشود و هزینهی تصفیه را هم کم میکند. ممکن است خیلی کمتر یا، در شرکتهای زمیندار، بیشتر از ارزش دفتری باشد.
ارزش تصفیه همان ارزش انحلال است؟
بله، در ارزشگذاری این دو معمولا یک معنا دارند. انحلال تصمیم پایان دادن به عمر شرکت است و تصفیه کاری است که بعد از آن انجام میشود: فروش داراییها، پرداخت بدهیها و تقسیم باقیمانده بین سهامداران.
در انحلال شرکت، سهامدار چه زمانی پول میگیرد؟
سهامدار عادی آخر صف است. اول هزینههای تصفیه، طلبکاران با وثیقه، طلبهای ممتاز مثل مزد کارگران و بیمه و مالیات، و بعد دیگر طلبکاران پرداخت میشوند. هر چه ماند، به نسبت تعداد سهم بین سهامداران تقسیم میشود.
ارزش اسقاط دارایی را چه کسی تعیین میکند؟
مدیریت شرکت آن را برآورد میکند و حسابرس بررسی میکند. طبق استاندارد حسابداری داراییهای ثابت مشهود، این برآورد و عمر مفید باید بهطور دورهای بازبینی شوند. بسیاری از شرکتهای ایرانی آن را صفر یا خیلی کم در نظر میگیرند.
جمع‌بندی
ارزش اسقاطی پرسش کوچکی درباره‌ی یک دستگاه است: آخر عمرش چقدر می‌ارزد؟ ارزش انحلال پرسش بزرگی درباره‌ی کل شرکت است: اگر امروز همه‌چیز تمام شود، برای سهامدار چه میماند؟ اولی روی استهلاک و سود گزارش‌شده اثر می‌گذارد، دومی در روزهای بحران و برای شرکتهای زیانده و دارایی‌محور به کار می‌آید.
پس دفعه‌ی بعد که کسی گفت «این سهم زیر ارزش انحلالش است، ضرر ندارد»، سه چیز را بپرسید: با کدام تخفیف حساب شده، بدهیهای پنهان دیده شده یا نه، و شرکت هر سال این عدد را کوچک‌تر میکند یا بزرگ‌تر. تصمیم نهایی با خودتان است.